My OperaĐiều ít biết về một phần tư thế kỷ Việt Nam đón vốn ngoại
Tuesday, March 26, 2013 2:27:49 AM
Điều ít biết về một phần tư thế kỷ Việt Nam đón vốn ngoại
►Vài hồi ức về quá trình hình thành Luật Đầu tư nước ngoài 25 năm trước...Một góc nhà máy Toyota Việt Nam tại Vĩnh Phúc. Một điều không thể phủ nhận là cộng đồng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã góp phần thay đổi một cách căn bản diện mạo kinh tế Việt Nam trong thời gian qua.
ANH MINH In bài viết Chia sẻ Bình luận0
Ngày 29/12/1987, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đầu tư nước ngoài, văn bản pháp lý quan trọng nhất chính thức hóa việc tiếp nhận đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam kể từ quá trình đổi mới. Ở thời điểm này nhìn lại, Việt Nam đã chính thức mở cửa đón dòng vốn FDI được tròn một phần tư thế kỷ.
Từ Điều lệ đầu tư 1977
GS. Lưu Văn Đạt, hiện là Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn dân chủ - pháp luật của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, là một trong những người lưu giữ những ký ức sâu nặng nhất về tiến trình mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam.
Ngược thời gian, vào một ngày đầu năm 1977, trong một buổi làm việc tại Văn phòng Thủ tướng, Phó thủ tướng Đặng Việt Châu đã truyền đạt chủ trương soạn thảo một văn bản pháp luật tạo điều kiện và cơ sở pháp lý cho người nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, trực tiếp làm ăn, kinh doanh tại Việt Nam.
Trò chuyện với VnEconomy, ông Đạt đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của Phó thủ tướng Đặng Việt Châu, người đã “có ý tưởng đầu tiên về việc đưa ra một văn bản pháp luật quy định về chuyện đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài”.
Tuy nhiên, trong nhận thức chung lúc đó, có nhiều điều không thống nhất và đặc biệt, có sự chủ quan. “Bối cảnh lúc đó, chúng ta vừa chiến thắng và thống nhất, trong tư tưởng có nhiều cái rất chủ quan. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta là một nước hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, chúng ta đánh giá mình quá cao. Do đó, chúng ta đã đề ra các điều kiện quá cao trong nghị định trước đó”, ông Đạt nhớ lại.
Bình luận về Điều lệ đầu tư năm 1977, ngân hàng National City Bank viết: “Người Việt Nam đã bày tỏ một mức độ khá thực dụng khi đưa ra bản điều lệ đầu tư nước ngoài có thể xem là không thông thường mà chính phủ một nước xã hội chủ nghĩa đã công bố”.
Trong khuôn khổ Điều lệ đầu tư năm 1977, các công ty dầu khí Tây Đức, Italia, Canada được Chính phủ Việt Nam cấp giấy phép đầu tư thăm dò, khai thác dầu khí tại một số khu vực ở thềm lục địa miền Nam Việt Nam, tuy nhiên nhìn về tổng thể, các kết quả đạt được là “không như mong muốn”.
Những nhà đầu tư tiềm năng của thế giới ít nhiều nhòm ngó thị trường Việt Nam thì hầu hết đều đến từ các nước “tư bản”. Mới thoát ra được khỏi cuộc chiến tranh thống nhất với lá cờ chống đế quốc tư bản được phất cao, thật khó để tạo ra trong hàng ngũ lãnh đạo các cấp một nhận thức cần chấp nhận dòng vốn của chính các nước tư bản để phát triển kinh tế.
Điều đó lý giải vì sao dù đã có Điều lệ đầu tư nước ngoài, nhưng trong khoảng thời gian 10 năm, hầu như không có dấu ấn đáng kể nào từ dòng vốn đầu tư quốc tế lên nền kinh tế Việt Nam. Nhiều tư liệu cho thấy, không ít cuộc tranh luận đã xảy ra ở hàng ngũ lãnh đạo cao cấp về việc liệu một nhà đầu tư Úc, Mỹ hay Hàn Quốc, mới ngày nào còn là “đế quốc tư bản bên kia bờ chiến tuyến”, lại có thể ngồi cùng nhau để thảo luận về lợi ích.
Quyết định lịch sử
Nhưng thực tế ấy là cơ hội để Luật Đầu tư nước ngoài ra đời. Không dễ dàng như nhiều luật khác, sự ra đời của Luật Đầu tư nước ngoài chịu những áp lực rất lớn vào thời điểm ấy, khi mà về thực tiễn thì nhà nước chưa có kinh nghiệm gì, trong khi về tư tưởng và lý luận thì còn nhiều tranh cãi.
Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 “ra” được đến Quốc hội là cả một chặng đường dài, và phải đến một cuộc họp của Hội đồng nhà nước vào ngày 16/11/1987 mới có thể “chốt” được về cơ bản. Trước đó, Bộ Chính trị Trung ương Đảng cũng đã cho ý kiến về dự thảo luật trong phiên họp ngày 10/9/1987
Thực hiện kết luận của Chủ tịch Hội đồng Nhà nước tại phiên họp ngày 16/11, Ủy ban Kinh tế đối ngoại của Hội đồng Bộ trưởng phối hợp với Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội đã tổ chức hai cuộc họp (ở Hà Nội và Tp.HCM) để lấy ý kiến của một số ngành, địa phương và đơn vị kinh tế cơ sở; đồng thời cũng đã gửi đến các đoàn đại biểu Quốc hội để lấy ý kiến.
Sau hai cuộc họp này, và trên cơ sở ý kiến đóng góp thêm của Hội đồng Nhà nước, ban dự thảo luật đã chỉnh lý thêm thành bản dự thảo mới và trình xin thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 8, tháng 12/1987.
Trong hồi tưởng của GS. Lưu Văn Đạt, một trong những người chấp bút soạn Luật Đầu tư nước ngoài 1987, trước khi bắt tay vào soạn thảo nâng điều lệ đầu tư nước ngoài thành luật, ông có được sự ủng hộ rất lớn của một số đồng chí lãnh đạo cao cấp của Chính phủ. Tuy nhiên, khi đi vào từng nội dung cụ thể, các lãnh đạo cũng phải nhiều lần “nâng lên đặt xuống”.
Điều đó lý giải tại sao khi “diễn đạt” các nội dung của luật, các nhà soạn thảo vẫn phải phải dùng ngôn ngữ và “lập trường” của các nhà lập pháp xã hội chủ nghĩa.
Trong phiên họp ngày 23/12/1987, tờ trình về dự thảo luật này đã được ông Võ Đông Giang, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đối ngoại trình bày trước Quốc hội. Ngay phần mở đầu, tờ trình đã phải nhấn mạnh rằng luật được xây dựng là để “thực hiện Nghị quyết số 19 của Bộ Chính trị ngày 17/7/1984 và Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 (khóa V) ngày 20/12/1984 về việc “bổ sung và hoàn thiện Điều lệ đầu tư đã ban hành (năm 1977), tiến tới xây dựng một bộ luật đầu tư hoàn chỉnh”.
Tuy nhiên, việc soạn thảo luật là để hướng tới việc “thể chế hóa đường lối hợp tác kinh tế của nước ta với nước ngoài, trước hết là với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa”.
Vẫn theo tờ trình, “vấn đề cốt lõi trong chính sách hợp tác kinh tế với nước ngoài là xử lý lợi ích của ta và của bên nước ngoài sao cho vừa có lợi cho ta, vừa bảo đảm những lợi ích chính đáng của bên nước ngoài”. Tuy nhiên, “lợi ích chính của bên nước ngoài là lợi nhuận cao và an toàn về vốn, lãi; riêng đối với các nước xã hội chủ nghĩa, cần có sản phẩm đáp ứng yêu cầu của bạn mà không phải trả bằng ngoại tệ mạnh”.
Dự thảo luật cũng xác định những mục tiêu chính của luật là “giành được càng sớm càng tốt những cái ta đang thiếu và rất cần là vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý và chỗ đứng trong phân công lao động quốc tế; và để đổi lại, sẽ “bảo đảm cho người đầu tư nước ngoài được an toàn tối đa về tài sản, được quản lý kinh doanh có hiệu quả, được lợi nhuận khá hơn hoặc ít nhất là tương đương với lợi nhuận đầu tư ở những nước láng giềng của ta”.
Để thể hiện sự “cởi mở” đối với các nhà đầu tư nước ngoài, về vốn của bên nước ngoài tham gia xí nghiệp liên doanh, khác với Điều lệ đầu tư 1977 quy định phần góp vốn của bên nước ngoài vào xí nghiệp liên doanh tối thiểu 30%, tối đa 49% số vốn góp của hai bên, Luật này không hạn chế mức cao nhất và chỉ quy định mức tối thiểu, không dưới 30% số vốn góp của hai bên.
Quy định này, theo ông Võ Đông Giang, là do “từ những năm 70, các nước thường không quy định như vậy nữa, vì các nhà tư bản nước ngoài sợ rằng nếu chỉ được đầu tư tối đa 49% thì quyền lãnh đạo kinh doanh sẽ nằm trong tay các nước đang phát triển là những nước quản lý kinh doanh rất tồi”.
Một điểm đáng chú ý khác là việc sẽ thành lập ủy ban nhà nước về hợp tác và đầu tư để thống nhất đầu mối quản lý và giải quyết các hoạt động đầu tư nước ngoài. “Người đầu tư nước ngoài sẽ ngần ngại nếu họ phải giao dịch với quá nhiều đầu mối và nếu không có một cơ quan có thẩm quyền quyết định”, ông Giang phân tích với Quốc hội.
Rất nhiều nội dung trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, giờ đây nhìn lại rất chặt chẽ và cứng nhắc, nhưng theo hồi tưởng của những người tham gia soạn thảo, thì thực sự đã là “cách mạng” khi đó. Chính phủ, khi tiến hành tổng kết các chính sách quan trọng trong 5 năm 1986-1990, đã xếp việc ban hành Luật Đầu tư nước ngoài trong 9 nội dung quan trọng nhất, cùng với các nội dung đã đi vào lịch sử như khoán nông nghiệp, trao quyền tự chủ kinh doanh cho xí nghiệp quốc doanh, xóa bao cấp, chuyển ngân hàng sang kinh doanh…
Vai trò “tư vấn ngoại”
Vẫn theo hồi tưởng của GS. Lưu Văn Đạt, trong quá trình xây dựng luật, ban soạn thảo đã tranh thủ được sự giúp đỡ của một số tổ chức quốc tế, như Hội đồng Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (Liên hiệp quốc), Vụ Pháp luật Ban thư ký Liên hiệp quốc và nhiều chuyên gia pháp luật, kinh tế, kỹ thuật nước ngoài thuộc nhiều quốc tịch, trong đó có những chuyên gia có tầm cỡ quốc tế như ông Ganessan (Ấn Độ), tiến sĩ Strunck (CHLB Đức)…
Nhằm hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội, ban soạn thảo được phép gửi dự thảo cho một số chuyên gia Liên hiệp quốc để bình luận, đồng thời tiếp xúc với các nhà kinh doanh và nhà báo nước ngoài để thông báo và trao đổi ý kiến về nội dung của dự thảo.
Một trong những chuyên gia như vậy, ông Newman, cố vấn pháp lý của Unido đã có bản góp ý rất chi tiết cho nhiều điều khoản trong dự thảo luật. Một tài liệu gồm hai trang đánh máy của “văn bản góp ý” này hiện vẫn còn được ông Lưu Văn Đạt lưu giữ.
Một trong những điều khoản được các chuyên gia nước ngoài đặc biệt quan tâm chính là việc bảo toàn lợi ích cho nhà đầu tư vì bối cảnh lúc đó vẫn còn nhiều rủi ro. Theo ông Newman, một liên doanh hoặc một xí nghiệp tư nhân cần được đảm bảo “sẽ không bị quốc hữu hóa trong quá trình thực hiện hợp đồng liên doanh hoặc giấy phép đầu tư “, “…trong những trường hợp ngoại lệ quốc hữu hóa trở thành hết sức cần thiết theo quan điểm của Chính phủ và của Quốc hội vì quyền lợi ích tối cần của quốc gia, Chính phủ sẽ thông qua việc thoả thuận giữa hai bên với người nước ngoài mà bồi thường xứng đáng cho người nước ngoài đó”.
Chính tư tưởng “bảo vệ nhà đầu tư”, được hiện thực hóa trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, đã khiến cho dự luật này nhận được sử ủng hộ mạnh mẽ của các nhà đầu tư nước ngoài, mở ra giai đoạn thu hút đầu tư mạnh mẽ trong những năm sau đó. Sự hợp tình hợp lý trong các ý kiến đóng góp của các chuyên gia quốc tế đã được tiếp nhận.
Với tư tưởng “bảo vệ nhà đầu tư”, các nội dung như “thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài”, “chuyển lợi nhuận ra nước ngoài”, “xử lý tranh chấp”… đều đã được đưa vào luật, qua đó tạo sự tin tưởng cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Luật Đầu tư nước ngoài đã trải qua nhiều lần sửa đổi kể từ khi được ban hành, và hiện nay vẫn tiếp tục được sửa đổi cho phù hợp với tình hình mới. Tuy nhiên, vai trò lịch sử của nó đã được khẳng định: trên 14 ngàn dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 200 tỷ USD đang còn hiệu lực chính là kết quả vĩ đại của 25 năm mở cửa.
Cho dù, còn mặt này mặt kia chưa đạt, thì một điều không thể phủ nhận là cộng đồng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã góp phần thay đổi một cách căn bản diện mạo kinh tế Việt Nam trong thời gian qua.
►Vài hồi ức về quá trình hình thành Luật Đầu tư nước ngoài 25 năm trước...Một góc nhà máy Toyota Việt Nam tại Vĩnh Phúc. Một điều không thể phủ nhận là cộng đồng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã góp phần thay đổi một cách căn bản diện mạo kinh tế Việt Nam trong thời gian qua.
ANH MINH In bài viết Chia sẻ Bình luận0
Ngày 29/12/1987, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đầu tư nước ngoài, văn bản pháp lý quan trọng nhất chính thức hóa việc tiếp nhận đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam kể từ quá trình đổi mới. Ở thời điểm này nhìn lại, Việt Nam đã chính thức mở cửa đón dòng vốn FDI được tròn một phần tư thế kỷ.
Từ Điều lệ đầu tư 1977
GS. Lưu Văn Đạt, hiện là Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn dân chủ - pháp luật của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, là một trong những người lưu giữ những ký ức sâu nặng nhất về tiến trình mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam.
Ngược thời gian, vào một ngày đầu năm 1977, trong một buổi làm việc tại Văn phòng Thủ tướng, Phó thủ tướng Đặng Việt Châu đã truyền đạt chủ trương soạn thảo một văn bản pháp luật tạo điều kiện và cơ sở pháp lý cho người nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, trực tiếp làm ăn, kinh doanh tại Việt Nam.
Trò chuyện với VnEconomy, ông Đạt đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của Phó thủ tướng Đặng Việt Châu, người đã “có ý tưởng đầu tiên về việc đưa ra một văn bản pháp luật quy định về chuyện đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài”.
Tuy nhiên, trong nhận thức chung lúc đó, có nhiều điều không thống nhất và đặc biệt, có sự chủ quan. “Bối cảnh lúc đó, chúng ta vừa chiến thắng và thống nhất, trong tư tưởng có nhiều cái rất chủ quan. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta là một nước hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, chúng ta đánh giá mình quá cao. Do đó, chúng ta đã đề ra các điều kiện quá cao trong nghị định trước đó”, ông Đạt nhớ lại.
Bình luận về Điều lệ đầu tư năm 1977, ngân hàng National City Bank viết: “Người Việt Nam đã bày tỏ một mức độ khá thực dụng khi đưa ra bản điều lệ đầu tư nước ngoài có thể xem là không thông thường mà chính phủ một nước xã hội chủ nghĩa đã công bố”.
Trong khuôn khổ Điều lệ đầu tư năm 1977, các công ty dầu khí Tây Đức, Italia, Canada được Chính phủ Việt Nam cấp giấy phép đầu tư thăm dò, khai thác dầu khí tại một số khu vực ở thềm lục địa miền Nam Việt Nam, tuy nhiên nhìn về tổng thể, các kết quả đạt được là “không như mong muốn”.
Những nhà đầu tư tiềm năng của thế giới ít nhiều nhòm ngó thị trường Việt Nam thì hầu hết đều đến từ các nước “tư bản”. Mới thoát ra được khỏi cuộc chiến tranh thống nhất với lá cờ chống đế quốc tư bản được phất cao, thật khó để tạo ra trong hàng ngũ lãnh đạo các cấp một nhận thức cần chấp nhận dòng vốn của chính các nước tư bản để phát triển kinh tế.
Điều đó lý giải vì sao dù đã có Điều lệ đầu tư nước ngoài, nhưng trong khoảng thời gian 10 năm, hầu như không có dấu ấn đáng kể nào từ dòng vốn đầu tư quốc tế lên nền kinh tế Việt Nam. Nhiều tư liệu cho thấy, không ít cuộc tranh luận đã xảy ra ở hàng ngũ lãnh đạo cao cấp về việc liệu một nhà đầu tư Úc, Mỹ hay Hàn Quốc, mới ngày nào còn là “đế quốc tư bản bên kia bờ chiến tuyến”, lại có thể ngồi cùng nhau để thảo luận về lợi ích.
Quyết định lịch sử
Nhưng thực tế ấy là cơ hội để Luật Đầu tư nước ngoài ra đời. Không dễ dàng như nhiều luật khác, sự ra đời của Luật Đầu tư nước ngoài chịu những áp lực rất lớn vào thời điểm ấy, khi mà về thực tiễn thì nhà nước chưa có kinh nghiệm gì, trong khi về tư tưởng và lý luận thì còn nhiều tranh cãi.
Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 “ra” được đến Quốc hội là cả một chặng đường dài, và phải đến một cuộc họp của Hội đồng nhà nước vào ngày 16/11/1987 mới có thể “chốt” được về cơ bản. Trước đó, Bộ Chính trị Trung ương Đảng cũng đã cho ý kiến về dự thảo luật trong phiên họp ngày 10/9/1987
Thực hiện kết luận của Chủ tịch Hội đồng Nhà nước tại phiên họp ngày 16/11, Ủy ban Kinh tế đối ngoại của Hội đồng Bộ trưởng phối hợp với Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội đã tổ chức hai cuộc họp (ở Hà Nội và Tp.HCM) để lấy ý kiến của một số ngành, địa phương và đơn vị kinh tế cơ sở; đồng thời cũng đã gửi đến các đoàn đại biểu Quốc hội để lấy ý kiến.
Sau hai cuộc họp này, và trên cơ sở ý kiến đóng góp thêm của Hội đồng Nhà nước, ban dự thảo luật đã chỉnh lý thêm thành bản dự thảo mới và trình xin thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 8, tháng 12/1987.
Trong hồi tưởng của GS. Lưu Văn Đạt, một trong những người chấp bút soạn Luật Đầu tư nước ngoài 1987, trước khi bắt tay vào soạn thảo nâng điều lệ đầu tư nước ngoài thành luật, ông có được sự ủng hộ rất lớn của một số đồng chí lãnh đạo cao cấp của Chính phủ. Tuy nhiên, khi đi vào từng nội dung cụ thể, các lãnh đạo cũng phải nhiều lần “nâng lên đặt xuống”.
Điều đó lý giải tại sao khi “diễn đạt” các nội dung của luật, các nhà soạn thảo vẫn phải phải dùng ngôn ngữ và “lập trường” của các nhà lập pháp xã hội chủ nghĩa.
Trong phiên họp ngày 23/12/1987, tờ trình về dự thảo luật này đã được ông Võ Đông Giang, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đối ngoại trình bày trước Quốc hội. Ngay phần mở đầu, tờ trình đã phải nhấn mạnh rằng luật được xây dựng là để “thực hiện Nghị quyết số 19 của Bộ Chính trị ngày 17/7/1984 và Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 (khóa V) ngày 20/12/1984 về việc “bổ sung và hoàn thiện Điều lệ đầu tư đã ban hành (năm 1977), tiến tới xây dựng một bộ luật đầu tư hoàn chỉnh”.
Tuy nhiên, việc soạn thảo luật là để hướng tới việc “thể chế hóa đường lối hợp tác kinh tế của nước ta với nước ngoài, trước hết là với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa”.
Vẫn theo tờ trình, “vấn đề cốt lõi trong chính sách hợp tác kinh tế với nước ngoài là xử lý lợi ích của ta và của bên nước ngoài sao cho vừa có lợi cho ta, vừa bảo đảm những lợi ích chính đáng của bên nước ngoài”. Tuy nhiên, “lợi ích chính của bên nước ngoài là lợi nhuận cao và an toàn về vốn, lãi; riêng đối với các nước xã hội chủ nghĩa, cần có sản phẩm đáp ứng yêu cầu của bạn mà không phải trả bằng ngoại tệ mạnh”.
Dự thảo luật cũng xác định những mục tiêu chính của luật là “giành được càng sớm càng tốt những cái ta đang thiếu và rất cần là vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý và chỗ đứng trong phân công lao động quốc tế; và để đổi lại, sẽ “bảo đảm cho người đầu tư nước ngoài được an toàn tối đa về tài sản, được quản lý kinh doanh có hiệu quả, được lợi nhuận khá hơn hoặc ít nhất là tương đương với lợi nhuận đầu tư ở những nước láng giềng của ta”.
Để thể hiện sự “cởi mở” đối với các nhà đầu tư nước ngoài, về vốn của bên nước ngoài tham gia xí nghiệp liên doanh, khác với Điều lệ đầu tư 1977 quy định phần góp vốn của bên nước ngoài vào xí nghiệp liên doanh tối thiểu 30%, tối đa 49% số vốn góp của hai bên, Luật này không hạn chế mức cao nhất và chỉ quy định mức tối thiểu, không dưới 30% số vốn góp của hai bên.
Quy định này, theo ông Võ Đông Giang, là do “từ những năm 70, các nước thường không quy định như vậy nữa, vì các nhà tư bản nước ngoài sợ rằng nếu chỉ được đầu tư tối đa 49% thì quyền lãnh đạo kinh doanh sẽ nằm trong tay các nước đang phát triển là những nước quản lý kinh doanh rất tồi”.
Một điểm đáng chú ý khác là việc sẽ thành lập ủy ban nhà nước về hợp tác và đầu tư để thống nhất đầu mối quản lý và giải quyết các hoạt động đầu tư nước ngoài. “Người đầu tư nước ngoài sẽ ngần ngại nếu họ phải giao dịch với quá nhiều đầu mối và nếu không có một cơ quan có thẩm quyền quyết định”, ông Giang phân tích với Quốc hội.
