Michał Maciejewski

Przygotowanie fizyczne cz.1

Saturday, 1. September 2007, 12:04:46

Przykład sportów zespołowych.

Skoro poznaliśmy już z grubsza trzy główne sposoby dostarczania energii dla pracy organizmu (beztlenowy - ATP/fosfokreatyna, beztlenowy - glikoliza, tlenowy) oraz dwa główne typy włókien mięśniowych (szybkie i wolne, odpowiadające za dwie odmienne grupy wysiłków), czas spojrzeć, w jaki sposób te wiadomości mogą się odzwierciedlić w programowaniu cyklu treningowego. Cyklu, który odpowie na wymagania danej dyscypliny.

W związku z tym proponuję streszczenie części artykułu dotyczącego nowych aspektów przygotowania fizycznego w sportach zespołowych (piłka nożna), autor: Gilles Cometti.

Analiza koncepcji przygotowania fizycznego w sportach zespołowych pozwala wyodrębnić 3 etapy:
Pierwszy etap opierający się w znacznej mierze na treningu wytrzymałościowym:

Drugi etap równoważący trening wytrzymałościowy i siłowy:

Trzeci etap, kładący nacisk na trening siłowy:

Jakich cech wymagają od sportowców wysiłki podczas meczów piłki nożnej?
Gdy spojrzymy na rodzaj wysiłków, dojdziemy do wniosku, że składają się one przede wszystkim z wysiłków wybuchowych, które są powtarzane wiele razy.

WYSIŁKI WYBUCHOWE

POWTARZANE

Należy więc zapamiętać dwie cechy wysiłków: wybuchowe i powtarzane.
Z tego miejsca dwa rozwiązania są możliwe:
-albo zachowujemy głównie aspekt wysiłków "powtarzających się", w tym przypadku postawa, która bazuje się wyłącznie na treningu wytrzymałościowym, nazywana "ilościową",
-albo wychodzimy od założenia wysiłków "wybuchowych", czyli rozwiązanie, które bazuje się na treningu siłowym i które można nazwać "jakościowym".

Cykl treningowy oparty na treningu wytrzymałościowym (aspekt ilościowy)

Koncepcja najczęściej stosowana w środowisku piłkarskim opiera się głównie na wysiłkach wytrzymałościowych. Skąd wynika taka postawa? Gdy przyglądniemy się meczom piłki nożnej, zaobserwujemy, że większość akcji wykonywanych przez piłkarzy opiera się na wysiłkach o małej lub średniej prędkości. Stwierdzimy także, że wysiłki wybuchowe (krótkie i szybkie) reprezentują około 5% czasu, jaki dany piłkarz spędza na murawie.

odpoczynek
wysiłki o małej intensywności
wysiłki o średniej intensywności
wysiłki o dużej intensywności - wybuchowe

W wyniku tych obserwacji, planowanie cyklów treningowych większości trenerów skierowało się w znacznej mierze w stronę tych 95-ciu pozostałych procent, z czego 35% stanowi odpoczynek. Jako, że wysiłki te stanowią główną partię czasu spędzanego na murawie, naturalne wydawało się, że przygotowanie fizyczne powinno się koncentrować zasadniczo na tym typie wysiłków.

Reasumując, cykl treningowy był oparty na rozwijaniu trzech stref energetycznych (dwóch beztlenowych i tlenowej). Największy nacisk był tymczasem nałożony na pracę wytrzymałościową (strefa tlenowa), która stanowiła podstawę piramidy treningowej i od której następnie rozpoczynał się trening mobilizujący wysiłki oparte na przemianach beztlenowych -> etap nr 1 z początku postu.

Podstawową formą treningową, używaną podczas każdego treningu były biegi długodystansowe, mające na celu rozwinięcie wytrzymałości zawodników (wysiłki mało intensywne, trwające około lub ponad 30 minut).

Cykl treningowy oparty na treningu siłowym (aspekt jakościowy)

Jakie ograniczenia napotykamy stosując piramidę wytrzymałościową? Aby przygotować zawodników do pracy opartej na wysiłkach wybuchowych i krótkich (aspekt jakościowy), używamy wysiłków wolnych, stosowanych w dużej ilości. Nie zapominajmy, że z punktu widzenia pracy mięśniowej oraz dostarczania energii, te dwa typy wysiłków mają ze sobą bardzo mało wspólnego.

W jednym wypadku trenujemy włókna wolne (wytrzymałość), w drugim, do wysokiej jakościowo pracy (wysiłków mocnych, wybuchowych), potrzebujemy głównie włókien szybkich.

Możemy także przypomnieć sposoby modyfikacji włókien mięśniowych za pomocą wykresu:

Według tego wykresu, przemiana włókien wolnych (I) na włókna szybkie (II) jest trudna (małe strzałki). Przemiana w drugą stronę, włókien szybkich na wolne, jest łatwiejsza.

Wytrenowanie zawodników do wysiłków krótkich, eksplozywnych i szybkich, bazując się na treningu mobilizującym włókna wolne (trening wytrzymałościowy), wydaje się być niemożliwe.

Obserwując mecze piłki nożnej, nasza uwaga powinna być skierowana nie na 95% wysiłków o małej lub średniej intensywności, lecz tych 5% wysiłków wybuchowych, które są decydujące dla wyniku spotkania. Zasada ta dotyczy wszystkich dyscyplin sportowych.

W przypadku piłki nożnej, rozdział pomiędzy tymi dwoma typami wysiłków jest o tyle klarowniejszy, o ile przerwy pomiędzy wysiłkami krótkimi i szybkimi (około 120 - 140 krótkich sprintów, 10 - 20 metrów) są dosyć znaczące, co pozwala na kompletną regenerację, czyli oparcie się na przemianach beztlenowych.

Możemy zatem stwierdzić, że wysiłki podczas meczów piłki nożnej wymagają przede wszystkim włókien szybkich. Opieranie się na wytrzymałości zawodników okazuje się błędne i nieidące w parze z założonym celem treningowym, jakim jest poprawienie skuteczności zawodnika.