My OperaLEPA : RUMAH TERAPUNG & ALAT PENGANGKUTAN MASYARAKAT BAJAU
Sunday, June 24, 2007 4:14:45 PM
Pengenalan
Lepa adalah sejenis perahu yang diperbuat daripada kayu balak jenis kayu keras. Terdapat dalam dua saiz; jenis yang besar berukuran kira-kira 40 kaki panjang dan 6 – 8 kaki lebar tengah. Jenis yang besar ini dipanggil lepa. Jenis kedua adalah yang bersaiz kecil antara 10 – 15 kaki panjang dan antara 2 – 3 kaki lebar bahagian tengah. Jenis yang kecil ini dipanggil lepa-lepa (bermaksud lepa yang kecil atau anak lepa).
Lepa (bersaiz besar), walaupun dibina/buat oleh Bajau Pesisir tetapi ia digunakan oleh Bajau Pala’u. Bajau Pala’u menggunakan Lepa sebagai rumah di samping sebagai pengangkutan.
Bajau Pesisir menggunakan lepa-lepa (lepa bersaiz kecil) dalam upacara tolak bala pada bulan Rejab. Lepa-lepa dihias atau dipasangkan bendera kain berwarna-warni atau warna kuning dan beberapa sajian disediakan. Lepa-lepa kemudian dihanyutkan ke laut dengan niat pengamal masing-masing untuk menolak bala daripada menimpa mereka.
Buatan
Lepa diperbuat daripada kayu bulat jenis keras yang di’kobak’. Kobak berkmaksud proses membentuk rupa lepa dan melompangkan bahagian tengah sehingga membentuk bahagian perut dan dinding lepa; lepa tidak mempunyai sambungan untuk membentuk dinding.
Dibahagian hadapan lepa, terdapat unjuran memanjang yang dipanggil jungngal [jung-ngal]. Jungngal adalah bahagian tertinggi dalam binaan lepa dan ia berperanan sebagai menara pemantauan. Seorang daripada ahli bot akan berdiri di atas jungngal dan noha’ sambil memantau atau memerhati sekeliling sama ada terdapat ikan atau apa sahaja yang boleh dikutip sebagai hasil.
Bahagian tengah lepa dipasang kadjang (atap) daripada daun nipah. Dibahagian inilah penghuni bot merehatkan diri dan tidur.
Dibahagian belakang lepa hampir serupa dengan bahagian hadapan tetapi tidak ada jungngal. Bahagian belakang lebih rendah dan mempunyai tempat duduk untuk mendayung.
Sebelum ada kemudahan injin sangkut, lepa menggunakan lamak (layar) untuk bergerak dari satu kawasan ke satu kawasan lain.
Setiap lepa mempunyai tundanan lepa-lepa. Tundanan bermaksud sesuatu yang diikatkan dan ditarik. Lepa-lepa penting untuk membolehkan penghuni bot turun atau menangkap ikan di perairan cetek.
Oleh:
MUSBAH C.M.Y
Lepa adalah sejenis perahu yang diperbuat daripada kayu balak jenis kayu keras. Terdapat dalam dua saiz; jenis yang besar berukuran kira-kira 40 kaki panjang dan 6 – 8 kaki lebar tengah. Jenis yang besar ini dipanggil lepa. Jenis kedua adalah yang bersaiz kecil antara 10 – 15 kaki panjang dan antara 2 – 3 kaki lebar bahagian tengah. Jenis yang kecil ini dipanggil lepa-lepa (bermaksud lepa yang kecil atau anak lepa).
Lepa (bersaiz besar), walaupun dibina/buat oleh Bajau Pesisir tetapi ia digunakan oleh Bajau Pala’u. Bajau Pala’u menggunakan Lepa sebagai rumah di samping sebagai pengangkutan.
Bajau Pesisir menggunakan lepa-lepa (lepa bersaiz kecil) dalam upacara tolak bala pada bulan Rejab. Lepa-lepa dihias atau dipasangkan bendera kain berwarna-warni atau warna kuning dan beberapa sajian disediakan. Lepa-lepa kemudian dihanyutkan ke laut dengan niat pengamal masing-masing untuk menolak bala daripada menimpa mereka.
Buatan
Lepa diperbuat daripada kayu bulat jenis keras yang di’kobak’. Kobak berkmaksud proses membentuk rupa lepa dan melompangkan bahagian tengah sehingga membentuk bahagian perut dan dinding lepa; lepa tidak mempunyai sambungan untuk membentuk dinding.
Dibahagian hadapan lepa, terdapat unjuran memanjang yang dipanggil jungngal [jung-ngal]. Jungngal adalah bahagian tertinggi dalam binaan lepa dan ia berperanan sebagai menara pemantauan. Seorang daripada ahli bot akan berdiri di atas jungngal dan noha’ sambil memantau atau memerhati sekeliling sama ada terdapat ikan atau apa sahaja yang boleh dikutip sebagai hasil.
Bahagian tengah lepa dipasang kadjang (atap) daripada daun nipah. Dibahagian inilah penghuni bot merehatkan diri dan tidur.
Dibahagian belakang lepa hampir serupa dengan bahagian hadapan tetapi tidak ada jungngal. Bahagian belakang lebih rendah dan mempunyai tempat duduk untuk mendayung.
Sebelum ada kemudahan injin sangkut, lepa menggunakan lamak (layar) untuk bergerak dari satu kawasan ke satu kawasan lain.
Setiap lepa mempunyai tundanan lepa-lepa. Tundanan bermaksud sesuatu yang diikatkan dan ditarik. Lepa-lepa penting untuk membolehkan penghuni bot turun atau menangkap ikan di perairan cetek.
Oleh:
MUSBAH C.M.Y
