Bezsensowne wypociny Michasia

Zazwyczaj nie poruszało się nazw poszczególnych licencji, jeśli mówiło się o wolnym/otwartym oprogramowaniu. Ostatnio jednak, w kontekście prac nad trzecią wersją GPL, trochę się chyba ten stan rzeczy zmienił.

GPL w wersji 2. jest uważana obecnie za flagową licencję dla wolnego/otwartego oprogramowania. Niestety owa licencja ma dwie, dość poważną wadę. Pierwszą z nich jest duża niezgodność z innymi licencjami. Praktycznie program, który ma licencję GPL w wersji 2, nie może zostać połączony z oprogramowaniem na innej licencji. W szczególności nie można go łączyć z zamkniętym kodem.

Jeśli jednak tak sobie poszukać wśród różnych, popularnych, wolnych/otwartych programów, wiele z nich ma inne licencje. Przeglądarka Firefox jest na potrójnej licencji MPL/GPL/LGPL. Zdecydowanie bardziej liberalnej od GPL i pozwalającej na łączenie z oprogramowaniem o zamkniętym kodzie, aczkolwiek pozwala na relicencjonowanie na czyste GPL. Serwer Apache jest na własnej licencji, znowu bardzo liberalnej i pozwalającej na łączenie z zamkniętym kodem, w dodatku całkiem popularnej, niestety niezgodnym z GPL. Jądra Linux to prawdopodobnie najbardziej znany i najczęściej przytaczany przykład oprogramowania dostępnego na zasadach GPL. Prawdopodobnie jednak w tym przypadku licencja jest masowo łamana (zamknięte moduły), tyle że nikomu nie zależy na ukróceniu tego procederu.

Zmiana licencji na inną jest niestety procesem bardzo skomplikowanym, a często niemożliwym. Trzeba bowiem poprosić wszystkich, którzy posiadają prawa autorskie do programu, aby się na zmianę licencji zgodzili. W przypadku wielu projektów może to być dość duża liczba osób. Istnieje jednak możliwość stworzenia projektu, który będzie też dostępny na licencji, która dopiero powstanie. (Zawsze można w końcu przekazać swoje prawa autorskie dowolnej osobie.) Tak postąpiono w przypadku wielu projektów opartych o GPL, które pozwalają na stosowanie licencji w wersji 2. i późniejszej. Czyli wraz z ukazaniem się nowej specyfikacji, będzie można z miejsca zmienić licencjonowanie na wersję 3. i późniejsze. Pozostaje jeszcze jedna, mała kwestia, co ta nowa wersja licencji będzie wnosiła. Największą zmianą będzie chyba dodanie kilku punktów.

Najwięcej się mówi o wymuszeniu darmowego licencjonowania wszystkich posiadanych patentów odnośnie oprogramowania, które się udostępnia na licencji GPL. Oczywiście jest to kontrowersyjna i delikatna sprawa. Wiele firm do patentów się przyzwyczaiło i jakoś nie chcą się od nich odzwyczajać, więc owe rozszerzenie może negatywnie wpłynąć na współpracę między różnymi podmiotami. W dodatku pojawia się problem patentów, które nie są w posiadaniu osób odpowiedzialnych za tworzenie otwartego oprogramowania, a są w owym oprogramowaniu stosowane. Taka kwestia dotyczy patenty odnośnie kodeków MPEG-4. Chyba nie będzie można takiego oprogramowania relicencjonować... Z drugiej strony, przy obecnej liście patentów, jakie należą do twórców otwartego/wolnego oprogramowania, jest mało prawdopodobne, że ktoś odważy się wejść na drogę sądową, więc nie jest to taka niezbędna zmiana. Wypada jednak zauważyć, że ten punkt ma umożliwić włączenie kodu udostępnionego na licencji Apache’a do projektów GPLv3.

Kolejnym, kontrowersyjnym punktem jest licencja na usługi sieciowe. W obecnej wersji GPL, jeśli oprogramowanie serwerowe danej usługi nie jest udostępniane publicznie, nie trzeba upubliczniać jego kodu, a można dowolnie dużo czerpać z kodu GPL. Wraz z rozwojem Sieci stał się jednak możliwy powrót do potężnych, scentralizowanych komputerów i odejście od autonomicznych komputerów osobistych. Niestety owe rozszerzenie licencji może skomplikować tworzenie małych modyfikacji na własny użytek i wiele osób jest do niego nastawionych sceptycznie.

Ostatnią z trzech popularnych kontrowersji jest podejście do DRM. Obecna wersja GPL nic na ten temat nie mówi. Następna wersja ma tego kategorycznie zakazać. Nie ma wątpliwości, że DRM jest sprzeczne z ideą GPL, ale jest faktem. Największą wadą otwartych systemów jest chyba właśnie to, że są dyskryminowane przez różne systemy DRM, a wprowadzenie tej modyfikacji tylko by pogorszyło sprawę. Cóż, część projektów może dużo stracić, jeśli postawi się w zdecydowanej opozycji.

Z powodu tych kontrowersji owe trzy punkty mogą zostać wprowadzone jako opcje, które jednak też mogą wiele namieszać w świecie wolnego/otwartego oprogramowania. Na koniec jedna uwaga. Tak samo łatwo, jak można przejść z GPLv2+ na GPLv3+, można przejść z GPLv2+ na GPLv2. Czyli faktycznie nowa wersja licencji GPL jest dość istotna i problematyczna.

Wiele osób chce, aby Opera stała się programem open source. Osobiście nie widzę w tym sensu. Nie widzę wyższości programu o otwartym kodzie źródłowym nad programem o kodzie zamkniętym. Aczkolwiek część osób sugeruje, że istnieje kilka zalet.

• są bezpieczniejsze
  
• są stabilniejsze
  
• są szybsze
  
• są dostępne na większą liczbę platform
  
• są wygodniejsze w obsłudze
  
• są bardziej zgodne ze standardami
  
• można je bardziej spersonalizować
  

Postanowiłem porównać Operę do 3 różnych przeglądarek: Internet Explorer, Mozilla Firefox i Konqueror. Pierwsza z nich ma zamknięty kod, pozostałe mają otwarty.

Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, przeglądarka Microsoftu może posłużyć za negatywny przykład. Aplikacja ta posiada tyle niezałatanych luk bezpieczeństwa, że zdecydowałem się ją całkowicie usunąć z systemu. Firefox ma tą zaletę, że jest znacznie mniej popularny, więc jego luki są wykrywane sporadycznie. W każdym razie jest dość szybko łatany. Popularność przeglądarki Konqueror jest tak niska, że należałoby ją pominąć w tym zestawieniu. Jak na tym tle wypada zaś Opera? Nie ma programu bez wad, ale usuwanie wykrytych luk bezpieczeństwa w Operze odbywa się szybciej, niż u konkurencji.

Co zaś odnośnie stabilności? Tutaj Opera może dużo poprawić. Kilka razy mi się zawieszała. Aczkolwiek jej nie oszczędzam. W każdym razie inne przeglądarki uważam za stabilniejsze. Wypada jednak zauważyć, że stabilność Opery jest wysoka i cały czas się poprawia.

Jeśli chodzi o szybkość przeglądania stron www, Internet Explorer jest bardzo wolny. Najszybciej wypada Opera, aczkolwiek lubi posiadać dużo pamięci operacyjnej. Jeśli chodzi o prędkość wykonywania Java Script, najgorzej wypada chyba Firefox, zaś Opera znowu jest najszybsza. Szybkość włączania się programów jest dość trudna do ocenienia. Zgodziłbym się jednak z twierdzeniem, że Firefox robi to szybciej. W każdym razie i pod tym względem nie widzę specjalnej przewagi jednej ze stron.

Jeśli chodzi o dostępność na różne platformy. Opera (w najnowszej wersji) i Firefox są dostępne na wszystkie systemy komputerowe dla normalnych ludzi. Nie można tego powiedzieć o przeglądarkach Internet Explorer i Konqueror.

Jeśli chodzi o wygodę obsługi, jest to największa zaleta Operay. Inne przeglądarki tylko ją mniej lub bardziej udolnie naśladują. Na razie utwierdzam się w tym przekonaniu.

Przejdźmy teraz do obsługi standardów. Jeśli chodzi o oficjalne standardy, Internet Explorer prezentuje się tutaj bardzo negatywnie. Pozostałe przeglądarki prezentują się tutaj znacznie lepiej i wszystkie stoją na podobnym poziomie. Nie widzę wyraźnej przewagi przeglądarek open source nad Operą.

A jak wypada kwestia personalizacji? W Operze można mocno zmienić sobie menu. Można poprzenosić sobie przyciski na praktycznie dowolne miejsca. O tak elementarnych sprawach jak zmiana skórki i skrótów klawiszowych wspominam tylko dla formalności. Można w końcu dodać sobie kilka skryptów, które ułatwią wiele zadań. Nie mam pojęcia, co dla normalnego człowieka można jeszcze dodać. Nie słyszałem, aby inna przeglądarka była pod tym względem zdecydowanie bardziej rozwinięta.

W sumie nie znalazłem powodu, dla którego otwarcie kodu źródłowego mogło by pomóc w czymkolwiek Operze. Nie twierdzę jednak, że by zaszkodziło. Nie należy jednak zapominać, że otwarcie kodu źródłowego to nie tylko jego publikacja. Trzeba jeszcze zapewnić współpracę dużej liczby programistów rozsianych po całym globie. Inaczej to będzie tylko pusty termin. A czy jest miejsce na kolejny, otwarty projekt?