My OperaBình luận tranh “Mùa thu vàng” của danh họa Levitan
Saturday, September 24, 2011 2:07:40 PM
“Mùa thu vàng” của danh họa Levitan (09/01/2010-8:56)
(THO) - Nói về tranh phong cảnh đẹp thì nhiều họa sĩ trên thế giới đã có những tác phẩm nổi tiếng, nhất là thời kỳ tân cổ điển cho đến nay.
Trong số danh họa đó, người ta không thể không nói đến Levitan (nước Nga), những bức tranh của ông đã gây nhiều ấn tượng như “Tháng ba”, “Một ngày thu ở công viên”, “Rừng bạch dương”, “Sự yên tĩnh vĩnh hằng”, “Hồ nước Nga”, “Con nước mùa xuân” và hàng trăm tác phẩm với nhiều chất liệu khác nhau, mô tả cảnh đẹp của nước Nga hùng vĩ và thơ mộng. Song trong những tác phẩm nổi tiếng của ông thì bức tranh đẹp nhất là “Mùa thu vàng”. Có thể nói trong sự nghiệp sáng tác tranh phong cảnh, bức tranh “Mùa thu vàng” là biểu tượng, danh tiếng, ở đỉnh cao nghệ thuật tạo hình của Levitan. Bởi vì họa phẩm đó của Levitan, người ta thấy rất rõ lối vẽ tân cổ điển kết hợp nhuần nhuyễn với trường phái ấn tượng nên người xem dễ cảm thụ cả chiều sâu và chiều rộng, cả chất nhạc, chất thơ, vừa có tính dân tộc và có tính hiện đại nghệ thuật sơn dầu Nga. Tuy là tranh phong cảnh nhưng người xem vẫn thấy bóng dáng đâu đó của con người trong tranh.
Toàn bộ tác phẩm được bố cục khá chặt chẽ, hài hòa giữa màu sắc và hình họa, khó tìm thấy chỗ khiếm khuyết. Những đường lượn của con sông chuyển tiếp với thảm cỏ thoai thoải dưới hàng cây được tiếp xúc với những đường phá của thân cây rừng kết hợp với gam màu vừa ấm, vừa mát dễ chịu của mùa thu, gợi cho người xem tranh có cảm giác bâng khuâng vô định. Trong tranh, tác giả miêu tả bầu trời xanh trong có những tầng mây lơ lửng bay theo làn gió nhẹ mùa thu, những hàng cây ngả màu vàng báo hiệu cho một mùa thu đến, dưới thảm cỏ những ánh nắng yếu ớt trải dài trên vàm cỏ. Họa sĩ đã miêu tả cảm xúc bởi sắc độ đậm nhạt, hòa sắc tự nhiên giữa mây trời và cỏ xanh làm cho tranh có sự huyền ảo lung linh. “Mùa thu vàng” không có nhân vật nhưng người xem vẫn cảm thấy có tiếng ai đó như những thiếu nữ thấp thoáng nhẹ nhàng từ rừng cây bước ra mà con sông trong mát hiền hòa là hình tượng gợi cảm giữa người và sự vật xung quanh. Xem tranh “Mùa thu vàng” tuy màu rất trong sáng nhưng vẫn thấy có nét buồn man mác ẩn khuất trong tranh. Cảm thụ “Mùa thu vàng” người ta đã ví dòng sông nhỏ trong xanh, uốn lượn như một “thiếu nữ” trong trắng sống trong không gian của rừng cây. Những làn gió nhẹ, sóng nước lăn tăn in hình màu vàng của cây lá, màu hồng của nắng thu, khắc họa trên “làn môi” sóng nước một màu đỏ nhẹ của “thiếu nữ” dòng sông. Mỗi khi bình minh dòng sông lại vui tươi, đầm ấm, với trời mây, cây cỏ và mỗi khi hoàng hôn buông xuống, dòng sông trở nên cô đơn lạnh lẽo và cứ như thế cái buồn lại dần dần xua tan, dòng sông lại trở lên duyên dáng, hiền hòa ôm ấp mây trời, đó là linh hồn của “Mùa thu vàng” mà tác giả đã phân chia bức tranh thành ba phần: Cỏ cây, sông nước và mây trời. Ba yếu tố này xem ra như là vô tri, vô giác, nhưng cách thể hiện dòng sông của tác giả ở nhiều sắc độ kết hợp với đường lượn mềm dẻo, người xem thấy tĩnh, động của sông như một “thiếu nữ” là rất có cơ sở, vì tất cả những hình ảnh của không gian, dòng sông ôm ấp vào lòng, tính triết lý tài tính của Levitan bao hàm nội dung như một khái niệm “thiên, nhân, địa”, vậy. Sự yên tĩnh của dòng sông, của thảm cỏ, cộng với sự hiu hiu, nhè nhẹ của gió thu gợi cho người xem tranh cảm thấy có tiếng xào xạo của lá vàng trên cây, làm cho bức tranh có chất thơ, chất nhạc và cả chất tình của người thiếu nữ trong tranh.
“Mùa thu vàng” là đỉnh cao của sự nghiệp sáng tác hội họa Levitan và cũng là họa phẩm hiếm có trong làng vẽ tranh phong cảnh thế giới. Họa phẩm đó của danh họa đã chứng tỏ ông đã khai thác một cách rất khoa học, kỹ càng đến từng chi tiết về thiên nhiên và mang tính nghệ thuật dân tộc Nga có cách tìm tòi khám phá sắc thái riêng kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai trường phái tân cổ điển và trường phái ấn tượng, vì thế mà các mảng màu của ông không có sự nuột nà, chải chuốt.
Danh họa Levitan đã để lại cho nước Nga một số lượng tranh khá đồ sộ kể cả ký họa, tranh vẽ chưa xong, trong đó có một bức nổi tiếng “Hồ nước Nga” bức tranh mô tả sự hùng vĩ thông qua những đường nét mảng màu khỏe khoắn thể hiện những tầng mây lơ lửng trên bầu trời xanh cao của mùa thu và được hòa sắc sinh động bí ẩn, đến kỳ diệu như khí phách tâm hồn dân tộc Nga vĩ đại.
Hoàng Hoa Mai
(TP Thanh Hóa)
(THO) - Nói về tranh phong cảnh đẹp thì nhiều họa sĩ trên thế giới đã có những tác phẩm nổi tiếng, nhất là thời kỳ tân cổ điển cho đến nay.
Trong số danh họa đó, người ta không thể không nói đến Levitan (nước Nga), những bức tranh của ông đã gây nhiều ấn tượng như “Tháng ba”, “Một ngày thu ở công viên”, “Rừng bạch dương”, “Sự yên tĩnh vĩnh hằng”, “Hồ nước Nga”, “Con nước mùa xuân” và hàng trăm tác phẩm với nhiều chất liệu khác nhau, mô tả cảnh đẹp của nước Nga hùng vĩ và thơ mộng. Song trong những tác phẩm nổi tiếng của ông thì bức tranh đẹp nhất là “Mùa thu vàng”. Có thể nói trong sự nghiệp sáng tác tranh phong cảnh, bức tranh “Mùa thu vàng” là biểu tượng, danh tiếng, ở đỉnh cao nghệ thuật tạo hình của Levitan. Bởi vì họa phẩm đó của Levitan, người ta thấy rất rõ lối vẽ tân cổ điển kết hợp nhuần nhuyễn với trường phái ấn tượng nên người xem dễ cảm thụ cả chiều sâu và chiều rộng, cả chất nhạc, chất thơ, vừa có tính dân tộc và có tính hiện đại nghệ thuật sơn dầu Nga. Tuy là tranh phong cảnh nhưng người xem vẫn thấy bóng dáng đâu đó của con người trong tranh.
Toàn bộ tác phẩm được bố cục khá chặt chẽ, hài hòa giữa màu sắc và hình họa, khó tìm thấy chỗ khiếm khuyết. Những đường lượn của con sông chuyển tiếp với thảm cỏ thoai thoải dưới hàng cây được tiếp xúc với những đường phá của thân cây rừng kết hợp với gam màu vừa ấm, vừa mát dễ chịu của mùa thu, gợi cho người xem tranh có cảm giác bâng khuâng vô định. Trong tranh, tác giả miêu tả bầu trời xanh trong có những tầng mây lơ lửng bay theo làn gió nhẹ mùa thu, những hàng cây ngả màu vàng báo hiệu cho một mùa thu đến, dưới thảm cỏ những ánh nắng yếu ớt trải dài trên vàm cỏ. Họa sĩ đã miêu tả cảm xúc bởi sắc độ đậm nhạt, hòa sắc tự nhiên giữa mây trời và cỏ xanh làm cho tranh có sự huyền ảo lung linh. “Mùa thu vàng” không có nhân vật nhưng người xem vẫn cảm thấy có tiếng ai đó như những thiếu nữ thấp thoáng nhẹ nhàng từ rừng cây bước ra mà con sông trong mát hiền hòa là hình tượng gợi cảm giữa người và sự vật xung quanh. Xem tranh “Mùa thu vàng” tuy màu rất trong sáng nhưng vẫn thấy có nét buồn man mác ẩn khuất trong tranh. Cảm thụ “Mùa thu vàng” người ta đã ví dòng sông nhỏ trong xanh, uốn lượn như một “thiếu nữ” trong trắng sống trong không gian của rừng cây. Những làn gió nhẹ, sóng nước lăn tăn in hình màu vàng của cây lá, màu hồng của nắng thu, khắc họa trên “làn môi” sóng nước một màu đỏ nhẹ của “thiếu nữ” dòng sông. Mỗi khi bình minh dòng sông lại vui tươi, đầm ấm, với trời mây, cây cỏ và mỗi khi hoàng hôn buông xuống, dòng sông trở nên cô đơn lạnh lẽo và cứ như thế cái buồn lại dần dần xua tan, dòng sông lại trở lên duyên dáng, hiền hòa ôm ấp mây trời, đó là linh hồn của “Mùa thu vàng” mà tác giả đã phân chia bức tranh thành ba phần: Cỏ cây, sông nước và mây trời. Ba yếu tố này xem ra như là vô tri, vô giác, nhưng cách thể hiện dòng sông của tác giả ở nhiều sắc độ kết hợp với đường lượn mềm dẻo, người xem thấy tĩnh, động của sông như một “thiếu nữ” là rất có cơ sở, vì tất cả những hình ảnh của không gian, dòng sông ôm ấp vào lòng, tính triết lý tài tính của Levitan bao hàm nội dung như một khái niệm “thiên, nhân, địa”, vậy. Sự yên tĩnh của dòng sông, của thảm cỏ, cộng với sự hiu hiu, nhè nhẹ của gió thu gợi cho người xem tranh cảm thấy có tiếng xào xạo của lá vàng trên cây, làm cho bức tranh có chất thơ, chất nhạc và cả chất tình của người thiếu nữ trong tranh.
“Mùa thu vàng” là đỉnh cao của sự nghiệp sáng tác hội họa Levitan và cũng là họa phẩm hiếm có trong làng vẽ tranh phong cảnh thế giới. Họa phẩm đó của danh họa đã chứng tỏ ông đã khai thác một cách rất khoa học, kỹ càng đến từng chi tiết về thiên nhiên và mang tính nghệ thuật dân tộc Nga có cách tìm tòi khám phá sắc thái riêng kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai trường phái tân cổ điển và trường phái ấn tượng, vì thế mà các mảng màu của ông không có sự nuột nà, chải chuốt.
Danh họa Levitan đã để lại cho nước Nga một số lượng tranh khá đồ sộ kể cả ký họa, tranh vẽ chưa xong, trong đó có một bức nổi tiếng “Hồ nước Nga” bức tranh mô tả sự hùng vĩ thông qua những đường nét mảng màu khỏe khoắn thể hiện những tầng mây lơ lửng trên bầu trời xanh cao của mùa thu và được hòa sắc sinh động bí ẩn, đến kỳ diệu như khí phách tâm hồn dân tộc Nga vĩ đại.
Hoàng Hoa Mai
(TP Thanh Hóa)
Minhcineenebo # Saturday, September 24, 2011 2:08:01 PM
“Tìm cho thấy liễu xanh xanh lả lơi / Hay đi tìm giòng suối tóc trên vai…”
Thưa quý vị, câu hát đẹp như câu thơ ấy ở trong bài “Suối Tóc” của nhạc sĩ Văn Phụng. Tôi tin rằng, nếu nhạc sĩ còn tại thế, ông sẽ không phải tìm đâu xa, bước vào phòng tranh của họa sĩ Thanh Trí, ông sẽ rất vui sướng tìm gặp không phải một, mà rất nhiều “suối tóc” đẹp như thế trong họa phẩm “Đùa Gió” của chị Thanh Trí.
“Óng ả tóc huyền gió lùa bay…” Bên cạnh tác phẩm nghệ thuật ấy chúng ta còn đọc được câu thơ thật đẹp của chính người nữ họa sĩ tài hoa.
Có rất nhiều, rất nhiều bức họa với đường nét mềm mại, đầy nữ tính, giàu chất thơ và có tính nghệ thuật cao như bức tranh sơn dầu “Đùa Gió” ấy trong hầu hết các họa phẩm của chị Thanh Trí.
Dịu dàng, êm ả và…rất Huế là không gian tôi bước vào “phòng tranh” trên trang nhà Art2all do Đặng Lệ Khánh thiết kế và điều hành.
Tôi đã được quen biết và trở nên thân thiết với những người bạn Huế đáng yêu ấy trên mạng lưới toàn cầu. Trang mạng ấy là con đường dẫn chúng tôi đến gần với nhau và chia sẻ với nhau mối đồng cảm trong văn học nghệ thuật.
Chưa gặp chị, nhưng tôi đã tìm hiểu về người nữ họa sĩ đáng yêu này trong khu vườn Art2all mà Đặng Lệ Khánh chăm sóc.
Cánh cổng vườn vừa mở ra là đã thấy ngay dòng chữ đẹp như câu thơ của hoạ sĩ Đinh Cường, giới thiệu Thanh Trí, “người của một thời áo lụa vàng và tóc gió thôi bay…”
Vâng, đúng là như vậy. Chị Thanh Trí của “một thời áo trắng”, một thời nữ sinh Đồng Khánh, đẹp vô cùng trong trí tưởng của tôi!
Trong tác phẩm “Thanh Trí-Tranh và Thơ” mà tôi có được, chỉ có một bức ảnh thời thanh xuân của Thanh Trí trên bãi biển Nha Trang. Thanh Trí, cô nữ sinh Đồng Khánh, khi ấy có lẽ đã trở thành người vợ trẻ, và là một nữ giáo sư hội họa của một trường Trung học ở thành phố biển Nha Trang. Thế nhưng nét đẹp thiếu nữ hãy còn nguyên vẹn, với vóc dáng thanh thoát, với mái tóc thề óng ả, và trang phục thì…chao ơi là đẹp: quần may vải xéo, ống rộng và áo voan mỏng hai lớp, trông rất bắt mắt và rất gợi cảm. Tôi nhớ đó là cái “mốt” của phụ nữ trí thức miền Nam một thời, và mãi đến bây giờ tôi vẫn còn yêu….
Trời cho Thanh Trí nhiều ưu đãi quá, một sắc đẹp, một tâm hồn mơ mộng nhưng luôn hướng tới chân thiện mỹ, một con người nhân hậu tài hoa…
Tất cả đã thể hiện trong thơ, trong tranh vẽ của người họa sĩ ấy.
Cho dù chị vẽ tranh lụa, tranh sơn dầu, tranh ký họa hay tranh trừu tượng, những nét thơ mộng và lãng mạn vẫn bàng bạc trong các họa phẩm của chị. Ngay cả khi chị ghi lại một hình ảnh buồn thảm, thương đau, chẳng hạn như “Dưới Trời Ly Loạn (1975)”, hoặc những bức sơn dầu “Cơn Lốc” và “Vợ Chồng Mù” được họa sĩ tại Suối Tiên, Nha Trang.
Trong bức tranh sơn mài Cơn Lốc, tôi chẳng sao quên những giọt nước mắt trong suốt lóng lánh tuôn chảy trên gương mặt đau khổ của người thiếu nữ, và bên cạnh là bài thơ nhỏ của người họa sĩ:
Về đâu chiếc nón đứt dây
Về đâu gió loạn cuồng quay đẩy đùa
Lấy chi che nắng che mưa?
Lấy chi ngăn gió khỏi lùa tóc xanh?
Những bức tranh như thế, qua nét vẽ của chị TT, người xem là tôi cảm thấy trong tôi những sự tan vỡ, những nỗi khỗ đau như lắng xuống, như dịu lại, như bỗng trở nên nhẹ nhàng hơn. Nỗi đau ấy như chìm lắng theo dòng thời gian, như những cơn mưa bóng mây vụt đến rồi đi, trả lại bầu trời trong xanh…
Trong những họa phẩm của Thanh Trí, ít thấy bức tranh nào màu sắc lạnh lẽo hay bị chìm sâu trong những tảng màu u tối, ảm đạm. Ngược lại, rất nhiều bức tranh mầu sắc tươi vui, lấp lánh như có ánh nắng rọi chiếu qua một lăng kính rực rỡ bình minh (như Ngày Xuân, như Thương Nhau Cởi Áo Cho Nhau…). Đặc biệt, những bức vẽ về trẻ thơ, những cháu nội, cháu ngoại của họa sĩ, với những khuôn mặt ngây thơ, những ánh mắt hồn nhiên, trong sáng như những thiên thần. (Như: Lilian, Bảo Hân Trên Lụa, Chiếc Khăn Của Bà). Những đôi mắt sáng, ánh lên vẻ tinh nghịch của những cô bé trong tranh, với chiếc mũ đỏ rộng vành, khoác chiếc khăn dài lướt thướt của bà... Dễ thương vô cùng và tràn ngập yêu thương trong những bức chân dung gia đình của HS/TT.
Dịu dàng, dung dị cả màu sắc lẫn đường nét như bức họa “Yếm Hoa”, hoặc êm ả và đầy chất ca dao như bức Hương Sắc. Lại có những bức mang vẻ đẹp huyền ảo như họa phẩm Hoa Cuối Mùa.
Người phụ nữ trong tranh, qua bút pháp mềm mại của TT, như được họa sĩ khoác lên tấm khăn lụa mỏng, mang nét đẹp tự nhiên, không hoa văn lộng lẫy, không gấm vóc lụa là, không phấn son màu mè. Những đường nét và dáng vẻ thật đơn sơ và bình dị nhưng cũng thật mơ màng và tình tứ, tựa hồ nỗi nhớ nhung gửi về đâu đó vừa xa xôi lại vừa gần gũi…
Đặc biệt, tôi rất yêu những tác phẩm xoay quanh chủ đề tình mẫu tử của chị Thanh Trí.
Những bức tranh toát ra vẻ dịu dàng, đằm thắm, đầy tình thương yêu của người mẹ và gương mặt trẻ thơ ngời sáng nét hồn nhiên. Và bao trùm lên tất cả là không khí rất yêu thương, gợi lên niềm hạnh phúc của một mái ấm gia đình. Bức họa Nâng Niu chẳng hạn, thể hiện nét bút tài hoa, mềm như lụa, óng ả như tơ. Hoặc bức sơn dầu Tiếng Sóng Ru Con, bằng nét vẽ thật mềm mại thướt tha, TT đã đưa hình ảnh Mẹ-Con vào không gian dạt dào sóng biển …
Ru con dỗ giấc êm đềm
Bên bờ Thanh Hải sóng đêm rì rào
Ru con lòng những ước ao
Gởi vào sóng vọng dạt dào nhấp nhô
Thưa quý vị,
Tranh Thanh Trí thấm đẫm chất hoài niệm, chất thơ vả cả chất nhạc nữa. Chẳng hạn khi nghe nhạc của Mozart, của Bethoven, Thanh Trí như “vẽ” lại giai điệu chứ không vẽ chân dung người nhạc sĩ. Thế nhưng xem tranh, chúng ta vẫn cảm thấy có bóng dáng những thiên tài âm nhạc đó trong tranh, với những ngón tay hoa múa lượn trên phím đàn. Một chút xôn xao vỡ òa trong họa phẩm. Rất sống động.
Tranh Thanh Trí là những nét bút ghi lại những cảm quan tinh tế, sắc bén trong cuộc sống muôn màu muôn vẻ ở quanh chúng ta. Tranh Thanh Trí, vì thế thật gần gũi, mang dấu ấn của bản sắc văn hóa dân tộc và thấm đẫm tình người.
Bên cạnh những nét thơ mộng , tranh Thanh Trí luôn tỏa ra niềm vui tươi, hy vọng, chứng tỏ chị có một quá khứ bình yên của một thời tuổi trẻ thiên đường và hạnh phúc.
Bước vào phòng tranh của Thanh Trí là bước vào một không gian bát ngát thơ. Thi ca và hội họa như quyện lẫn vào nhau, như hòa lẫn trong nhau.
Mỗi bức tranh của Thanh Trí như những nét vẽ “minh họa” một bài thơ, một câu thơ hay một ý thơ. Thơ và họa đã hòa làm một khiến tranh TT như được bao phủ bởi một màn sương mơ lãng đãng.
Tranh Thanh Trí đẹp như một bài thơ!
Trong ý tưởng ấy, tôi muốn được gọi tên những tác phẩm nghệ thuật của họa sĩ Thanh Trí là “Những Bức Tranh Thơ”.
Xin cảm ơn sự lắng nghe của Quý vị.
Trân trọng kính chào.
---
Minhcineenebo # Wednesday, September 28, 2011 5:51:56 PM
http://www.youtube.com/watch?v=3IJT5lOnT90&feature=related
Native American Music - "Soaring" by Thomas Walker
Mình thích gió, bay liệng giữa không trung. Bài sáo quá hay mà.
bài này cũng rất hay:
http://www.youtube.com/watch?v=l8-A2GZaaWU
~ Native American Flute - Wind Walker ~
http://www.youtube.com/watch?v=pSMZA8GtPhk&feature=related
native american indian dream catcher
Bài vui:
http://www.youtube.com/watch?v=96rU6RK1p6g&feature=related
"Encuentros" - Beautiful Peruvian flute music