Skip navigation.

STICKY POST

Sam Walton- Ông vua bán lẻ tại Mỹ

Từ một cậu bé sống trong một nông trại ở vùng ngoại ô bang Oklahoma, Sam Walton trở thành người giàu nhất nước Mỹ vào những năm 1980 và tạo ra một cuộc cách mạng trong lĩnh vực kinh doanh ở nước này vào thời đó. Những câu chuyện về ông vua của ngành bán lẻ thế giới vẫn còn được lưu truyền đến ngày nay, làm bài học cho những thế hệ doanh nhân trẻ.

Sinh ngày 29/3/1918 ở gần Kingfisher, bang Oklahoma. Khi học lớp Tám ở Shelbina, Walton là thành viên trẻ nhất của Đội trinh sát Đại bàng (Eagle Scout). Học trung học ở trường Hickman, Walton rất giỏi cả các môn khoa học lẫn lĩnh vực thể thao, là Phó chủ tịch, rồi Chủ tịch của Hiệp hội Học sinh bang. Tốt nghiệp trung học, Walton được tặng dạnh hiệu “Cậu bé đa tài nhất” của trường.

Những năm theo học Đại học Missouri, chuyên ngành kinh tế, Walton làm phục vụ trong nhà hàng, làm bảo vệ, nhân viên giao báo… để có tiền trang trải học phí. Yêu thích lĩnh vực thương mại, Walton rất muốn theo học chuyên ngành này ở bậc sau đại học tại trường Kinh doanh Wharton, nhưng không đủ tiền để thực hiện ý định đó. Tốt nghiệp đại học mới được ba ngày, Walton đã tìm được một việc làm ở Công ty JCPenny, bang Iowa, với vai trò là một nhà quản trị tập sự, nhận được một mức lương khá lớn khi ấy là 75 USD/tháng.

Năm 1945, Walton quyết định bước vào lĩnh vực bán lẻ. Hai mươi bảy tuổi, với số tiền 20 ngàn USD vay từ người cha vợ và một ngàn USD tiết kiệm, Walton quyết định mua một cửa hàng tạp hóa nhỏ có tên gọi Ben Franklin ở New Port, một thị trấn nhỏ thuộc bang Arkansas. Cửa hàng này là một “franchise” (cửa hàng kinh doanh theo hình thức nhượng quyền sử dụng thương hiệu) của Butler Brothers và được xem là khởi đầu cho thành công vang dội của Walton trong ngành bán lẻ.
Bằng cách nhập hàng giảm giá về để bán, mở cửa muộn hơn những nơi khác, mua hàng với giá sỉ từ những nhà cung cấp rẻ nhất, chỉ trong một thời gian ngắn, Walton đã đưa cửa hàng này dẫn đầu về doanh thu và lợi nhuận trong một khu vực gồm sáu bang là địa bàn hoạt động của Butler Borthers.


