My OperaNông dân “đình công”, không chịu xuống đồng!
Wednesday, February 27, 2013 3:15:48 AM
Nông dân “đình công”, không chịu xuống đồng!
LÊ BỀN -Thứ Tư, 27/02/2013, 9:33 (GMT+7)
Mặc dù chỉ còn vài ngày nữa sẽ hết hạn lịch gieo cấy vụ ĐX 2012 - 2013, tuy nhiên cho tới ngày hôm qua (26/2), hàng trăm ha ruộng tại xã Thượng Vực (huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội) cỏ vẫn mọc um tùm. Nông dân thì đồng loạt “đình công”, không chịu xuống đồng cày cấy. Vì sao vậy?
Cơ sự trớ trêu ấy bắt nguồn từ việc xã Thượng Vực triển khai dồn điền - đổi thửa từ cuối năm 2012.
Phong trào dồn điền, đổi thửa ở các tỉnh miền Bắc đã nở rộ từ nhiều năm nay. Chuyện trục trặc, khúc mắc kiểu nhà này chê chọn phải ruộng xấu, nhà kia may mắn chọn được ruộng đẹp... khi triển khai dồn điển, đổi thửa có thể nói nhiều địa phương vấp phải. Tuy nhiên, việc hàng trăm hộ dân “đình công”, không chịu nhận ruộng do dồn điền, đổi thửa thì ít khi xảy ra như ở Thượng Vực.
Thời điểm này, trong khi hầu hết các xã ở huyện Chương Mỹ (TP Hà Nội) cũng như các tỉnh phía Bắc lúa đã được gieo cấy xanh mặt ruộng thì tới chiều qua, chúng tôi về những cánh đồng tại thôn Vực Trong (xã Thượng Vực), thấy những thửa ruộng đã tiến hành dồn đổi xong xuôi, đường giao thông nội đồng thẳng tắp, thế nhưng điều lạ là cỏ vẫn mọc um tùm. Hàng trăm nông dân thôn Vực Trong, thay vì hối hả cày cấy, lại tụ tập kín đường làng để “đình công”, không chịu nhận ruộng sau khi chính quyền xã đã tiến hành dồn điền, đổi thửa khá bài bản. Hiện tại, cả thôn Vực Trong với gần 300 hộ dân, có tổng diện tích hơn 190 mẫu ruộng nhưng mới chỉ lác đác một số hộ dân gieo mạ, còn lại phần lớn đều chưa gieo mạ. Điều này đồng nghĩa với với việc hàng trăm ha ruộng đất màu mỡ ở xã Thượng Vực có nguy cơ phải bỏ hoang trong vụ ĐX này.
Thay vì xuống đồng cày cấy, nông dân thôn Vực Trong (xã Thượng Vực)
đổ ra ruộng “bãi công”
Vì sao nông dân thôn Vực Trong lại phản đối việc thực hiện dồn điền, đổi thửa gay gắt như vậy? Ông Nguyễn Công Lâm, trưởng nhóm đại diện cho hàng trăm hộ dân tại thôn Vực Trong khẳng định: Khi được UBND xã thông báo và họp bàn ở thôn Vực Trong về việc triển khai dồn điền, đổi thửa vào cuối tháng 9/2012, chủ trương này đã được đại bộ phận bà con trong thôn tán thành, ủng hộ. Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện, đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối, đặc biệt là việc hiến đất ruộng phục vụ dồn điền, đổi thửa.
Cụ thể, để triển khai việc dồn diền, đổi thửa, UBND xã Thượng Vực chủ trương kêu gọi các hộ dân hiến mỗi khẩu 30 m2 đất ruộng góp vào quỹ đất để quy hoạch và đào đắp lại hệ thống bờ thửa, giao thông nội đồng, hệ thống thủy lợi... Hiện tại, bình quân mỗi khẩu (có đất) ở xã Thượng Vực là 480 m2 ruộng, nghĩa là sau khi dồn điền, đổi thửa, mỗi khẩu sẽ chỉ còn lại 450 m2. Về việc hiến đất trong quá trình dồn điền, đổi thửa tại những địa phương không có quỹ đất 5% (đất công ích), được biết huyện Chương Mỹ đã có nguyên tắc trích từ đất quỹ đất I (tạm gọi là “đất 64” - đất được nhà nước giao cho các khẩu theo Nghị định 64-CP năm 1993) để phục vụ cho quỹ đất tái quy hoạch lại hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi... Điều này có nghĩa là sau khi dồn điền đổi thửa, diện tích “đất 64” bình quân mỗi khẩu đương nhiên sẽ còn lại ít hơn so với khi chưa dồn điền đổi thửa.
Vấn đề nảy sinh ở chỗ, thôn Vực Trong hiện nay vẫn còn một diện tích khá lớn đất công ích 5% do thôn và xã quản lí. Các diện tích này từ vụ mùa năm 2012 trở về trước được giao cho các hộ dân trong thôn đấu thầu, canh tác theo hình thức kết hợp trồng lúa - nuôi vịt hoặc kết hợp nuôi cá - lúa. Người dân cho rằng khi tiến hành dồn điền, đổi thửa, quỹ đất 5% này đáng nhẽ phải được trích ra để dành cho việc tái quy hoạch và xây dựng hệ thống bờ bao, giao thông, thủy lợi..., thay vì phải “trưng dụng” mỗi khẩu 30 m2 thuộc “đất 64”.
Anh Nguyễn Công Sản, một hộ dân thôn Vực Trong cho rằng, đất công ích của thôn hiện còn rất nhiều, thậm chí vượt cao hơn nhiều so với tỉ lệ giới hạn 5% đất nông nghiệp theo quy định của Nghị định 64. Trước đây, đất này đa số kém hiệu quả, thế nhưng hiện nay lại trở thành “có giá” nhất trong số các diện tích đất nông nghiệp, bởi có thể kết hợp trồng lúa và chăn nuôi. “Đến nay, thời hạn sử dụng đấu thầu đất công ích đã hết. Với những diện tích đất công ích có giá trị như hiện tại, dân chúng tôi cho rằng hộ nào đã được giao sử dụng tiếp đất công ích thì phải cắt phần “đất 64” ở đồng lúa để bổ sung cho quỹ đất xây dựng giao thông nội đồng, thủy lợi... khi dồn điền đổi thửa, chứ chẳng có lí do gì lại ăn bớt tiếp mỗi khẩu 30 m2 ở khu vực đất trồng lúa vốn đã rất eo hẹp” - anh Sản nêu ý kiến.
Chính sự nhùng nhằng về vấn đề nêu trên mà suốt từ cuối năm 2012 đến nay, hàng trăm hộ dân thôn Vực Trong vẫn nhất quyết không chịu nhận ruộng, cho dù UBND xã Thượng Vực đã triển khai nhiều giải pháp thuyết phục.
Tới chiều qua (26/2), các cơ quan chức năng huyện Chương Mỹ phối hợp với UBND xã Thượng Vực đã phải triển khai các biện pháp nhằm tiếp tục cho máy cày cày đất, kết hợp với việc vận động bà con thôn Thượng Vực nhận đất gieo cấy kịp thời vụ, nhưng xem ra người dân vẫn không mấy tán thành.
LÊ BỀN -Thứ Tư, 27/02/2013, 9:33 (GMT+7)
Mặc dù chỉ còn vài ngày nữa sẽ hết hạn lịch gieo cấy vụ ĐX 2012 - 2013, tuy nhiên cho tới ngày hôm qua (26/2), hàng trăm ha ruộng tại xã Thượng Vực (huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội) cỏ vẫn mọc um tùm. Nông dân thì đồng loạt “đình công”, không chịu xuống đồng cày cấy. Vì sao vậy?
Cơ sự trớ trêu ấy bắt nguồn từ việc xã Thượng Vực triển khai dồn điền - đổi thửa từ cuối năm 2012.
Phong trào dồn điền, đổi thửa ở các tỉnh miền Bắc đã nở rộ từ nhiều năm nay. Chuyện trục trặc, khúc mắc kiểu nhà này chê chọn phải ruộng xấu, nhà kia may mắn chọn được ruộng đẹp... khi triển khai dồn điển, đổi thửa có thể nói nhiều địa phương vấp phải. Tuy nhiên, việc hàng trăm hộ dân “đình công”, không chịu nhận ruộng do dồn điền, đổi thửa thì ít khi xảy ra như ở Thượng Vực.
Thời điểm này, trong khi hầu hết các xã ở huyện Chương Mỹ (TP Hà Nội) cũng như các tỉnh phía Bắc lúa đã được gieo cấy xanh mặt ruộng thì tới chiều qua, chúng tôi về những cánh đồng tại thôn Vực Trong (xã Thượng Vực), thấy những thửa ruộng đã tiến hành dồn đổi xong xuôi, đường giao thông nội đồng thẳng tắp, thế nhưng điều lạ là cỏ vẫn mọc um tùm. Hàng trăm nông dân thôn Vực Trong, thay vì hối hả cày cấy, lại tụ tập kín đường làng để “đình công”, không chịu nhận ruộng sau khi chính quyền xã đã tiến hành dồn điền, đổi thửa khá bài bản. Hiện tại, cả thôn Vực Trong với gần 300 hộ dân, có tổng diện tích hơn 190 mẫu ruộng nhưng mới chỉ lác đác một số hộ dân gieo mạ, còn lại phần lớn đều chưa gieo mạ. Điều này đồng nghĩa với với việc hàng trăm ha ruộng đất màu mỡ ở xã Thượng Vực có nguy cơ phải bỏ hoang trong vụ ĐX này.
Thay vì xuống đồng cày cấy, nông dân thôn Vực Trong (xã Thượng Vực)
đổ ra ruộng “bãi công”
Vì sao nông dân thôn Vực Trong lại phản đối việc thực hiện dồn điền, đổi thửa gay gắt như vậy? Ông Nguyễn Công Lâm, trưởng nhóm đại diện cho hàng trăm hộ dân tại thôn Vực Trong khẳng định: Khi được UBND xã thông báo và họp bàn ở thôn Vực Trong về việc triển khai dồn điền, đổi thửa vào cuối tháng 9/2012, chủ trương này đã được đại bộ phận bà con trong thôn tán thành, ủng hộ. Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện, đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối, đặc biệt là việc hiến đất ruộng phục vụ dồn điền, đổi thửa.
Cụ thể, để triển khai việc dồn diền, đổi thửa, UBND xã Thượng Vực chủ trương kêu gọi các hộ dân hiến mỗi khẩu 30 m2 đất ruộng góp vào quỹ đất để quy hoạch và đào đắp lại hệ thống bờ thửa, giao thông nội đồng, hệ thống thủy lợi... Hiện tại, bình quân mỗi khẩu (có đất) ở xã Thượng Vực là 480 m2 ruộng, nghĩa là sau khi dồn điền, đổi thửa, mỗi khẩu sẽ chỉ còn lại 450 m2. Về việc hiến đất trong quá trình dồn điền, đổi thửa tại những địa phương không có quỹ đất 5% (đất công ích), được biết huyện Chương Mỹ đã có nguyên tắc trích từ đất quỹ đất I (tạm gọi là “đất 64” - đất được nhà nước giao cho các khẩu theo Nghị định 64-CP năm 1993) để phục vụ cho quỹ đất tái quy hoạch lại hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi... Điều này có nghĩa là sau khi dồn điền đổi thửa, diện tích “đất 64” bình quân mỗi khẩu đương nhiên sẽ còn lại ít hơn so với khi chưa dồn điền đổi thửa.
Vấn đề nảy sinh ở chỗ, thôn Vực Trong hiện nay vẫn còn một diện tích khá lớn đất công ích 5% do thôn và xã quản lí. Các diện tích này từ vụ mùa năm 2012 trở về trước được giao cho các hộ dân trong thôn đấu thầu, canh tác theo hình thức kết hợp trồng lúa - nuôi vịt hoặc kết hợp nuôi cá - lúa. Người dân cho rằng khi tiến hành dồn điền, đổi thửa, quỹ đất 5% này đáng nhẽ phải được trích ra để dành cho việc tái quy hoạch và xây dựng hệ thống bờ bao, giao thông, thủy lợi..., thay vì phải “trưng dụng” mỗi khẩu 30 m2 thuộc “đất 64”.
Anh Nguyễn Công Sản, một hộ dân thôn Vực Trong cho rằng, đất công ích của thôn hiện còn rất nhiều, thậm chí vượt cao hơn nhiều so với tỉ lệ giới hạn 5% đất nông nghiệp theo quy định của Nghị định 64. Trước đây, đất này đa số kém hiệu quả, thế nhưng hiện nay lại trở thành “có giá” nhất trong số các diện tích đất nông nghiệp, bởi có thể kết hợp trồng lúa và chăn nuôi. “Đến nay, thời hạn sử dụng đấu thầu đất công ích đã hết. Với những diện tích đất công ích có giá trị như hiện tại, dân chúng tôi cho rằng hộ nào đã được giao sử dụng tiếp đất công ích thì phải cắt phần “đất 64” ở đồng lúa để bổ sung cho quỹ đất xây dựng giao thông nội đồng, thủy lợi... khi dồn điền đổi thửa, chứ chẳng có lí do gì lại ăn bớt tiếp mỗi khẩu 30 m2 ở khu vực đất trồng lúa vốn đã rất eo hẹp” - anh Sản nêu ý kiến.
Chính sự nhùng nhằng về vấn đề nêu trên mà suốt từ cuối năm 2012 đến nay, hàng trăm hộ dân thôn Vực Trong vẫn nhất quyết không chịu nhận ruộng, cho dù UBND xã Thượng Vực đã triển khai nhiều giải pháp thuyết phục.
