Culture of Dialogue

Trước tiên là bài viết khá dài của Giáo sư Tương Lai, đăng trên TTO. Ngay ở lời dẫn đã có đoạn:

Không sao tin được trái tim lớn ấy lại có thể ngừng đập vào lúc này, lúc mà dân tộc này cần đến anh, đất nước này đặt hy vọng vào anh, nhân dân mong chờ ở anh, Đảng đòi hỏi ở anh, tuổi trẻ Việt Nam gửi gắm niềm tin vào con người tuy đã 86 tuổi mà vẫn rất trẻ trong tình cảm và tư tưởng, trong hành động và ước mơ. Vậy mà con người ấy đã bất thần đột ngột ra đi!

Không hiểu là ông Tương Lai lấy cơ sở nào mà lại khẳng định như đinh đóng cột rằng "đất nước này", "Đảng", "tuổi trẻ Việt Nam" gửi gắm thế nọ, thế kia ở ông Võ Văn Kiệt. Phải chăng vì có cảm tình đặc biệt với ông Kiệt nên ông Tương Lai mới nói hùng hồn như vậy? Nếu thế thì có thể thông cảm cho ông Tương Lai ở điểm này. Nhưng việc ông Lai cho rằng "...tuổi trẻ Việt Nam gửi gắm niềm tin vào con người tuy đã 86 tuổi..." thì quả thực vị Giáo sư này đã rất coi thường lớp trẻ nói riêng, và coi thường dân tộc Việt Nam nói chung. Chỉ có thế hệ trẻ của một đất nước đang trên con đường mạt vận, mới đặt "niềm tin" (?) vào một ông cụ gần 90 tuổi, không còn tiếng nói và khả năng ảnh hưởng thực sự trong Đảng cầm quyền, cũng chẳng để lại một dấu ấn tinh thần/thực tiễn nào rõ rệt ở lứa thanh niên 8X trở về sau.

Trong cả bài viết của mình, ông Tương Lai đã vẽ ra một ông Kiệt có thể nói là có đầy đủ những phẩm chất của một người Cộng sản chân chính, mà cách đây không lâu mình đã đề cập trên blog này. Mình cho rằng nếu thực sự ông Sáu khi đã mất, còn có thể "tủm tỉm cười như mọi bận: “Đất nước này là của những người cùng một tấm lòng yêu nước như chúng ta, sẽ còn biết bao người sẵn sàng nghe các anh”" như ông Tương Lai tưởng tượng, thì chắc hẳn ông Kiệt cũng sẽ cảm thấy rất xấu hổ với cách mà ông Tương Lai đã nâng ông lên thành một "người Cộng sản chân chính". Những hình ảnh về khu trung tâm ăn chơi, giải trí Lan Anh, rồi bao nhiêu lô đất trên khắp Sài Gòn mà các vợ, các con cháu ông đang nắm giữ sẽ hiện lên trước mắt ông...

Hầu hết những dẫn chứng mà ông Tương Lai đưa ra đều là nhắc lại lời ông Kiệt nói khi đi thị sát, gặp gỡ người này, người kia, hoặc lời người khác nói về ông Kiệt... Điều đó làm mình cảm thấy ông Kiệt giống như một chiêu hồi viên hơn là một Thủ tướng. Ở vị trí của một Thủ tướng, ông Kiệt đã điều hành Chính phủ làm được những việc cụ thể gì, hiệu quả của chúng ra sao và đánh giá trên cơ sở nào? Đó mới là điều mà một người đọc trẻ tuổi như mình mong muốn được biết từ các bài viết về ông Thủ tướng quá cố.

Rất tiếc, mong muốn này của mình đã không được đáp ứng. Thay vào đó là hàng loạt bài với nội dung na ná nhau, tung hô người chết ở các mức độ khác nhau, tuyệt nhiên không thấy một bài viết nào có những đánh giá khách quan, dẫn chứng thuyết phục về những đóng góp cũng như sai lầm, thiếu sót của ông Kiệt khi còn đương chức. Không thể dùng lý lẽ rằng truyền thống của người Việt Nam thế này thế kia để mà biện hộ cho việc tung hô người chết. Không thể có cái gọi là "tôn trọng người quá cố", khi mà không tôn trọng sự thật khách quan về người ấy, dù là nâng lên hay hạ thấp.

Thực ra cũng khó mà hy vọng gì nhiều ở báo chí Việt Nam ở những bài viết kiểu như vậy, cho nên mình cũng không lấy làm bận tâm lắm. Nhưng trên một khía cạnh khác, mình cảm thấy rất hoang mang khi đọc được bài viết của một độc giả TuanVietNam - Ts Phạm Gia Minh, mang tựa đề "Hãy tiếp bước anh Sáu Dân!":

Những nhân vật HÀO KIỆT khi ra đi khỏi cõi đời này thì sẽ HIỂN THÁNH trong đời sống tâm linh và trái tim của hậu thế. Đây không chỉ là một quy luật tâm lý có xu hướng nhằm xoa dịu cảm giác trống trải, mất mát trong cõi lòng người ở lại, mà nó còn có những điều gì đó thiêng liêng, sâu sắc và tiềm ẩn hơn nhiều.

HÀO KIỆT là người xả thân vì Dân, đau nỗi đau của Dân, lo cái lo của Dân, vui cùng Dân, hội tụ được lòng Dân và như vậy sẽ bất tử trong ý niệm của Dân.

...

Bằng những việc làm cụ thể, như lập ra giải thưởng báo chí mang tên Võ Văn Kiệt cho những tác giả có bài viết xuất sắc về sự nghiệp Đổi mới và hòa hợp, đại đoàn kết dân tộc, những phản biện xã hội có trách nhiệm cùng nhiều hoạt động phong phú khác chúng ta sẽ tôn vinh những giá trị nhân văn Võ Văn Kiệt.

Bỏ qua lối viết phóng đại quá mức giống như ông Tương Lai, khi tác giả dùng chữ "Dân" để chụp lên đầu những người không cùng chính kiến với mình, thì thật khó có thể tưởng tượng được là ở thời đại này rồi mà một ông Tiến sĩ còn viết ra được những lời lẽ sặc mùi sùng bái, thần thánh hoá cá nhân đến vậy. Nếu quả thực ông Minh là Tiến sĩ, và viết bài trên với một cái tâm trong sáng thì có lẽ cần xem lại tư cách khoa học của ông Tiến sĩ này.

BBC có một bài viết khá hay về tệ sùng bái cá nhân ở Việt Nam, qua cái chết của ông Võ Văn Kiệt.

Cũng trên BBC, qua một vài bài nhận định của các chuyên gia phân tích chính trị, mình nhận thấy là họ dường như đã quá kỳ vọng ở ông Kiệt như là một Hồ Chí Minh hoặc một Mikhail Gorbachev, trong khi tầm ảnh hưởng tinh thần cũng như chính trị của ông Kiệt còn xa mới đạt được như 2 lãnh tụ kia. Làm sao có thể hy vọng ông Kiệt như là một "Chú/Anh già dân tộc" mới sau cụ Hồ - "Cha già dân tộc", hay là một nhà cải tổ chính trị, khi mà đứng trên ông, nắm/giật tóc Thủ tướng luôn là một ông khác? Cũng khó mà gọi ông Kiệt là "thủ lĩnh phe cấp tiến" của Đảng Cộng sản Việt Nam, khi mà nhìn vào diễn biến thực tế của chính trị Việt Nam trong suốt những năm ông làm Ủy viên Bộ Chính trị.

(Nguon: Kazenka's Blog)