By Jove... is that you, Biggles!?
Sunday, 6. April 2008, 16:31:30

Gisteren kwam ik bij een tweedehands boekenkraam tot mijn verrassing een paar oude Prisma-pockets tegen uit de jongensboekenserie Biggles van captain William Earl Johns, en ik heb ze direkt meegenomen.
In de jaren 30 tot en met 60 van de vorige eeuw waren de avonturen van RAF piloot James “Biggles” Bigglesworth en zijn vrienden commander Algernon (Algy) Montgomery Lacey, Ginger Hebblethwaite en the honourable luitenant-vlieger Lord Bertie Lissie een begrip. Captain Johns heeft wel zo'n honderd Biggles-avonturen geschreven, die zich over de hele wereld afspeelden, want de British Empire is tenslotte overal en vliegend in een Tiger Moth, Sikorsky of een Mosquito ben je er zo. Als je de boektitels ziet had de captain bepaald geen moeite met het verzinnen van een nieuw avontuur: Biggles in de knoei, Biggles volgt het spoor, Biggles er op af, Biggles speelt het klaar, om er maar eens een paar te noemen.Hoewel ik zijn avonturen al op mijn 8ste jaar verslond, is Biggles geschreven voor jongens van 12 tot 16 jaar. De jonge James Bigglesworth groeit op in India, spreekt vloeiend Hindi en heeft daar vele vrienden. Later als hij in Engeland op de kostschool zit, woont James bij zijn excentrieke oom, de ex Brigade-Generaal en uitvinder "Bonzo" Bigglesworth. Of je nou wilt of niet: met zo'n afkomst is de toon wel gezet voor een bestaan zonder verveling.
Een kenmerkende kwaliteit in de Biggles verhalen was dat er nooit werd gevloekt, en de dames bleven altijd op veilige afstand. Eenmaal had Biggles een korte affaire met een Duitse spionne ( hoewel het niets wordt tussen de twee, is hij later niet te beroerd haar het leven te redden), en had Ginger iets onduidelijks met een exotische schone uit de Stille Zuidzee, waardoor hij enkele afleveringen buiten beeld verbleef. Maar al teveel aandacht werd er niet aan man-vrouw relaties besteed: Captain Johns wilde niet dat zijn lezers "soft" zouden worden. Punt.
Bij uitzondering werd er soms een stevige borrel ingeschonken, maar het ging toch vooral om het uitdragen van typisch Britse waarden als oprechtheid, dapperheid, en fair play. Wat dat betreft zat Captain Johns met zijn morele boodschap op dezelfde lijn als de oprichter van de padvinderij, Lord Baden Powell.Tijdens de jaren 60 kwam er langzamerhand een reactie op gang tegen de koloniale geschiedenis van Groot Britannie. In de golf van politieke correctheid die daarop volgde werden captain John's Biggles-boeken uit de meeste Britse bibliotheken verwijderd. Een nogal doorgeschoten reaktie, want was het niet juist een opmerking van Biggles' aartsvijand, Erich von Stalhein "dat Biggles zich tegenover eenieder fatsoenlijk gedroeg, ongeacht ras, herkomst, kleur of geloof"..? Enfin, daar kwamen de Engelsen enkele jaren later zelf ook achter. Biggles is niet zo makkelijk uit het Engelse straatbeeld weg te moffelen. Sterker nog: Hij is intussen een typisch onderdeel van het Britse culturele erfgoed geworden. Dat merk je bijvoorbeeld in Monty Python's Bookshop sketch, waarin een klant de winkelier vraagt naar de (fictieve) boektitel "Biggles kamt zijn haar".
Er bestaat overigens een website waar veel omslagen van oude Biggles boeken te zien zijn. En voor de echte die-hards tenslotte nog de grote BIGGLES quizz.
Opmerkelijk is, dat de gemoederen zich nog altijd blijven bezighouden met de verhalen van Captain Johns. Ongerijmdheden in verhaallijnen, onopgeloste situaties, plotseling afgebroken relaties, geografische verwarringen: De echte Biggles lezer neemt daar geen genoegen mee. Daarom zet James Mckenzie ze in zijn artikel "Some Mysteries of the Biggles Saga" nog eens haarfijn op een rijtje.
“This place ain’t fit for girls”: Worrals of the WAAF.

Voor de meisjes had W.E. Johns overigens vanaf 1940 ook een heldin bedacht: Worrals. Misschien is ze destijds door de Captain als propaganda heldin bedacht, om jonge meisjes tijdens de Tweede Wereldoorlog te werven voor de Britse strijdkrachten, maar Worrals ontwikkelt zich al snel tot een persoonlijkheid met een geheel eigen kijk op de wereld.
In de persoon van flight officer Joan Worralson is zij eigenlijk de vrouwelijke equivalent van Biggles: ze is -samen met haar vriendin Betty "Frecks" Lovell- bij de vrouwelijke afdeling van de Royal Air Force (de W.A.A.F.), beleeft het ene avontuur na het andere, waarin zij haar vijanden altijd te slim af is en zich niet laat inpakken door potentiele verloofdes die haar het liefst in de keuken en achter de kinderwagen willen hebben. Worrals' avonturen matchen één op één met die van Biggles, maar Captain Johns zorgt er wel voor dat haar en Biggles' paden elkaar nooit zullen kruisen. En daar mag je blij om zijn, anders was Johns nooit met zo'n hoge produktie van Biggles & Worralsboeken gekomen. Daarbij spreekt een verhalenserie over Biggles en Worrals die happily ever after hun leven slijten met een nest kinderen, niet echt tot de verbeelding, zeg nou zelf. Ondanks dat, blijft de man-womankwestie in de Worrals' avonturen altijd wel een beetje op de achtergrond meezeuren; is het niet in de verhaallijn zelf, dan wel bij de critici, getuige een deel van dit commentaar in Gateway Monthly: "Most surprising of all is the colony of women set up by Celia Haddington in “Worrals Investigates”. A more vivid example of the failure of women without men it would be difficult to imagine. Worrals and Frecks expose not only a state of semi-slavery but also many examples of sheer folly and fecklessness that seem to demonstrate that men and women are destined to work together if things are to go well."
Op twee korte verhalen na ("Worrals grijpt in" en "Worrals lost het op"), zijn de avonturen van Worrals helaas nooit in Nederland uitgebracht. Ook van W.E. John's Worrals boeken bestaat een website met fraaie oude boekomslagen.




How to use Quote function: