Vì sao tôi học tiếng Việt?

Đây là một bức quảng cáo về “super girl” tôi nhìn thấy trong trạm tàu điện ngầm Bắc Kinh. Quảng cáo đó kiêu gọi người ta bỏ phiếu cho những vị “super girl” bằng điện thoại di động.

Hiện nay cuộc thi “super girl” đang rất nóng ở Trung Quốc. Nó không những đưa một cơ hội cho những cô gai muốn trở thành ngôi sao, mà còn đưa cho nhân dân Trung Quốc một cơ hội để thực hiện “dân chủ”.

Nhưng người tổ chức nói là cô gái nào cũng có thể dự cuộc thi đó, nhưng thực ra, nếu không có nền kinh tế, không có quan hệ, không biết chạy, thì chắc chắn là cũng không đi xa được trong cuộc thi đó.

Trên phần dưới của bức quảng cáo đó một dòng chữ nghĩa là bỏ một phiếu cần trả tiền 1 tệ (khoảng 2.000 VNĐ) cho công ty cung cấp dịch vụ điện thoại. “Dân chủ” cũng không rẻ. Lại không có cách nào để đảm bảo tính minh bạch, công khai của “dân chủ” đó. Hiện có nhiều người đã nghi những người tổ chức đã quyết định trước “super girl” nào sẽ đoạt chức vô địch rồi.

Có thể “dân chủ” đó cũng như cái tính công bằng đói với mọi cô gái chỉ là một cảm giác ảo, mà người ta phải mất tiền để mua về. Ở Trung Quốc, đất nước thiếu dân chủ và mơ ước, cảm giác ảo đó chắc chắc có thể được bán chạy.

Quốc tế ngữ Esperanto là một thứ tiếng gần gũi với người dân và các nhà ngôn ngữ trên thế giới. Mặc dù tiếng này chỉ có hơn tám triệu người nói, viết song đã chứng tỏ đầy đủ khả năng phát triển khắp các châu lục.

Các bạn biết Esperanto là gì không? Tôi là một esperantisto, tức là người sử dụng Esperanto, một thứ ngôn ngữ nhân tạo. Các bạn có thể hiểu biết về Esperanto theo link này. Năm 2001 tôi bắt đầu tự học Esperanto. Nguyên nhân khiến tôi bắt đầu học thứ ngôn ngữ đó rất ngẫu nhiên. Từ lúc nhỏ tôi đã biết Esperanto là gì rồi. Tôi từng đọc một quyển bách khoa toàn thư dành cho tre con trong đó có mấy dòng nói về Esperanto. Thông qua quyển sách đó tôi đã biết Esperanto là một thứ tiếng nhân tạo. Lúc đó tôi rất ngạc nhiên vì không biết sao mà ngôn ngữ cũng có thể do nhân tạo ra. Tôi tưởng là thứ tiếng đó chắc rất khó học.

Sau đó đã trôi qua khoảng 10 năm rồi, trong khoảng thời gián 10 năm đó, tôi không bao giờ có mong muốn học Esperanto, nhưng đồng thời cũng không bao giờ quên mất nó. Cứ đến một ngày vào năm 2001, tôi xem rồi một tiết mục tivi nói về một cô gái tàn tật rất kiên nghị đã tự học tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Nhật, và...... tiếng Esperanto. Tôi bỗng nhớ đến những dòng văn về Esperanto trong quyển bách khoa toàn thư đó. Tôi bèn vào internet để tìm kiến thông tin về Esperanto. Kết quả làm tôi rất ngạc nhiên. Trên internet có rất nhiều thông tin về thứ tiếng nhân tạo đó. Tôi tìm được một lớp ảo miễn phí dạy Esperanto qua E-mail do một người Đài Loan lập. Tôi đăng ký vào lớp đó liền.

Lớp đó gồm 10 hài học, học xong chúng thì đã nắm được tất cả ngữ pháp của tiếng Esperanto. Mỗi lần thầy giáo Đài Loan đó gửi cho tôi một bài học bằng E-mail, tôi học xong và làm xong nhưng bài tập rồi gửi lại cho thầy giáo ấy. Thầy giáo đó thì sửa bài tập của tôi và gửi bài học mới cho tôi. Học xong lớp đó, tôi đã có thể đọc hậu hết tất cả bài văn tiếng Esperanto bằng từ điển. Rồi tôi bắt đầu tìm cơ hội thực hành những cái gì tôi vừa học. Tôi tìm được nhiều bạn biết tiếng Esperanto và thích trao đổi với người khác bằng Esperanto qua trang web, diễn đàn, phòng chat, v.v. Cuối cùng tôi cũng tìm được thông tin về hội Esperanto ở Bắc Kinh. Sau khi được biết hội Esperanto Bắc Kinh mỗi tháng tổ chức cuộc gặp định kỳ một lân, tôi thì quyết định đi gặp những người nói Esperanto “thật”. (trước đó tôi chỉ sử dụng Esperanto qua internet hoặc qua điện thoại)

Tôi bắt đầu cuộc sông Esperanto như vậy. Ban đầu, lý tưởng của người tạo ra tiếng Esperanto là thứ tiếng này có thể giúp con người hiểu nhau, được khỏi thù hằn với nhau. Nhưng thực ra yếu tố chính gây ra thù hằng giữa con người là kinh tế. (cũng không nên là tôn giáo, tôn giái chỉ là công cục được ít số ngưới nắm để thực hiền mực đích của mình) Tôi không tin người ta có thể cải tạo thế giời bằng một thứ ngôn ngữ. Tôi chỉ coi Esperanto như một hiện tượng xã hội, và kiếm những gì thú vị từ nó.

Tôi “mê” Esperanto cũng như hàng triệu “esperantistoj” khác trên khắp thế giới. Người nói tiếng Esperanto là một cộng đồng rất nhỏ trong đó có bầu không khí utopia, trí thực và hữu nghị. Tất nhiên Esperanto không chỉ là “bầu không khí” ảo, nó cũng đóng vài trò hiểu quả trong việc giao lưu giữa con người đến từ những nước khác nhau. Tôi đã làm quen với hàng trăm bạn từ những nước khắp thế giới. Tôi không nghĩ là mình có thể làm chuyện này bằng tiếng Anh hoặc tiếng khác. Người nói Esperanto đều thích nói chuyện với người lạ bằng tiếng đó, vì đa số của họ đều học Esperanto chỉ để làm quen với bạn mới.

Tương lai Esperanto sẽ ra sao? Trong cộng đồng Esperanto có người quan tâm đến việc này cũng có người coi thường vấn đề này. Đối với vấn đề này người nói Esperanto được phân thành hai phái. Một phái là ủng hộ tiếng Esperanto trờ thành một thứ tiếng chung của toàn cầu. Họ nỗ lực vì mực đích này, như cố gằng thuyết phục nghị viên của Nghị viện châu Âu ủng hộ Esperanto trở thành tiếng môi giới chính thức của Liên Minh Châu Âu. Phái khác là những người chấp nhận hiện trạng của Esperanto, cũng như khai triển hoạt động dựa trên cơ sở nó. Họ không quan tấm đến tương lai xa quá đó của tiếng Esperanto, mà chỉ chú ý hiện nay, kiếm chuyện thú vị từ hiện trạng. Phái thứ nhất là người lý tưởng, còn phái thứ hai la người thực dụng.