...Đá úa....

Chẳng thể nào tôi hiểu được vì sao con người ta có thể chết vì một vầng trăng, dù đó là một đêm huyền ảo đến đâu chăng nữa! Cho đến khi tôi bắt đầu đọc những lý giải về ký ức thị giác của nhân loại, để lờ mờ hiểu được cái khát vọng chụp bắt cái đẹp ngắn ngủi phù du vào trong tiềm thức vĩnh viễn. Cho đến ngày tôi biết cầm máy ảnh...

Đôi mắt con người! Từ những yếu tố cấu thành hình ảnh như màu sắc, ánh sáng, góc độ..., ánh sáng của cuộc sống muôn màu đi qua giác mạc trong veo, khuếch tán, khúc xạ qua nhiều bộ phận vi tế trong nhãn cầu, in lên võng mạc một hình ảnh ngược. Cái hình ảnh lộn ngược này, tương tác với hàng tỷ tỷ neurone trong não bộ. Hiểu theo ý nghĩa sinh lý, với sự tương tác và hiệu ứng của tâm lý thị giác, đôi mắt con người quả là thấu kính tuyệt diệu và tinh tế nhất mà không có một máy ảnh dù tân kỳ cách mấy có thể sánh ngang.

Đôi mắt cho ta một cảm nhận về cái ta nhìn, để dậy lên trong ta một cảm xúc rất đỗi cá nhân về cái ta thấy.

Ký ức thị giác không có tuổi, không được xác định theo chiều thời gian. Nó chỉ lưu lại những dấu ấn đậm nhạt trong ký ức. Ký ức nào lại chẳng tàn phai. Hội họa, điêu khắc, nhiếp ảnh... tất cả đều nằm trong cái hành trình nhọc nhằn để chụp bắt cái đẹp hư ảo và nhanh chóng phôi pha trong trí nhớ.

Tất cả những khoảng khắc mông lung nhất, ngắn ngủi nhất, khi được bắt giữ qua ống kính, đều trở thành một ký ức rõ ràng, đầy tính bản thể và mang nặng dấu ấn không gian-thời gian. “Sự trình bày nhiếp ảnh như một kinh nghiệm”. Ngắm một bức ảnh, không phải chỉ là sự nhìn hay cảm thụ quang học về bố cục, màu sắc, ánh sáng, mà còn là sự thấy, sự tái hiện trong tâm tưởng bao nhiêu hồi ức về kỷ niệm xưa, nơi chốn cũ.

Những ngày mới tập tành cầm máy, mò mẫm với những danh từ kỹ thuật của nhiếp ảnh như khẩu độ, tốc độ, tiêu cự..., tôi đã khá vất vả để làm chủ những yếu tố "cơ bản" này trên chiếc máy ảnh của mình. Những thời khắc, những kí ức của tôi đã hóa thân vào trong chíêc máy ảnh, nối dài đôi mắt bằng ống kính để chụp bắt cảm xúc.


Làm sao một kẻ amateur về nhiếp ảnh như tôi lại có thể ghi lại được cái mong manh của một đóa hoa nở muộn dưới mái hiên với hàng dây leo buôn thả trong một ngày chớm thu với tiết trời se lạnh nhưng vẫn có nắng chan hòa. Cái sắc độ lung linh, lay động của ánh sáng, cộng với hương hoa và hương thơm cũ kĩ thoang thoảng, cái ambience cộng hưởng với thanh âm vo ve của vài chú ong thi thoảng đậu rồi chóng bay đi, ống kính nào có thể bắt ghi lại được? Ngoại trừ ký ức thị giác của tôi về một khuôn cảnh còn tồn lưu mãi. Chẳng thể nào quên, mặc dù chỉ khắc ghi trong tâm tưởng!

Với tôi nhiếp ảnh trở thành một công cụ ngô nghê và bất lực để bắt giữ ký ức. Lòng hoài niệm, cái cảm giác thanh bình.

Nhưng cũng có những hình ảnh chụp bắt được và gợi nhớ một ngày tháng cũ rất rõ ràng. Cái nhỏ bé mong manh của những nụ tường vi bám trên vách phố Paris. Chiếc vòng xoay ngựa gỗ vẫn vặn đều nhạc quanh năm suốt tháng. Ánh đèn vàng nhập nhòe lung linh và mờ ảo bên dòng sông Seine êm ả trôi. Tiếng nhạc accordeon của những nghệ sĩ lang thang vang vọng trong từng con đường Paris nhỏ làm cho nơi đây thêm ấm cúng giữa tiết trời vào thu. Tiếng tàu điện ngầm vẫn thình thịch chở khách đi về. Nó gợi cho ta sự liên tưởng về một cái đẹp điệu đàng và rất đỗi Paris. Hay vẻ thanh nhã, cao quí của những bông tulipe xanh thẫm còn ngậm sương. Cứ mỗi lần nhìn lại những bức hình chụp biển bỗng nhớ đến miền Nam, một kí ức, một người tình nơi ấy... với nụ cười toét của anh bạn và những đêm nằm ngủ nghe sóng vỗ cùng người yêu... Ký ức nhiếp ảnh lại thành ký ức về một chuyến đi dài theo năm tháng.

Ký ức hoa, qua nhiếp ảnh còn lôi tôi về với những năm tháng đẹp nhất đời người, khi lòng còn xanh. Một sớm tinh mơ lạc bước đến trường xưa, nhìn những cánh hoa phượng lặng lẽ rơi trên thềm cũ. Bò lê bò toài chụp bắt hoa rụng bên thềm bằng máy ảnh, cứ tưởng như ôm lấy bao nhiêu kỷ niệm vào lòng.

Nhưng tấm hình gợi trong tôi nhiều âu yếm nhất, là những tấm ảnh chụp lại nơi chốn cũ, vẻ thơ ngây, nét yêu kiều của những khuôn mặt. Vụng về, non dại, nhưng với tôi, nó đáng yêu và quí giá vô cùng, tôi thấy lại tôi ngày xưa với cỏ hoa ngày cũ, với bạn bè, ba mẹ và người yêu. Có điều nào kỳ diệu hơn không?


Nhiếp ảnh tự thân nó không có gì hấp dẫn tôi cả. Cái tôi muốn là bắt giữ một phần nhỏ bé của hiện thực