Quyền lực mềm
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Quyền lực mềm là dùng khả năng giành được những thứ mình muốn thông qua việc gây ảnh hưởng để khiến người khác làm theo những gì mình muốn. Ngược lại với quyền lực mềm là quyền lực cứng, theo đó quyền lực được thực hiện chủ yếu bằng cách đe dọa (như sa thải, kỷ luật…) và mua chuộc (như tăng lương, thăng cấp), còn quyền lực mềm thì đạt được những gì mình muốn bằng cách thông qua khả năng tạo ra ảnh hưởng với người khác bằng cách tác động tới hệ thống giá trị của người khác, làm thay đổi cách suy nghĩ của người khác, và qua đó khiến người khác mong muốn chính điều mà mình mong muốn. Đó là quyền lực mềm, thực hiện thông qua sự hấp dẫn và thuyết phục. Đối với một quốc gia, quyền lực mềm được tạo dựng trên 3 yếu tố: văn hóa quốc gia, giá trị quốc gia và chính sách của quốc gia đó. Người ta cho rằng Lão Tử đã đưa ra khái niệm quyền lực mềm vào thế kỷ 7 trước Công nguyên, tuy nhiên sự phát triển của hình thức quyền lực này trong thời kỳ hiện nay lại bắt đầu từ cuối thế kỷ 20.

http://www.danchimviet.info/archives/44203

Tìm hiểu về Sức Mạnh Mềm của Trung Quốc


Từ xưa, cha ông chúng ta vẫn thường nhắc nhở cho con cháu mình với câu văn thật ngắn gọn như sau: “Mạnh thì dùng Sức, Yếu thì dùng Chước”. Nói theo ngôn ngữ ngày nay, thì chữ Sức ở câu trên có thể gọi là “Sức mạnh Cứng” (Hard Power), và chữ Chước thì đúng là “Sức mạnh Mềm” (Soft Power).
Trong cuốn sách “Việt nam trong Chiến tranh Tư hữu” xuất bản năm 2010 mới đây ở Mỹ, tác giả Nguyễn Cao Quyền có nêu ra một nhận định như sau: “Bắc kinh tiến hành xâm thực Việt nam bằng cả sức mạnh quân sự lẫn sức mạnh “mềm”.Họ dùng” sức mạnh cứng” ở biển Đông và “sức mạnh mềm” trong lãnh thổ và xã hội Việt Nam” (trang 434). Và tại nơi khác, tác giả viết: “Về phần mình, Việt nam chẳng có sức mạnh cứng đủ tầm cỡ để đương đầu với kho vũ khí hiện đại của Trung Quốc, cũng chẳng có sức mạnh mềm nào để thuyết phục. Sức mạnh mềm duy nhất Việt nam có trong tay là lòng yêu nước và niềm tin của người dân sẽ được sống trong một xã hội tự do dân chủ.” (trang 436).
Sự nhận định này có thể gợi ý cho chúng ta cùng nhau tổ chức một thứ “Hội Nghị Diên Hồng” nhằm thảo luận về phương thức làm sao để người Việt nam có thể phát triển cái sức mạnh của lòng yêu nước và niềm tin đó thành một khả năng hiện thực khả dĩ chống đỡ lại được với hiểm họa xâm lăng thâm độc của Trung quốc. Trong khi chờ đợi sự lên tiếng của các thức giả có sự quan tâm lo lắng đến sự sống còn của dân tộc, người viết bài này xin được trình bày về Sức Mạnh Mềm của Trung quốc vào đầu thế kỷ XXI hiện nay. Chúng ta cần phải biết rõ ràng về nội tình thực lực của đối phương, hầu có thể tìm ra được biện pháp đối phó thích ứng đối với kẻ địch.
1 – Khái niệm về Sức mạnh Mềm.
Thuật ngừ này mới trở thành thông dụng trong chừng 15 – 20 năm gần đây, thọat đầu do vị giáo sư tại Đại học Harvard là Joseph Nye, Jr đưa ra. Ông viết: “Sức mạnh mềm của một nước, đó chính là khả năng làm ảnh hưởng đến cung cách ứng xử của những quốc gia khác, bằng cách lôi cuốn và thuyết phục những nước đó chấp nhận những mục tiêu của mình”. Trong bang giao quốc tế hồi xưa, người ta hay nói đến cái chính sách “ Cái gậy và củ cà rốt”, tức là một nước lớn đưa cái gậy ra (sức mạnh cứng) để răn đe hù dọa, và cũng đưa ra củ cà rốt (sức mạnh mềm) để dụ dỗ thuyết phục đối với một nước nhỏ bé yếu đuối. Ngày nay, thì mấy nước lớn hay dùng cách phổ biến văn hóa, phát triển nền ngọai giao, cấp phát viện trợ kinh tế, mở rộng trao đổi thương mại và đầu tư… nhằm lôi cuốn các nước khác theo vào với phe của mình.
Điển hình như nước Mỹ, thì những phim ảnh của Hollywood, các Đại học, các Foundation… là những yếu tố căn bản thiết yếu tạo thành cái sức mạnh mềm thật mạnh mẽ vững chắc cho cường quốc này, ngòai sức mạnh quân sự và kinh tế.
2 – Chính sách của Trung quốc nhằm phát triển sức mạnh mềm.
Giới thức giả tại lục địa Trung hoa từ lâu đã nghiên cứu và thảo luận về chuyện sức mạnh mềm. Mà cả đến Chủ tịch Hồ Cẩm Đào trong dịp Đại hội lần thứ 17 của Đảng cộng sản Trung quốc cũng đã phát biểu công khai vào ngày 15 tháng 10 năm 2007 rằng: “Đảng cộng sản phải củng cố nâng cao văn hóa như là một phần của sức mạnh mềm của đất nước… một yếu tố có ý nghĩa mỗi ngày thêm lớn mạnh trong sự tranh đua về sức mạnh tòan diện của quốc gia”.

TQ đang xâm chiếm thế giới qua sức mạnh mềm
Với sự thành công về mặt kinh tế, nhà nước Trung quốc đã phát động cả một chiến dịch quảng cáo và tuyên truyền rất mạnh mẽ về tính cách ưu việt của văn hóa Trung hoa. Điển hình là họ đã cho thiết lập hàng mấy trăm Học viện Khổng tử (Confucius Institutes) tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhằm giảng dậy về ngôn ngữ và văn hóa. Trong vòng 30 năm từ 1978 đến 2008, đã có đến 1.4 triệu sinh viên Trung quốc đi du học ở nước ngòai. Và vào năm 2009, thì có đến 220,000 sinh viên ngọai quốc đến học tại các đại học ở Trung hoa. Trong khi Đài Tiếng nói Hoa kỳ bớt giờ phát thanh bằng tiếng Trung hoa từ 19 xuống còn có 14 giờ mỗi ngày, thì Ban Quốc tế của Đài Phát thanh Trung quốc lại tăng lên đến 24 giờ mỗi ngày.
3 – Những con số thống kê đáng chú ý.
Để bạn đọc có một số khái niệm tương đối rõ ràng về tầm vóc lớn lao trong lãnh vực sức mạnh mềm của Trung quốc, người viết xin trưng ra một số dữ liệu thống kê cụ thể, trích từ tài liệu đáng tin cậy do giới nghiên cứu quốc tế thâu thập được trong thời gian gần đây.
Trong năm 2009 – 2010, Trung quốc đã đầu tư đến 8.9 tỷ dollar vào “công trình quảng cáo ở ngọai quốc”, kể cả kênh truyền hình liên tục 24 giờ Tân Hoa, bắt chước theo Al Jazeera. Trung quốc cũng gửi 3,000 quân tình nguyện để phục vụ trong các chiến dịch gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc. Và đại diện Trung quốc cũng tham gia vào nhiều hội nghị cấp vùng như Hội nghị Thương đỉnh Đông Á, nhằm tạo uy tín và thiện cảm đối với các quốc gia lân cận.
Trung Quốc cũng chú trọng nhiều đến những động tác gây chú ý trong công luận, cụ thể như giúp việc tái thiết trụ sở Quốc hội của Cambodia hay trụ sỡ Bộ Ngọai giao của Mozambique. Đặc biệt nhân Thế vận Hội năm 2008 tại Bắc kinh, Trung quốc đã dồn mọi nỗ lực về tài chính cũng như về kỹ năng tổ chức để quảng cáo cho vị thế nổi bật của mình trên thế giới. Năm 2009, Trung quốc công bố những kế hoạch chi tiêu hàng nhiều tỷ mỹ kim để phát triển những cơ sở truyền thông đồ sộ nhằm cạnh tranh với các hãng Bloomberg, Time Warner và Viacom “để sử dụng sức mạnh mềm hơn là sức mạnh quân sự nhằm tạo thêm được nhiều bạn bè thân hữu ở nước ngòai”.
Và còn hơn thế nữa, những viện trợ của Trung quốc cho nước ngòai thường không đòi hỏi điều kiện gì như là phải có sự điều hành tốt trong guồng máy chính quyền (good governance) hay là phải tôn trọng nhân quyền mà các nước Âu Mỹ thường nêu ra. Mà Trung quốc chỉ yêu cầu các nước nhận viện trợ là “Không được công nhận Đài Loan” hoặc “Ủng hộ lập trường của Trung quốc trên diễn đàn quốc tế”; đó là 2 điều kiện quá dễ dàng, nhất là đối với các nước theo chế đô độc tài chuyên chế, thường hay đàn áp đối lập chính trị trong nước.
4 – So sánh giữa sức mạnh mềm của Trung quốc với của Ấn độ.
Ta cần chú ý đến hai nước lớn và có đông dân số nhất tại Á châu và khôn khéo tạo được cái thế dựa vào Ấn độ để kiềm chế bớt được áp lực của Trung quốc vốn là kẻ thù truyền kiếp đối với Việt nam. Ấn độ thua xa Trung quốc về sức mạnh cứng do thực lực cũng như do tiềm năng quân sự và kinh tế. Nhưng về mặt sức mạnh mềm, thì Ấn độ tỏ ra có một số ưu điểm, cụ thể như sau:
a/ Ấn độ có một nền văn hóa đại chúng (popular culture) và những kỹ nghệ văn hóa (cultural industries) vượt xa Trung quốc, điển hình như các phim ảnh do Bollywood của Ấn sản xuất thì hấp dẫn gấp nhiều lần so với lọai phim của Trung quốc. Lại nữa, có đến hàng trăm triệu người Ấn nói thông thạo tiếng Anh, có một giai cấp trung lưu khá đông đảo gồm nhiều trăm triệu người, do đó Ấn độ dễ dàng mở rộng sự tiếp cận và giao lưu văn hóa kinh doanh với thế giới hơn Trung quốc gấp bội.
b/ Thể chế tự do dân chủ đã ăn rễ sâu xa nơi xã hội Ấn độ, đặc biệt là khu vực Xã hội Dân sự với hàng triệu những tổ chức phi chính phủ – bất vụ lợi, thì có sức lôi cuốn đối với công cuộc xây dựng tự do dân chủ và bảo vệ nhân quyền tại khắp nơi trên thế giới hiện nay, hơn rất nhiều so với mô hình Trung quốc hiện vẫn còn dựa trên cơ sở độc tài chuyên chính của Lénine và Mao Trạch Đông.
c/ Sự tranh chấp căng thẳng giữa Ấn độ với Trung quốc kể từ cuộc chiến tranh biên giới vào năm 1962 tới nay vẫn chưa có dấu hiệu suy giảm. Do đó Ấn độ sẽ dễ dàng kết hợp với các quốc gia Á châu khác để tạo thành được cái thế quân bình tại khu vự Á châu, hạn chế được tham vọng lấn áp bá quyền của Trung quốc vốn từ lâu vẫn theo truyền thống cố hữu cường quyền Đại Hán.
5 – Người Việt hải ngoại chúng ta có thể làm gì để góp phần làm gia tăng sức mạnh mềm của đất nước?
Đây là một câu hỏi rất cấp bách đặt ra cho tất cả trên 4 triệu người Việt hiện đang sinh sống tại mấy chục quốc gia trên thế giới. Nó đòi hỏi một sự tìm tòi và thảo luận nghiêm túc của mọi người trong một thứ Hội nghị Diên Hồng với phương tiện trao đổi suy nghĩ trong thời đại kỹ thuật Internet ở thế kỷ XXI hiện nay.
Trong khi chờ đợi ý kiến của các bậc thức giả có sự quan tâm sâu sắc đối với hiểm họa mất nước, người viết bài này xin tạm nêu ra một vài suy nghĩ sơ khởi tóm lược như sau:
a/ Thế hệ con và cháu chúng ta, tính từ 40 tuổi trở xuống, thì hầu hết đều tốt nghiệp đại học và thông thạo ngôn ngữ của quốc gia sở tại nơi mình định cư. Do đó, các cháu dễ dàng hội nhập sâu đậm vào với dòng chính của xã hội nơi mình cư ngụ và làm việc. Vì thế các cháu có thể tham gia vào việc vận động dư luận quần chúng, kêu gọi các nhân vật lãnh đạo chính quyền, các tổ chức văn hóa, tôn giáo, xã hội… để tạo được sự thông cảm, hiểu biết và yểm trợ rộng rãi cho công cuộc tranh đấu vì sự sống còn của dân tộc Việt nam trước hiểm họa xâm lăng rất thâm độc của Trung quốc. Thế giới ngày nay đang mỗi ngày một tiến xa trên quá trình tòan cầu hóa, nên cái chính nghĩa sáng ngời của chủ trương dân tộc sinh tồn tại Việt nam sẽ dễ có điều kiện được sự ủng hộ của khắp thế giới, miễn là thế hệ thứ hai và thứ ba của khối người Việt hải ngọai chúng ta nhiệt tâm dấn thân vào công cuộc vận động nơi các quốc gia sở tại.
b/ Việt Nam lúc này vừa bị đe dọa bởi nạn ngoại xâm, vừa bị phá hoại bởi nạn nội xâm do chính quyền tham nhũng độc tài cộng sản gây ra. Do đó việc giải cứu khỏi nguy cơ bị xâu xé thôn tính bởi cái thứ “Thù trong Giặc ngòai” này rất là khó khăn phức tạp cho tòan thể dân tộc chúng ta. Một trong các phương thức vận động và duy trì được một cao trào quần chúng tham gia tích cực bền bỉ vào công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước, thiết nghĩ là phải phát triển mạnh mẽ Xã hội Dân sự trong mọi lãnh vực nhân đạo xã hội, văn hóa giáo dục và cả tôn giáo tâm linh nhằm lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân cùng nhất tề tham gia vào các dự án cụ thể, thiết thực và thường xuyên để cải tiến xã hội và xây dựng quốc gia. Người hải ngoại có thể lôi cuốn cả nguồn tài nguyên vô biên của Xã hội Dân sự ngọai quốc nơi mình cư ngụ, cũng như của Xã hội Dân sự Tòan cầu (the Global Civil Society) vào việc hỗ trợ tích cực và hữu hiệu cho các tổ chức, đòan thể phi chính phủ ở trong nước vốn có nhiệm vụ trực tiếp và chính yếu đối với sự thịnh suy của nước nhà.
c/ Đặc biệt cần tạo được một thế liên hòan vững chãi giữa nhân dân các quốc gia Á châu từ Nhật bản, Đại Hàn, Đài Loan, đến Phi Luật Tân, Mã Lai, Singapore, Indonesia, Thái Lan và nhất là Ấn Độ với nhân dân Việt nam hầu cùng đối phó được với mối đe dọa cho an ninh và thịnh vượng chung của tòan thể khu vực. Việc này có thể làm được trong khả năng của Xã hội Dân sự Việt nam và của nền Ngọai giao Nhân dân của chúng ta (People’s Diplomacy), chứ không phải chỉ là thẩm quyền chuyên biệt riêng của một chính quyền Nhà nước nào cả. Với khả năng chuyên môn cao về khoa học kỹ thuật của thế hệ thứ hai, thứ ba, cùng với một tầm nhìn xa rộng toàn cầu, người Việt hải ngọai có dư điều kiện để hòan thành nhiệm vụ cao cả này đối với quê hương yêu quý của mình vậy.
San Jose, tháng Mười năm 2011
© Đoàn Thanh Liêm
© Đàn Chim Việt
————————————————-
Ghi chú về tài liệu tham khảo
Bài viết này được xây dựng trên nhiều tài liệu có ghi trên Internet như Google, Yahoo. Và đặc biệt các số liệu thống kê được trích dẫn từ cuốn sách vừa do nhà xuất bản Public Affairs tại New York cho ấn hành vào đầu năm 2011, có nhan đề như sau:
The Future of Power
Cuốn sách được biên sọan bởi Joseph S. Nye, Jr là giáo sư lâu năm tại Đại học Harvard và là tác giả nhiều cuốn sách rất có giá trị về lãnh vực ngọai giao quốc tế.
Bạn đọc muốn tìm hiểu chi tiết hơn về đề tài rộng lớn này, thì có thể tham khảo nơi cuốn sách nói trên, cũng như trong các sách báo mà tác giả đã ghi ra ở phần cuối sách. Đồng thời bạn đọc cũng có thể tìm trên Google hay Yahoo, bằng cách gõ các chữ: Soft Power và China’s Soft Power nữa.

'Trưởng thôn Khoai Lang' kể chuyện tác nghiệp Tiên Lãng

"Ai đó bảo tôi 'điên' thì tùy, nhưng tôi chỉ nói đơn giản đó là tính công dân của một nhà văn. Nhà văn lúc nào cũng cần chất liệu cuộc sống, và không lăn vào thì chất liệu đâu tự chạy đến" - nhà văn Nguyễn Quang Vinh, chủ blog Cu Vinh kể chuyện bỏ việc chạy từ Quảng Bình ra nằm vùng ở Tiên Lãng, để đều đặn mỗi ngày đưa 1 - 2 bài viết cập nhật tình hình suốt từ khi vụ Tiên Lãng nổ ra, trở thành điểm nóng dư luận.

LTS: Theo đánh giá của nhiều người, 'vụ Tiên Lãng' là một chiến công lớn của báo chí. Trong cuộc họp kết luận về Tiên Lãng, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng cũng đã cảm ơn báo chí đã đưa thông tin minh bạch, chính xác và kịp thời, giúp Chính phủ có nhiều nguồn thông tin hơn để xác minh sự việc với gần 1000 bài báo về vụ việc.

Tuy nhiên, bên cạnh hệ thống báo chí của Nhà nước, góp sức không nhỏ trong việc phanh phui, cập nhật thông tin về Tiên Lãng là các blogger, những nhà báo tự do. Trong đó trang blog nổi bật của Cu Vinh với những thông tin, bằng chứng mới nóng nhất cập nhật từ tâm điểm.

Mục Gặp gỡ & Đối thoại tuần này, Tuần Việt Nam trò chuyện với blogger đặc biệt này.

Blogger hoạt động như nhà báo

Chào 'trưởng thôn', chúc mừng blog Cu Vinh sắp đạt 2 triệu độc giả trong năm 2012. Ông có thể phác vài dòng về mình và blog Cu Vinh, cũng như quá trình tác nghiệp 'vừa là phóng viên vừa là Tổng biên tập' trong vụ Tiên Lãng?

Tôi cố gắng xây dựng blog của mình như một tờ báo thực sự, với những thông tin chính xác, nóng bỏng và đầy trách nhiệm. Tôi không khỏi tự hào khi blog của mình trở thành nguồn tin thúc đẩy nhiều anh em đồng nghiệp tìm được manh mối tác nghiệp.

Ngay như sáng 19/2, tôi đưa chùm ảnh bàn thờ và cột cờ lều nhà ông Vươn bị phá dỡ, các báo biết tin đã lập tức khai thác, cập nhật. Nhiều phóng viên chạy hối hả từ Hà Nội về Hải Phòng, vừa đi vừa gọi điện trách móc tôi: "anh làm khổ bọn em, Ban biên tập làm ầm lên: tại sao tin hay thế lại để lọt lên blog trước" (cười)

Từng là phóng viên điều tra của báo Lao Động nhiều năm, tôi đã tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm. Trong đó có một điều cực quan trọng là phóng viên điều tra không bao giờ 'nằm vùng' ở điểm nóng 24/24, sẽ vô cùng nguy hiểm, mà phải tạo cho mình được một mạng lưới cộng tác viên cơ sở. Chính họ sẽ là những nguồn tin nhanh nhất, chính xác nhất.

Nhưng muốn cài cắm được cơ sở, mà cơ sở là dân, thì nhà báo phải hành động để dân tin tưởng, gần gũi. Bây giờ ở Tiên Lãng và Hải Phòng tôi có ít nhất 80 cơ sở như thế. Nhất cử nhất động của các ông Hiền, Liêm, Thoại... tôi đều được biết ngay tức thì.

Chính vì thế từ khi tôi ở Quảng Bình, chưa hề đặt chân đến Hải Phòng, Tiên Lãng, tôi đã có những thông tin mới nhất, nóng nhất, độc nhất từ trong 'lõi' điểm nóng đều là nhờ anh em cơ sở.

"Trưởng thôn Khoai Lang" Nguyễn Quang Vinh, Ảnh Hoàng Hường

Chính vì thế từ khi tôi ở Quảng Bình, chưa hề đặt chân đến Hải Phòng, Tiên Lãng, tôi đã có những thông tin mới nhất, nóng nhất, độc nhất từ trong 'lõi' điểm nóng đều là nhờ anh em cơ sở.

Một hướng khác nữa là rất nhiều anh em phóng viên các báo cũng có những tấm lòng, tâm huyết nhưng ở thời điểm đầu thông tin chưa đẩy ra được nhiều nên họ đưa đến chỗ tôi trước, rồi những thông tin đó tác động ngược trở lại báo chí.

Tôi không thể nêu tên ra đây, nhưng thực sự cảm động và khâm phục những nhà báo đó.

Ít ai biết được để có được phóng sự ảnh và thông tin chị Hiền, chị Thương ra đầm cắm lều ở vào mùng 1 Tết, hai phóng viên bạn tôi đã phải phóng xe máy từ Hà Nội xuống Hải Phòng giữa Tết, lạnh cắt da để đưa thông tin lên blog Cu Vinh, tất nhiên chẳng có đồng nhuận bút nào.

Thời điểm đó báo chí xuống tác nghiệp lại vô cùng nguy hiểm, bao nhiêu thành phần lạ mặt vẫn lảng vảng quanh khu đầm, lơ mơ là bị chúng tấn công ngay.

Rồi còn bao nhiêu người dân ở khắp các đường ngang ngõ tắt của Tiên Lãng, đều sẵn sàng mạo hiểm cung cấp thông tin và bằng chứng sai phạm cho tôi.

Đặc biệt tôi không thể nào quên một trong những sự kiện gây chấn động và phẫn nộ lớn cho nhân dân cả nước chính là việc ông Vũ Hồng Chuân, Trưởng ban Tuyên giáo huyện Tiên Lãng đã tập trung 300 đảng viên trong huyện để tuyên bố những thông tin ngược ngạo, sai phạm.

Tôi nhớ 12h đêm hôm trước, tôi nhận được cú điện thoại nói rằng sáng mai huyện Tiên Lãng có cuộc họp đảng viên để nói về chuyện Tiên Lãng. Với sự nhạy cảm của người làm báo lâu, tôi biết chắc chắn sẽ có nhiều tình tiết quan trọng, nhưng phải làm thế nào đây khi đang ở tận Quảng Bình, và cuộc họp đó của các đảng viên Tiên Lãng, người ngoài chắc chắn không lọt được vào.

Một kế hoạch nhanh chóng được thực hiện ngay: sau cả mấy chục cuộc điện thoại, đến 1h sáng 3/2, tôi đã thuyết được 7 cán bộ đảng viên đồng ý giúp tôi ghi âm buổi nói chuyện.

Bước tiếp theo: máy ghi âm ở đâu, và làm thế nào họ mang theo? Cũng ngay trong đêm tôi đề nghị được các anh em trong làng báo Hải Phòng mang máy ghi âm cho họ. Nhưng họ cả đời không dùng máy, chả biết tắt bật thế nào. Thế là phóng viên phải bật máy cho họ từ 6h sáng.

Khi về gỡ băng, tôi nghe đủ các chuyện từ quát con nhanh đi học, đến 'buôn dưa lê' chuyện trên trời dưới biển.

Đúng 9h mới bắt đầu nghe giọng ông Chuân, và y như rằng, ông Chuân có bài phát biểu 'động trời' như báo chí đã đăng tải. Nào thì 'quan chức hưu nhầm lẫn', nào 'chỉ ai sợ mới không dám thu hồi', nào 'làm sao Huyện sai được'...

Họ đã tận dụng cả hệ thống chính trị để tuyên truyền điều dối trá là vô cùng nguy hiểm. Báo chí không phanh phui ra thì làm sao chúng ta biết sự thật.

Tôi vui nhất là lần đầu tiên một blog cá nhân của tôi đã góp phần tích cực vào việc đẩy lùi tiêu cực, như chức năng hoạt động của một tờ báo. Cũng lần đầu tiên, Đài truyền hình Công an Nhân dân phỏng vấn một blogger như tôi, có thể coi đó là một thành công lớn, ít nhất với cá nhân tôi.

Ai bảo tôi điên thì tùy

Tôi rất tò mò muốn biết, nguồn cơn từ đâu ông quyết định bỏ công bỏ việc, chạy từ Quảng Bình ra xông vào 'điểm nóng' Tiên Lãng để làm một việc vất vả và nguy hiểm như thế?

Thật lòng giờ nghĩ lại chuyện 'nguồn cơn' thì tôi cũng chỉ nói được hai từ duy nhất: máu nghề. Ngay những ngày đầu, tôi mới đứng từ xa quan sát, viết những bài bình luận về những thông tin theo dõi trên báo chí.

Sau đó độc giả blog của tôi, phần nhiều là anh em viết lách bức xúc ghê quá, thêm cả bao người dân oan cũng vào bày tỏ nỗi niềm, đã thúc ép tôi phải xông vào thẳng vấn đề, bới tung những khuất tất sau vụ việc, mà có khi những khuất tất đó không được xuất hiện trên những trang báo chính thống vì nhiều lý do.

Tôi quyết định phóng xe từ Quảng Bình ra Tiên Lãng làm 'trinh sát Khoai Lang' rồi lên blog báo cáo 'trưởng thôn Khoai Lang' mọi chuyện là vì thế.

Rồi cứ thế, cứ hết 'hiệp 1' rồi đến 'hiệp 2', tôi cứ lang thang Tiên Lãng - Hải Phòng - Hà Nội suốt cả tháng chưa về Quảng Bình. 20 triệu mang đi tiêu cũng vơi quá nửa. Nếu ai đã biết tôi rồi thì thấy kể cả lúc cần tôi bán ô tô đi để lo 'vác tù và hàng tổng' cũng chẳng có gì lạ.

Ai đó bảo tôi 'điên' thì tùy, nhưng tôi chỉ nói đơn giản đó là tính công dân của một nhà văn. Nhà văn lúc nào cũng cần chất liệu cuộc sống, và không lăn vào thì chất liệu đâu tự chạy đến.

Cũng như những phóng viên tôi nhờ giữa mùng 1 Tết chạy xuống chụp ảnh, chẳng lẽ họ cũng điên? Tiền bạc chả có, đến cái tên cũng không nốt.

'Trưởng thôn' xuống thăm đầm Đoàn Văn Vươn, đi cùng là chị Phạm Thị Hiền, vợ bị can Đoàn Văn Quý, Ảnh blog Cu Vinh

Bám sát 'trận địa' Tiên Lãng, ông chứng kiến những sự thay đổi như thế nào sau tất cả nỗ lực của những người như ông và hệ thống báo chí, đặc biệt sau khi có kết luận của Thủ tướng?

Những thay đổi bề ngoài thì đương nhiên họ không để lộ ra. Nhưng có thể thấy - ngay thời điểm này - có hai xu hướng đang rất rõ nét ở Tiên Lãng và Hải Phòng: 1, Đùn đẩy trách nhiệm; 2, Chối bỏ tội được bao nhiêu tốt bấy nhiêu.

Ví dụ quyết định của Thành phố cho phép cưỡng chế, rõ ràng có thông qua Thường vụ Thành ủy, thông qua Thường trực UB, trong đó có ông Dương Anh Điền, Chủ tịch TP đồng ý. Nhưng người thi hành Quyết định đó là ông Đỗ Trung Thoại, Phó chủ tịch phụ trách nông nghiệp.

Bây giờ họ lại nói: chúng tôi đồng ý về mặt chủ trương, còn anh phụ trách ngành anh phải xem xét. Nhiều cơ sở cho tôi biết những cuộc họp ở Hải Phòng rất mệt mỏi.

Ở Tiên Lãng, vụ án phá nhà đang có xu hướng đổ tội cho mấy người trực tiếp phá. Anh Kết, người đã thuê máy xúc cho chính quyền Tiên Lãng có điện cho tôi nói anh ta đang lo lắng 'người ta' đang có xu hướng đổ tội cho anh ta. Theo kiểu 'tôi mới nói định thuê máy xúc thôi, tôi đã bảo anh làm đâu mà anh tự làm'

Tôi đã động viên Kết: nếu Kết thực sự trung thực, thì cậu phải kể chính xác toàn bộ câu chuyện với cơ quan chức năng và với công luận. Nếu không em sẽ đi tù.

Một chuyện bi hài khác là khi thấy chị Thương - Hiền phải dựng lều ở ngoài đầm. Một công ty đề nghị cho các chị mượn nhà tạm (nhà khung chỉ dựng lên). Nhưng sau đó huyện Tiên Lãng đề nghị 'chung tay' với công ty. Công ty đó đồng ý và đề nghị hai chị viết đơn đề nghị huyện, hai chị không đồng ý.

Tôi cho như thế là đúng. Trong khi huyện cho phá nát nhà người ta, bỏ mặc đàn bà trẻ con đón Tết trong lều tạm cả tháng. Giờ Tiên Lãng bị công luận giám sát ghê quá mới đòi 'chung tay' với công ty, nếu không thì chẳng bao giờ.

Lại nói lại chuyện công luận. Tiên Lãng đúng là một vụ điển hình của đóng góp của báo chí chính thống cũng như các mạng tự do. Tôi nghĩ sau vụ này, Hội Nhà báo cần tổ chức một Hội thảo về Tiên Lãng để rút ra những kinh nghiệm quý giá.

Nhà báo giỏi sẽ định hướng được dư luận, tác nghiệp giỏi sẽ tìm được bằng chứng xác đáng, và phóng viên phải giỏi để xử lý tình hình. Thực ra trong vụ Tiên Lãng tôi thấy nhiều phóng viên rất ngơ ngác, non nghề mà với một vụ nhạy cảm như Tiên Lãng sẽ vô cùng nguy hiểm.

Đã qua thời điểm đặt vấn đề, nghi vấn này nọ, vì mọi chuyện đã rõ ràng. Giờ này việc các phóng viên Tiên Lãng phải nỗ lực là bám sát các cuộc kiểm điểm, và phải quy trách nhiệm về cho người đứng đầu để họ không thể 'né' được.

Đại tướng Lê Đức Anh:

"Sai thì phải nhận chứ không thể đổ lỗi cho ai được. Cụ thể, huyện Tiên Lãng sai thì phải có trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền TP Hải Phòng. Đây là trách nhiệm rất lớn chứ không phải nhỏ. Chuyện thu hồi, cưỡng chế đất ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng không phải ngày một ngày hai. Với trách nhiệm của mình, lãnh đạo TP Hải Phòng phải biết rõ vụ việc sai trái này".

(trích trả lời phỏng vấn báo Người Lao Động ngày 21/2)


(Còn tiếp)

Hoàng Hường (thực hiện)
http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/tuanvietnam/61155/-truong-thon-khoai-lang--ke-chuyen-tac-nghiep-tien-lang.html

Vụ Tiên Lãng: Gieo sự kiện - gặt sự cố
Tác giả: Huỳnh Phan (thực hiện)
Bài đã được xuất bản.: 16/02/2012 05:00 GMT+7

* Recomend
* Thanks
*
+15

Red

* In
* Email
* Thảo luận

TRONG MỤC NÀY (Đọc thêm)

* 'Trưởng thôn Khoai Lang' kể chuyện tác nghiệp Tiên Lãng
* Ám ảnh gạo mậu dịch: cơn “địa chấn” mang tên Ba Thi
* Ba Sương: Nụ cười trở lại
* “Ông Kim Ngọc” ở Hải Phòng và ngoại giao Ba Đình

*
*
*

"Khi cấp huyện nói là phải phá nhà vì đó là chỗ ẩn nấp của "tội phạm", dư luận chỉ cười họ là "những kẻ dốt nát" thôi. Nhưng đến khi ông Đỗ Trung Thoại và ông Đỗ Hữu Ca lên tiếng, thì họ lại bị cho là coi thường dân, một cách "thẳng thắn và công khai"... Nói tóm lại là các ông quan ở Hải Phòng đã "gieo sự kiện", nhưng lại "gặt sự cố". Một vụ mùa bội thu!", Phạm Quang Vinh, Giám đốc Công ty "Phạm & Cộng sự".

LTS: Tiếp tục loạt bài liên quan đến những rắc rối xung quanh vụ cưỡng chế thu hồi đất ở Tiên Lãng (Hải Phòng), Mục "Ký sự Nhân vật" tuần này của Tuanvietnam xin được giới thiệu với độc giả một khía cạnh mới của câu chuyện này - xử lý sự cố truyền thông, qua phần trao đổi giữa phóng viên Tuanvietnam và ông Phạm Quang Vinh, Giám đốc Công ty Tư vấn "Phạm & Cộng sự".

Một trong những dịch vụ mà công ty của ông cung cấp cho khách hàng là đào tạo và tư vấn về xử lý sự cố truyền thông, và vụ Tiên Lãng được coi là một "case study" mà ông và các cộng sự phải mổ xẻ một cách hết sức kỹ lưỡng. Bởi, theo ông, câu chuyện đất đai nói chung, và thu hồi - cưỡng chế nói riêng, qua phản ứng của dư luận và công luận qua vụ Tiên Lãng vừa rồi, hiện đã là mối quan tâm và bức xúc mang tính toàn quốc, và hoàn toàn có thể lặp lại, tuy ở mức độ khác nhau, ở bất cứ địa phương nào.

Ông Phạm Quang Vinh nói: "Về chuyện thu hồi, cưỡng chế thì đã có kết luận của Thủ tướng rồi, chúng ta không bàn nữa, nhưng ở đây chúng ta bàn về sự chủ động tạo ra sự kiện truyền thông của UBND huyện Tiên Lãng. Rõ ràng là đa số chúng ta đã được biết về vụ Tiên Lãng qua bản tin tối trên chương trình thời sự của Đài Truyền hình Việt Nam về một vụ chống người thi hành công vụ vào cùng ngày xảy ra sự kiện."

Ý ông nói là phía lãnh đạo Tiên Lãng đã chủ động mời truyền thông đưa tin về vụ cưỡng chế này?

Đúng vậy. Nên chúng ta mới nhìn thấy những hình ảnh cận cảnh từ phía lực lượng tham gia cưỡng chế. Chúng ta hôm nay đã được biết ngoài VTV còn có hàng chục phóng viên báo chí tham gia đưa tin tại hiện trường hôm 5.1.2012.

Câu hỏi đặt ra là nếu họ biết có sự chống trả như vậy (thông qua việc huy động tới cả trăm công an và bộ đội với đầy đủ trang bị) thì việc để xảy ra một sự kiện như vậy trước sự chứng kiến của báo chí có phải là khôn ngoan hay không?

Tức là với chủ ý ban đầu là tạo ra một "sự kiện truyền thông" thì cuối cùng cái chính quyền Tiên Lãng nhận được một "sự cố truyền thông"?

Và khi nó biến thành sự cố rồi thì họ không quản lý và xử lý được, để nó tiếp tục phát triển thành "khủng hoảng truyền thông".

Có một chi tiết nữa là thông tin ban đầu được đăng tải trên báo chí là hoàn toàn có lợi cho phía thi hành cưỡng chế, bởi khán thính giả và độc giả đều biết về vụ Đoàn Văn Vươn như một vụ "chống người thi hành công vụ". Thậm chí, có báo còn miêu tả Đoàn Văn Vươn như một "giang hồ đất cảng". Cảm giác đầu tiên của nhiều người là "dân Hải Phòng kinh thế", và chỉ quan tâm xem chuyện truy bắt "tội phạm" như thế nào.

Cộng thêm cả quan điểm của Giám đốc Công an Hải Phòng Đỗ Hữu Ca, rằng chính ông ấy đã đề xuất cấm súng bắn đạn hoa cải trong một bài phỏng vấn vào ngày hôm sau, dư luận đã bị hướng theo suy nghĩ rằng anh em ông Vươn là "dân anh chị".

Vậy mục đích của việc tạo ra sự kiện truyền thông là để có thể dễ dàng thực hiện các vụ cưỡng chế thu hồi đất khác ở Tiên Lãng, bởi họ nghĩ rằng "đầu xuôi thì chuôi lọt"?

Có vẻ là như vậy, và báo chí được mời đến đưa tin vụ cưỡng chế đó như một "thành tích" của huyện Tiên Lãng. Bởi sau khi nhận được lời đe doạ sẽ chống trả nếu chính quyền cương quyết cưỡng chế, chính quyền Tiên Lãng đã huy động một lực lượng lớn công an, quân đội. Anh em họ Đoàn chống trả, và như vậy là vi phạm pháp luật. Từ đó, hành động tiếp theo của chính quyền Tiên Lãng sẽ được coi là với mục đích trấn áp tội phạm, và sẽ tranh thủ được sự đồng thuận của xã hội, vốn có sẵn những định kiến với cái gọi là "giang hồ đất Cảng".

Quả có vậy. Dường như trong số các báo ra trong ngày 6.1, chỉ có mỗi Pháp luật Thành phố HCM là có thông tin hai chiều, tức là phóng viên có hỏi thêm cả phía gia đình họ Đoàn. Và số ra ngày hôm 7.1, họ lại tiếp tục thông tin theo hướng đó.

Nhưng đó chỉ là những cố gắng đơn lẻ để đưa tin khách quan, hai chiều. Luồng dư luận nói chung chỉ bỗng dưng, và đồng loạt, đổi chiều, khi vào ngày 8.1, nếu tôi nhớ không nhầm, một số người tìm thấy lại một bài báo về ông Đoàn Văn Vươn từ năm 2010. Lúc đó, mọi người mới ngã ngửa ra rằng "té ra Đoàn Văn Vươn được coi là một người tốt".

Và tư duy của công chúng đôi khi khá đơn giản: Nếu ông Vươn là tốt thì chắc hẳn những người cưỡng chế đất của ông Vươn là người xấu. Và câu chuyện về ông Vươn và vụ cưỡng chế đã được xới lên từ đó.

Lẽ ra, khi đã nhận ra được sự thay đổi của tình hình, chính quyền Hải Phòng phải đánh giá lại và có cách ứng xử phù hợp, hay nói cách khác là phải bắt đầu cho một chiến dịch quản lý khủng hoảng truyền thông (crisis management).

Các quan chức Hải Phòng
Ông cho rằng thực chất câu chuyện của Tiên Lãng là câu chuyện của truyền thông, của tâm lý công chúng, hay của quan điểm, nhiều hơn là chính vụ việc thu hồi cưỡng chế?

Tôi tin là như vậy. Tất nhiên đây cũng là một cơ hội tốt để mọi người bàn rộng ra về một vấn đề lớn hơn là tư hữu đất đai, về câu chuyện hành xử của chính quyền như những người thực thi chính sách ...

Bỏ qua một bên mọi câu chuyện về đạo đức cầm quyền, về lợi ích, về chính sách (nếu có), ta chỉ bàn về cách hành xử của chính quyền với công chúng và truyền thông, và có thể thấy rằng trong đó rất có vấn đề.

Rõ ràng, qua toàn bộ sự việc này chúng ta có thể thấy ở Hải Phòng không có người phân tích đánh giá tình hình, diễn biến của truyền thông và tình cảm của công chúng theo toàn bộ bước tiến triển của nó.

Nghiêm trọng nhất, đã có sự lầm lẫn giữa việc là giải quyết sự cố Tiên Lãng, câu chuyện pháp luật, với việc quản trị và ứng xử với một sự cố truyền thông, câu chuyện dư luận. Sự kiện đã tiến triển thành câu chuyện của truyền thông và dư luận, chứ không chỉ còn "đơn giản" là câu chuyện thu hồi cưỡng chế và những tranh cãi về pháp lý nữa.

Chính quyền Hải Phòng chính thức lên tiếng lần đầu tiên khi ông Phó Chủ tịch UBND Đỗ Trung Thoại tổ chức họp báo tại buổi giao ban báo chí hàng tuần của Bộ Thông tin Truyền thông...

Ông Thoại đã thông báo và trả lời báo chí ở một diễn đàn chính thức, như lời ông nói, là trên cơ sở báo cáo của huyện Tiên Lãng. Đó là một sai lầm lớn.

Ông Thoại đã không biết một nguyên tắc quan trọng của phát ngôn trong một tình trạng khủng hoảng về truyền thông là báo chí và dư luận sẽ luôn phỏng đoán, suy đoán, nhưng quan chức, người có trách nhiệm, khi phát ngôn với giới truyền thông, thì không được phép nói theo cách có thể suy đoán, hoặc không chính xác. (Ông Thoại cho rằng chính người dân xã Vinh Quang đã phá nhà ông Vươn do bức xúc.)

Khi phát ngôn, với tư cách là người đại diện cho chính quyền Hải Phòng, ông ấy chỉ được phép nói những gì chính xác và đã được kiểm chứng. Một người thay mặt chính quyền để phát ngôn, nhất là trong những tình huống khủng hoảng, thì không được đưa ra những thông tin có thể tạo ra những suy đoán.

Sai lầm thứ hai của Hải Phòng là có quá nhiều người tự cho là mình có thẩm quyền phát ngôn, và sự tiền hậu bất nhất trong phát ngôn của họ đã góp phần làm cuộc khủng hoảng truyền thông ngày càng lớn, ngày càng vượt qua tầm kiểm soát của họ.

Có thể thấy từ cấp xã đến cấp huyện, từ ông chánh Văn phòng, trưởng ban Tuyên giáo và chủ tịch huyện ở Tiên Lãng, rồi đến phó Chủ tịch và Chủ tịch UBND, rồi trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy..., trước khi Bí thư Thành uỷ Hải phòng tổ chức họp báo, ai cũng có thể nêu quan điểm, đánh giá của mình về sự kiện, và mỗi người nói một kiểu.

Lẽ ra trong những tình huống thế này thì chỉ nên có một người phát ngôn duy nhất, và nói một cách rõ ràng, rành mạch, ngôn ngữ phù hợp, thái độ chân thành.

Họ lại mắc thêm một lỗi không kém phần nghiêm trọng nữa là còn bình luận về vị cựu lãnh đạo nọ, ông cựu quan chức kia, như về ông Đặng Hùng Võ chẳng hạn. Điều đó khiến việc điều qua tiếng lại được đẩy thêm một mức nữa.

Khi đi dạy về xử lý sự cố truyền thông, chúng tôi luôn nhắc nhở học viên rằng không nên bình luận về phát ngôn của người khác khi chỉ biết về những điều đó thông qua báo chí. Bởi bỏ qua chuyện trích dẫn sai, nhà báo thường sẽ trích dẫn những gì mà họ cho là phù hợp với quan điểm chủ quan của họ trong bài viết.

Theo ông, tại sao trong cuộc họp báo đầu tiên của lãnh đạo Hải Phòng, do họ chủ động, ở Hà Nội, tại sao lại có sự lúng túng như vậy? Sự cố lúc đó là có nhưng chưa lớn, hoàn toàn có thể xử lý được.

Theo tôi, ông Thoại và có lẽ cả chính quyền Hải Phòng đã không hình dung sẽ có những câu hỏi gai góc được đưa ra tại cuộc họp báo đó, nên không có phương án chuẩn bị trước, và cuối cùng thành ra cứ phỏng đoán bừa và trả lời bừa.

Ông Phạm Quang Vinh - Giám đốc Công ty "Phạm và Cộng sự"

Ông lý giải chuyện đó thế nào? Liệu có phải chọn cái sân là Giao ban Báo chí, ông Thoại đã có một tiền giả định rằng ông ấy đã có một sự ủng hộ ngầm về việc định hướng dư luận theo hướng bảo vệ hành động của chính quyền, trong trường hợp này là Hải Phòng? Hay đó là thói quen chỉ đạo báo chí của Hải Phòng trong những vụ việc khác trong nội bộ địa phương?

Tôi cũng không nghĩ ra cái giải thích nào hợp lý hơn. Nhưng ít nhất ông ấy phải hiểu rằng một vụ việc mà khiến không chỉ dư luận chung chung, mà cả những vị cựu lãnh đạo, khó chịu, thì không còn là chuyện đùa nữa rồi. Lúc đó, không còn là chuyện cố giữ cái "được" nữa, mà là câu chuyện giảm thiểu cái "mất", hay trong kinh doanh người ta nói là "cắt lỗ" ấy.

Khi cấp huyện nói là phải phá nhà vì đó là chỗ ẩn nấp của "tội phạm", thì dư luận chỉ cười họ là "những kẻ dốt nát" thôi. Nhưng đến khi ông Thoại và ông Ca lên tiếng, thì họ lại bị công chúng cho rằng đó là sự coi thường dân. Mà cái "tội" coi thường nhân dân một cách "thẳng thắn và công khai" như vậy thì không ông quan nào gánh nổi.

Nói tóm lại là các ông đã "gieo sự kiện" nhưng "gặt sự cố". Một vụ mùa bội thu!

Như vậy, theo ý ông, nếu biết xử lý kịp thời, câu chuyện đã không lớn như hiện giờ chúng ta chứng kiến?

Lãnh đạo cấp thành phố thấy cấp huyện, cấp xã nếu đã sai như vậy, mà nhận ra và có cách ứng xử phù hợp, dập ngay từ đó, thì êm hơn nhiều. Đứng ra xin lỗi, rồi kiểm điểm, kỷ luật , thái độ chân thành, ngôn ngữ khiêm nhường, tôi nghĩ dư luận sẽ dịu đi.

Đằng này, họ lại phát ngôn kiểu "cãi chày cãi cối" đến cùng, rồi giấu đầu hở đuôi. Thậm chí, họ còn khiêu khích dư luận, kích động để dư luận nổi khùng lên.

Tôi nghĩ lãnh đạo ở Hải Phòng và Tiên Lãng có lẽ nên học mấy anh thợ lái máy xúc phá nhà ông Vươn. Trước đó, khi phóng viên liên lạc, họ dứt khoát không trả lời, nói rằng "chúng tôi chẳng liên quan gì đến các ông". Nhưng đến lúc buộc phải lên tiếng, ông chủ đầm được chính quyền "nhờ" thuê máy xúc, đã gọi hai nhân viên lái máy xúc đến, và họ cùng đọc theo tờ giấy đã chuẩn bị sẵn, và không nói thêm gì nữa. Một cách ứng xử với truyền thông cực kỳ chuyên nghiệp.

Hơn nữa, ông Kết lại chọn địa điểm họp báo là chính cái đầm của anh ta, nơi anh ta làm chủ cuộc chơi. Tôi theo dõi, và có thế thấy đó là điểm sáng duy nhất của Hải Phòng liên quan đến cách thức quản lý một cuộc khủng hoảng truyền thông.

(Còn tiếp...)
http://www.tuanvietnam.net/2012-02-15-vu-tien-lang-gieo-su-kien-gat-su-co