My OperaĐi sâu vào thị trường con gấu và thị trường bò tót!
Friday, March 14, 2008 1:50:23 PM
Bạn bước vào thế giới đầu tư, và hầu như tất cả mọi ngày ở thế giới này, bạn đều được nghe đến các thuật ngữ "con gấu" và "con bò". Mặc dù những từ ngữ này đã trở nên rất phổ biến, việc định nghĩa và hiểu được chúng lại không hề dễ dàng gì.
Bởi hướng đi của thị trường là một yếu tố đáng kể ảnh hưởng đến danh mục đầu tư của bạn, việc nắm bắt được các thuật ngữ này trở nên đặc biệt quan trọng đối với tất cả các nhà đầu tư.
Thế nào là thị trường con gấu và thế nào là thị trường con bò?
Được dùng để miêu tả cách thức hoạt động trên phương diện bao quát của các thị trường chứng khoán - liệu các cổ phiếu đang được định giá cao hơn hay thấp hơn so với giá trị thực - hai thuật ngữ này thường xuyên được nhắc tới trong thế giới đầu tư. Đồng thời, vì thị trường được quyết định bởi thái độ của nhà đầu tư, thông qua những khái niệm này, chúng ta cũng sẽ biết được hiện tại các nhà đầu tư đang có suy nghĩ gì về thị trường và do đó sẽ dự đoán được xu hướng tiếp theo của thị trường.
Có thể hiểu đơn giản, thuật ngữ "thị trường con bò" dùng để chỉ một thị trường đang trên đà đi lên. Điều đó được đặc trưng bởi sự gia tăng đều đặn trong thị giá của các cổ phiếu. Trong những thời gian mà thị trường là "con bò", giới đầu tư có niềm tin rằng một xu hướng đi lên sẽ còn tiếp tục trong thời gian dài. Thông thường, nền kinh tế của nước đó đang mạnh và tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp.
Ngược lại, thị trường con gấu là một thị trường đang xuống dốc. Cổ phiếu không ngừng rớt giá và kết quả là một xu hướng trượt dốc mà các nhà đầu tư tin rằng sẽ tiếp diễn trong thời gian dài. Và sự mất niềm tin này, đến lượt nó, sẽ tiếp tục đẩy giá cổ phiếu rơi vào vòng xoáy sụt giảm. Trong thời kì thị trường là con gấu, nền kinh tế thường tăng trưởng chậm và tỉ lệ thất nghiệp tăng cao bởi các công ty bắt đầu sa thải bớt nhân viên để cắt giảm chi phí.
Các thuật ngữ này bắt nguồn từ đâu?
Thật ra không có thông tin chính xác về nguồn gốc của các thuật ngữ này, nhưng dưới đây là hai giả thuyết phổ biến nhất:
1. Các thị trường con gấu và con bò được đặt tên theo cách mà các con vật này tấn công các nạn nhân của chúng. Cách tấn công đặc trưng của một con bò tót là nó giương sừng lên cao, trong khi một con gấu, sẽ đánh mạnh bộ vuốt xuống nạn nhân của nó. Hơn thế nữa, trước kia gấu và bò tót thường được đưa vào các đấu trường và cho đến bây giờ, chúng vẫn được biết đến với danh hiệu là những đối thủ rất hung dữ.
2. Về mặt lịch sử, những người môi giới trung gian trong việc mua bán da gấu sẽ bán những bộ da mà họ chưa từng nhận được, và theo ngôn ngữ bây giờ, họ chính là các short-seller (những người kinh doanh thu lời nhờ vào việc giá chứng khoán giảm). Sau khi đã thỏa thuận, cam kết xong xuôi với các khách hàng về các bộ da gấu đã được trả giá trước, những nhà môi giới này sẽ hi vọng giá mua vào da gấu từ các thợ săn trong tương lai gần sẽ giảm xuống thấp hơn giá hiện tại. Nếu sự giảm giá đó thật sự xảy ra, họ sẽ có thêm được một khoản lợi nhuận cá nhân từ khoảng chênh lệch giữa hai mức giá. Những người môi giới trung gian này được biết đến với cái tên "bear" (con gấu), rút gọn của "bearskin jobber" (người đầu cơ da gấu). Và kể từ đó thuật ngữ này được dùng rộng rãi để chỉ một ai đó mong muốn hay kì vọng thị trường sẽ đi xuống.
Đặc trưng của thị trường con gấu và thị trường con bò tót.
Mặc dù chúng ta biết rằng một thị trường con gấu hay một thị trường con bò tót đều được đặc trưng bởi hướng vận động của thị giá cổ phiếu, các nhà đầu tư cần lưu ý rằng còn có một số đặc trưng khác của hai loại thị trường này. Dưới đây là một số các đặc điểm nổi bật nhất trong từng loại thị trường kể trên, nhưng hãy nhớ chúng không phải là các quy luật tuyệt đối hay duy nhất để cấu thành các thị trường con bò hay con gấu:
1. Cung và cầu chứng khoán - Trong một thị trường con bò tót, chúng ta thấy cầu cao và cung thấp về chứng khoán. Nói một cách khác, các nhà đầu tư muốn mua vào trong khi rất ít người muốn bán. Kết quả là giá cổ phiếu tăng do các nhà đầu tư cạnh trang với nhau để giành được các tài sản hiện có. Trong khi đó, ở thị trường con gấu, sẽ có nhiều người muốn bán hơn là muốn mua. Cầu thấp đáng kể so với cung và điều đó dẫn đến kết quả là giá cổ phiếu giảm.
2. Tâm lý nhà đầu tư - Do hành vi của thị trường chịu tác động và bị chi phối rất lớn từ sự nhận thức của các cá nhân về chính hành vi đó, tâm lý và cảm xúc của nhà đầu tư là những yếu tố cơ bản quyết định xem thị trường sẽ tăng hay giảm. Sự vận hành của thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ. Trong thị trường con bò tót, hầu hết mọi người đều cảm thấy hứng thú với thị trường, họ sẵn sàng tham gia vào thị trường với hi vọng sẽ thu được lợi nhuận. Ngược lại, trong một thị trường con gấu, tâm lý thị trường là tiêu cực khi các nhà đầu tư bắt đầu tìm cách đưa tiền vốn của họ thoát ra khỏi chứng khoán và chờ đợi với các chứng khoán cho thu nhập cố định cho đến khi nào thị trường có những động thái tích cực. Sự sụt giảm giá cổ phiếu đánh vào sự lạc quan của nhà đầu tư, khiến họ rút tiền ra và điều này, ngược lại, sẽ đẩy thị trường trượt dốc mạnh hơn nữa.
3. Sự thay đổi trong hoạt động kinh tế - Vì các doanh nghiệp có cổ phiếu được giao dịch trên các sàn chứng khoán cũng là thành viên của nền kinh tế lớn hơn, thị trường chứng khoán và nền kinh tế có một mối liên hệ mật thiết. Một thị trường con gấu thường liên quan đến một nền kinh tế yếu kém khi hầu hết các doanh nghiệp không thể có lợi nhuận cao do chi tiêu của người tiêu dùng không đủ lớn. Tất nhiên, sự sụt giảm lợi nhuận này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến cách thức thị trường định giá các cổ phiếu. Còn trong một thị trường con bò tót, điều ngược lại sẽ xảy ra bởi mọi người có nhiều tiền hơn để chi tiêu và họ sẵn lòng chi tiêu. Điều này, do đó, sẽ thúc đẩy và củng cố nền kinh tế.
Làm thế nào để đo lường sự thay đổi của thị trường?
Yếu tố cốt lõi quyết định một thị trường là con gấu hay con bò tót là xu hướng trong dài hạn, chứ không phải những phản ứng tức thời của thị trường trước một sự kiện cụ thể. Những biến động nhỏ chỉ phản ánh các xu hướng ngắn hạn hoặc các phiên điều chỉnh. Độ dài của khoảng thời gian bạn quan sát thị trường sẽ quyết định liệu bạn có đang được nhìn thấy một thị truờng con gấu hay một thị trường con bò hay không.
Ví dụ như, hai tuần qua chứng kiến thị trường có xu hướng đi lên "con bò" trong khi suốt hai năm qua, người ta chỉ thấy thị trường đều đặn đi xuống "con gấu". Do đó, hầu hết mọi người đều đồng ý rằng một sự đảo chiều của thị trường cần phải được đo lường một cách chắc chắn thông qua mức độ thay đổi: Nếu các chỉ số thay đổi ít nhất từ 15 đến 20% thì các nhà đầu tư có thể chắc chắn rằng thị trường vừa chuyển sang một hướng đi mới. Nếu xu hướng mới này cứ tiếp diễn, điều đó là vì giới đầu tư đã lãnh hội được sự thay đổi trong cả thị trường chứng khoán cũng như nền kinh tế và vì thế đưa ra quyết định các tương ứng.
Không phải tất cả các hướng vận động kéo dài trên thị trường đều trở thành một con bò hay một con gấu. Đôi khi thị trường sẽ phải trải qua một thời kì đình trệ nhất định khi nó đang cố gắng tìm ra hướng đi. Trong trường hợp này, một chuỗi những vận động lên lên rồi xuống xuống…sẽ bù đắp cho mọi thua lỗ cũng như san phẳng mọi lợi nhuận có được trong xu hướng "phẳng" đó.
Điều phải làm?
Trong một thị trường con bò, điều lí tưởng mà một nhà đầu tư nên làm là tận dụng việc giá tăng lên để mua vào ngay từ đầu thời kì và bán ra khi giá các cổ phiếu họ đang nắm giữ lên đến đỉnh (Tất nhiên, việc xác định chính xác khi nào là đáy và khi nào là đỉnh là điều không thể). Vì nhìn chung, các nhà đầu tư có xu hướng tin tưởng rằng thị trường đang tăng, họ sẽ có nhiều khả năng thu được lợi nhuận hơn trong thị trường con bò. Khi giá đang tăng, bất kì một khoản thua lỗ nào cũng trở thành nhỏ bé và mang tính tạm thời. Trong thị trường con bò, một nhà đầu tư có thể tự tin và chủ động đầu tư vào nhiều cổ phiếu hơn với khả năng sinh lời tăng cao.
Tuy nhiên, trong một thị trường con gấu, nguy cơ thua lỗ là cao hơn bởi giá cả không ngừng giảm đi và thông thường điểm dừng cuối cùng của sự trượt dốc đó không bao giờ nằm trong tầm mắt. Thậm chí kể cả khi bạn quyết định đầu tư và kiên nhẫn chờ đến lúc giá tăng, nhiều khả năng bạn vẫn phải chịu một khoản thua lỗ nhất định trước khi gió đổi chiều. Vì thế, khả năng thu lời trong thời kì này chủ yếu nằm ở các hình thức đầu tư an toàn hơn như các loại trái phiếu. Một nhà đầu tư cũng có chuyển hướng sang các cổ phiếu "phòng thủ" - những cổ phiếu chịu tác động rất nhỏ từ sự thay đổi xu hướng trên thị trường và nhờ đó khá ổn định bất kể nền kinh tế đang thoái trào hay bùng nổ. Đó là cổ phiếu của các ngành như dịch vụ công cộng - do Nhà nước sở hữu và điều hành, hay ngành cung cấp các sản phẩm thiết yếu - những thứ mọi người luôn có nhu cầu cho dù điều kiện kinh tế có thay đổi thế nào.
Kết luận
Không bao giờ và không thể nào dự đoán được các xu hướng của thị trường, vì thế nên các nhà đầu tư chỉ nên xuất vốn khi biết được chất lượng của các khoản đầu tư đó. Tuy nhiên, cùng lúc đó, bạn vẫn nên có hiểu biểt nhất định về các xu hướng dài hạn của thị trường. Bởi dù thị trường là con gấu hay con bò thì điều đó đều có ảnh hưởng rất lớn đối với các khoản đầu tư của bạn, hãy dành một khoảng thời gian hợp lý để tự xác định thị trường đang làm gì khi bạn chuẩn bị đưa ra một quyết định đầu tư. Còn một điểm đáng nhớ, nhìn chung về mặt dài hạn thị trường luôn có xu hướng vận động theo chiều hướng tích cực
Bởi hướng đi của thị trường là một yếu tố đáng kể ảnh hưởng đến danh mục đầu tư của bạn, việc nắm bắt được các thuật ngữ này trở nên đặc biệt quan trọng đối với tất cả các nhà đầu tư.
