Црквата Св. Богородица Перивлепта (Св. Климент) Охрид -The Church of holy Mother of God Periblebtos (St. Clement) Ohrid
Wednesday, 1. August 2007, 09:46:19
Овој исклучителен споменик на архитектура и живопис, според натписот кој се наоѓа во внатрешноста на задниот влез, го подигнал византискиот намесник Прогон Згур, роднина на византискиот император Андроник II Палеолог во 1295 година. Во тоа време архиепископ на Охрид бил Макарие. Црквата и била посветена на Св. Богородица Перивлепта - онаа која гледа од високо.
Кога во XV век Турците ја урнале Климентовата црква - Св. Пантелејмон, моштите на светителот биле пренесени во овој храм, па оттогаш оваа црква кај народот е позната како Св. Климент. Кога катедралниот храм Света Софија исто така бил претворен во џамија, Климентовата црква станала седиште на Охридската архиепископија, којаш то успеала да ја сочува моќта под османлиите, па, уште повеќе, и да добие и нови територии под своја јурисдикција. Во тоа време во неа биле концентрирани бројни икони, големата архиепископска библиотека со ракописи на пергамент од XI и XII век, црковни садови и голем број предмети, како и најстарите музички неумски нотации на византиското црковно пеење. Околу Климентовиот храм се формирал и манастирски комплекс, а во близина на црквата била подигната и архиепископска палата која кон средината на XIX век исчезнала во пожар.
Основата на црквата е во форма на впишан крст во правоаголно пространство. Кон западната страна подигнат е нартекс со крстовидни сводови, а во централниот дел со слепа купола. Над централниот дел - наосот - се издига единствената купола, чиј тамбур се држи на четири четвртести столбови. На источнатастрана црквата завршува со олтарна апсида која, за разлика од другите нејзини фасади, најповеќе е декорирана со помош на тули. Кон средината на XIX век од обете страни се доградени капели. Местата што не биле покриени со живопис и денес ни сведочат за убавата керамопластична декорација на фасадите.
Климентовата црква е угледен претставник на македонската архитектонска школа од палеологовскиот период. Складната силуета, извонредната игра на архитектонските маси, коишто се спуштаат скалесто од куполата до темелите, се нарушени во XIX век, кога отворениот трем околу црквата бил соѕидан во вид на надворешна припрата што и денес ја опкружува црквата.
Вековните таложења на чад од горењето на свеќи и кандила, придонеле фрескоживописот на овој храм да биде невидлив долго време. Имено во 1950, односно 1959 г. Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата ги отпочна систематските конзерваторски интервенции на архитектурата и врз живописот. Тогаш меѓу многубројните композиции беа откриени и имињата на авторите - зографи на овој живопис - Михаило и Евтихие, кои подоцна ќе ги живописаат и црквите Св. Никита во с. Бањани и црквата Св. Ѓорѓи во Старо Нагоричане.
По извршените конзерваторски работи живописот во црквата Св. Климент го доби дефинитивниот изглед што се гледа и денес.
Фреските во оваа црква се поделени во три зони. Во олтарната апсида првата зона ја сочинуваат архиереи во цел раст, втората зона фигури во допојасен раст, а третата композициите „Томиното неверство", „Тајната вечера" и „Причестувањето на апостолите".
Св. Богородица Ширшаја е насликана во најгорниот дел од апсидата.
Во ѓакониконот се насликани повеќе композиции од кои ги издвојуваме: „Среќавањето на Марија и Елисавета” и сцени сврзани со животот на св. Јован Крстител. Фреските во проскомидијата го илустрираат животот на Св. Богородица. На столбовите во наосот се претставени светите воини: Димитрија, Ѓорѓи, Теодор Тирон, Теодор Стратилат, св. Прокопие и други, а на западниот ѕид е големата композиција „Успението на Богородица". Третата и четвртата зона во наосот се исполнети со композиции од животот на Христос и маките Христови. Тоа се композициите „Миење на нозете", „Молитва на маслинова гора”„Издајството Јудино”, „Оплакувањето” и други. Во сите овие композиции е потенциран драматизмот кој ќе се негува и понатаму во нашето средновековно сликарство.