Thấy cửa hàng của Walton có vẻ ăn nên làm ra, chủ nhà đã hủy hợp đồng thuê nhà và lấy lại cửa hàng cho người con trai của mình. Bị đẩy khỏi lĩnh vực kinh doanh một cách đột ngột, nhưng Walton không hề chùn bước. Ông mở một cửa hàng Ben Franklin khác ở Bentonville, Arkansas và gọi nó là Walton Five and Dime. Từ thành công của cửa hàng này, Walton mở thêm cửa hàng thứ hai ở Fayetteville, Arkansas. Cửa hàng không phải là một franchise của Ben Franklin nhưng cũng thành công không kém. Năm 1962, Walton tiếp tục mở rộng hoạt động và có tổng cộng 16 cửa hàng ở Arkansas, Missouri và Kansas. Cũng chính trong thời gian mở rộng này, Walton đã áp dụng phương thức chia lợi nhuận cho các nhà quản lý bằng cách cho họ các quyền hội viên hạn chế. Mục đích của Walton khi áp dụng mô hình này là nhằm khuyến khích nhân viên và xây dựng lòng trung thành của họ. Năm 1962, Walton mở cửa hàng Wal-Mart đầu tiên ở Rogers, Arkansas với mục tiêu cung cấp hàng giảm giá cho thị trường nông thôn Mỹ. Sau đó, chuỗi cửa hàng mang tên Wal-Mart tiếp tục mọc lên ở nhiều nơi khác trên toàn nước Mỹ và đến năm 1969 Công ty Wal-Mart Stores Inc. chính thức ra đời. Ba năm sau, công ty này được niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Trong những năm đầu hoạt động, Walton tìm cách đặt các cửa hàng chỉ xa trung tâm phân phối của công ty không quá một ngày lái xe để có thể đảm bảo cung ứng hàng kịp thời cho khách hàng. Trong giai đoạn 1970-1980, doanh thu của Wal-Mart tăng từ 313 triệu USD lên 1,2 tỉ USD và số cửa hàng của công ty này cũng tăng lên 8,5 lần. Năm 1983, Walton quyết định mở thêm một chuỗi cửa hàng khác có tên gọi Sam’s Club, hoạt động song song với Wal-Mart và chỉ dành riêng cho những khách hàng có đăng ký trở thành thành viên. Sam’s Club cũng thành công không kém Wal-Mart và nay đã mở rộng phạm vi hoạt động ra toàn nước Mỹ. Đến năm 1990, Wal-Mart trở thành công ty bán lẻ đứng đầu nước Mỹ, nhưng Walton còn muốn Wal-Mart phải có mặt ở nhiều nơi trên thế giới. Năm 1991, Wal-Mart đánh dấu việc thâm nhập thị trường thế giới bằng một cửa hàng ở Mexico City. Từ đó, Wal-Mart không ngừng bành trướng hoạt động trên cả thị trường Mỹ lẫn ở nước ngoài.


Hiện nay, Wal-Mart vẫn là công ty bán lẻ lớn nhất nước Mỹ, đồng thời là công ty sử dụng nhiều lao động nhất ở Mỹ, Mexico và Canada với doanh thu hàng năm đạt trên 300 tỉ USD. Các cửa hàng Sam’s Club cũng đạt doanh thu gần 40 tỉ USD mỗi năm và đang tiếp tục mở rộng ra nhiều thị trường quốc tế. Nếu xem Wal-Mart như một nền kinh tế thì nền kinh tế này đứng thứ 30 trên thế giới về quy mô. Doanh thu của Wal-Mart hiện đang tăng trưởng với tốc độ 10%/năm và dự báo sẽ đạt con số 500 tỉ USD trong vòng một thập niên tới. Nếu vẫn còn sống đến ngày nay, Walton có lẽ sẽ là người giàu nhất trên thế giới với một tài sản gấp hai lần tài sản của Bill Gates hiện nay.

Theo nghiên cứu của các chuyên gia về khởi nghiệp, Walton có được thành công này là nhờ những bí quyết sau đây:

Luôn động viên nhân viên: “Chúng tôi luôn làm việc sát cánh với nhau, đó chính là một bí quyết”, Walton đã nói như vậy về đội ngũ nhân viên của mình. Walton là một ông chủ rất nổi tiếng về việc luôn tôn trọng và tin tưởng nhân viên để nuôi dưỡng lòng trung thành của họ. Mô hình chia sẻ lợi nhuận với các nhân viên quản lý của Wal-Mart cũng có thể được xem là một bài học đối với nhiều doanh nghiệp.

Xem khách hàng là ưu tiên hàng đầu: “Chúng tôi thể hiện cho khách hàng biết rằng chúng tôi quan tâm đến họ và rằng họ rất quan trọng đối với chúng tôi. Bởi vì họ thật sự là như vậy”, Walton nói. Xây dựng quan hệ rất tốt với khách hàng đã trở thành một trong những điểm nổi bật trong văn hóa của Wal-Mart. Nguyên tắc đầu tiên của công ty này là: “Khách hàng luôn luôn đúng”. Nguyên tắc thứ hai: “Nếu khách hàng sai, hãy xem lại nguyên tắc 1”. Walton cũng đã từng nói: “Chỉ có một ông chủ. Đó là khách hàng”.