Thế nào là thị trường con gấu và thế nào là thị trường con bò?
Được dùng để miêu tả cách thức hoạt động trên phương diện bao quát của các thị trường chứng khoán - liệu các cổ phiếu đang được định giá cao hơn hay thấp hơn so với giá trị thực - hai thuật ngữ này thường xuyên được nhắc tới trong thế giới đầu tư. Đồng thời, vì thị trường được quyết định bởi thái độ của nhà đầu tư, thông qua những khái niệm này, chúng ta cũng sẽ biết được hiện tại các nhà đầu tư đang có suy nghĩ gì về thị trường và do đó sẽ dự đoán được xu hướng tiếp theo của thị trường.
Có thể hiểu đơn giản, thuật ngữ "thị trường con bò" dùng để chỉ một thị trường đang trên đà đi lên. Điều đó được đặc trưng bởi sự gia tăng đều đặn trong thị giá của các cổ phiếu. Trong những thời gian mà thị trường là "con bò", giới đầu tư có niềm tin rằng một xu hướng đi lên sẽ còn tiếp tục trong thời gian dài. Thông thường, nền kinh tế của nước đó đang mạnh và tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp.
Ngược lại, thị trường con gấu là một thị trường đang xuống dốc. Cổ phiếu không ngừng rớt giá và kết quả là một xu hướng trượt dốc mà các nhà đầu tư tin rằng sẽ tiếp diễn trong thời gian dài. Và sự mất niềm tin này, đến lượt nó, sẽ tiếp tục đẩy giá cổ phiếu rơi vào vòng xoáy sụt giảm. Trong thời kì thị trường là con gấu, nền kinh tế thường tăng trưởng chậm và tỉ lệ thất nghiệp tăng cao bởi các công ty bắt đầu sa thải bớt nhân viên để cắt giảm chi phí.
Các thuật ngữ này bắt nguồn từ đâu?
Thật ra không có thông tin chính xác về nguồn gốc của các thuật ngữ này, nhưng dưới đây là hai giả thuyết phổ biến nhất:
1. Các thị trường con gấu và con bò được đặt tên theo cách mà các con vật này tấn công các nạn nhân của chúng. Cách tấn công đặc trưng của một con bò tót là nó giương sừng lên cao, trong khi một con gấu, sẽ đánh mạnh bộ vuốt xuống nạn nhân của nó. Hơn thế nữa, trước kia gấu và bò tót thường được đưa vào các đấu trường và cho đến bây giờ, chúng vẫn được biết đến với danh hiệu là những đối thủ rất hung dữ.
2. Về mặt lịch sử, những người môi giới trung gian trong việc mua bán da gấu sẽ bán những bộ da mà họ chưa từng nhận được, và theo ngôn ngữ bây giờ, họ chính là các short-seller (những người kinh doanh thu lời nhờ vào việc giá chứng khoán giảm). Sau khi đã thỏa thuận, cam kết xong xuôi với các khách hàng về các bộ da gấu đã được trả giá trước, những nhà môi giới này sẽ hi vọng giá mua vào da gấu từ các thợ săn trong tương lai gần sẽ giảm xuống thấp hơn giá hiện tại. Nếu sự giảm giá đó thật sự xảy ra, họ sẽ có thêm được một khoản lợi nhuận cá nhân từ khoảng chênh lệch giữa hai mức giá. Những người môi giới trung gian này được biết đến với cái tên "bear" (con gấu), rút gọn của "bearskin jobber" (người đầu cơ da gấu). Và kể từ đó thuật ngữ này được dùng rộng rãi để chỉ một ai đó mong muốn hay kì vọng thị trường sẽ đi xuống.
Đặc trưng của thị trường con gấu và thị trường con bò tót.
Mặc dù chúng ta biết rằng một thị trường con gấu hay một thị trường con bò tót đều được đặc trưng bởi hướng vận động của thị giá cổ phiếu, các nhà đầu tư cần lưu ý rằng còn có một số đặc trưng khác của hai loại thị trường này. Dưới đây là một số các đặc điểm nổi bật nhất trong từng loại thị trường kể trên, nhưng hãy nhớ chúng không phải là các quy luật tuyệt đối hay duy nhất để cấu thành các thị trường con bò hay con gấu:
1. Cung và cầu chứng khoán - Trong một thị trường con bò tót, chúng ta thấy cầu cao và cung thấp về chứng khoán. Nói một cách khác, các nhà đầu tư muốn mua vào trong khi rất ít người muốn bán. Kết quả là giá cổ phiếu tăng do các nhà đầu tư cạnh trang với nhau để giành được các tài sản hiện có. Trong khi đó, ở thị trường con gấu, sẽ có nhiều người muốn bán hơn là muốn mua. Cầu thấp đáng kể so với cung và điều đó dẫn đến kết quả là giá cổ phiếu giảm.
2. Tâm lý nhà đầu tư - Do hành vi của thị trường chịu tác động và bị chi phối rất lớn từ sự nhận thức của các cá nhân về chính hành vi đó, tâm lý và cảm xúc của nhà đầu tư là những yếu tố cơ bản quyết định xem thị trường sẽ tăng hay giảm. Sự vận hành của thị trường chứng khoán và tâm lý nhà đầu tư có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ. Trong thị trường con bò tót, hầu hết mọi người đều cảm thấy hứng thú với thị trường, họ sẵn sàng tham gia vào thị trường với hi vọng sẽ thu được lợi nhuận. Ngược lại, trong một thị trường con gấu, tâm lý thị trường là tiêu cực khi các nhà đầu tư bắt đầu tìm cách đưa tiền vốn của họ thoát ra khỏi chứng khoán và chờ đợi với các chứng khoán cho thu nhập cố định cho đến khi nào thị trường có những động thái tích cực. Sự sụt giảm giá cổ phiếu đánh vào sự lạc quan của nhà đầu tư, khiến họ rút tiền ra và điều này, ngược lại, sẽ đẩy thị trường trượt dốc mạnh hơn nữa.
3. Sự thay đổi trong hoạt động kinh tế - Vì các doanh nghiệp có cổ phiếu được giao dịch trên các sàn chứng khoán cũng là thành viên của nền kinh tế lớn hơn, thị trường chứng khoán và nền kinh tế có một mối liên hệ mật thiết. Một thị trường con gấu thường liên quan đến một nền kinh tế yếu kém khi hầu hết các doanh nghiệp không thể có lợi nhuận cao do chi tiêu của người tiêu dùng không đủ lớn. Tất nhiên, sự sụt giảm lợi nhuận này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến cách thức thị trường định giá các cổ phiếu. Còn trong một thị trường con bò tót, điều ngược lại sẽ xảy ra bởi mọi người có nhiều tiền hơn để chi tiêu và họ sẵn lòng chi tiêu. Điều này, do đó, sẽ thúc đẩy và củng cố nền kinh tế.
Làm thế nào để đo lường sự thay đổi của thị trường?
Yếu tố cốt lõi quyết định một thị trường là con gấu hay con bò tót là xu hướng trong dài hạn, chứ không phải những phản ứng tức thời của thị trường trước một sự kiện cụ thể. Những biến động nhỏ chỉ phản ánh các xu hướng ngắn hạn hoặc các phiên điều chỉnh. Độ dài của khoảng thời gian bạn quan sát thị trường sẽ quyết định liệu bạn có đang được nhìn thấy một thị truờng con gấu hay một thị trường con bò hay không.
Ví dụ như, hai tuần qua chứng kiến thị trường có xu hướng đi lên "con bò" trong khi suốt hai năm qua, người ta chỉ thấy thị trường đều đặn đi xuống "con gấu". Do đó, hầu hết mọi người đều đồng ý rằng một sự đảo chiều của thị trường cần phải được đo lường một cách chắc chắn thông qua mức độ thay đổi: Nếu các chỉ số thay đổi ít nhất từ 15 đến 20% thì các nhà đầu tư có thể chắc chắn rằng thị trường vừa chuyển sang một hướng đi mới. Nếu xu hướng mới này cứ tiếp diễn, điều đó là vì giới đầu tư đã lãnh hội được sự thay đổi trong cả thị trường chứng khoán cũng như nền kinh tế và vì thế đưa ra quyết định các tương ứng.
Không phải tất cả các hướng vận động kéo dài trên thị trường đều trở thành một con bò hay một con gấu. Đôi khi thị trường sẽ phải trải qua một thời kì đình trệ nhất định khi nó đang cố gắng tìm ra hướng đi. Trong trường hợp này, một chuỗi những vận động lên lên rồi xuống xuống…sẽ bù đắp cho mọi thua lỗ cũng như san phẳng mọi lợi nhuận có được trong xu hướng "phẳng" đó.
Điều phải làm?
Trong một thị trường con bò, điều lí tưởng mà một nhà đầu tư nên làm là tận dụng việc giá tăng lên để mua vào ngay từ đầu thời kì và bán ra khi giá các cổ phiếu họ đang nắm giữ lên đến đỉnh (Tất nhiên, việc xác định chính xác khi nào là đáy và khi nào là đỉnh là điều không thể). Vì nhìn chung, các nhà đầu tư có xu hướng tin tưởng rằng thị trường đang tăng, họ sẽ có nhiều khả năng thu được lợi nhuận hơn trong thị trường con bò. Khi giá đang tăng, bất kì một khoản thua lỗ nào cũng trở thành nhỏ bé và mang tính tạm thời. Trong thị trường con bò, một nhà đầu tư có thể tự tin và chủ động đầu tư vào nhiều cổ phiếu hơn với khả năng sinh lời tăng cao.
Tuy nhiên, trong một thị trường con gấu, nguy cơ thua lỗ là cao hơn bởi giá cả không ngừng giảm đi và thông thường điểm dừng cuối cùng của sự trượt dốc đó không bao giờ nằm trong tầm mắt. Thậm chí kể cả khi bạn quyết định đầu tư và kiên nhẫn chờ đến lúc giá tăng, nhiều khả năng bạn vẫn phải chịu một khoản thua lỗ nhất định trước khi gió đổi chiều. Vì thế, khả năng thu lời trong thời kì này chủ yếu nằm ở các hình thức đầu tư an toàn hơn như các loại trái phiếu. Một nhà đầu tư cũng có chuyển hướng sang các cổ phiếu "phòng thủ" - những cổ phiếu chịu tác động rất nhỏ từ sự thay đổi xu hướng trên thị trường và nhờ đó khá ổn định bất kể nền kinh tế đang thoái trào hay bùng nổ. Đó là cổ phiếu của các ngành như dịch vụ công cộng - do Nhà nước sở hữu và điều hành, hay ngành cung cấp các sản phẩm thiết yếu - những thứ mọi người luôn có nhu cầu cho dù điều kiện kinh tế có thay đổi thế nào.
Kết luận
Không bao giờ và không thể nào dự đoán được các xu hướng của thị trường, vì thế nên các nhà đầu tư chỉ nên xuất vốn khi biết được chất lượng của các khoản đầu tư đó. Tuy nhiên, cùng lúc đó, bạn vẫn nên có hiểu biểt nhất định về các xu hướng dài hạn của thị trường. Bởi dù thị trường là con gấu hay con bò thì điều đó đều có ảnh hưởng rất lớn đối với các khoản đầu tư của bạn, hãy dành một khoảng thời gian hợp lý để tự xác định thị trường đang làm gì khi bạn chuẩn bị đưa ra một quyết định đầu tư. Còn một điểm đáng nhớ, nhìn chung về mặt dài hạn thị trường luôn có xu hướng vận động theo chiều hướng tích cực
