A Simple Life - Dòng Chữ Bình Thường

Là người Việt chúng ta luôn tự hào sự phong phú, súc tích tiếng Việt. Ngôn ngữ Việt thường diễn tả được đến chi tiết. Ví dụ như trong xưng hô, khi ta nói cậu, chú, bác, cô, dì v.v... chúng ta biết được sự liên hệ với người đó là bên nội hay bên ngoại, vai anh hay vai em. Trong thi ca, văn chương cũng thế chúng ta dùng nhiều từ đến tinh tế, nhưng khi dịch ra tiếng Anh lại thấy đơn giản và như không biểu hiện được hoàn toàn.

Có lẽ ngôn ngữ Việt chi ly, tinh tế quá nên không có từ chung để xưng hô như I-You trong tiếng Anh, Toa-Moa trong tiếng Pháp, Ngộ-Nị trong tiếng Trung Hoa v.v.. Trước thời A-Còng, điện thoại, sự thiếu sót này không tạo khó khăn vì trong giao tiếp đa phần mặt đối mặt. Khi gặp người lớn tuổi hơn, chúng ta có thể chào chị, chào anh, chào bác, chào ông...

Tuy nhiên trong thời đại gặp mặt thì ít và gặp máy thì nhiều, cách xưng hô Việt đã tạo nhiều khó khăn lúng túng. Những năm gần đây trong nước đã chấp nhận được chữ tôi khá rộng, một học sinh cấp 1, 2 có thể dùng chữ tôi trong đại chúng. Ta có thể cho rằng chữ Tôi đã phần nào tiến gần với chữ I trong tiếng Anh (tuy vẫn còn xa).

Thế nhưng tìm chữ thay cho chữ You qủa thật không biết kiếm đâu ra. Khi ta gọi điện thoại đến một người, nếu nghe giọng nữ mà ta không đoán được tuổi tác thì phải xưng hô thế nào đây: Cô hay Bà, Chị hay Em. Lỡ gọì cô mà người bên kia đã 70 rồi thì sao đây? hay bà khi người kia mới 14, 15 tuổi.

Cách xưng hô Việt đôi lúc cũng làm giới trẻ một phần nào lép vế ở những nơi hội họp, thảo luận công cộng. Một chàng trai 18 tuổi khi bàn thảo công chuyện với một bác 60, xưng tôi và bác thì sợ bị cho là hổn và không mấy văn hoá cho lắm. Nhưng xưng cháu và bác lại thấy ý kiến mình như đã nhẹ bớt ký lô. Cách xưng hô Việt cũng là một khó khăn lớn khi dạy tiếng Việt cho trẻ em sinh ra lớn lên tại nước ngoài. Gần 20 năm dạy tiếng Việt cho các em, hầu như tuần nào tôi cũng cười khi nghe các em nói những câu: Ông Nội thương em lắm, nó hay mua đồ cho em!

Mong rằng Viện Ngôn Ngữ Việt Nam sẽ có một đề án hoặc chỉ dẫn cách xưng hô trong thời đại ảo. Vì có lần tôi vào blog góp ý, đọc bài thấy quá già dặn nên khen "Bác viết hay quá", thì được trả lời "chị ơi! em mới 17" vì thấy tôi tên giống con gái. Những lúc như thế, trời ơi ước chi có được chữ You trong tiếng Việt.

Huyền Lam

Những Ngày Tuyết Rơi 2008

Hôm nay kỷ niệm 700 năm ngày giỗ Trần Nhân Tông, một vị vua anh minh đã đánh bại tất cả cuộc xâm lược Mông Cổ vào nước Đại Việt. Đoàn quân viễn chinh Mông Cổ tung hoành từ bắc đến nam, từ Âu sang Á tưởng không một lực lượng nào cản được, thế nhưng dưới sự lãnh đạo tài ba của Trần Nhân Tông, vó ngựa Nguyên Mông đã bị đốn ngã thảm thiết.

Sau khi đánh đuổi ngoại xâm, Trần Nhân Tông đã ban hành nhiều chính sách an dân, dưỡng dân, thâu thập nhân tài nhằm phát triển đất nước phồn thịnh, nhân dân ấm no hạnh phúc trong một xã hội đạo đức. Sau khi đất nước đạt được những điều trên, Trần Nhân Tông đã rủ bỏ ngai vàng, coi quyền lực như ảo ảnh hư vô và dấn thân làm thiền sư chân đất đi khắp đất nước nam dạy cho người dân ăn hiền ở lành góp phần tạo nên xứ Đại Việt thành một quốc gia giàu mạnh, đạo đức, công bằng nhất thế giới thời bấy giờ.

Không những thế Thiền Sư Trần Nhân Tông đã sáng lập Thiền Phái Trúc Lâm với những triết lý đạo Phật sâu sắc giúp người dân vừa trọng đạo vừa yêu tổ quốc, đặt tổ quốc lên hàng đầu qua lối sống đạo và hành đạo mà không một lực lượng ngoại bang dù dưới hình thức nào lay chuyển được.

Trần Nhân Tông là một sự kiện lịch sử độc nhất vô nhị trong lịch sử Việt Nam. Một nhà vua uy vũ đại tài, một thiền sư đức độ đạt thành Phật qủa, một nhà văn hoá, triết gia uyên thâm.

Hôm nay xin được đem lòng biết ơn, ngưỡng vọng quy kính đến Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông.