My OperaPhát triển nhiên liệu sinh học
Saturday, April 30, 2011 10:44:51 AM
(Bàn về sự ra đời của Quyết định số 177/2007/QĐ-TTg ngày 20/11/2007 về việc phê duyệt “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025”)
PGS. Đinh xuân Bá
Nhiên liệu sinh học là gì, ra đời từ bao giờ, lợi ích và hạn chế của nó ?
Có định nghĩa được từ nhiên liệu sinh học (NLSH, biofuel) thì mới xác định được phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Quyết định số 177/2007/QĐ-TTg ngày 20/11/2007. Nói nôm na, NLSH là nhiên liệu có nguồn gốc từ sinh khối (biomass), tức là từ thực vật, động vật và các sản phẩm phụ của chúng. NLSH có thể ở dạng lỏng, rắn hay khí.
Có nhiều cách phân loại NLSH (ví dụ NLSH thế hệ thứ nhất, NLSH thế hệ thứ hai), nhưng theo chúng tôi để dễ vận dụng và dễ hiểu, có thể tạm chia NLSH thành 3 loại (tuy chưa thật rạch ròi) như sau:
a. NLSH làm từ sản phẩm nông lâm nghiệp vốn là lương thực thực phẩm (edible energy crops), ví dụ: ngô, đậu tương, sắn, cải dầu, lúa mì, củ cải đường, mía, dầu cọ, lúa miến (sorghum), mù tạc,..
b.NLSH làm từ sản phẩm nông lâm nghiệp không phải lương thực thực phẩm (non-food energy crops), ví dụ: hạt Cọc rào ( Jatropha curcas L.), cỏ kê Mỹ (Switchgrass hay Panicum virgatum ), cỏ trâu ( Buffalograss hay Buchloe dactyloides ), tảo,..
c. NLSH làm từ phế thải phân huỷ được từ sản xuất công nghiệp, nông lâm nghiệp, nhà hàng ăn uống, khu dân cư, ví dụ: mỡ động thực vật, thức ăn thừa, mùn cưa, vỏ bào, thân cây ngô, rơm rạ, trấu, phân khô, rác,..
Hiện nay các sản phẩm NLSH phổ cập trên thế giới là:
- Diesel sinh học (biodiesel) viết tắt là BD
- Cồn sinh học (bioalcohol): bioethanol, biobutanol, biomethanol, trong đó nổi bật là Ethanol sinh học (bioethanol) viết tắt là BE
- Nhiên liệu sinh học rắn (solid biofuel), trong đó nổi bật là Gỗ Viên (wood pellet)
BD đã manh nha xuất hiện rất sớm từ 1853 do công trình nghiên cứu của E. Duffy và J. Patrick về chuyển hoá ester của dầu thực vật, nhưng BD chỉ được chính thức ghi nhận vào ngày 10/8/1893, ngày mà kỹ sư người Đức Rudolf Christian Karl Diesel cho ra mắt động cơ diesel chạy bằng dầu lạc, sau đó ngày 10/8 được chọn là Ngày Biodiesel quốc tế (International Biodiesel Day). Đến 1907 Henry Ford, người sáng lập công ty đa quốc gia Ford Motor Company, cho ra đời chiếc xe ôtô chạy bằng Ethanol. Nhưng do giá xăng dầu khai thác từ nhiên liệu hoá thạch còn rất rẻ nên NLSH chưa được coi trọng. Đến đầu thế kỷ này, do giá xăng dầu tăng nhanh, nguy cơ cạn kiệt nhiên liệu hoá thạch đe doạ và yêu cầu bức thiết về chống sự biến đổi khí hậu toàn cầu thì NLSH trở thành một nhu cầu thiết thực của nhân loại, nhất là khi các công nghệ biến đổi gien góp phần làm tăng đột biến sản lượng một số sản phẩm nông lâm nghiệp.
Khác với nhiên liệu hoá thạch (than, xăng, dầu, khí,...), NLSH là một loại năng lượng tái tạo được (renewable energy). NLSH góp phần quan trọng vào an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và giảm thiểu biến đổi khí hậu. NLSH làm giảm ít nhất 60% lượng carbon thải ra so với nhiên liệu hoá thạch. Riêng BD làm giảm 50% lượng CO và 78% lượng CO 2 thải ra so với nhiên liệu hoá thạch, BD hoàn toàn không thải ra SO 2 nhưng lại thải ra lượng N 2 O nhiều hơn so với diesel hoá thạch. Tuy nhiên, NLSH lại có thể tạo ra nguy cơ về an ninh lương thực. Ông Jean Ziegler, người phát ngôn về lương thực của Liên Hiệp Quốc thậm chí còn kêu gọi tạm dừng sản xuất NLSH trong 5 năm để tránh một “thảm hoạ” về nạn đói. Tại Trung quốc, có lẽ do phát triển NLSH nên giá ngô tăng cao liên tục, vì vậy họ đang điều chỉnh lại hướng phát triển NLSH. Ở nước ta, an ninh lương thực là ưu tiên số một trong chính sách sử dụng đất, nên cần sáng suốt chọn lọc hướng phát triển NLSH, nên chăng khuyến khích sản xuất NLSH loại b và c nói trên, chỉ sản xuất NLSH loại a với chừng mực hợp lý. Hơn nữa nên hạn chế dùng đất nông nghiệp để trồng nguyên liệu cho NLSH (trong 20 năm qua đã có 3% đất nông nghiệp bị lấy để phát triển công nghiệp, dự báo đến 2020 con số này là 10%). Ở nước ta, để trồng cây cho NLSH (còn gọi là cây năng lượng, energy crops), cần tận dụng đất hoang hoá (có lẽ có khoảng 9,3 triệu hecta), đất đồi núi chưa sử dụng (có lẽ có khoảng 4,3 triệu hecta) và rà soát lại 3 loại rừng để dành thêm đất cho rừng sản xuất. Ngoài ra hiện nay có 8,1 triệu hecta đất lâm nghiệp đã được giao phân tán, do đó cần có chính sách và phương thức thích hợp tích tụ đất lâm nghiệp để trồng cây năng lượng. Nếu được như vậy thì sẽ tốt nhiều mặt, kể cả tăng cường an sinh xã hội.
...
Việt nam đã làm gì để phát triển nhiên liệu sinh học?
Ngay từ những năm đầu của thế kỷ này, một số nhà khoa học Việt nam đã để tâm nghiên cứu về NLSH, ví dụ: Gs. Nguyễn văn Trương (Viện kinh tế sinh thái), PGs. Đỗ Huy Định (Công ty phát triển phụ gia và sản phẩm dầu mỏ APP), PGs. Nguyễn Hữu Quang (Hội khoa học kỹ thuật lâm nghiệp), Ts. Thái xuân Du (Phòng công nghệ tế bào thực vật, Viện sinh học nhiệt đới), Ts. Lê Võ Định Tường (Phân viện Hoá học các hợp chất thiên nhiên), ông Nguyễn Công Tạn (chủ tịch Hội đồng sáng lập trường Đại học Thành Tây),…Họ đã có nhiều nghiên cứu thử nghiệm có giá trị thực tiễn, trên cơ sở đó đã có nhiều đề xuất thiết thực, kể cả các Đề án nghiêm túc trình Chính phủ và các Bộ liên quan về phát triển và sử dụng NLSH ở Việt nam. Chúng tôi nghĩ rằng trong Quyết định 177/2007/QĐ-TTg có chứa đựng các thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học nói trên và của nhiều nhà khoa học và nhà quản lý khác mà chúng tôi không được biết.
Cũng đã có không ít công ty và hợp tác xã Việt nam mạnh dạn đầu tư để triển khai các thử nghiệm trồng cây năng lượng và chế biến NLSH theo cả 3 hướng a, b, c nói trên, chẳng hạn:
- Công ty cổ phần Sài Gòn Măng Đen đang thực hiện dự án trồng 5000 hecta cây Cọc rào tại tỉnh Kon Tum và mở nhà máy sản xuất BD, tổng vốn đầu tư là 2 triệu USD
- Công ty Minh Tú đang thử nghiệm trồng cây Cọc rào và chế biến BE từ mỡ cá
- Công ty Đoàn Minh Giang đang thực hiện trồng thực nghiệm cây Cọc rào tại Sơn La
- Công ty Hiếu Giang đang trồng thử nghiệm 170 hecta cây Cọc rào tại vùng đồi núi cằn cỗi của xã Tà Nang, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
- Công ty Minh Sơn đang gây giống cây Cọc rào từ các hạt gíông lấy tại nhiều địa phương Việt nam và hạt giống của Trung quốc đã qua tuyển chọn
- Công ty Đức Việt đang có kế hoạch hợp tác với nhà đầu tư Đức để phát triển NLSH
- Công ty Núi Đầu đang triển khai dự án trồng cây Cọc rào tại Lạng Sơn
- Công ty đầu tư phát triển năng lượng thiên nhiên đã gây giống và đang bán cây giống Cọc rào tại vườn ươm Phú Thọ
- Công ty SECOIN đang có vườn ươm giống cây Cọc rào từ hạt giống bản địa, hạt giống nhập từ Ấn độ, Australia và đang nghiên cứu công nghệ sản xuất gỗ viên
- Một số hợp tác xã tại Sơn La, Kon Tum, Bình Thuận,… cũng đang xây dựng các vườn ươm cây giống Cọc rào.
Tuy đã có vài công ty nước ngoài (Đức, Israel , Hàn quốc,…) đến Việt nam để nghiên cứu hợp tác hoặc liên doanh phát triển NLSH, nhưng mới ở giai đoạn thăm dò, vả lại chưa có công ty nước ngoài nào có tầm cỡ như những công ty đã đầu tư vào Philippines và Indonesia trong lĩnh vực NLSH. Trong 3 tháng nay chúng tôi đang thương lượng một hợp đồng liên doanh với hai đối tác nước ngoài về sản xuất BD, nhưng còn vướng rất nhiều vấn đề chưa thể giải quyết sớm được. Chúng tôi hy vọng rằng Quyết định 177/2007/QĐ-TTg và các văn bản thực thi đi kèm sẽ vừa tạo cho các pháp nhân Việt nam điều kiện thuận lợi vừa mở ra một kênh hấp dẫn mới cho đầu tư nước ngoài vào Việt nam để sản xuất NLSH.
Hà nội, ngày 3 tháng 1 năm 2008
PGS. Đinh xuân Bá
Chủ tịch HĐQT công ty SECOIN
59 Hàng Chuối, Quận Hai Bà Trưng, Hà nội
...
Nguồn: http://www.secoin.vn/PortletBlank.aspx/3D2C3B098A0545E9AB7A8049C2D29ADA/View/Biodiesel-Bioethanol/PHAT_TRIEN_NHIEN_LIEU_SINH_HOC/?print=1572880965[/SIZE]
PGS. Đinh xuân Bá
Nhiên liệu sinh học là gì, ra đời từ bao giờ, lợi ích và hạn chế của nó ?
Có định nghĩa được từ nhiên liệu sinh học (NLSH, biofuel) thì mới xác định được phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Quyết định số 177/2007/QĐ-TTg ngày 20/11/2007. Nói nôm na, NLSH là nhiên liệu có nguồn gốc từ sinh khối (biomass), tức là từ thực vật, động vật và các sản phẩm phụ của chúng. NLSH có thể ở dạng lỏng, rắn hay khí.
Có nhiều cách phân loại NLSH (ví dụ NLSH thế hệ thứ nhất, NLSH thế hệ thứ hai), nhưng theo chúng tôi để dễ vận dụng và dễ hiểu, có thể tạm chia NLSH thành 3 loại (tuy chưa thật rạch ròi) như sau:
a. NLSH làm từ sản phẩm nông lâm nghiệp vốn là lương thực thực phẩm (edible energy crops), ví dụ: ngô, đậu tương, sắn, cải dầu, lúa mì, củ cải đường, mía, dầu cọ, lúa miến (sorghum), mù tạc,..
b.NLSH làm từ sản phẩm nông lâm nghiệp không phải lương thực thực phẩm (non-food energy crops), ví dụ: hạt Cọc rào ( Jatropha curcas L.), cỏ kê Mỹ (Switchgrass hay Panicum virgatum ), cỏ trâu ( Buffalograss hay Buchloe dactyloides ), tảo,..
c. NLSH làm từ phế thải phân huỷ được từ sản xuất công nghiệp, nông lâm nghiệp, nhà hàng ăn uống, khu dân cư, ví dụ: mỡ động thực vật, thức ăn thừa, mùn cưa, vỏ bào, thân cây ngô, rơm rạ, trấu, phân khô, rác,..
Hiện nay các sản phẩm NLSH phổ cập trên thế giới là:
- Diesel sinh học (biodiesel) viết tắt là BD
- Cồn sinh học (bioalcohol): bioethanol, biobutanol, biomethanol, trong đó nổi bật là Ethanol sinh học (bioethanol) viết tắt là BE
- Nhiên liệu sinh học rắn (solid biofuel), trong đó nổi bật là Gỗ Viên (wood pellet)
BD đã manh nha xuất hiện rất sớm từ 1853 do công trình nghiên cứu của E. Duffy và J. Patrick về chuyển hoá ester của dầu thực vật, nhưng BD chỉ được chính thức ghi nhận vào ngày 10/8/1893, ngày mà kỹ sư người Đức Rudolf Christian Karl Diesel cho ra mắt động cơ diesel chạy bằng dầu lạc, sau đó ngày 10/8 được chọn là Ngày Biodiesel quốc tế (International Biodiesel Day). Đến 1907 Henry Ford, người sáng lập công ty đa quốc gia Ford Motor Company, cho ra đời chiếc xe ôtô chạy bằng Ethanol. Nhưng do giá xăng dầu khai thác từ nhiên liệu hoá thạch còn rất rẻ nên NLSH chưa được coi trọng. Đến đầu thế kỷ này, do giá xăng dầu tăng nhanh, nguy cơ cạn kiệt nhiên liệu hoá thạch đe doạ và yêu cầu bức thiết về chống sự biến đổi khí hậu toàn cầu thì NLSH trở thành một nhu cầu thiết thực của nhân loại, nhất là khi các công nghệ biến đổi gien góp phần làm tăng đột biến sản lượng một số sản phẩm nông lâm nghiệp.
Khác với nhiên liệu hoá thạch (than, xăng, dầu, khí,...), NLSH là một loại năng lượng tái tạo được (renewable energy). NLSH góp phần quan trọng vào an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và giảm thiểu biến đổi khí hậu. NLSH làm giảm ít nhất 60% lượng carbon thải ra so với nhiên liệu hoá thạch. Riêng BD làm giảm 50% lượng CO và 78% lượng CO 2 thải ra so với nhiên liệu hoá thạch, BD hoàn toàn không thải ra SO 2 nhưng lại thải ra lượng N 2 O nhiều hơn so với diesel hoá thạch. Tuy nhiên, NLSH lại có thể tạo ra nguy cơ về an ninh lương thực. Ông Jean Ziegler, người phát ngôn về lương thực của Liên Hiệp Quốc thậm chí còn kêu gọi tạm dừng sản xuất NLSH trong 5 năm để tránh một “thảm hoạ” về nạn đói. Tại Trung quốc, có lẽ do phát triển NLSH nên giá ngô tăng cao liên tục, vì vậy họ đang điều chỉnh lại hướng phát triển NLSH. Ở nước ta, an ninh lương thực là ưu tiên số một trong chính sách sử dụng đất, nên cần sáng suốt chọn lọc hướng phát triển NLSH, nên chăng khuyến khích sản xuất NLSH loại b và c nói trên, chỉ sản xuất NLSH loại a với chừng mực hợp lý. Hơn nữa nên hạn chế dùng đất nông nghiệp để trồng nguyên liệu cho NLSH (trong 20 năm qua đã có 3% đất nông nghiệp bị lấy để phát triển công nghiệp, dự báo đến 2020 con số này là 10%). Ở nước ta, để trồng cây cho NLSH (còn gọi là cây năng lượng, energy crops), cần tận dụng đất hoang hoá (có lẽ có khoảng 9,3 triệu hecta), đất đồi núi chưa sử dụng (có lẽ có khoảng 4,3 triệu hecta) và rà soát lại 3 loại rừng để dành thêm đất cho rừng sản xuất. Ngoài ra hiện nay có 8,1 triệu hecta đất lâm nghiệp đã được giao phân tán, do đó cần có chính sách và phương thức thích hợp tích tụ đất lâm nghiệp để trồng cây năng lượng. Nếu được như vậy thì sẽ tốt nhiều mặt, kể cả tăng cường an sinh xã hội.
...
Việt nam đã làm gì để phát triển nhiên liệu sinh học?
Ngay từ những năm đầu của thế kỷ này, một số nhà khoa học Việt nam đã để tâm nghiên cứu về NLSH, ví dụ: Gs. Nguyễn văn Trương (Viện kinh tế sinh thái), PGs. Đỗ Huy Định (Công ty phát triển phụ gia và sản phẩm dầu mỏ APP), PGs. Nguyễn Hữu Quang (Hội khoa học kỹ thuật lâm nghiệp), Ts. Thái xuân Du (Phòng công nghệ tế bào thực vật, Viện sinh học nhiệt đới), Ts. Lê Võ Định Tường (Phân viện Hoá học các hợp chất thiên nhiên), ông Nguyễn Công Tạn (chủ tịch Hội đồng sáng lập trường Đại học Thành Tây),…Họ đã có nhiều nghiên cứu thử nghiệm có giá trị thực tiễn, trên cơ sở đó đã có nhiều đề xuất thiết thực, kể cả các Đề án nghiêm túc trình Chính phủ và các Bộ liên quan về phát triển và sử dụng NLSH ở Việt nam. Chúng tôi nghĩ rằng trong Quyết định 177/2007/QĐ-TTg có chứa đựng các thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học nói trên và của nhiều nhà khoa học và nhà quản lý khác mà chúng tôi không được biết.
Cũng đã có không ít công ty và hợp tác xã Việt nam mạnh dạn đầu tư để triển khai các thử nghiệm trồng cây năng lượng và chế biến NLSH theo cả 3 hướng a, b, c nói trên, chẳng hạn:
- Công ty cổ phần Sài Gòn Măng Đen đang thực hiện dự án trồng 5000 hecta cây Cọc rào tại tỉnh Kon Tum và mở nhà máy sản xuất BD, tổng vốn đầu tư là 2 triệu USD
- Công ty Minh Tú đang thử nghiệm trồng cây Cọc rào và chế biến BE từ mỡ cá
- Công ty Đoàn Minh Giang đang thực hiện trồng thực nghiệm cây Cọc rào tại Sơn La
- Công ty Hiếu Giang đang trồng thử nghiệm 170 hecta cây Cọc rào tại vùng đồi núi cằn cỗi của xã Tà Nang, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
- Công ty Minh Sơn đang gây giống cây Cọc rào từ các hạt gíông lấy tại nhiều địa phương Việt nam và hạt giống của Trung quốc đã qua tuyển chọn
- Công ty Đức Việt đang có kế hoạch hợp tác với nhà đầu tư Đức để phát triển NLSH
- Công ty Núi Đầu đang triển khai dự án trồng cây Cọc rào tại Lạng Sơn
- Công ty đầu tư phát triển năng lượng thiên nhiên đã gây giống và đang bán cây giống Cọc rào tại vườn ươm Phú Thọ
- Công ty SECOIN đang có vườn ươm giống cây Cọc rào từ hạt giống bản địa, hạt giống nhập từ Ấn độ, Australia và đang nghiên cứu công nghệ sản xuất gỗ viên
- Một số hợp tác xã tại Sơn La, Kon Tum, Bình Thuận,… cũng đang xây dựng các vườn ươm cây giống Cọc rào.
Tuy đã có vài công ty nước ngoài (Đức, Israel , Hàn quốc,…) đến Việt nam để nghiên cứu hợp tác hoặc liên doanh phát triển NLSH, nhưng mới ở giai đoạn thăm dò, vả lại chưa có công ty nước ngoài nào có tầm cỡ như những công ty đã đầu tư vào Philippines và Indonesia trong lĩnh vực NLSH. Trong 3 tháng nay chúng tôi đang thương lượng một hợp đồng liên doanh với hai đối tác nước ngoài về sản xuất BD, nhưng còn vướng rất nhiều vấn đề chưa thể giải quyết sớm được. Chúng tôi hy vọng rằng Quyết định 177/2007/QĐ-TTg và các văn bản thực thi đi kèm sẽ vừa tạo cho các pháp nhân Việt nam điều kiện thuận lợi vừa mở ra một kênh hấp dẫn mới cho đầu tư nước ngoài vào Việt nam để sản xuất NLSH.
Hà nội, ngày 3 tháng 1 năm 2008
PGS. Đinh xuân Bá
Chủ tịch HĐQT công ty SECOIN
59 Hàng Chuối, Quận Hai Bà Trưng, Hà nội
...
Nguồn: http://www.secoin.vn/PortletBlank.aspx/3D2C3B098A0545E9AB7A8049C2D29ADA/View/Biodiesel-Bioethanol/PHAT_TRIEN_NHIEN_LIEU_SINH_HOC/?print=1572880965[/SIZE]
