We move in silence...

@chillhiro

Thỉnh thoảng, tôi lại muốn nói về vai trò của văn chương nói chung và viết lách nói riêng trong cuộc sống của mình.

Vì qua ngần ấy thời gian, trong rất nhiều thứ đã và vẫn đang thay đổi, thì như một phép màu, hai điều đó vẫn còn lại trong tôi, vẹn nguyên như từ thuở ban đầu.

Và cũng vì một lẽ đơn giản khác, trong lòng tôi chưa bao giờ thôi nghĩ bản thân mình là một người viết, dù theo thời gian và tuổi tác dần tăng, mọi thứ cũng ngày càng trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Kết bạn, tâm tình, chia buồn sẻ vui, sự tập trung, khả năng đọc, thói quen suy ngẫm và ở một mình, khóc, sống tử tế, nói ít làm nhiều,... Dĩ nhiên, ‘viết văn’ cũng là một trong số đó.



Nói về văn chương.

Cho đến giờ, tôi có thể khẳng định bản thân mình là một kẻ theo đạo-Paustovsky. Tôi yêu mọi câu viết của ông bác nhà văn đáng mến này, những dòng văn khỏe khoắn, biết soi vào những điểm sáng nhỏ nhất và không hề lãng quên những điều giản đơn cũ kỹ vẫn hiện diện hàng ngày trong cuộc sống của chúng ta. Paustovsky đối với tôi giống như một Ông Thần Thiện luôn xuất hiện bất cứ lúc nào tôi cần. Những lúc trống rỗng nhất, đọc văn ông, tôi thấy mình như được tiếp thêm sức mạnh. Ông khiến tôi muốn viết, muốn đến tột cùng, tựa như đó chính là niềm khao khát sau cùng mà tôi còn biết đến. Dù rằng có một sự thật hiển nhiên là những gì tôi viết ra sau đó đều rất khác ông, về hình thức, về nội dung, về tất cả mọi thứ.

Dần dà, trong những buổi chiều ngồi nhâm nhi từng chương một trong cuốn Một mình với mùa thu, tôi đã hiểu ra điều quan trọng nhất mình tìm thấy ở nhà văn này là gì. Đó không phải là những cách thức để cho ra đời một truyện ngắn hay, hoặc phác thảo sơ bộ của một tác phẩm dài kỳ, hay vai trò của những nhân vật chính, phụ nên như thế nào mới phải trong câu chuyện của chúng ta. Đó cũng không phải là sự thán phục trước một người am tường ngôn từ và sử dụng chúng khéo léo đến độ luôn luôn chạm được vào lòng ta. Hay cảm giác ngưỡng mộ tuyệt vời trước cảnh trí thiên nhiên Nga qua những gì văn, thơ ca ngợi. Mà đơn giản hơn rất nhiều, chỉ là sự say mê và tình yêu Paustovsky dành cho văn chương và cuộc đời này, tưởng như đã xuyên qua khoảng cách xa vời vợi của thời gian và địa lý, vượt cả trở ngại lớn lao về tiếng nói và ngôn từ, mà truyền lại cho tôi.

Hãy hình dung ra một luồng sáng vàng rực lao vun vút từ thế kỷ 19 cho đến thế kỷ 20, từ Liên bang Nga xa xôi sang tận Việt Nam nhiệt đới gió mùa, từ một ông bác ngoài lục tuần đến một thiếu nữ tuổi 23.

Nếu nó khiến bạn thấy kỳ khôi quá đỗi thì tôi sẽ đổ một phần lỗi này cho Paustovsky, vì ông viết sao mà tha thiết quá, vì lòng yêu mến và niềm tin tưởng của ông sao mà vô tư và sáng ngời quá, nên tin rằng những ai lỡ say mê ông cũng sẽ có chung cảm nhận này như tôi, cứ luôn cảm thấy có một ánh mắt chân thành, trìu mến và lãng đãng hiện diện xuyên suốt qua các trang văn, nhìn theo ta, dõi theo ta, có lúc lại ngập ngừng nửa như muốn nói ra, như gửi gắm, như nhắn nhủ, rằng, hãy kế thừa tình yêu ấy của ông.

Những rung động bỗng dễ dàng xảy ra hơn bao giờ hết. Những cảm xúc tưởng đã ngủ quên giờ lại được đánh thức một cách dễ dàng. Và vẻ đẹp giản dị trong ngôn ngữ của chúng ta, sao cứ khiến tôi sung sướng đến run rẩy vì đã có cơ hội được đọc những dòng văn thể hiện tuyệt vời vẻ đẹp ấy. Một phần ba thời gian trong cuộc đời chúng ta là dành cho giấc ngủ. Nhưng phân nửa niềm vui sướng trong cuộc sống này, chính văn chương đã mang lại cho tôi. Nó khiến cuộc sống của tôi trở nên thi vị theo từng giai đoạn. Đời sống nội tâm của một đứa con gái hơn 20 tuổi cũng từ non nớt, nông nổi dần trưởng thành và chín chắn hơn. Và có một điều lạ lùng là càng đọc sách lâu năm, càng gắn bó với văn chương theo nhiều khía cạnh, đọc càng nhiều tác phẩm và nhà văn, tôi lại càng nhận ra điểm chung duy nhất, cội nguồn gốc rễ của tất cả sự sáng tạo thần kỳ và tưởng tượng bay bổng kia, không đâu khác hơn ngoài cuộc sống. Điều đó cũng có nghĩa, càng đọc văn, càng yêu văn, tư tưởng sống của tôi lại càng gắn liền với thực tại hơn cả.

Song đó lại không phải là cuộc sống thực tại khô khan và tẻ nhạt bình thường mà rất nhiều người - trẻ lẫn không trẻ - đều luôn kêu ca, than vãn khi mở miệng nói về. Mặt họ trở nên rầu rĩ, ánh mắt cũng mờ mịt xa xăm, hai tay hết vòng ra sau gáy lại đấm liên tục vào vai vì mệt mỏi, còn miệng thì mở ra rồi ngậm lại mãi mà lời nói ra vẫn chưa được tròn câu. Không, thực tại của tôi không phải như vậy và con người đang-còn-trẻ của tôi cũng chẳng hề giống họ một chút nào. Thực tại của tôi vẫn luôn trung thành và tôn trọng tất cả những điều lành và điều dữ nó đang chứa đựng, nhưng có một thứ tình cảm dịu dàng và vị tha nào đó, đã giúp tôi chung sống tốt lành với mọi điều đang diễn ra.

Sự thật là tôi nghĩ mình có thể chịu được mọi thứ, chỉ cần mỗi ngày được ngồi đọc sách vào buổi chiều, mỗi sáng thức dậy sớm và chạy bộ cho đến khi cả người vã đầy mồ hôi, mỗi tối quây quần bên mâm cơm cùng ba mẹ, và sáng chủ nhật hàng tuần cùng em gái đến nhà thờ. Sau khi loại bỏ đi những mối bận tâm không cần thiết, những thú vui chỉ thuộc về tuổi trẻ và kẻ dư dả thời gian, những đám đông ồn ào và luôn phải chạy theo xu hướng, cuộc sống của tôi chỉ còn lại những điều bình thường như thế. Nhưng với tôi, nhờ có sự góp mặt của văn chương, nhờ vào hương thơm nhẹ nhàng tỏa ra từ những trang sách cũ, mà đã trở nên đáng trân quý biết là bao.

Những rung cảm mãnh liệt và sâu xa nhất trong tâm thức tôi, chỉ được mở ra trọn vẹn và hoàn toàn nhất, với văn chương mà thôi.




Một kẻ thích đọc.

Và cảm thấy văn chương là một trong điều đẹp đẽ nhất trên đời này, dĩ nhiên sẽ viết và còn đau đầu nhiều vì cái sự viết lách ấy, dù chỉ là không chuyên, dù chỉ để thỏa mãn và an ủi bản thân mà thôi. Tôi cũng không phải là ngoại lệ.

Mỗi khi viết ra một điều gì đó, chỉ cần là một người viết có tâm, sẽ luôn có một sự trăn trở đi kèm theo. Cho đến khi câu chuyện hoàn thành, nỗi trăn trở ấy vẫn không hề mất đi mà ngược lại, chỉ càng mạnh mẽ thêm hơn. Có bao nhiêu điều muốn nói, bao nhiêu chuyện để kể nhưng không sao tìm ra được cách thức và ngôn từ thích hợp. Thế là, ta đâm ra giận sự vụng về của bản thân, hờn nỗi thiếu kém tài năng của chính mình, nhưng sau cùng lại nhanh chóng quên đi tất cả ngay khi ý tưởng về một câu chuyện mới vừa nảy ra.

Điều tôi thích nhất ở internet là một người có thể được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau. Tương tự như thế, trong văn chương, là một kẻ có thể sống qua nhiều cuộc đời khác biệt.

Chính cảm giác đó khiến tôi say mê, một sự say mê không thể nào lý giải. Giãi bày những tâm tư trong lòng, đi đến những nơi chốn yêu thích, gặp gỡ mọi con người thú vị và đáng mến trong cuộc sống này, trao cho nhau những tình cảm chân thành và trong sáng nhất, vẽ nên những giấc mơ muôn màu, dệt nên những ngày xanh nắng ấm.

Tôi quả thật đã viết vì những điều như thế, và vẫn chỉ muốn viết vì những điều như thế.

Thời gian khi viết là thời gian tâm hồn đủ đầy nhất. Cuộc sống khi viết là cuộc sống rộng mở và bao la nhất. Và con người khi viết là con người tử tế và trong lành biết bao.

Thời gian gần đây, tôi ít khi viết blog. Không phải vì không có gì để viết, mà chỉ vì muốn lắng lòng, muốn gom góp cảm xúc, muốn nhìn lại mọi thứ, muốn viết ra những thứ có dáng hình rõ ràng, có bắt đầu và kết thúc, có ánh sáng hiện ra sau khi đêm dài qua đi, chứ không muốn cứ tiếp tục mài mòn mình, bằng những vụn vặt rất miên man và mê mải.



Chuyện liên quan đến bạn đọc.

Từng có một bạn đọc – có lẽ là bé tuổi hơn tôi - bảo rằng thích Phương lúc trước hơn là Phương bây giờ. Một bạn đọc khác đã yêu quý Hồng tươi đủ nhiều để mang nó về blog và giới thiệu với bạn bè. Và câu nói đó đã xuất hiện trong một hoàn cảnh như thế đấy, bên dưới Hồng tươi, một câu chuyện ngắn nói về cậu bé Phả không có cha và người mẹ tên Mùi cứ mãi đi tìm một khu vườn thuộc về tuổi thanh xuân.

Khi đọc được lời phàn nàn đó, đầu tiên tôi chỉ thấy lạ lùng. Vì tôi thật tình không rõ "Phương lúc trước" là thế nào và "Phương bây giờ" là người ra sao? Giữa hai con người – cùng là tôi đó – có gì khác nhau sao? Đã có chuyện gì xảy ra mà tôi chưa được biết chăng, dù là với chính bản thân tôi?

Về sau, tôi lại trộm nghĩ, người bạn đọc đó đã dùng từ sai mất rồi, hoặc là quá ngắn gọn đến mức khiến người khác phải hiểu sai ý. Lẽ ra bạn ấy phải nói rằng, thích những tác phẩm lúc trước hơn là bây giờ của Phương. Nếu nói như thế, không phải sẽ rõ ràng và hợp lý hơn sao?

Vì rằng câu chuyện dẫu có một đời sống riêng thì vẫn là một vật thể chết, còn người viết, dẫu là một cô gái 20 hay cụ ông ở tuổi thập bát lai hy, vẫn cứ là một con người đang-sống với nhịp tim đập qua từng giờ, từng phút lại mỗi khác nhau.

Vì rằng câu chuyện có thể đứng lại mãi mãi ở thời khắc nó được sinh ra nhưng người viết thì còn cả một con đường dài đầy mệt nhọc để đi về phía trước. Tôi bây giờ rất khác với tôi tuổi 15, câu chuyện của năm nay cũng không còn dáng hình của năm trước nữa, dù cô gái viết ra chúng vẫn ở nguyên nơi đấy, nụ cười và ánh mắt vẫn như xưa.

Và còn vì rằng mỗi người viết đều sẽ có một đối tượng người đọc rất khác nhau, và theo thời gian, nhiều người trong số đấy sẽ bỏ đi và những người mới sẽ thay vào. Người viết tin vào con đường mình đã chọn, còn người đọc thì chung tình với tác phẩm mình đã yêu. Thế nên, người đọc tạm thời, người đọc trên từng chặng đường dẫu rất nhiều nhưng mấy ai dễ theo ta đến dài lâu? Văn chương, viết lách, chữ nghĩa đến cuối cùng vẫn là con đường lấy cô đơn và sáng tạo làm bạn, trong mệt nhoài lại đong đầy sướng vui, có nói thế nào cũng không từ bỏ được. Nghĩ lại thì cũng không khác với chạy bộ là bao, đặc biệt là ở điểm chỉ có thể tiến chứ không được phép lùi.

Tôi vẫn chưa mường tượng ra được cuộc sống 10 năm, 20 năm sau của mình là như thế nào. Tôi sẽ vẫn ở đây, tìm niềm vui trong viết lách, khi đau đớn lại tìm về tình thân để được chữa lành, và vẫn một mực tin rằng cuộc đời này tuy buồn nhưng đẹp lắm?

Thật khó khăn khi phải hình dung ra và nói về những điều mình không thể chắc chắn. Chỉ biết rằng bây giờ, ngay lúc này đây, ở cái tuổi 23 đã qua gần nửa chặng đường và 1/3 cuộc đời 60 năm ôi đẹp quá cũng đã trôi xa mất rồi, tôi lấy làm sung sướng vì mình đã được sống và đã được biết đến văn chương. Tôi cũng lấy làm sung sướng vì rằng tiếng Việt thân yêu, ngôn ngữ mẹ đẻ thân yêu của tôi sao mà giàu đẹp và sáng trong đến thế. Và tôi lấy làm sung sướng hơn nữa vì rằng trong một ngày dài 24 tiếng, sau những bận rộn, lo toan, trách nhiệm, thời gian tôi có vẫn thư thả dôi ra, đủ để tôi có thể ngồi xuống, nắn nót trên giấy hoặc gõ tay trên bàn phím, những câu, những chữ, những đoạn, những dòng, nguyên sơ nhất và rực rỡ nhất, từ tận đáy lòng tôi.

Như một người bạn thân yêu đã có lần nhắn nhủ, dù thế nào cũng sẽ luôn dõi theo tôi.

Thật lòng, tôi cũng muốn bản thân mình bớt ngượng ngùng đi và đủ tự tin để đáp lại: mong bạn, hãy luôn luôn, dõi theo mình.