My OperaThị trường mua lại và sát nhập công ty ngày càng “nóng”
Sunday, April 27, 2008 2:18:32 PM
(ĐSTB) Mua lại và sáp nhập công ty (Mergers & Acquisitions - M&A) đang trở thành một hình thức đầu tư ngày càng phổ biển của các doanh nghiệp nhằm mở rộng quy mô kinh doanh, khả năng ảnh hưởng trên thị trường thông qua sự gia tăng thị phần và tăng vốn một cách nhanh nhất. Điều này cũng phản ánh rõ nét sự phát triển của thị trường chứng khoán mà theo sau nó là một loạt các giao dịch lớn thành công...
“MỘT CỘNG MỘT BẰNG... BA”
M&A là một hoạt động đã và đang diễn ra sôi động trên thế giới không chỉ giữa những công ty vừa và nhỏ mà cả giữa những tập đoàn kinh tế lớn với nhiều dạng khác nhau, ở cả các nước phát triển và đang phát triển. M&A còn là loại hình rất quan trọng của đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI). Trong những năm gần đây, lượng FDI được thực hiện dưới hình thức M&A chiếm tỉ trọng từ 57% - 80% tổng FDI thế giới. Theo kết quả nghiên cứu của những công ty tài chính quốc tế uy tín thì chỉ tính những vụ sáp nhập giữa các tập đoàn kinh tế “có tiếng tăm” giá trị đã lên tới trên 2.700 tỉ USD trong năm 2005 và trên 3.000 tỷ USD trong năm 2006.
Việc mua lại và sáp nhập công ty cũng diễn ra dưới nhiều hình thức đa dạng. Một công ty có thể mua trọn vẹn một công ty khác và trở thành chủ sở hữu mới hoặc có thể mua số lượng lớn cổ phần để trở thành cổ đông chi phối hay mua lượng cổ phần nào đó để chia sẻ lợi nhuận, cũng có thể chỉ đơn thuần là mua lại tài sản của công ty khác. Ngoài ra, còn nhiều dạng thức khác như nhượng quyền thương mại hay có những công ty được lập ra chỉ để được đem bán kiếm lời.
Nguyên lý đồng thời là bản chất và mục tiêu của M&A là: “Một cộng một bằng ba” - đây được coi là động lực đặc biệt của các thương vụ mua lại và sáp nhập nhằm tạo ra những giá trị mới lớn hơn nhiều lần tổng giá trị của hai công ty, điều mà các nhà kinh tế thường gọi là tính cộng hưởng. Có thể thấy, sau khi sáp nhập, công ty mới đã có thể giảm khá nhiều nhân viên (đặc biệt là nhân viên văn phòng), việc tái cơ cấu sẽ giúp tăng năng suất và hiệu suất công việc, nhờ qui mô lớn sẽ tiết giảm nhiều chi phí và tăng vị thế trong đàm phán với đối tác, tăng thêm thị phần và uy tín trên thương trường... Khi các công ty gặp phải thời kỳ khó khăn, M&A trở nên đặc biệt có ích. Những công ty lớn khi mua lại sẽ tạo nên cơ hội mở rộng thị phần cải thiện hiệu quả kinh doanh cho cả hai. Rõ ràng, điều này sẽ tốt hơn là tồn tại một cách khó khăn trên thương trường hoặc bị phá sản.
CƠ HỘI HÌNH THÀNH NHỮNG TẬP ĐOÀN LỚN Ở VIỆT NAM
Việc sáp nhập công ty ở Việt Nam đã được thực hiện từ rất lâu với việc ồ ạt thành lập các liên hiệp các xí nghiệp, xí nghiệp liên hợp rồi các loại tổng công ty... Tuy nhiên, việc sáp nhập ấy hầu hết mang tính hành chính, cơ học, theo sự chỉ đạo của cấp trên. Trong không ít doanh nghiệp mới ấy, các đối tác được gán ghép khiên cưỡng đã sống và làm việc trong trạng thái “đồng sàng dị mộng”. Còn M&A thực sự đúng nghĩa thị trường mới xuất hiện khoảng năm 2000 và phát triển mạnh trong 2 năm gần đây.
“Chuyện lạ” đầu tiên mà báo chí đề cập đến nhiều là việc Công ty cổ phần doanh nghiệp trẻ Đồng Nai mua lại Chieerfiled Rama - doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài được cấp phép năm 2003 với giá... 1 đôla. Bên cạnh đó, Công ty Kinh Đô là công ty đã và đang thực hiện nhiều hình thức mua bán sáp nhập: mua lại toàn bộ nhà máy kem Wall’s của Unilever giữ thương hiệu một thời gian rồi chuyển thành Premium, Merino; mua phần lớn cổ phần của Tribeco để tham gia hoạch định chiến lược kinh doanh nhưng giữ nguyên thương hiệu Tribeco và hiện đang triển khai hợp nhất hai Công ty Kinh Đô miền Bắc và miền Nam.
Một điều dễ nhận thấy là các doanh nghiệp, các quỹ đầu tư nước ngoài cũng đang chú ý nhiều đến việc mua lại những doanh nghiệp hiện có ở Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ và thương mại. Đích nhắm đến của họ thường là những doanh nghiệp đã có uy tín, có mạng lưới kinh doanh rộng và việc mua lại những doanh nghiệp như vậy giúp các chủ đầu tư mới rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường Việt Nam. Họ không phải tốn thời gian xin giấy phép, xây dựng công trình, tổ chức mạng lưới bán hàng..., từ đó có thể tận dụng và phát huy cơ hội kinh doanh nhanh nhất. Theo nghiên cứu của Hãng Kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC), năm 2005, nước ta có 18 vụ sáp nhập với tổng giá trị 61 triệu USD. Năm 2006, số vụ sáp nhập tăng gần gấp đôi, có 32 vụ với tổng giá trị 245 triệu USD. Con số này tính đến nửa đầu năm 2007 là 46 vụ với 626 triệu USD, trong đó có 16 vụ trong nước và 30 vụ có yếu tố nước ngoài (chủ yếu đến từ châu Á 22 vụ).
Việt Nam hiện có hàng chục ngàn doanh nghiệp mới ra đời mỗi năm. Tuy nhiên, phần đông là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có khá nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn ở những năm đầu hoạt động đã tạo nên nhu cầu mua - bán và sáp nhập để tiếp tục phát triển. Điều này cộng với chính sách thu hút đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài ngày một thông thoáng, hoàn thiện, tăng trưởng GDP luôn đạt mức cao cũng đang tạo điều kiện thuận lợi để M&A phát triển mạnh mẽ trong những năm tới. Đặc biệt, sự ra đời của 2 sàn giao dịch mua bán sáp nhập công ty của Công ty cổ phần đầu tư tài chính Việt Nam (Tigerinvest) và Công ty đầu tư và phát triển đô thị quốc tế (IDJ) cùng với sự mua bán khá nhộn nhịp trên cả 2 sàn này đang làm nóng thị trường M&A. Giá chào bán công ty được đưa ra rất đa dạng, từ 1USD đến hàng trăm tỷ đồng, hàng chục triệu USD. Trước sự khởi sắc ấy, IDJ đã lập thêm công ty con IDJ Financial để mua lại các doanh nghiệp muốn bán hoặc trở thành cổ đông chiến lược của những công ty chỉ muốn bán một phần doanh nghiệp chứ không dừng ở vai trò “mai mối”.
Dù vậy, hoạt động M&A ở Việt Nam còn rất mới mẻ. Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất giải pháp phát triển đầu tư, đặc biệt là giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước sẽ góp phần tạo ra một kênh thu hút FDI mới và quan trọng vào Việt Nam, đồng thời giúp các doanh nghiệp “tái cấu trúc” lại, tập trung và tích tụ nhanh vốn, công nghệ để hình thành những tập đoàn tầm cỡ quốc tế.
KIM NGÂN
“MỘT CỘNG MỘT BẰNG... BA”
M&A là một hoạt động đã và đang diễn ra sôi động trên thế giới không chỉ giữa những công ty vừa và nhỏ mà cả giữa những tập đoàn kinh tế lớn với nhiều dạng khác nhau, ở cả các nước phát triển và đang phát triển. M&A còn là loại hình rất quan trọng của đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI). Trong những năm gần đây, lượng FDI được thực hiện dưới hình thức M&A chiếm tỉ trọng từ 57% - 80% tổng FDI thế giới. Theo kết quả nghiên cứu của những công ty tài chính quốc tế uy tín thì chỉ tính những vụ sáp nhập giữa các tập đoàn kinh tế “có tiếng tăm” giá trị đã lên tới trên 2.700 tỉ USD trong năm 2005 và trên 3.000 tỷ USD trong năm 2006.
Việc mua lại và sáp nhập công ty cũng diễn ra dưới nhiều hình thức đa dạng. Một công ty có thể mua trọn vẹn một công ty khác và trở thành chủ sở hữu mới hoặc có thể mua số lượng lớn cổ phần để trở thành cổ đông chi phối hay mua lượng cổ phần nào đó để chia sẻ lợi nhuận, cũng có thể chỉ đơn thuần là mua lại tài sản của công ty khác. Ngoài ra, còn nhiều dạng thức khác như nhượng quyền thương mại hay có những công ty được lập ra chỉ để được đem bán kiếm lời.
Nguyên lý đồng thời là bản chất và mục tiêu của M&A là: “Một cộng một bằng ba” - đây được coi là động lực đặc biệt của các thương vụ mua lại và sáp nhập nhằm tạo ra những giá trị mới lớn hơn nhiều lần tổng giá trị của hai công ty, điều mà các nhà kinh tế thường gọi là tính cộng hưởng. Có thể thấy, sau khi sáp nhập, công ty mới đã có thể giảm khá nhiều nhân viên (đặc biệt là nhân viên văn phòng), việc tái cơ cấu sẽ giúp tăng năng suất và hiệu suất công việc, nhờ qui mô lớn sẽ tiết giảm nhiều chi phí và tăng vị thế trong đàm phán với đối tác, tăng thêm thị phần và uy tín trên thương trường... Khi các công ty gặp phải thời kỳ khó khăn, M&A trở nên đặc biệt có ích. Những công ty lớn khi mua lại sẽ tạo nên cơ hội mở rộng thị phần cải thiện hiệu quả kinh doanh cho cả hai. Rõ ràng, điều này sẽ tốt hơn là tồn tại một cách khó khăn trên thương trường hoặc bị phá sản.
