Bezsensowne wypociny Michasia

Opera od pewnego czasu ma cały czas 6% rynku w Polsce. Cóż, nie pomogło nawet pozbycie się reklam. A może właśnie pozbycie się reklam zaszkodziło? Do pojawienia się wersji 8.5 Opera (w wersji bez reklam) była jedyną, sensowną, płatną przeglądarką. Każdy, kto chciał mieć kosztowniejszą przeglądarkę, wybierał Operę i płacił za brak reklam. Cóż, snobizm jest bardzo powszechny.

Kolejnym problemem jest target docelowy. Firefox 2 ma 32,1% rynku; Internet Explorer 7 ma zaś tylko 17,3%; za to aż 41,3% ma Internet Explorer 6; przy 5,9% dla Opery pozostałe przeglądarki (i ich wersje) można pominąć. Walka o ludzi, którzy przez rok nie zmienili swojej przeglądarki na aktualną wersję, jest trochę pozbawiona sensu. Z pozostałych posiadaczy Firefoksa jest znacznie więcej, więc to na nich powiny się skupić działania marketingu Opery.

Oczywiście można też zgodzić się z twierdzeniem, że stary Microsoft Internet Explorer jest bardzo różny, jeśli chodzi o interface, od swojej najnowszej odsłony. Ponadto Microsoft ograniczył możliwość jego instalacji tylko do swoich najnowszych systemów. W dodaktu w Windows Vista nie ma możliwości łatwej instalacji starszej wersji. Wiele osób instalowało sobie Firefoksa, bo przeglądarka ta bardziej przypominała starego MSIE. Czemu Opera nie postanowiła wykorzystać tego faktu?

Ponadto jakiś czas temu były strony działające we wszystkich przeglądarkach, oraz strony działające tylko w przeglądarce Microsoftu. Teraz jest znacznie gorzej. Może liczba stron działających tylko w jedynej, słusznej przeglądarce spadła, ale za to wzrosła liczba stron działających w przeglądarcie Microsoftu i Firefoksie. O ile można było z miejsca podać kilka bardzo sensownych argumentów przeciwko MSIE, o tyle sytuacja z Firefoksem jest już znacznie bardziej kłopotliwa. Czyli w sumie jest nawet gorzej.

Pozostaje jeszcze kwestia uniksowatych systemów operacyjnych. Mogę się założyć, że wielu osobom przeszkadza dość ograniczona integracja ze środowiskami KDE i Gnome. (Z domyślnym środowiskiem Mac OS X też pewnie nie jest najlepiej.) Przeszkadza też brak oficjalnych repozytoriów dla popularnych dystrybucji. Pocieszające jest tylko istnienie bardzo wielu różnych pakietów instalacyjnych, często nawet dla różnych procesorów, aby każdy coś dla siebie znalazł.

Pozostaje pytanie, czemu ludzie przy Operze zostają. Obstawiałbym głównie przyzwyczajenie. Ale i tutaj polityka jest dziwna. Zmienić drastycznie skróty klawiszowe i nie pozostawić opcji do ich szybkiego przywrócenia?

W sumie należałoby podczas pierwszego uruchomienia zrobić opcję wyboru.
0. Nie upodobniać do niczego
1. Upodobnić do Opery 8
2. Upodobnić do Firefoksa
3. Upodobnić do Internet Explorera 6
4. Upodobnić do Internet Explorera 7

Dzięki temu ułatwiłoby się przesiadkę z innych przeglądarek.

===============
Statystyki podaję za Ranking.pl. http://www.ranking.pl/

Od pewngo czasu odnoszę się do Firefoksa jak do oficjalnej przeglądarki Google. Dzięki temu kwestia, czemu kilka usług ma problemy z działaniem w Operze, a nie ma w Firefoksie, ulega wyjaśnieniu.

Na chwilę obecną współpraca między Google a Funcacją Mozilla układa się dobrze i nie widzę powodów, aby miało się to zmienić. Kiedy jednak stosunki się pogorszą, producent wyszukiwarki ma dwa asy w rękawie.

