ГЕОРГИ СКРИЖОВСКИ
Sunday, 5. August 2007, 16:19:33
РЕВОЛУЦИОНЕР - ИЛИНДЕНЕЦ
Георги Скрижовски е малку позната личност вонашата национална историја, иако на маке-
дон ската општествено-политичка и револу-
ционерна сцена е присутен две ипол децении.
Тоа се годините од вклучувањето во маке-
донското национално-ослободително движе-
ње (1900-1901) завршно со неговата насилна
смрт на 25 февруари 1925 година.
| Не се познати п р и ч и н и те зошто досега бурниот животен пат и големото дело на Скрижовски не се расветлени. Не е на- пишана ниту една мала ста- тија, а уште помалку посебна монографија. Ценејќи ги заложбите на овој борец во македонското ослободително дело, ќе на- пра виме обид поцелосно да ги прикажеме неговите заслу- ги пред читателите. НАЦИОНАЛЕН БОРЕЦ Георги Скрижовски е ро- ден 1882 година во село Скри- жево, Драмско. Вистинското име му е Георги Радев Иванов, а презименската форма ја зе- ма подоцна, како ознака за местото од каде што по тек- нува. Детството го минува во родното село каде што се здобива со основно образо- вание. Воден од желбата за проширување на своите знае- ња, со поддршка од татко му, се запишува во педагошкото училиште во Серез. По едногодишен престој, иако мирен по природа, а чув- ствувајќи ја ропската положба на својот народ, Скрижовски зема активно учество во учи- лишниот младински рево лу- цио нерен кружок. По завршу- вањето на педагошкото учи- лиште работи како учител во Демирхисарско, кое тогаш, спо ред уставната поделба на Организацијата, е во состав на Серскиот округ. По оценка и сугестија на Гоце Делчев, Георги Скри жов- ски е вклучен во рево лу цио- нерното движење. Во 1902 го- дина веќе е во четата на Јане Сандански и со сиот жар аги- тира против врхо вистич ката пропаганда (во доку ментите се спомнува како секретар на Јане). Подземајќи го славниот пат на народната борба, како што вели Сматракалев во на- писот во "Македонско знаме", Скрижовски станува про фе- сионален револуционер: "Убе- ден приврзаник на Гоцевите идеи, вљубен во херојската борба на Македонците за из- војување на самостојна држа- ва... Скрижовски во целиот свој живот и не ги промени сопствените погледи". Како учесник во Илинден- ското востание подоцна е наз- начен за војвода во Раз лош- ката околија. Сеќавање за вре- мето и за настаните во Ма ке- донија во периодот на Илин - денското востание остава и самиот Скрижовски во напи- сот "Некогаш и сега во нашиот крај", објавен во Билтенот на привременото прет ставниш- тво на Обединетата бивша ВМРО. |
ПРИВРЗАНИК НА ГОЦЕВИТЕ ИДЕИ Согласно директивата на ВМРО од 1904 година, која претставува прва пишувана програма - политичка декла- рација за структурата, карак- терот и целите на маке дон- ското ослободително движе- ње, дејците на округот, меѓу нив и Скрижовски, се залагаат за демократизација и де цен- трализација на Организа ци- јата. Ваквата определба доаѓа до израз на општиот Рилски конгрес на ВМРО, во октом- ври 1905 година. Името на Георги Скрижов- ски се спомнува и во врска со извршувањето на пресудата врз Борис Сарафов и Иван Гарванов од Тодор Паница, но и во Ќустендилскиот конгрес одржан од 5 до 15 март 1908 година, во Организацијата, ка- ко што се искажува, на "нео- врховистите". Во Уриетот (Младотурската револуција од јули 1908 го- дина), истакнува Михаил Смат- ракалев, Скрижовски се бо- реше заедно со Сандански про тив старотурците и беше убеден приврзаник на Феде- ративната партија (форми ра- на во август 1909 година, во Солун). Завршуваат и Балканските војни, а Македонија останува поделена. Серските револу- ционери будно ги следат нас- таните околу претстојната Прва светска војна. Убиството на Јане од 22 април 1915 го- дина остава длабоки траги во револуционерното движење и во свеста на Скрижовски. По Првата светска војна, како приврзаник на серската група, тој е член на Прив ре- меното претставништво на Обе динетата бивша ВМРО и потписник на Апелот од 9 март 1919 година до Парис- ката мировна конференција. По санкционирањето на по делбата на Македонија на Париската конференција, Скри - жовски одредено време се по- влекува од македонските бор- би. Се легализира и со се меј- ството живее во Свилен град, Република Бугарија. Работи во кафеаната на таткото на неговата сопруга. Според не- кои податоци и натаму е во врска со Димо Хаџи Димов, па се кажува дури дека е член на Бугарската комунистичка партија. Во Свиленград, спо- ред други податоци, е избран и за општински советник. Тоа е последното место каде што престојува Георги. Во Свилен- град, како продолжение на горноџумајските крвави нас- тани од септември 1924 годи- на, Скрижовски е убиен на 25 февруари 1925 година. |
WIDGETIZE
How to use Quote function: