Không khí lạnh là hiện tượng thời tiết khi khối không khí rất lạnh từ lục địa Châu Á di chuyển xuống khu vực nước ta, nơi đang có khối không khí ấm, gây ra gió đông bắc mạnh trời trở rét và thời tiết xấu, thời gian đặc trưng là vào thời kỳ gió mùa mùa đông nên còn gọi là "gió mùa đông bắc". Khối không khí lạnh này có nguồn gốc cực đới, tràn qua lục địa Châu Á dưới dạng front lạnh, xuống đến nước ta trong nhiều trường hợp không còn thể hiện rõ tính chất điển hình của một front lạnh nên ta gọi chung là "không khí lạnh".

Khi không khí lạnh tràn về, đẩy không khí nóng chuyển động lên cao, tạo thành một dải chuyển tiếp, người ta vẽ một đường phân cách giữa 2 khối không khí, khác nhau cơ bản về nhiệt độ và độ ẩm, được gọi là front lạnh (thuật ngữ này do Bjerknes (người Na-uy) đưa ra lần đầu vào lúc chiến tranh thế giới I đang đi đến hồi kết nên ông "lấy hứng" đặt là "front" (mặt trận) và được giữ nguyên trong mọi thứ tiếng).

Gió mùa đông bắc là hiện tượng thời tiết đặc biệt nguy hiểm, vì khi nó tràn về ngoài khơi vịnh Bắc bộ gió có thể mạnh đến cấp 6 - 7, có thể đánh đắm tầu thuyền, đất liền gió cấp 4 - 5, có thể làm hư hại nhà cửa, cây cối, các công trình đang thi công trên cao, ...Đặc biệt những đợt mạnh còn gây ra mưa to, gió lớn, thậm chí dông, tố lốc, có khi cả mưa đá. Vào những tháng chính đông (tháng 12, tháng 1), đêm về trời quang mây, gây ra sương muối, băng giá, thậm chí có năm cả tuyết rơi trên vùng núi cao nếu kéo dài còn gây rét đậm, rét hại không những đối với cây trồng, gia súc mà cả con người. Ở ta không khí lạnh thường từ tháng 9 -10 đến tháng 5 - 6 năm sau, nhưng mạnh nhất vào các tháng chính đông, ảnh hưởng trực tiếp là khu vực phía bắc, từ đèo Ngang trở ra, ít khi đến nam Trung bộ.

...

tính đến ngày 18/2 thì đợt rét đậm, rét hại tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ kéo dài được 35 ngày, vượt xa kỷ lục về thời gian rét được ghi nhận vào các năm 1968, 1989.

Về cường độ, năm nay rét cũng khốc liệt hơn, số ngày rét hại (trung bình ngày dưới 13 độ C) cũng nhiều hơn. Tại Lạng Sơn rét hại suốt từ ngày 14/1 đến nay. Đỉnh núi Mẫu Sơn nhiệt độ xuống -5 độ C và liên tục từ 29/1 đến 3/2 có băng giá.

Tại Lào Cai, rét hại bắt đầu từ 31/1 và đến nay đã là 15 ngày. Nhiệt độ tại thị trấn Sapa xuống -2 độ khiến từ ngày 10/2 đến nay, băng giá đã bao phủ toàn bộ đỉnh núi Hoàng Liên Sơn. Nơi đây cũng 2 lần được chứng kiến mưa đông kết. Tuy nhiên, điều du khách mong chờ nhất là mưa tuyết đã không xảy ra.

Mặc dù nằm ở trung tâm vùng Đông Bắc Bộ, nhưng ngày 31/1, nhiệt độ trung bình ngày của Hà Nội cũng xuống thấp kỷ lục, chỉ hơn 7 độ C, trong khi kỷ lục ghi nhận trước đó là hơn 8 độ C.

Đợt rét này cũng ghi nhận thêm một kỷ lục về phạm vi. Không chỉ chiếm lĩnh các tỉnh miền Bắc, giá rét đã tấn công tới tận đèo Hải Vân. Người dân Thừa Thiên - Huế đã phải trải qua nhiều ngày rét buốt.

Giá rét đã làm đảo lộn cuộc sống của hàng chục triệu dân miền Bắc, hàng chục nghìn học sinh phải nghỉ học. Cái rét thấu xương cũng đã làm gần 10.000 trâu bò lăn ra chết, 60.000 ha lúa và 5.000 ha mạ chết rụi. Tổng giá trị thiệt hại lên đến vài chục tỷ đồng.

Nhưng đây chưa phải là đợt rét cuối cùng của mùa đông. Theo Viện Khoa học Khí tượng Thuỷ văn và Môi trường, từ tháng 2 đến 5, miền Bắc sẽ đón nhận khoảng 9 đợt không khí lạnh. Càng về cuối mùa đông, thời gian và cường độ rét sẽ giảm dần.


Nguồn: www.thoitiet.net