- Znaczna suma pieniędzy, jakimi dysponuje Fundacja Mozilla pochodzi od Google. Na tyle znaczna, że można by było stworzyć nową, konkurencyjną fundację.
- Znaczna część osób trafia na strony, gdzie można pobrać Firefoksa, przez Google: zarówno przez wyszukiwarkę, jak i wyświetlane reklamy.

Sytuacja wydaje się mi więc trochę patowa. Tak długo, jak między instytucjami panują przyjacielskie relacje, rozwój przeglądarki ma się dobrze. Ciekawi mnie tylko, ile z tego rozwoju zostało podporządkowane utrzymaniu tych przyjacielskich stosunków.

Postanowiłem stworzyć listę, na której wypiszę, jakie funkcje posiada obecnie Opera, a za dwa lata zostaną uznane za niezbędne w każdej przeglądarce. Kilka osób z powodu pewnego hasła reklamowego dopytywało się o tą listę. Przy okazji dodam jeszcze te elementy, które są obecne w Operze, ale tak szybko się nie przyjmą.

Tabelka nie jest porównaniem przeglądarek, a porównaniem założeń producentów odnośnie domyślnej funkcjonalności przeglądarek. Na dzień dzisiejszy istnieje kilka innych, mniej popularnych przeglądarek, które posiadają różną część wspomnianych funkcji w standardzie. Do innych istnieją liczne, stosowne rozszerzenia.

Z powodu nikłej popularności większości przeglądarek zdecydowałem się zestawić z Operą przeglądarki Microsoft Internet Explorer oraz Mozilla Firefox.

Firefox, ze względu na specyficzny sposób dystrybucji, domyślnie jest bardzo ubogi w różnego rodzaju funkcje. Większość potrzebnych funkcji zostało jednak uwzględnionych jako rozszerzenia. W efekcie, po instalacji tych licznych rozszerzeń, Firefox dysponuje funkcjonalnością zbliżoną do Opery. Dla urposzczenia sobie zadania, zdecydowałem się jednak przedstawić Firefoksa w wersji zaraz po instalacji.

