Tuổi đang yêu, ai chả có ít nhất một lần tay trong tay đi trên những con đường xao xác lá.

Tháng tư, cái lạnh cuối xuân đã hết. Chiếc khăn quàng trên vai thiếu nữ giờ chỉ còn mỏng và nhẹ như một màn sương. Trời se se như tiết heo may đầu thu, cũng có cảm giác nao nao mà sao khác hẳn. Có lẽ không khí vừa đi qua những ngày mưa phùn nên còn vương lại chút hơi ấm. Làn da mềm hơn. Kẽ tay luồn qua tóc thấy sít hơn. Và bước chân cũng ngập ngừng hơn. Kẻo những giọt nước long lanh nơi đầu ngọn cỏ sẽ vô tình tan mất.

Phố Ngọc Hà, lá hoa sưa đã dần chuyển sang màu sẫm, ấy là lúc hai hàng sấu già trên phố Phan Đình Phùng bắt đầu thay lá mớị

Mà cũng duyên đến kỳ lạ. Những gốc cây sù sì thế kia cũng biết làm sao lòng người khi trút bỏ bộ cánh cũ. Gió. Cơn gió giao mùa đã luồn tay vào từng tán cây, xé chiếc áo lá ra thành từng mảnh nhỏ rối tung lên cao. Roạt! Roạt!... Cứ từng đợt như thế. Những mảnh áo chao đảo trên không, chỉ chờ cơn gió nhẹ tay vin một chút là liệng xuống. Trong nháy mắt, mặt đường vỉa hè phủ đầy một màu vàng xanh. Có chiếc lá chưa chịu trở về với đất, lọt vào giỏ xe hoặc đậu lại trên mái tóc cô gái. Một bàn tay mảnh dẻ nhẹ nhàng gỡ ra, dừng xe, đặt vào giữa trang lưu bút. Chiếc lá tinh nghịch ấy vừa làm duyên cho người, đã lại thành món quà tặng bạn trước lúc xa trường.

Nhịp chổi tre của người lao công vẫn đưa đều đều. Quét được một đoạn, quay lại đã thấy sau lưng đầy lá. Hết đợt này đến đợt khác, tưởng chừng như chẳng bao giờ ngừng, tưởng chừng như cây sấu già đang đùa với người giữ sạch con đường. Những chiếc lá xinh xắn chới với trong gió như đang múa. Gió tạt qua vòm cây, lùa lá xuống mặt phố phát ra những âm thanh xào xạc như một dàn nhạc đang trình tấu. Vậy nên gọi đó là vũ điệu của lá hay là khúc giao mùa?

Có hai cô bé con đang chạy đuổi nhau quanh gốc câỵ Tiếng cười giòn tan, vỡ ra, bay lên cao và quấn lấy những vũ công hay gõ vào những phím đàn lá. Trăng trung tuần lấp ló, nhún nhảy theo từng bước chân.

Thật khó xếp tháng tư vào mùa nào trong năm, dù chia đều cho bốn mùa thì tháng tư thuộc về mùa hạ. Phải ít ngày nữa ve mới ngân, phượng mới thắp lửa và cái oi ả mới ùa vào thành phố. Tháng tư là cái gạch nối giữa xuân và hạ, là cây cầu bắc từ mưa sang nắng. Tháng tư đi rất vội. Chưa kịp quét hết lá vàng dưới chân thì ngẩng lên, hai hàng sấu đã rợp một màu xanh ngút mắt.

Anh đã cầm lấy bàn tay tôi, dắt tôi đi giữa hai hàng sấu ấy trong một ngày tháng tư như thế. Và anh đã cúi xuống thì thầm bên tai tôi: “Em có biết không! Lá của hai mùa...”.



Phạm Kim Anh - Hà Nội mới

Hoa nhài gọi mùa hè về từ những buổi tối ngát hương khi những đám mây còn mơ ngủ chưa chịu thức lên cùng hồi sấm và chớp lóe phía chân trời.

Loa kèn không còn mang cái loa ra kêu gọi mùa xuân ở lại, mà mùa xuân đã tự thấy mình già, muốn được nghỉ ngơi sau khi vắt kiệt sức mình vào hoa đào và mưa bụi giăng giăng.

Ta đã thấp thoáng nghe trong mình thèm một bát canh cua rau mùng tơi, kèm quả cà pháo giòn tan. Những nghệ sĩ vĩ cầm còn đang tìm đường trở lại dương gian trên những gốc cây một mùa lặng lẽ. Đôi cánh mỏng có những đường gân như cánh chuồn chuồn, giây lát thành hình từ cái bụng nứt đôi của một loài sâu giống hệt con dế chũi. Mấy hôm nữa thôi, một tiếng cất lên, một dàn âm thanh âm vang cứ như mọi chiếc lá xanh mới sinh ra từ hôm xuân đến, đều biết hát lên tiếng nói của màu xanh diệp lục, màu đỏ hoa phượng, màu tím bằng lăng mà loài người dù thông minh đến đâu cũng không thể hoá thân, không thể tàng hình như thế.

Ta gối đầu lên mùa hè khi trong chiếc gối kia ẩn kín một nhánh nhài khiêm nhường suốt đêm phảng phất.

Cứ bắt đầu đi những dòng nhựa cây tự dâng cao tít ngọn cây, không cần thang máy, cho chiếc lá sinh ra liên tiếp, cho nghệ sĩ vĩ cầm kiễng chân mà tấu khúc nhạc hè.

Cây đựng từng mùa trong vòng lõi gỗ. Người đựng thời gian vào đâu, trên đường cày nhàu trán hay những sợi mây trắng loà xoà phủ vào ký ức những ô, những hộp, những ngăn đầy ắp hình ảnh thu lượm qua những mùa đi.

Nhưng hè ơi, nào ta cùng nhau đồng hành đi tiếp, bắt đầu từ hương nhài đến cuối mùa có mưa tình ái vợ chồng Ngâu da diết nghìn đời.



Băng Sơn - Quê hương

Đó là mở đầu câu ca dao cổ ca ngợi bản sắc của người Hà Nội:

"Chẳng thơm cũng thể hoa nhài
Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An"

Tràng An thường được dùng trong các áng văn chương chỉ về Hà Nội. Thực ra đây là tên của một đô thị nổi tiếng của Trung Quốc, nơi nhiều triều đại từ nhà Hán đến nhà Tuỳ, Đường đóng đô, kéo dài hơn 1000 năm. Ví Hà Nội như Tràng An, người ta muốn nhấn mạnh đến tính chất phồn hoa của một kinh đô, đồng thời cũng là ca ngợi tính thanh lịch của người ở đây.

Lịch ở đây có nghĩa là trải (từng trải, trải qua, lịch duyệt, lịch sự hay lịch lãm...). Câu ca dao cổ khẳng định cái nét của người Hà Nội xưa và ngày nay vẫn còn được giữ gìn trân trọng.

Tính cách thanh lịch của người Hà Nội thể hiện ở cách ứng xử văn hoá mà cụ thể ở trong cách nói năng, ăn mặc, giao tiếp...

Tiếng nói Hà Nội trước hết là ở chỗ phát âm đúng, từ ngữ chuẩn xác, có thể làm mẫu mực cho cả nước. Người Hà Nội còn biết sử dụng tiếng nói lưu loát, nhã nhặn, lịch sự. Ấy là vì ngoài tiếng nói của địa phương mình, người Hà Nội còn biết tiếp thu có sàng lọc tiếng nói của mọi miền đất nước, giữ lại những gì tinh tú nhất. Lời nói của người Hà Nội thường ý nhị, tôn trọng người đối thoại. Họ không ưa nói cách nói cộc lốc, thô lỗ.

Người Hà Nội rất sành ăn uống, họ đã nâng việc nấu nướng, ăn uống lên thành nghệ thuật, nghệ thuật ẩm thực. Món ăn Hà Nội ngon từ cách chế biến, từ chút gia vị, nước chấm cho đến cách bày biện thế nào cho đẹp mắt, gợi cảm mà không phàm tục và khi ăn cảm thấy thích thú. Chính vì vậy mà các món quà Hà Nội trở nên nổi tiếng, chỉ riêng Hà Nội mới có. Chẳng thế mà đã có hai nhà văn tên tuổi dành cả cuốn sách để viết về đề tài này. Đó là nhà văn Thạch Lam với cuốn "Quà Hà Nội" viết trước năm 1945 và nhà văn Vũ Bằng với cuốn "Miếng ngon Hà Nội" viết sau năm 1954.

Người Hà Nội ăn uống có ý tứ; khi ăn uống thường mời chào nhau, nhường người khác gắp trước, tiếp cho khách miếng ngon. Những hiện tượng ăn tục, uống phàm, xô bồ ầm ĩ, xa lạ với phong cách ở đây.

Trong trang phục, người Hà Nội ưa chuộng sự gọn gàng, tề chỉnh và trang nhã. Mặc đẹp nhưng kín đáo, không cầu kỳ loè loẹt, không phô trương lố lăng: Họ bảo vệ phong cách dân tộc trong trang phục. Chiếc áo dài của phụ nữ Hà Nội là một ví dụ. Sau nhiều năm vắng bóng do hoàn cảnh chiến tranh và khó khăn về kinh tế, ngày nay chiếc áo dài ấy lại trở lại với hai tà áo thướt tha, với cái cổ áo cao duyên dáng mà kín đáo.

Ngày nay ta thấy trên đường phố Hà Nội nhiều cô gái mặc váy và quần áo theo kiểu châu Âu cũng rất đẹp, hiện đại mà duyên dáng. Điều đó chứng tỏ người Hà Nội không bảo thủ. Họ biết tiếp thu cách ăn mặc hợp thời trang, phù hợp cuộc sống sôi động hôm nay, nhưng từ những bộ trang phục ấy cũng toát lên một sự chọn lựa đầy ý nhị. Còn khi sử dụng những màu rực rỡ, họ thường biết cách phối hợp chúng để bộ quần áo vẫn còn giữ được phong cách nền nã, lịch sự.

Không chỉ thanh lịch trong ngôn ngữ, ăn mặc, tính chất thanh lịch ấy còn được thể hiện trong làm ăn, cách giao tiếp. Đó là vì Hà Nội đã có một quá trình lịch sử lâu dài, là nơi hội tụ nhân tài, vật lực của bốn phương. Hà Nội tiếp thu mọi tài hoa và chắt lọc, phát triển thành lề thói Hà Nội, câu ngạn ngữ "khéo tay hay nghề, đất lề kẻ chợ" là để ca ngợi cung cách làm ăn của Hà Nội.

Ngày hôm nay, Hà Nội cũng như trên cả nước đang mở rộng của đón bè bạn từ khắp các nơi trên thế giới viếng thăm, làm ăn. Hà Nội đổi mới từng ngày từng giờ, Nhiều dự án đầu tư, nhiều công trình mới xây dựng, Hà Nội cùng cả nước tiến vào công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nhưng bản sắc Hà Nội từ ngàn xưa vẫn còn giữ mãi. Với sức sống dẻo dai, với lòng yêu cái đẹp đã được hun đúc từ nhiều đời, người Hà Nội hôm nay đã và đang đẩy lùi những gì không phải là của mình. Từng người, từng gia đình vẫn giữ "nếp nhà" cứ như thế người Hà Nội muôn đời thanh lịch.


- Hà Nội trung tâm du lịch của Việt Nam

Trời Hà Nội bâng khuâng những nét phác thảo mùa... Thu chần chừ vấn vương chia tay trong hương cốm Vòng man mác đồng quê, hương hoa sữa nồng nàn, ngây ngất phố, và màu nắng mật ong say say tình yêu. Mùa đông ngập ngừng với mấy cơn gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về, lần vào từng cơn mưa, lá bay đầy trời, cuốn theo cái lành lạnh dịu dàng của khoảnh khắc giao mùa, vừa đủ cho những đôi tình nhân tìm hơi ấm tay trong tay bên nhau. Lập đông Hà Nội có gam màu và hương vị đắm say là lạ. Màu vàng nắng của cây, lá, hương phố ở những hàng quà rong dọc vỉa hè mang cho nhiều người đến với Hà Nội, xa Hà Nội nỗi nhớ khó tả...

Đường Tràng Thi, Quan Thánh và nhiều con đường khác là những rặng bàng đang thay sắc lá, thỉnh thoảng vài chiếc lá rời cây rơi xuống trông giống một mảnh nắng vàng lấp lửng khoảng không, nhưng hấp dẫn đến ngẩn ngơ là màu vàng rực của những quả bàng chín. Tôi đã từng được nghe kể về kỷ niệm của người Hà Nội với những gốc bàng, mùa quả chín, một thứ quả đặc biệt của tuổi thơ Hà Nội, lây bao nỗi nhớ ngày lớn lên vào đời. Và đúng là khó quên được cái vị bùi bùi ngòn ngọt của nhân quả bàng mà mấy em bé đã mời tôi nếm thử. Mang cái hồn nhiên ngây thơ, lây từ mấy em bé và quả bàng, tôi ngạc nhiên với một loài cây mang cái tên rất chân quê nơi con phố khá sầm uất ở Hà Nội - Cây cơm nguội ở dọc phố Lý Thường Kiệt. Cây cao, thẳng, lá nhỏ, tiết trời đầu đông nuộm lá thành màu vàng mơ bay rơi ào ào như mưa nanứg từng giọt đổ xuống phố trong chiều. Đẹp quá. Và ai đặt tên cho loài cây đẹp thế một cái tên bình dị, khiêm tốn đến vậy. Thắc mắc và lang thang tiếp, đến đường Hoàng Diệu... Màu nâu bóng của những quả xà cừ nổi bật trong vòm lá um tùm, như những con mắt đa tình, ấm nồng của người tình bí ẩn lặng ngắm những thiếu nữ môi hồng đi trên phố... Loài cây này hay hay, cây to cao chắc chắn, lá lúc nào cũng xum xuê xanh thẫm, rợp bóng, nhưng hoa thì mỏng manh với bốn cánh nâu nhạt như một cái chong chóng đơn côi. Và đến quả thì lạ thay, như một viên bi gỗ cứng cáp. Tôi nhặt một quả xà cừ - màu nâu ấm áp. Tôi nhớ màu mắt của anh khi chúng tôi đi bên nhau.

