Michał Maciejewski

Trening szybkościowy

Thursday, 3. July 2008, 07:48:39

Sprinty - wysiłek bez produkcji kwasu mlekowego?

Treningi mające na celu poprawienie sprawności szybkościowych w sprintach są często przedstawiane jako wysiłki anaerobowe (bez użycia tlenu) i a-mlekowe (bez produkcji kwasu mlekowego). Dzięki pracom naukowym (1971, 1990) przeprowadzonym już sporo lat temu, wiemy, że glikoliza beztlenowa jest pobudzana także przy krótkich wysiłkach i to od samego początku. Część badań przeprowadzona na ergocyklach (rowerach pokojowych) wykazała, że produkcja kwasu mlekowego jest znacząca. W przypadku wysiłków, które mobilizują większą część masy mięśniowej (jak np. biegi), ilość danych naukowych była mniej obszerna. Przy okazji odsyłam do wcześniejszych wpisów związanych z ATP, np. ATP a wysiłki krótkie i dynamiczne.

I tak autorzy cytowanego artykułu wzięli pod lupę ewolucję poziomu kwasu mlekowego we krwi podczas treningów szybkościowych, klasycznie przeprowadzanych na bieżniach.

Protokół
Badaniom zostało poddanych pięciu sprinterów (poziom kadry narodowej). Przed wykonaniem testów (dwa dni przed) zobowiązali się oni nie uczestniczyć w żadnym intensywnym treningu. Zaproponowany program polegał na powtórzeniu 50-cio metrowych biegów o maksymalnej intensywności (sprintów), pomiędzy którymi sportowcy mieli 4 minuty pasywnej regeneracji. Test był przerywany, gdy czas realizowany na owym dystansie 50-ciu metrów pogarszał się o 0,3 sekundy. Pobranie krwi było wykonywane 3 minut po zakończeniu rozgrzewki, następnie 3 minuty po każdym sprincie.

Wyniki
Czas potrzebny do przebiegnięcia danego dystansu wynosił około 6 sekund. Zawodnicy byli zdolni wykonać 11 sprintów, po których spadek czasu przekraczał wyznaczone wcześniej 0,3 sekundy.

Autorzy eksperymentu zaobserwowali, że wartości poziomu kwasu mlekowego we krwi wynosiły około 4 mmol.l.-1 po zakończeniu rozgrzewki i osiągały 7,4 mmol.l.-1 po zakończeniu pierwszego sprintu. Następnie poziom kwasu mlekowego wzrastał, by osiągnąć stopniowo 14 mmol.l.-1 począwszy od czwartego sprintu. Później wartości te stabilizowały się, aż do końca testu.

1 - rozgrzewka
2 - 13 -> sprinty

Dyskusja
Często słyszy się w środowisku sportowym, że w przypadku krótkich wysiłków o maksymalnej intensywności (jak sprinty), wyłącznie strefa a-mlekowa jest pobudzana przez organizm. Tłumaczone jest to najczęściej inercją dwóch pozostałych stref - mlekowej beztlenowej „anaerobowej” oraz tlenowej „aerobowej”.

Rezultaty owego testu wskazują natomiast, że nawet podczas wysiłków nieprzekraczających 6 sekund i z regeneracją trwającą 4 minuty, poziom kwasu mlekowego we krwi wzrasta w sposób charakterystyczny.

Potwierdzone zostają więc wnioski otrzymane dzięki badaniom przeprowadzony w laboratorium (1971, 1990), wskazujące, że już od pierwszych skurczy mięśniowych w danym typie wysiłków, energia pochodzi także ze strony przemian metabolicznych, mających za podstawę glikolizę.

Konkluzje
Wniosek płynący z tych testów jest też taki, że treningi szybkościowe typu sprint przyczyniają się do rozwoju strefy mlekowej organizmu oraz a-mlekowej (beztlenowej). Wnioski, do których doszli także inni badacze (1983, 1987).
Powtarzanie sprintów 6-cio sekundowych podnosi poziom kwasu mlekowego we krwi do wartości 14 mmol.l.-1 już przy czwartym powtórzeniu. Następnie, w drugiej części testu, poziom ten się stabilizuje. Kolejnym etapem badań powinno być poznanie wartości przy końcu każdego powtórzenia 50-ciu metrów, co pozwoliłoby oszacować współudział przemian a-mlekowych beztlenowych przy każdym sprincie i tym samym lepiej zrozumieć wpływ treningu na organizm sportowca.

Źródła:
1. HIRVONEN et al Breackdown of high energy phosphate compounds and lactate accumulation during short supramaximal exercise Eur J Appl Physiol 56 : 253-59, 1987.
2. JACOBS et al Lactate in human skeletal muscle after 10 and 30 secondes of supramaximal exercises J Appl Physiol 55 : 365-367, 1983.
3. SALTIN et al Metabolic and circulatory adjustment at onset of maximal work ; In : Onset of exercise, edited by A. Gibert and P. Guile, Toulouse, France Univ of Toulouse Press 63-67, 1971.
4. SCHNABEL A., KINDERMANN W. - Assessment of anaerobic capacity in runners. Eur J Appl Physiol 52 : 42-46, 1983.
5. ZOUHAL H ; FORICHER J.-M., Moussa E. ; DELAMARCHE P.Effet d'une séance de vitesse sur la lactatémie chez des sprinteurs de niveau national. Revue de l'AEFA 164,38-40, (2001).