Funkcja	Opera	Firefox	Internet Explorer
Zintegrowany czytnik kanałów informacyjnych	Obecny od kilku wersji, w Operze 9 trochę udoskonalony.	Czytnik jest bardzo prymitywny. Prawdopodobnie w późniejszej wersji zostanie rozbudowany.*	Dostępny będzie dopiero w wersji 7.
Dostosowywanie wielkości tekstu, innych elementów na stronie i zapobieganie poziomemu przewijaniu	Obecny od kilku wersji, w Operze 9 znowu trochę udoskonalony.	Na chwilę obecną dość ograniczone.*	W obecnej wersji w formie szczątkowej. Dopiero w wersji 7 spodziewany jest znaczny postęp.
Zintegrowana wyszukiwarka	Obecna chyba od początku, w Operze 9 znowu trochę udoskonalona.	Obecna.	W obecnej wersji jest trudnodostępna. Dopiero w wersji 7 zostanie umieszczona w widocznym miejscu.
Przeglądanie w kartach	Opcja dostępna od samego początku, w Operze 9 znowu trochę udoskonalona.	Obecna.	Dopiero w wersji 7 zostanie zaimplementowana.
Gesty myszy	Dostępne od kilku wersji.	Brak, możliwe jednak, że zostaną wprowadzone.*	Brak, możliwe jednak, że zostaną wprowadzone.
Bezpieczeństwo	Opera nie miała z tym nigdy kłopotów.	Firefox nie miał z tym nigdy kłopotów.	Dopiero w wersji 7 zostanie położony nacisk na zwiększenie bezpieczeństwa. Wersja 6 ma z tym bardzo dużo problemów.
Natywna obsługa technologii Bittorrent	Wprowadzona w wersji 9.	Brak, ale są plany wprowadzenia.*	Brak.
Możliwość personalizacji	Bardzo duże, w wersji 9 znowu zostały powiększone.	Bardzo duże, sprowadzają się w znacznym stopniu do instalacji rozszerzeń.	Dla przeciętnej osoby są szczątkowe.
Ustawienia dla konkretnych stron WWW	Wprowadzone w wersji 9.	Brak łatwodostępnych ustawień.*	Brak.
Blokowanie reklam albo innej treści	Wprowadzone w wersji 9.	Brak łatwodostępnych ustawień.*	Brak.
Obsługa SVG wraz z oskryptowaniem	Natywna obsługa wprowadzona w wersji 8, w wersji 9 znacznie udoskonalona.	Natywna obsługa wprowadzona w wersji 1.5.	Wymaga instalacji dodatkowej wtyczki.
Z rzeczy, które mogą się nie przyjąć
Obsługa XHTML	Obecna od kilku wersji.	Obecna.	Brak.
Dobra obsługa CSS 2.1	Obecna od kilku wersji, w Operze 9 znowu udoskonalona.	Obecna.	Brak.
Obsługa DOM L&S	Obecna od kilku wersji.	Brak. W ciągu 2 lat powinna zostać jednak wprowadzona.	Brak.
Z rzeczy, których nie posiada obecna Opera, a mogą się w ciągu 2 lat przyjąć.
MathML	Brak.	Natywna obsługa.	Istnieje stosowny plugin.
Łatwa instalacja różnych wtyczek	Opera bardzo dba o bezpieczeństwo, więc wtyczki trzeba instalować sobie samemu. Obsługuje wtyczki Netscape/Mozilla.	Przeglądarka wyposażona jest w automatyczną instalację wtyczek. Obsługuje wtyczki Netscape/Mozilla.	Przeglądarka wyposażona jest w automatyczną instalację wtyczek. Obsługuje wtyczki ActiveX.

* Można zainstalować stosowne rozszerzenie do Firefoksa i uzyskać funkcjonalność podobną do tej z Opery. (Czasami lepszą, czasami gorszą.) O dokładne informacje na ten tema proszę pytać na forum poświęconym Firefoksowi.

http://michas.eu/detection.php

Napisałem bardzo prosty skrypt i mam nadzieję, że będzie działał dość poprawnie. Oczywiście nie wyrkyje wszystkich przeglądarek, a jedynie te najważniejsze. Nie wykrywa też dokładnych wersji, chociaż w przypadku przeglądarki Microsoftu nie byłby to zły pomysł.

Jakby nie patrzeć przeglądarki www są tą klasą oprogramowania, o której wiem najlepiej. Zdecydowałem się więc opisać moje przemyślenia o open source właśnie na ich podstawie. Ponadto stanowią chyba bardzo reprezentatywną grupę oprogramowania.

Zacznę od pytania, jakie warunki muszą być spełnione, aby program komercyjny się rozwijał. Cóż, wystarczy aby klienci chcieli albo musieli zapłacić za rozwój programu. I tu ważna uwaga. Jeśli klienci będą chcieli albo musieli zapłacić za program, nawet jeśli nie będzie jego rozwoju, firma nie będzie miała podstaw do jego rozwoju. Podobnie, jeśli klienci nie będą chcieli albo musieli zapłacić za rozwój programu, nie będzie podstaw do jego rozwoju. Teraz przykłady.

Firma Microsoft zaoferowała bardzo atrakcyjną ofertę dla posiadaczy ich systemów operacyjnych. Mianowicie udostępniła im przeglądarkę Internet Explorer bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Później nawet zintegrowali ją z samym systemem operacyjnym. Na tle ówczesnej konkurencji była to bardzo dobra przeglądarka, która posiadała bardzo dobrą obsługę ówczesnych „standardów”. Instalacje kolejnych wersji tej przeglądarki też nie wymagały poniesienia dodatkowych kosztów, jeśli ktoś posiadał oczywiście stosowny system operacyjny.

Do tamtej pory firma Netscape produkowała swoją przeglądarkę na licencji shareware. Pobierała więc opłaty od osób, które chciały jej użyć. Niestety, z perspektywy lat, program pod wieloma względami był gorszy od produktu Microsoftu. Ludze przestali być więc skłonni do płacenia za rozwój tej przeglądarki, skoro mogli pobrać za darmo (w swoim mniemaniu) produkt Microsoftu.

W tym miejscu zaznaczę, że jest prawomocny wyrok sądu, że cena przeglądarki Internet Explorer jest wliczona w cenę systemu operacyjnego.

W tym miejscu chciałbym się cofnąć do czasów, zanim pojawiła się przeglądarka Microsoftu. Niestety w tamtych czasach nie wiedziałem, czym jest Internet, więc moją wiedzę bazuję tylko na różnych opracowaniach historycznych. Wiem,że w tamtych czasach najlepszą przeglądarką był właśnie Netscape, a ponadto większość innych przeglądarek też była płatna. Inna sprawa, że standardy www były wtedy znacznie skromniejsze, a sama Pajęczyna mniej komercyjna.

Teraz jest pora, aby zadać pytanie, jakie warunki muszą być spełnione, aby program open source był rozwijany. Cóż, jakiemuś programiście musi się chcieć ów program rozwijać w kierunku, którego oczekują użytkownicy. Tutaj zaznaczam bardzo istotną sprawę, programista może rozwijać aplikację w dowolnym kierunku, nawet jeśli prawie nikt tego nie oczekuje.

Wróćmy jednak do czasów, kiedy dominację zyskała przeglądarka Microsoftu. Firma Netscape została zmuszona do zmiany strategii rozwoju swojej aplikacji, która stała się programem open source. Programiści, zamiast stworzyć kilka ulepszeń w aplikacji i wypuścić kolejną wersję, postanowili stworzyć praktycznie nowy program, co trwało zbyt długo. W każdym razie tak powstała przeglądarka znana obecnie pod nazwami Netscape 6, Netscape 7 i Mozilla. W każdym razie owa aplikacja pełniła podobne funkcje do programu macierzystego.

Potem firma Netscape praktycznie przestała istnieć. Prace nad przeglądarką Mozilla zostały wstrzymane i pojawiła się przeglądarka Firefox, która była już skierowana do trochę innego grona odbiorców. Posiadacze przeglądarek Netscape 7 i Mozilla znowu zostali porzuceni. Dopiero niedawno pojawiła się reaktywacja owej przeglądarki pod nazwą Sea Monkey.

A co z przeglądarką Microsftu? Zastanawiam się, jaki cel miała ta firma w oferowaniu swojej własnej przeglądarki. Chyba przewidzieli, że środowisko www stanie sie podstawą dla bardzo wielu aplikacji i dobrze by było mieć na tym rynku dominującą pozycję, aby owe aplikacje działały tylko na ich systemach operacyjnych. Niech za przykład posłużą liczne sklepy z muzyką on-line. Większość z nich działa obecnie tylko pod systemami Microsoftu. Możliwe także, że Microsoft chciał ułatwić proces instalacji dodatkowych wtyczek i łatek do przeglądarki, czemu ścisła integracja z systemem operacyjnym pomaga.

Ale co z rozwojem owej przeglądarki. Cóż, po pokonaniu przeglądarki Netscape rozwój aplikacji Microsoftu się praktycznie zatrzymał. Zmiany, jakie się dokonały po upublicznieniu wersji 4 można nazwać kosmetycznymi. Cóż, ludzie byli w stanie płacić, nawet jak nie było rozwoju tej aplikacji. Dopiero po tym, jak Firefox zaczął zdobywać większy udział w rynku, sytuacja się poprawiła i Microsoft sie ruszył.

A co z przeglądarką Opera? Do niedawna była to jedyna nowoczesna przeglądarka, która była jawnie płatna. Jeśli ktoś nie chciał zapłacić, musiał oglądać reklamy. Obecnie model biznesowy się trochę zmienił, przeglądarka w wersji na komputery osobiste stała się darmowa, a firma czerpie zyski w inny sposób. Niemniej jednak wzrost zainteresowania przeglądarką Opera cały czas przekłada się na wzrost dochodów firmy, więc rozwój jest uzasadniony.

Jest jeszcze mało znana przeglądarka open source o nazwie Konqueror. Obecnie jest to bardzo dobry produkt. Przeglądarka jest szybka i obsługuje wiele nowoczesnych standardów. Niestety ma dwie poważne wady. Jest dostępna w wersji zintegrowanej z całym środowiskiem graficznym (KDE) i nie działa pod najpopularniejszymi systemami operacyjnymi, czyli pod systemami Microsoftu. Aczkolwiek brak obsługi systemow Microsoftu wynika z ograniczeń prawnych pewnych bibliotek, na ktorych bazuje KDE, a które nie są open source i za które trzeba by było w takim wypadku zapłacić.

Wypada jeszcze wspomnieć o krewnym przeglądarki Konqueror, a mianowicie przeglądarce Safari. To też jest produkt open soruce. Jest zintegrowany ze środowiskiem graficznym MacOS X i oczywiście nie działa pod systemami Microsoftu. Rozwojem tej przeglądarki zajmuje się jednak firma Apple, z komercyjnych pobudek. Trzeba było stworzyć aplikację, do ktorej instalacja rozszerzeń i łatek byłaby możliwie najłatwiejsza, czyli trzeba było ją zintegrować z systemem operacyjnym.

Wypada jednak powiedzieć kilka pozytywnch rzeczy ogólnie o open source. Ich programiści dążą do perfekcji rozumianej na wiele sposobów. Część chce zdobyć szeroki rynek, część chce zdobyć rynek zaawansowanych użytkowników, część chce stworzyć program, który będzie działał na wszystkim, a część chce stworzyć coś skrajnie szybkiego. W większości przypadków będą to tworzyć nawet, jak nie będzie zainteresowania. Jeśli będą musieli z różnych powodów porzucić swój program, a program będzie popularny, ktoś inny podejmie ich dzieło. O programach komercyjnych tego powiedzieć już nie można.

Jakie jest jednak podsumowanie mojego wywodu? Rozwój będzie tylko wtedy, kiedy będzie walka o klientów. Czyli na rynku musi istnieć dobry, komercyjny produkt i konkurencja dla niego w postaci innego, dobrego produktu. Gdybyśmy mieli dwa produkty open source, programiści jednego mogliby skupić się na obsłudze różnych standardów, ale zapomnieć o normalnych ludziach, dla których obsługa owej aplikacji mogłaby być zbyt skomplikowana. Z kolei druga grupa programistwó stworzylaby program, który byłby wykorzystywany przez normalnych ludzi, ale nie dbaliby o obsługę standarów. W takim wypadku postępu by już nie było.

Mozilla Firefox bazuje na otwartym silniku renderowania stron o nazwie Gecko. Nie jest to jednak jedyny otwarty silnik. Na potrzeby środowiska KDE i przeglądarki Konqueror powstał bardzo wydajny i szybki silnik KHTML, a jest to otwarty projekt. Na jego podstawie firma Apple zbudowała swój własny silnik WebCore i przeglądarkę Safari.

Niestety silnik KHTML ma kilka wad, które czynią go bardzo mało popularnym. Najpoważniejszą jest to, że nie jest dostępny dla systemów Microsoftu. Kolejnymi są brak oficjalnej wtyczki Flash i drobne problemy z msHTML. Niemniej jednak wsparcie dla oficjalnych standardów jest na bardzo wysokim poziomie.

Sama przeglądarka Konqueror jest ściśle zintegrowana ze środowiskiem KDE. Poza przegladaniem stron www pełni funkcję bardzo wygodnego menadżera plików z obsługą serwerów ftp. Praktycznie więc cały czas jest u mnie włączona. Moją ulubioną przeglądarką jest oczywiście Opera. Czasami muszę jednak sprawdzić, jak pod daną stroną działa Mozilla Firefox i jej krewni. Wtedy jestem zmuszony włączyć kolejny program. Na szczęście twórcy przeglądarki Konqueror wprowadzą wsparcie dla silnika Gecko i mój problem zostanie rozwiązany.

Teoretycznie przeglądarki Firefox i Opera są dostępne pod systemem Linux. Jak się jednak okazuje, nie sama przeglądarka służy do przeglądania www.

Czcionki
Kilka lat temu Microsoft opublikował kilka czcionek specjalnie stworzonych na potrzeby www. Wśród nich znalazła się czcionka o nazwie Verdana, która zachowuję czytelność nawet przy bardzo małych rozmiarach. Bardzo liczne serwisy postanowiły wykorzystać ten fakt i swoją treść wyświetlają właście tą czcionką o bardzo małych rozmiarach. Niestety dość często zapiminają, że nie wszyscy muszą mieć tą czcionkę zainstalowaną, dotyczy to głównie Linuksa, i w swoich arkuszach CSS nie umieszczają nawet definicji domyślnej czcionki bezszeryfowej.

Flash
Zacznę od tego, że to jest zamknięta technologia. Właśnie z takich rzeczy należy w sieci www zrezygnować. Posiadacze Linuksa mają z tym niestety problem. Istnieje odpowiednia wtyczka pod ten system, ale niestety obiekty Flash w tym systemie muszą być na wierzchu, czyli wszystkie rozwijane menu, jakie znajdują się nad takowym obiektem, robią się bezużyteczne.

Video
Kolejnym problemem sę pliki w formatach Apple i Microsoftu. Niestety nie ma oficjalnych pluginów, które by owe formaty wspierały. Jest plugin mplayera, który sobie z nimi radzi, ale jeszcze nie udało mi się go uruchomić pod Operą. Właściwie to pliki video nie powinny być osadzane na stronach html, a jedynie powinny być podawane linki do nich. Język html został w końcu stworzony dla tekstu, do treści multimedialnych jest język smil.

Wirust, trojany i spółka
Na szczęście są i dobre aspekty posiadania przeglądarki pod Linuksem. Można zapomnieć o większości niebezpiecznego oprogramowania i środkach bezpieczeństwa.

Kilka osób się wypowiedziało na ten tamat, czuję więc, że i ja powinienem coś powiedzieć.

Spotkałem się kilka razy z twierdzeniem od przypadkowych osób, że Firefox to najlepsza przeglądarka na rynku i trzeba pod nią optymalizować strony, a Opera to taka ciekawostka przyrodnicza. Muszę jednak uczciwe przyznać, że były to sporadyczne przypadki. Dziwnym trafem nie spotkałem się z twierdzeniem odwrotnym, że Opera jest cudowana, a Firefox mocno przereklamowany. Czytałem za to w kilku miejscach, że takie wypowiedzi się pojawiają regularnie.

Oczywiście częściej spotykam się z wypowiedziami, jaki to Internet Explorer jest wspaniały albo beznadziejny. Niestety w przeważającej liczbie wypadków jest porównywany do Firefoksa. O Operze jakoś się w tym kontekście nie mówi.

W tym miejscu powinienem zaznaczyć, że osobiście uważam Operę za najlepszą przeglądarkę na rynku. Dziwnym byłby więc fakt, abym nie zachęcał innych osób, nawet posiadających przeglądarkę Firefox, aby przeszli na Operę. Sam kiedyś przeszedłem z przeglądarki Netscape Navigator 7 (bezpośredni poprzednik Firefoksa) na Operę 7.

Podsumowując. Gdyby było więcej dziwnych ludzi, którzy bezmyślnie głosiliby wyższosć Opery nad czymkolwiek, byłbym szczęśliwy, że mówi się o mojej kochanek przeglądarce. Niestety na chwilę obecną sami musimy robić szum medialny.