Theo đuổi niềm đam mê: Walton chẳng biết vì sao mình lại “say” với ngành bán lẻ. Walton chỉ biết rằng ông yêu thích được làm việc mỗi ngày và xây dựng một doanh nghiệp tốt nhất có thể. Mặc dù cũng đã trải qua những thất bại lúc đầu, nhưng chính niềm đam mê này đã kéo Walton trở lại với công việc.

Nắm bắt những công nghệ mới: Walton là một trong những người đi tiên phong của thời đại thông tin. “Anh không thể cứ làm hoài một cách cũ, bởi tất cả mọi thứ xung quanh luôn luôn thay đổi. Để thành công, anh phải là người đi đầu trong những thay đổi đó”, Walton nói.

Có đầu óc khôi hài: “Đừng nên tỏ ra quá nghiêm trọng. Nên thoải mái một chút và mọi người xung quanh anh cũng sẽ cảm thấy nhẹ nhàng. Tôi luôn thấy tự hào khi phá vỡ những nguyên tắc của người khác và tôi cũng luôn ủng hộ những người muốn thay đổi các nguyên tắc của tôi”, Walton nói. Với quan niệm này, Walton đã làm cho các nhân viên của mình cảm thấy thoải mái, vui vẻ khi đi làm mỗi ngày.






Bài học đầu tiên để trở thành người giàu có

Hôm nay, tôi tình cờ đọc được một cuốn sách nói về những bài học để trở thành người giàu có, cuốn sách “The richest man in Babylon” của tác giả George S. Clason. Tôi xin được chia xẻ với các Saganors, bài học đầu tiên, theo tôi, cũng là hay nhất và bao trùm toàn bộ cuốn sách.

Câu chuyện kể về người giàu nhất thành Babylon cổ đại, một người xuất thân từ tầng lớp nghèo khó, nhưng có quyết tâm và ước vọng làm giàu. Người đó là Arkad, một người làm nghề sao chép văn bản. Anh đã có cơ hội được gặp Algamish, một người giàu có, đến phòng sao chép với yêu cầu sao chép nhiều tài liệu trong một thời gian ngắn. Nắm bắt được cơ hội, Arkad đã ra giá “Hãy nói cho tôi biết, làm sao tôi có thể trở nên giàu có, và tôi sẽ thức suốt đêm nay để hoàn thành nó cho ngài”. Arkad đã thức suốt đêm để làm việc đó. Vào lúc bình minh, cuộc trao đổi đã diễn ra, Algamish nhận bản sao chép và truyền cho Arkad những bài học để trở nên giàu có.

“Hãy ghi nhớ kỹ những lời của ta" Algamish nói "Nếu không con sẽ không nắm bắt được sự thật mà ta sẽ nói với con, và con sẽ cho rằng công sức của con suốt đêm qua là uổng phí”.

Nói đến đây, ông ta dừng lại, nhìn tôi chăm chú rồi nói tiếp bằng một giọng trầm và đầy sức mạnh "Ta đã tìm ra con đường đi đến sự giàu có khi ta quyết định rằng, một phần của tất cả những gì ta kiếm được là của riêng ta để giữ lại. Vậy con cũng sẽ phải làm như thế.” Ông ta tiếp tục nhìn tôi bằng đôi mắt như để nhấn mạnh với tôi nhưng không nói gì thêm. Tôi thắc mắc: “Đó là tất cả?”

"Thế đủ để thay đổi trái tim của một người chăn cừu vay mượn trở thành trái tim của một người có tiền của cho vay”. Ông ta trả lời.

"Nhưng tất cả những gì con kiếm được là của con để giữ lại mà, không phải sao?" tôi hỏi. "Không hoàn toàn như vậy”, ông trả lời “Con không trả tiền cho quần áo sao? Tiền giày dép, thức ăn, con không phải trả sao? Con có thể sống ở thành Babylon này mà không chi dụng gì sao? Con có thể cho ta xem những gì con kiếm đuợc trong tháng vừa qua không? Và những gì của những năm qua? Dại quá! Con trả cho mọi người nhưng không hề trả cho con. Con ơi, con lao động vì những người khác. Như một nô lệ, con đã làm việc cho những gì mà con nhận được từ ông chủ của con, cho những gì con ăn, con mặc. Nếu con giữ lại một phần mười những gì con kiếm đuợc cho riêng con, con sẽ có được bao nhiêu sau mười năm?"

Những hiểu biết của tôi về những con số không giúp tôi có thể tính toán ngay ra, tôi trả lời không chắc chắn “Có thể nhiều hơn số con kiếm được trong một năm.”.

"Con chỉ mới nói được một nửa sự thật”, ông ta gắt “Mỗi một đồng vàng mà con dành dụm đuợc sẽ làm nô lệ làm việc cho con. Mỗi một đồng copper mà đồng vàng đó dành đuợc cũng lại làm nô lệ của con. Nếu con sẽ trở nên giàu có, và rồi những gì con dành dụm được lại làm việc cho con, và rồi những gì mà sự dành dụm đó kiếm được lại kiếm thêm cho con nữa, chẳng bao lâu chúng sẽ đem lại cho con sự giàu có mà con hằng ao ước".

“Con nghĩ là ta muốn lừa con vì việc làm đêm qua của con sao”, ông ta tiếp tục, “thực ra ta đang trả cho con hơn gấp ngàn lần công sức của con nếu con có đủ thông minh để nắm bắt được sự thật ta đã trao cho con.”.

“Một phần của tất cả những gì con kiếm được là của riêng con để giữ lại. Và nó không ít hơn một phần mười của những gì con kiếm được, bất kể là bao nhiêu. Nó có thể là nhiều hơn nếu con chịu đựng được. Hãy trả cho chính bản thân con trước, không trả thêm cho quần áo, giày dép, sau khi con đã lo xong việc ăn uống, việc bác ái và bổn phận của con với các thần linh”.

“Sự giàu có cũng như một cây xanh, lớn lên từ hạt mầm bé nhỏ, đồng copper đầu tiên mà con dành dụm được sẽ là hạt mầm đó, và cái cây của sự giàu có của con sẽ hình thành và lớn lên từ đó, con càng gieo hạt mầm của con sớm chừng nào, thì cái cây đó sẽ phát triển sớm chừng đó. Con càng thành tâm vun trồng, chăm sóc nó với việc dành dụm kiên trì của con bao nhiêu, con càng sớm vui hưởng sự hài lòng với bóng mát của nó bấy nhiêu.”.


Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về những gì ông ta nói, và những điều đó có vẻ hoàn toàn hợp lý. Vì vậy tôi quyết định phải làm thử. Và mỗi khi nhận được tiền, tôi lại lấy ra một phần mười và giấu kỹ, và lạ thay tôi cũng không hề cảm thấy thiếu thốn gì hơn trước đó. Tôi nhận ra một chút khác biệt khi tôi phải thu vén để tiếp tục mà không có số tiền đó. Khi số tiền dành dụm của tôi đã khá nhiều, tôi thường bị lôi cuốn vào những việc mua sắm những thứ tôi đang thèm muốn, những lúc ấy tôi thấy mình bị dao động nhưng tôi đã khôn ngoan cưỡng lại.
Một năm sau, Algamish quay trở lại và nói với tôi: "Con trai, con có dành phần để trả lại cho con không ít hơn 1/10 những gì mà con kiếm được chứ?”. Tôi trả lời đầy tự hào ”Vâng thưa thầy, con có dành lại”. "Tốt lắm” mắt ông ta sáng lên và nhìn tôi. "Con đã làm gì với số tiền con dành dụm được?" "Con trao chúng cho Azmur, người làm gạch. Anh ta nói với con rằng anh ta sẽ du hành đến Tyre và mua các loại ngọc quý. Khi anh ta trở về, chúng con sẽ đem bán với giá cao và chia đôi số lời". "Bài học cho những người dại dột”, ông ta càu nhàu .”Làm sao có thể tin tưởng về sự hiểu biết ngọc quý của một tay thợ làm gạch? Con có tìm đến người thợ làm bánh để hỏi những vì sao không? Không nên, con nên tìm đến những nhà thiên văn, nếu con biết suy nghĩ. Những gì của con đã mất chàng trai ạ, con đã nhổ đi cái cây của sự giàu có của con quá sớm. Nhưng hãy trồng một cái cây khác. Hãy làm lại. Và lần tới, nếu con cần tìm hiểu về đá quý, hãy đến với những người buôn ngọc, nếu con muốn tìm hiểu về bầy cừu, hãy tìm đến những người chăn cừu. Lời khuyên là một thứ được cho đi miễn phí, nhưng hãy xem xét và chỉ nhận lấy những gì giá trị. Ai nhận lấy những lời khuyên từ người không có kinh nghiệm cho những gì dành dụm được thì sẽ phải trả giá bằng chính những gì dành dụm đó." Nói xong ông bỏ đi.

