My OperaTÁC DỤNG CHỮA BỆNH CỦA CÂY HÚNG CHANH
Tuesday, December 15, 2009 9:48:12 AM
Là cây thân thảo, mọng nước, sống lâu năm, được nhân dân trồng làm cảnh và làm thuốc. Còn có tên gọi rau thơm lông, rau tần lá dày (miền Nam), dương tử tô.
* Tên khoa học: Coleus amboinicus Lour. Họ: Hoa môi (Lamiaceae).
* Thành phần hóa học: Lá chứa ít tinh dầu (0,05-0,12%). Trong tinh dầu có đến 65,2% các hợp chất Phenolic trong đó có Salicylat, Thymol - Carvacrol, Eugenol và Chavicol, còn có một chất màu đỏ là Colem.
Đông y: Tính vị quy kinh: Vị the cay và hơi chua, tính ấm không độc.
* Công dụng và chủ trị:
- Bổ phế trừ đàm, giải cảm, phát hãn, thông khí, giải độc.
- Trị các chứng ho: Ho, viêm hầu họng, nghẹt mũi miệng, đường ruột, sốt không ra mồ hôi, ho ra máu, chảy máu mũi, cổ họng khô rát, mất tiếng, nói khàn...
---------
KINH NGHIỆM DÂN GIAN
* Lá húng chanh thái nhỏ ướp thịt cá làm gia vị và để nguyên lá chấm xì dầu ăn cơm, hoặc trộn chung với các loại rau thường dùng trong bữa ăn.
* Lá tươi đâm nhỏ cho vào ít giấm hoặc rượu thoa khắp mình trẻ em khi bị sốt cao do bị cảm nắng hay nhiễm nước.
* Viêm họng, tắc tiếng, nôn ói, ăn khó tiêu bụng đầy chướng... lấy lá tươi rửa sạch nhai nhuyễn nuốt cả nước lẫn xác.
* Trùng thú cắn (ong đốt, bò cạp, rết...), lấy lá tươi nhai nuốt lấy nước, xác đắp lên chỗ vết thương.
* Đau bụng, ói mữa, dùng lá tươi 40g (hoặc lá khô 20g) sắc uống.
---------
NUÔI TRỒNG
Cây húng chanh là vị thuốc nên trồng. Ở nông thôn nhà nhà đều trồng. Là loại cây rất dễ trồng, trồng bằng cành cắm vào đất thì sống ngay, phát triển rất nhanh.
Cây húng chanh cao từ 20-50cm, lá mọc đối mọng nước có lông mịn nhám, hình bầu dục, dày, cứng, giòn màu xanh lục nhạt, có hoa nhỏ màu tím hồng xen quả tròn màu nâu trông đẹp mắt, mùi thơm dịu như mùi chanh. Đất trồng có pha cát, cây sống lâu. Mùa hoa quả vào tháng 3-6. Loại cây trồng vừa chơi kiểng vừa thuốc trị và rau ăn.
---------
Một số bài thuốc nam thường dùng trong dân gian từ cây húng chanh:
1.Chữa cảm cúm, cảm sốt, nóng rét, nhức đầu, nghẹt mũi, ho đờm: húng chanh 15-20g giã vắt lấy nước cốt uống, hoặc thêm gừng, hành, mỗi vị 12g cùng sắc uống và xông cho ra mồ hôi.
2.Chữa sốt cao không ra mồ hôi: húng chanh 20g, lá tía tô 15g, gừng tươi 5g cắt lát mỏng, cam thảo đất 15g. Sắc uống nóng cho ra mồ hôi.
3.Chữa ho, viêm họng: hái vài lá nhai, ngậm, nuốt nước.
4.Chữa viêm họng, viêm thanh quản: húng chanh 20g, kim ngân hoa 15g, sài đất 15g, củ giẻ quạt 12g, cam thảo đất 12g. Sắc uống ngày một thang.
5.Chữa chảy máu cam: húng chanh 20g, lá trắc bá sao đen 15g, hoa hòe sao đen 10g, cam thảo đất 15g. Sắc uống ngày một thang. Lá húng chanh đem vò nát, nhét vào bên mũi chảy máu.
6.Chữa ho: húng chanh 10g, lá chanh 5g, vỏ quýt 5g, gừng tươi 3g, đường phèn 10g. Sắc uống ngày một thang.
7.Chữa ong đốt sinh đau nhức: húng chanh 20g, muối ăn vài hạt, tất cả đem giã nhỏ hoặc nhai kỹ, nuốt nước bã đắp vào chỗ ong đốt.
8.Chữa dị ứng nổi mề đay: lá húng chanh nhai nuốt nước, bã thì đắp hay xoa xát.
9. Húng chanh cây đẹp quá chừng,
Món ăn gia vị xin đừng lãng quên.
Lá xanh hoa nhỏ tím hồng,
Vừa trồng chơi kiểng, vừa làm rau ăn.
Phải chăng chữa lî rất hay,
Trừ ho, giải cảm, xưa nay thường dùng
10. Ho nhiệt, ho ra máu, ho lâu ngày, viêm họng, tắc tiếng:
-C1: Lá húng chanh tươi + 20g rửa sạch thái nhỏ + Đường phèn 20g.
Cho 2 thứ vào bát, chưng cách thủy; xong chắt lấy nước, cho uống từ từ. Xác có thể ăn được hoặc ngậm nút lấy nước. Mỗi ngày làm 1 lần, liên tục 3-5 ngày.
-C2: Dược liệu và cách chế biến như trên, nhưng không chưng cách thủy, chỉ để nguyên bát thuốc, tối đem ra lấy sương ngoài trời, khoảng 2-3 giờ khuya người nhà ra lấy vào cho bệnh nhân uống từ từ (bệnh nhân nằm tại chỗ).
11. Ho lâu ngày, lî ra máu: Húng chanh lá tươi 20-40g rửa sạch thái nhỏ + Trứng gà 1-2 quả, đập lấy tròng đỏ. Cho 2 thứ vào bát trộn đều, chưng cách thủy.
Người lớn ăn 2 lần trong ngày. Trẻ em tùy tuổi chia cho ăn nhiều lần.
12. Cảm, ho, đau đầu, vai gáy đau, chảy nước mũi, miệng đắng, sốt không có mồ hôi...: Húng chanh lá tươi 40-60g, rửa sạch bầm nhỏ, cho rượu trắng vào vừa xấp, trộn đều, đậy kín.
Nấu nồi nước xông cho thật sôi, khi nước sôi độ 2 phút mới cho bát húng chanh vào, đậy kín nắp nồi, nấu lại độ 2 phút (nước bắt đầu sôi lại) đem cho bệnh nhân xông, khi xông phải phủ chăn kín, mồ hôi ra phải lau sạch, thay đồ khác phải khô sạch.
Chú ý: Không nên mặc lại đồ đã bị thắm mồ hôi và khi thay đồ phải nơi kín gió.
Nồi xông chỉ dùng cho người lớn; Dùng cho trẻ em dễ bị bỏng.
* Tên khoa học: Coleus amboinicus Lour. Họ: Hoa môi (Lamiaceae).
* Thành phần hóa học: Lá chứa ít tinh dầu (0,05-0,12%). Trong tinh dầu có đến 65,2% các hợp chất Phenolic trong đó có Salicylat, Thymol - Carvacrol, Eugenol và Chavicol, còn có một chất màu đỏ là Colem.
Đông y: Tính vị quy kinh: Vị the cay và hơi chua, tính ấm không độc.
* Công dụng và chủ trị:
- Bổ phế trừ đàm, giải cảm, phát hãn, thông khí, giải độc.
- Trị các chứng ho: Ho, viêm hầu họng, nghẹt mũi miệng, đường ruột, sốt không ra mồ hôi, ho ra máu, chảy máu mũi, cổ họng khô rát, mất tiếng, nói khàn...
---------
KINH NGHIỆM DÂN GIAN
* Lá húng chanh thái nhỏ ướp thịt cá làm gia vị và để nguyên lá chấm xì dầu ăn cơm, hoặc trộn chung với các loại rau thường dùng trong bữa ăn.
* Lá tươi đâm nhỏ cho vào ít giấm hoặc rượu thoa khắp mình trẻ em khi bị sốt cao do bị cảm nắng hay nhiễm nước.
* Viêm họng, tắc tiếng, nôn ói, ăn khó tiêu bụng đầy chướng... lấy lá tươi rửa sạch nhai nhuyễn nuốt cả nước lẫn xác.
* Trùng thú cắn (ong đốt, bò cạp, rết...), lấy lá tươi nhai nuốt lấy nước, xác đắp lên chỗ vết thương.
* Đau bụng, ói mữa, dùng lá tươi 40g (hoặc lá khô 20g) sắc uống.
---------
NUÔI TRỒNG
Cây húng chanh là vị thuốc nên trồng. Ở nông thôn nhà nhà đều trồng. Là loại cây rất dễ trồng, trồng bằng cành cắm vào đất thì sống ngay, phát triển rất nhanh.