Во калотата на куполата се наоѓа монументална допојасна фигура на Христос Седржател, опколен со ангели и 12 пророци.
Нартексот од црквата е живописан со повеќе композиции од Стариот завет, меѓу кои позначајни се: „Сонот на Набукодоносор” и „Христос -ангел од големиот совет”.
Фрескосликарството во црквата Св. Климент го претставува раниот период од творештвото на зографите Михајло и Евтихиј. Цртежите им се сигурни, колоритот усогласен, композициите хармонични, со многу иконографски новини, иако дотогаш зад себе немаат дела кои би им служеле за непосреден урнек. Карактеристични се фигурите на младите светители, полни со сила и енергија, широки лица, со силни атлетски тела, полни со живот.
На крај ги споменуваме насликаните ликови на св. Климент Охридски, охридскиот архиепископ Константин Кавасила и претставите на апостолите Петар и Андреа.
Значењето на ова сликарство во оваа црква е наративноста, воведувањето безброј фигури распоредени по ѕидовите и насликаните композиции - тоа отвора нова епоха која ќе заврши во манастирот Дечани.
According to the inscription above the western entrance inside the church, this exquisite monument of architecture and fresco painting was built in 1295 by the Byzantine official Progon Zgur, a relative to the Byzantine emperor Andronicus II Paleologos. At that time, Makarius was the archbishop of Ohrid. The church was dedicated to Holy Mother of God Peribleptos, ("The One Who Sees from High Above").
In the 15th century, when the Turks pulled down St. Clement s church, the relics of the saint were transferred to this temple and since this church has been known as St. Clement. When the sacred cathedral of St. Sophia was transformed into a mosque, it became the seat of Ohrid Archbishopric, which maintained its power under the Ottoman Empire and even gained new territories under its jurisdic-tion. At that time numerous icons, the great Archbishopric Library with parchment handwritings from the 1 lth and 12th century, church pottery and other objects, as well as the oldest musical notations of Byzantine church chants were concentrated in the church. A monastery complex formed around St. Clement's temple, as well as an Archbishop's palace that burnt down in a fire in the 19th century.
The church base is the shape of an inscribed cross in an oblong shape. The narthex of cross-shaped vaults was built on the western part of the church. And the middle contains a blind cupola. Above the central part, the naos is the only cupola where the tambour is supported by four square pillars. In the eastern part the church ends with an altar apse, which, in contrast to its other facades is mainly decorated with tiles. In the 14th century chapels were built on both its sides. The places not covered with fresco painting demonstrate the beautiful classical ceramic decoration of the fagade.
The Church of St. Clement is an outstanding representative of the Macedonian architectural school from the Paleologic period. The harmonious shape and synchro¬nized architecture, descending from the cupola down to the foundations were dis¬rupted in the 9th century, when the open porch around the church was transformed into a wall and surrounds the church even today.
Centuries of candle smoke have made the fresco paintings invisible for a long time. In 1950 and 1959 the National Institute for the Protection of Monuments of Culture in the Republic of Macedonia began systematic conservation interventions on the construction and the fresco painting. At that time, the names of the painters Michael and Hutichius were discovered. These painters later painted the church St. Nikita in the village of Banjani, Skopje and the church of St. George in Staro Nagoricane. After the conservation, the fresco painting in St. Clement's church attained today's appearance.
The frescoes in the church are divided in three zones. The first zone is above the altar and consists of archpriests painted in full size, in the second zone are busts of saints and the third zone depicts Tom's Incredulity, the Last Supper and the Commu¬nion of Apostles. Holy Mother of God Shirshaya is painted in the upper part of the apse.
Some of the compositions painted in the deacon's room are "The Meeting of Mary and Elizabeth" and scenes from the life of St. John the Baptist. The frescoes in the
exonarthex illustrate the life of Holy Mother of God. The Holy Warriors Dimitrius, George, Theodor Tiron, Theodor Stratilat and St. Prokopius and the great composition of the Assumption of Mary Mother of God is painted on the Western Wall. The third and fourth zone in the naos are painted with scenes from the life and sufferings of Jesus Christ.
PLEASE NOTE: To view this website you will need at least
Flash Player 8 and to have to JavaScript enabled — thank you!
WIDGETIZE