Và đúng như những gì ông ta đã nói, Azmur đã mua phải những viên ngọc giả. Nhưng như những gì Algamish đã dạy, tôi lại tiếp tục dành dụm 1/10 những gì tôi kiếm được, việc đó lúc này đã trở thành một thói quen nên tôi không cảm thấy khó khăn nữa.

Một năm sau , Algamish quay trở lại và hỏi tôi: “Con đã làm được những gì kể từ lần cuối ta gặp con?" "Con đã trả công cho chính bản thân con một cách công bằng thưa thầy, con đã tin tưởng và giao số tiền dành dụm của con cho Agger, người làm giáp trụ, để mua đồng. Và cứ mỗi 4 tháng, Agger lại trả lại cho con số tiền lời”.

“Nghe hay đấy, và con đã làm gì với số tiền kiếm được đó”. "Con đã có những bữa ăn tuyệt vời, những bộ quần áo đẹp, con sẽ mua tiếp một con lừa tốt để đi lại". Algamish cười vì những gì tôi nói. “Con đã ăn mất những đứa con của những gì con dành dụm được. Vậy làm sao con bắt chúng, những đứa con của những đồng tiền dành dụm đó, làm việc cho con, và những đứa con của chúng nữa, lại tiếp tục phục vụ cho con? Trước hết hãy tạo dựng cho con một đội quân nô lệ bằng vàng, rồi con có thể vui thú với những bữa tiệc thịnh soạn mà không phải hối tiếc”. Nói xong ông ta lại ra đi. Và rồi tôi gặp lại ông ta, sau một năm nữa. Lúc này ông đã già, mặt đầy vết nhăn, mắt ông đã sệ xuống. Ông lại hỏi tôi "Arkad, con đã đạt được giấc mơ giàu có của con chưa?".

"Thưa thầy chưa hoàn toàn ạ” tôi trả lời “Chưa đạt được tất cả những gì con mong muốn nhưng cũng đuợc một vài. Những gì con dành dụm đã kiếm thêm cho con nhiều hơn và những thứ kiếm thêm đó lại kiếm cho con nhiều hơn nữa". "Con vẫn tìm lời khuyên của những người làm gạch chứ?".

“Những người làm gạch cho con lời khuyên tốt về làm gạch" Tôi quật lại. "Arkad, con đã nắm bài học của con rất tốt. Con đã học được cách sống ít hơn với những gì mình kiếm được. Con cũng học được cách tìm lời khuyên từ những ai có kinh nghiệm và hiểu biết, và con cũng học được cách bắt tiền bạc phải phục vụ cho con. Con đã học được cách để kiếm ra tiền, giữ chúng và sử dụng chúng. Con rất xứng đáng với những vị trí đầy trách nhiệm và trở thành người giàu có”.

Và Arkad đã trở thành một người giàu có nhất Babylon, còn các bạn, nếu thấy đây là một câu chuyện hay, hãy bắt đầu bài học ngay từ bây giờ.