Tới chiều qua (26/2), các cơ quan chức năng huyện Chương Mỹ phối hợp với UBND xã Thượng Vực đã phải triển khai các biện pháp nhằm tiếp tục cho máy cày cày đất, kết hợp với việc vận động bà con thôn Thượng Vực nhận đất gieo cấy kịp thời vụ, nhưng xem ra người dân vẫn không mấy tán thành.
Minhcineenebo # Wednesday, February 27, 2013 3:16:13 AM
Lay lắt ruộng đồng
TRẦN ĐĂNG LÂM -Thứ Tư, 27/02/2013, 9:33 (GMT+7)
Tây Nguyên đang là cao điểm của mùa khô. Năm nay, mùa khô Tây Nguyên khốc liệt hơn mọi năm: Đồng ruộng không có nước để tưới; người và gia súc không có nước để uống, để sinh hoạt. “Bức tranh khô hạn” đang diễn ra gay gắt trên toàn vùng Tây Nguyên.
Lay lắt ruộng đồng
Tây Nguyên giữa mùa khô. Nắng như đổ lửa xuống khắp các hang cùng ngõ hẻm, từ thành thị đến các buôn làng xa xôi. Hàng chục ngàn ha cây trồng trên toàn vùng nơi héo rũ, nhiều nơi khô cháy. Sông hồ cạn kiệt. Trong lòng mỗi người nông dân ở đây như đang có lửa đốt khi nhìn đồng ruộng của mình khô cháy mà vô phương cứu chữa.
Vụ đông xuân 2012 - 2013, tỉnh Gia Lai đã gieo trồng được 51.000 ha cây trồng các loại, đạt 94,2% KH. Báo cáo mới nhất của liên Sở NN-PTNT - Tài chính tỉnh Gia Lai cho biết: Diện tích cây trồng vụ đông xuân bị hạn là 620 ha (lúa 247,3 ha, mất trắng 196 ha; rau màu các loại 335 ha)… Các huyện phía đông của tỉnh này như Đăk Pơ, Kbang, Kông Chro, thị xã An Khê là bị thiệt hại nhất.
Theo thống kê ban đầu từ Phòng NN-PTNT huyện Kông Chro - huyện bị hạn nặng nhất tỉnh Gia Lai, toàn huyện gieo trồng vụ đông xuân được gần 2.500 ha, nắng hạn đã cướp đi khoảng 100 ha cây trồng các loại. Ở các xã Đăk Pơ Pho, Yang Trung, An Tung, Chơ Loong…, mọi năm đến thời điểm này, cây trồng ở đây rất xanh tốt, vậy mà năm nay, đất trắng cứ trơ gan cùng nắng gió của mùa khô Tây Nguyên, cây trồng héo rũ, chết cháy.
Nhiều cánh đồng ở Tây Nguyên bị chết cháy
Trưởng phòng NN-PTNT huyện Kông Chro, ông Võ Văn Hưng, cho biết: Vụ mùa vừa qua, nông dân bị thiệt hại nặng, do vậy đến đầu vụ đông xuân này, Phòng đã khuyến cáo bà con không gieo trồng trên những vùng đất có thể thiếu nước; chuyển đổi cơ cấu cây trồng để tránh hạn. Tuy nhiên suốt nhiều tháng nay không có lấy giọt mưa nên diện tích đã gieo trồng cũng bị chết héo do hạn. Toàn huyện Kông Chro có 14 công trình thủy lợi lớn nhỏ thì công trình hồ chứa ở thị trấn đã cạn nước, các công trình khác chỉ còn 50 - 60% lượng nước. Ông Hồ Sỹ An (xã Yang Trung), cho biết: “Đầu vụ, gia đình tôi xuống giống gần 1 ha ngô lai, bây giờ đã bị chết sạch. Giờ nếu có giống cũng không dám trồng lại vì không biết khi nào mới có nước".
Tại xã Hà Mòn (huyện Đăk Hà, Kon Tum), nông dân ở đây phải thức trắng đêm để chờ… hồ sinh thủy như chờ một phép màu. Anh Hồ Ngọc Ân cho biết: Những ai không về quê ăn Tết thì còn tranh thủ được ít nước trong dịp Tết tưới đợt 2 cho cà phê. Anh và những người trong thôn Thống Nhất này dựng một chiếc lán vài mét vuông nhưng là để tránh nắng, chờ đêm đến nước lên tranh thủ bơm tưới cà phê. “Đây là lần đầu tiên từ 25 năm nay, hồ Thống Nhất này cạn đến đáy” - anh Ân nói. Ông Nguyễn Kế Trường - Chủ tịch UBND xã Hà Mòn, cho biết: Hồ Thống Nhất có năng lực tưới cho khoảng 150 ha cà phê.
Đến thời điểm này, hồ Thống Nhất cùng 4 hồ đập khác trong xã chỉ còn lại… bùn. Hiện nông dân đang tranh thủ “vắt” từng giọt nước tưới cà phê. Nhưng nếu nước pha bùn thì sẽ hỏng hoa, hại quả, ảnh hưởng xấu đến năng suất… Trước tình hình trên, người dân ở đây chỉ còn biết trông vào con đập Đăk Uy - đập lớn nhất tỉnh Kon Tum (có năng lực tưới cho khoảng 2.000 ha cây trồng). Tuy nhiên từ lâu, con đập này đã bị sập nắp cống (do lâu ngày không được bảo trì). Thêm vào đó là ở cửa chính bị bồi lấp lâu ngày nên chút nước còn lại không thể vượt qua được để đưa về đồng ruộng.
Tại tỉnh Đăk Lăk, đến 25/2/2013, toàn tỉnh gieo trồng vụ đông xuân được 42.451 ha cây trồng các loại, đạt 109% KH (trong đó lúa nước chiếm 31.444 ha). Toàn tỉnh hiện có 665 công trình thủy lợi lớn nhỏ, thiết kế tưới cho 26.000 ha lúa đông xuân, 48.000 ha lúa vụ mùa, 132.838 ha cà phê và 14.700 ha hoa màu các loại. Thời điểm này, những công trình trên chỉ đủ tưới nhỏ giọt cho cây trồng trên địa bàn.
Chắt từng giọt nước để tưới cà phê
Ra quân nạo vét kênh mương, kêu gọi tiết kiệm nước tưới, chuyển đổi phù hợp giống cây trồng, hỗ trợ giống, xuất ngân sách cứu đói… Đó là tất cả những gì mà các tỉnh Tây Nguyên - như mọi năm - đang ra sức làm, nhằm cứu vãn những vườn cây, ruộng lúa đang dần héo rũ. Tuy nhiên với nông dân Tây Nguyên thì mất mùa, đói giáp hạt trong thời gian tới là khó tránh khỏi.
Theo báo cáo của Sở NN-PTNT tỉnh này, đến nay, toàn tỉnh đã có 4.680 ha cây trồng bị hạn, mất trắng 486 ha (trong đó lúa nước có 3.717 ha, mất trắng 406 ha). Trước tình hình khô hạn xảy ra trên diện rộng, UBND các huyện đã chỉ đạo các địa phương tập trung chống hạn tích cực, phù hợp với điều kiện nguồn nước và tình hình sản xuất của từng vùng. Nhiều huyện đã trích ngân sách dự phòng để hỗ trợ chống hạn như nạo vét kênh mương, tu sửa công trình và mua nhiên liệu để bơm tưới (UBND huyện Krông Ana đã chi 530 triệu đồng chống hạn). Hiện nguồn nước phục vụ tưới cho cây trồng trên địa bàn tỉnh đang ở mức… cạn kiệt: Công trình nhỏ thì trơ đáy, công trình vừa và lớn thì mực nước đã giảm đáng kể. Những con suối nhỏ chỉ còn đá sỏi, mực nước ngầm suy giảm mạnh do nhiều năm gần đây tình trạng khoan giếng lấy nước tưới trên địa bàn tỉnh diễn ra khá phổ biến, làm ảnh hưởng không nhỏ đến mực nước ngầm.
Tương tự, cây trồng ở tỉnh Đăk Nông cũng đang lay lắt giữa mùa khô khốc liệt. Tại các huyện Krông Nô, Đăk Rlấp, Cư Jut, Đăk Glong…, ao hồ cạn kiệt đến trơ đáy. Tại huyện Krông Nô, hạn kéo dài hơn 2 tháng nay đã làm hàng trăm ha cây trồng ở đây có nguy cơ mất trắng. Đến nay, có khoảng 3.000 ha cây trồng ở các xã Quảng Phú, Đức Xuyên, Nâm N’ddirr cần nước tưới từ sông Krông Nô. Theo Cty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đăk Nông thì gần đây, sông Krông Nô luôn trong tình trạng khô hạn do Nhà máy Thủy điện Buôn Tua Srah không xả nước theo đúng cam kết. Trước tình hình này, nhiều nông dân xã Quảng Phú đã chặn ngang sông Krông Nô cho nước dâng lên trạm bơm D12 Buôn Suwk, lấy nước tưới cho gần 90 ha lúa và 30 ha cà phê.