My OperaĐộc đáo Chinh K'RAM
Monday, January 5, 2009 12:00:00 PM
Tây Nguyên bạt ngàn tre nứa, không chỉ có tác dụng làm ra các sản phẩm nông cụ cùng người dân lao động mà còn tạo ra nhiều nhạc cụ âm nhạc độc đáo. VNT kỳ này xin giới thiệu với các bạn loại nhạc cụ khá độc đáo của người Êđê (Tây Nguyên), đó là Ching Kram.
Ching K’ram, tiếng Êđê có nghĩa là chiêng tre. Đây là một loại chiêng do các nghệ nhân Êđê từ xa xưa sáng tạo nên. Một bộ chiêng tre thông thường có 7 đến 11 chiếc, kích cỡ dài ngắn, to nhỏ khác nhau. Một chiếc chiêng tre gồm có hai bộ phận: ống tre và thanh tre. Ống tre có tác dụng như hộp cộng hưởng âm thanh. Thanh tre làm mặt chiêng. Dùi chiêng là một đoạn tre nhỏ, đầu có bọc cao su. Khi gõ, âm thanh theo ống tre thoát ra ngoài, nghe vang và nẩy. Mỗi chiếc chiêng có một âm sắc khác nhau theo một thang âm chuẩn. Tất cả tạo nên âm hưởng sôi động, hài hòa khi diễn tấu.
Các nghệ nhân chế tác chiêng tre cho biết : Tre để làm chiêng phải lấy vào mùa khô để đỡ bị sâu mọt. Chọn loại tre nào, tre bao nhiêu tuổi thì vừa… phải là những người có kinh nghiệm mới biết được. Tre lấy về được cắt ra từng lóng, để chỗ thoáng mát cho khô dần. Chắc có bạn sẽ hỏi: Làm thế nào để những ống tre ấy trở thành những chiếc chiêng theo một tiêu chuẩn nhất định ? Tất nhiên, để chế tác được những chiếc chiêng ấy phải nhờ vào đôi bàn tay tài hoa, đôi tai thẩm âm tinh tế của các nghệ nhân Êđê.
Ching K’ram được chơi vào các dịp lễ hội của buôn làng. Ching k’ram lúc mạnh mẽ, bốc lửa, lúc dìu dặt, tha thiết – đây là loại nhạc cụ đón khách của người Êđê. Không gì tuyệt vời hơn khi khách đến thăm nhà, được chủ nhà mời uống ché rượu cần ngọt ngào, nghe âm thanh sôi động của Ching k’ram và say sưa múa những vòng xoang cùng các thiếu nữ Êđê xinh đẹp.
Ở Đắc Lắc hiện nay có nhiều đội chiêng thiếu niên, cả chiêng đồng lẫn chiêng tre. Chẳng hạn như đội chiêng tre của buôn M’blớt, xã Ea Bông, huyện Krông Ana. Các bạn đều là học sinh trường THCS Tô Hiệu. Được già làng truyền dạy, nay đội chiêng đã diễn tấu rất thành công nhiều bài chiêng và đoạt được nhiều giải thưởng trong các lần tham gia lễ hội ; hội diễn cồng chiêng ở huyện và ở tỉnh. Bạn Y Thư B’Yă, đội trưởng đội Ching K’ram của buôn M’Blớt tâm sự: “Đánh Ching K’ram khó lắm, nhưng chúng em yêu thích loại nhạc cụ độc đáo của dân tộc mình nên cố gắng học để đánh được hay hơn, nhiều bài hơn. Chúng em muốn giới thiệu để nhiều người biết đến chiêng tre và yêu tiếng chiêng tre của dân tộc Êđê”.
Ching K’ram, tiếng Êđê có nghĩa là chiêng tre. Đây là một loại chiêng do các nghệ nhân Êđê từ xa xưa sáng tạo nên. Một bộ chiêng tre thông thường có 7 đến 11 chiếc, kích cỡ dài ngắn, to nhỏ khác nhau. Một chiếc chiêng tre gồm có hai bộ phận: ống tre và thanh tre. Ống tre có tác dụng như hộp cộng hưởng âm thanh. Thanh tre làm mặt chiêng. Dùi chiêng là một đoạn tre nhỏ, đầu có bọc cao su. Khi gõ, âm thanh theo ống tre thoát ra ngoài, nghe vang và nẩy. Mỗi chiếc chiêng có một âm sắc khác nhau theo một thang âm chuẩn. Tất cả tạo nên âm hưởng sôi động, hài hòa khi diễn tấu.
Các nghệ nhân chế tác chiêng tre cho biết : Tre để làm chiêng phải lấy vào mùa khô để đỡ bị sâu mọt. Chọn loại tre nào, tre bao nhiêu tuổi thì vừa… phải là những người có kinh nghiệm mới biết được. Tre lấy về được cắt ra từng lóng, để chỗ thoáng mát cho khô dần. Chắc có bạn sẽ hỏi: Làm thế nào để những ống tre ấy trở thành những chiếc chiêng theo một tiêu chuẩn nhất định ? Tất nhiên, để chế tác được những chiếc chiêng ấy phải nhờ vào đôi bàn tay tài hoa, đôi tai thẩm âm tinh tế của các nghệ nhân Êđê.
Ching K’ram được chơi vào các dịp lễ hội của buôn làng. Ching k’ram lúc mạnh mẽ, bốc lửa, lúc dìu dặt, tha thiết – đây là loại nhạc cụ đón khách của người Êđê. Không gì tuyệt vời hơn khi khách đến thăm nhà, được chủ nhà mời uống ché rượu cần ngọt ngào, nghe âm thanh sôi động của Ching k’ram và say sưa múa những vòng xoang cùng các thiếu nữ Êđê xinh đẹp.
Ở Đắc Lắc hiện nay có nhiều đội chiêng thiếu niên, cả chiêng đồng lẫn chiêng tre. Chẳng hạn như đội chiêng tre của buôn M’blớt, xã Ea Bông, huyện Krông Ana. Các bạn đều là học sinh trường THCS Tô Hiệu. Được già làng truyền dạy, nay đội chiêng đã diễn tấu rất thành công nhiều bài chiêng và đoạt được nhiều giải thưởng trong các lần tham gia lễ hội ; hội diễn cồng chiêng ở huyện và ở tỉnh. Bạn Y Thư B’Yă, đội trưởng đội Ching K’ram của buôn M’Blớt tâm sự: “Đánh Ching K’ram khó lắm, nhưng chúng em yêu thích loại nhạc cụ độc đáo của dân tộc mình nên cố gắng học để đánh được hay hơn, nhiều bài hơn. Chúng em muốn giới thiệu để nhiều người biết đến chiêng tre và yêu tiếng chiêng tre của dân tộc Êđê”.