Cứ vẩn vơ, mơ màng với cây với lá phố Hà Nội trong cái lạnh ngọt ngào còn vương chút thu. Tôi dừng chân phố Hai Bà Trưng. Mùi bếp núc ấm nóng, ngầy ngậy theo gió sộc vào mũi... Ôi! Quẩy nóng! Món quà phố giản dị, hình như chỉ có ở Hà Nội. Chảo dầu đầy ắp sôi lăn tăn trên bếp lửa liu riu không to không nhỏ. Cứ hai thỏi bột nặn trắng mịn quấn lấy nhau thành một. Ngụp lặn trong chảo dầu. Chốc lát, ngả màu vàng rộm, toả mùi thơm quyến rũ vô cùng. Ngồi xuống một cái ghế con con, bên cái bàn bé bé, tò mò nhìn chủ hàng dọn một đĩa quẩy nóng hổi, giùn rụm, một đĩa nhỏ tương ớt, một bát nước mắm pha xinh xinh và mấy miếng dưa góp trên cái đĩa sứ nhỏ. Tất cả là một sự hoà trộn màu sắc thoả mãn đôi mắt, và các vị chua cay mặn ngọt béo thơm, kích thích tâm hồn ẩm thực phong phú của tôi không tả được. Quẩy nóng - một khám phá thú vị về món quà vặt của người Hà Nội. ấn tượng mùa đông.

Chưa hết. Tôi còn được thưởng thức một món ăn cũng rất mùa đông phố Hà Nội - Đậu phụ nướng. Miếng đậu trơn mát mịn, mềm non, không giống các loại đậu phụ khác tôi biết. Nghe bà chủ hàng nói, đây là loại đậu phụ Mơ của làng Mai Động nổi tiếng ba mươi sáu phố từ xưa tới nay, và chỉ có đậu phụ Mơ thì mới ra được vị của món quà vặt này, mới đáng đồng tiền để bõ công ngoài trời lạnh ăn quà phố. Đậu được phủ một ít muối có trộn gia vị như tiêu, gừng, tỏi... rồi để trên cái vỉ sắt đặt lên bếp than loại than hoa không khói, đượm, nổ lách tách bắn những tia hoa lửa rất đẹp. Không hiểu những ai đã đến Hà Nội, ăn thử món đậu phụ nướng này. Nhưng tôi tin, chỉ một lần thôi sẽ nhớ mãi hương vị của nó. Một món ăn bình thường, giản đơn, bình dân nhưng khi dừng lại ở Hà Nội phố, nó đã mang nét ẩm thực tinh tế kín đáo và thi vị rất Tràng An.

Những ngày đầu đông Hà Nội, tôi đã được nếm nhiều vị ngon, vị lạ của nghệ thuật ẩm thực người Hà Nội. Và để khi trở về phương Nam, muốn tặng tôi một cái hậu trước lúc tạm biệt cho hoàn hảo bức tranh lập đông Hà Nội, run rủi sao, tình cờ tôi được uống trà (chè), giữa phố cổ Hà Nội. Một cái quán chè chén - người Hà Nội gọi thế, giữa phố Hàng Gai, cạnh gốc đa mấy trăm tuổi với ông chủ quán hình như không có tuổi. Trà được pha trong một cái ấm sành màu đen mun bé bằng nắm tay, chén uống cùng màu và bé tí như cái hạt mít. Chẳng biết ông pha thứ trà gì mà khi tôi nhấp chén nước, cái vị chát đắng tê lưỡi làm tôi muốn dội ngược, song kỳ lạ thay, chỉ thoáng một chút bỡ ngỡ, tôi cảm nhận vị ngọt ấm lan toả. Và tôi được ông kể cho nghe các loại danh trà, các kiểu trà đạo của người Hà Nội xưa và bây giờ... Sao ông lại cho tôi thưởng thức hương vị đặc biệt của một loại trà tuyết danh bất hư truyền, chỉ mọc ở trên các đỉnh núi đá tai mèo vùng Tây Bắc... lại kể cho tôi nghe một thú chơi thanh tao quý phái đậm chất nhân sinh Đông Phương - nghệ thuật uống - Trà đạo người Hà Nội... Có lẽ ông và tôi có một mối giao cảm đặc biệt. Vì tôi yêu Hà Nội bằng tình yêu tâm linh. Hà Nội lập đông. Nỗi nhớ theo tôi về phương Nam...




Hoài Hương - Văn nghệ trẻ