CƠ HỘI HÌNH THÀNH NHỮNG TẬP ĐOÀN LỚN Ở VIỆT NAM
Việc sáp nhập công ty ở Việt Nam đã được thực hiện từ rất lâu với việc ồ ạt thành lập các liên hiệp các xí nghiệp, xí nghiệp liên hợp rồi các loại tổng công ty... Tuy nhiên, việc sáp nhập ấy hầu hết mang tính hành chính, cơ học, theo sự chỉ đạo của cấp trên. Trong không ít doanh nghiệp mới ấy, các đối tác được gán ghép khiên cưỡng đã sống và làm việc trong trạng thái “đồng sàng dị mộng”. Còn M&A thực sự đúng nghĩa thị trường mới xuất hiện khoảng năm 2000 và phát triển mạnh trong 2 năm gần đây.
“Chuyện lạ” đầu tiên mà báo chí đề cập đến nhiều là việc Công ty cổ phần doanh nghiệp trẻ Đồng Nai mua lại Chieerfiled Rama - doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài được cấp phép năm 2003 với giá... 1 đôla. Bên cạnh đó, Công ty Kinh Đô là công ty đã và đang thực hiện nhiều hình thức mua bán sáp nhập: mua lại toàn bộ nhà máy kem Wall’s của Unilever giữ thương hiệu một thời gian rồi chuyển thành Premium, Merino; mua phần lớn cổ phần của Tribeco để tham gia hoạch định chiến lược kinh doanh nhưng giữ nguyên thương hiệu Tribeco và hiện đang triển khai hợp nhất hai Công ty Kinh Đô miền Bắc và miền Nam.
Một điều dễ nhận thấy là các doanh nghiệp, các quỹ đầu tư nước ngoài cũng đang chú ý nhiều đến việc mua lại những doanh nghiệp hiện có ở Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ và thương mại. Đích nhắm đến của họ thường là những doanh nghiệp đã có uy tín, có mạng lưới kinh doanh rộng và việc mua lại những doanh nghiệp như vậy giúp các chủ đầu tư mới rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường Việt Nam. Họ không phải tốn thời gian xin giấy phép, xây dựng công trình, tổ chức mạng lưới bán hàng..., từ đó có thể tận dụng và phát huy cơ hội kinh doanh nhanh nhất. Theo nghiên cứu của Hãng Kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC), năm 2005, nước ta có 18 vụ sáp nhập với tổng giá trị 61 triệu USD. Năm 2006, số vụ sáp nhập tăng gần gấp đôi, có 32 vụ với tổng giá trị 245 triệu USD. Con số này tính đến nửa đầu năm 2007 là 46 vụ với 626 triệu USD, trong đó có 16 vụ trong nước và 30 vụ có yếu tố nước ngoài (chủ yếu đến từ châu Á 22 vụ).
Việt Nam hiện có hàng chục ngàn doanh nghiệp mới ra đời mỗi năm. Tuy nhiên, phần đông là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có khá nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn ở những năm đầu hoạt động đã tạo nên nhu cầu mua - bán và sáp nhập để tiếp tục phát triển. Điều này cộng với chính sách thu hút đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài ngày một thông thoáng, hoàn thiện, tăng trưởng GDP luôn đạt mức cao cũng đang tạo điều kiện thuận lợi để M&A phát triển mạnh mẽ trong những năm tới. Đặc biệt, sự ra đời của 2 sàn giao dịch mua bán sáp nhập công ty của Công ty cổ phần đầu tư tài chính Việt Nam (Tigerinvest) và Công ty đầu tư và phát triển đô thị quốc tế (IDJ) cùng với sự mua bán khá nhộn nhịp trên cả 2 sàn này đang làm nóng thị trường M&A. Giá chào bán công ty được đưa ra rất đa dạng, từ 1USD đến hàng trăm tỷ đồng, hàng chục triệu USD. Trước sự khởi sắc ấy, IDJ đã lập thêm công ty con IDJ Financial để mua lại các doanh nghiệp muốn bán hoặc trở thành cổ đông chiến lược của những công ty chỉ muốn bán một phần doanh nghiệp chứ không dừng ở vai trò “mai mối”.
Dù vậy, hoạt động M&A ở Việt Nam còn rất mới mẻ. Do đó, việc nghiên cứu, đề xuất giải pháp phát triển đầu tư, đặc biệt là giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước sẽ góp phần tạo ra một kênh thu hút FDI mới và quan trọng vào Việt Nam, đồng thời giúp các doanh nghiệp “tái cấu trúc” lại, tập trung và tích tụ nhanh vốn, công nghệ để hình thành những tập đoàn tầm cỡ quốc tế.
KIM NGÂN