Cây húng chanh cao từ 20-50cm, lá mọc đối mọng nước có lông mịn nhám, hình bầu dục, dày, cứng, giòn màu xanh lục nhạt, có hoa nhỏ màu tím hồng xen quả tròn màu nâu trông đẹp mắt, mùi thơm dịu như mùi chanh. Đất trồng có pha cát, cây sống lâu. Mùa hoa quả vào tháng 3-6. Loại cây trồng vừa chơi kiểng vừa thuốc trị và rau ăn.
---------
Một số bài thuốc nam thường dùng trong dân gian từ cây húng chanh:
1.Chữa cảm cúm, cảm sốt, nóng rét, nhức đầu, nghẹt mũi, ho đờm: húng chanh 15-20g giã vắt lấy nước cốt uống, hoặc thêm gừng, hành, mỗi vị 12g cùng sắc uống và xông cho ra mồ hôi.
2.Chữa sốt cao không ra mồ hôi: húng chanh 20g, lá tía tô 15g, gừng tươi 5g cắt lát mỏng, cam thảo đất 15g. Sắc uống nóng cho ra mồ hôi.
3.Chữa ho, viêm họng: hái vài lá nhai, ngậm, nuốt nước.
4.Chữa viêm họng, viêm thanh quản: húng chanh 20g, kim ngân hoa 15g, sài đất 15g, củ giẻ quạt 12g, cam thảo đất 12g. Sắc uống ngày một thang.
5.Chữa chảy máu cam: húng chanh 20g, lá trắc bá sao đen 15g, hoa hòe sao đen 10g, cam thảo đất 15g. Sắc uống ngày một thang. Lá húng chanh đem vò nát, nhét vào bên mũi chảy máu.
6.Chữa ho: húng chanh 10g, lá chanh 5g, vỏ quýt 5g, gừng tươi 3g, đường phèn 10g. Sắc uống ngày một thang.
7.Chữa ong đốt sinh đau nhức: húng chanh 20g, muối ăn vài hạt, tất cả đem giã nhỏ hoặc nhai kỹ, nuốt nước bã đắp vào chỗ ong đốt.
8.Chữa dị ứng nổi mề đay: lá húng chanh nhai nuốt nước, bã thì đắp hay xoa xát.
9. Húng chanh cây đẹp quá chừng,
Món ăn gia vị xin đừng lãng quên.
Lá xanh hoa nhỏ tím hồng,
Vừa trồng chơi kiểng, vừa làm rau ăn.
Phải chăng chữa lî rất hay,
Trừ ho, giải cảm, xưa nay thường dùng
10. Ho nhiệt, ho ra máu, ho lâu ngày, viêm họng, tắc tiếng:
-C1: Lá húng chanh tươi + 20g rửa sạch thái nhỏ + Đường phèn 20g.
Cho 2 thứ vào bát, chưng cách thủy; xong chắt lấy nước, cho uống từ từ. Xác có thể ăn được hoặc ngậm nút lấy nước. Mỗi ngày làm 1 lần, liên tục 3-5 ngày.
-C2: Dược liệu và cách chế biến như trên, nhưng không chưng cách thủy, chỉ để nguyên bát thuốc, tối đem ra lấy sương ngoài trời, khoảng 2-3 giờ khuya người nhà ra lấy vào cho bệnh nhân uống từ từ (bệnh nhân nằm tại chỗ).
11. Ho lâu ngày, lî ra máu: Húng chanh lá tươi 20-40g rửa sạch thái nhỏ + Trứng gà 1-2 quả, đập lấy tròng đỏ. Cho 2 thứ vào bát trộn đều, chưng cách thủy.
Người lớn ăn 2 lần trong ngày. Trẻ em tùy tuổi chia cho ăn nhiều lần.
12. Cảm, ho, đau đầu, vai gáy đau, chảy nước mũi, miệng đắng, sốt không có mồ hôi...: Húng chanh lá tươi 40-60g, rửa sạch bầm nhỏ, cho rượu trắng vào vừa xấp, trộn đều, đậy kín.
Nấu nồi nước xông cho thật sôi, khi nước sôi độ 2 phút mới cho bát húng chanh vào, đậy kín nắp nồi, nấu lại độ 2 phút (nước bắt đầu sôi lại) đem cho bệnh nhân xông, khi xông phải phủ chăn kín, mồ hôi ra phải lau sạch, thay đồ khác phải khô sạch.
Chú ý: Không nên mặc lại đồ đã bị thắm mồ hôi và khi thay đồ phải nơi kín gió.
Nồi xông chỉ dùng cho người lớn; Dùng cho trẻ em dễ bị bỏng.