Rất nhiều nội dung trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, giờ đây nhìn lại rất chặt chẽ và cứng nhắc, nhưng theo hồi tưởng của những người tham gia soạn thảo, thì thực sự đã là “cách mạng” khi đó. Chính phủ, khi tiến hành tổng kết các chính sách quan trọng trong 5 năm 1986-1990, đã xếp việc ban hành Luật Đầu tư nước ngoài trong 9 nội dung quan trọng nhất, cùng với các nội dung đã đi vào lịch sử như khoán nông nghiệp, trao quyền tự chủ kinh doanh cho xí nghiệp quốc doanh, xóa bao cấp, chuyển ngân hàng sang kinh doanh…
Vai trò “tư vấn ngoại”
Vẫn theo hồi tưởng của GS. Lưu Văn Đạt, trong quá trình xây dựng luật, ban soạn thảo đã tranh thủ được sự giúp đỡ của một số tổ chức quốc tế, như Hội đồng Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (Liên hiệp quốc), Vụ Pháp luật Ban thư ký Liên hiệp quốc và nhiều chuyên gia pháp luật, kinh tế, kỹ thuật nước ngoài thuộc nhiều quốc tịch, trong đó có những chuyên gia có tầm cỡ quốc tế như ông Ganessan (Ấn Độ), tiến sĩ Strunck (CHLB Đức)…
Nhằm hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội, ban soạn thảo được phép gửi dự thảo cho một số chuyên gia Liên hiệp quốc để bình luận, đồng thời tiếp xúc với các nhà kinh doanh và nhà báo nước ngoài để thông báo và trao đổi ý kiến về nội dung của dự thảo.
Một trong những chuyên gia như vậy, ông Newman, cố vấn pháp lý của Unido đã có bản góp ý rất chi tiết cho nhiều điều khoản trong dự thảo luật. Một tài liệu gồm hai trang đánh máy của “văn bản góp ý” này hiện vẫn còn được ông Lưu Văn Đạt lưu giữ.
Một trong những điều khoản được các chuyên gia nước ngoài đặc biệt quan tâm chính là việc bảo toàn lợi ích cho nhà đầu tư vì bối cảnh lúc đó vẫn còn nhiều rủi ro. Theo ông Newman, một liên doanh hoặc một xí nghiệp tư nhân cần được đảm bảo “sẽ không bị quốc hữu hóa trong quá trình thực hiện hợp đồng liên doanh hoặc giấy phép đầu tư “, “…trong những trường hợp ngoại lệ quốc hữu hóa trở thành hết sức cần thiết theo quan điểm của Chính phủ và của Quốc hội vì quyền lợi ích tối cần của quốc gia, Chính phủ sẽ thông qua việc thoả thuận giữa hai bên với người nước ngoài mà bồi thường xứng đáng cho người nước ngoài đó”.
Chính tư tưởng “bảo vệ nhà đầu tư”, được hiện thực hóa trong Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, đã khiến cho dự luật này nhận được sử ủng hộ mạnh mẽ của các nhà đầu tư nước ngoài, mở ra giai đoạn thu hút đầu tư mạnh mẽ trong những năm sau đó. Sự hợp tình hợp lý trong các ý kiến đóng góp của các chuyên gia quốc tế đã được tiếp nhận.
Với tư tưởng “bảo vệ nhà đầu tư”, các nội dung như “thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài”, “chuyển lợi nhuận ra nước ngoài”, “xử lý tranh chấp”… đều đã được đưa vào luật, qua đó tạo sự tin tưởng cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Luật Đầu tư nước ngoài đã trải qua nhiều lần sửa đổi kể từ khi được ban hành, và hiện nay vẫn tiếp tục được sửa đổi cho phù hợp với tình hình mới. Tuy nhiên, vai trò lịch sử của nó đã được khẳng định: trên 14 ngàn dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 200 tỷ USD đang còn hiệu lực chính là kết quả vĩ đại của 25 năm mở cửa.
Cho dù, còn mặt này mặt kia chưa đạt, thì một điều không thể phủ nhận là cộng đồng doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã góp phần thay đổi một cách căn bản diện mạo kinh tế Việt Nam trong thời gian qua.
Minhcineenebo # Wednesday, April 3, 2013 12:50:34 PM
►“Cũng như trong nhà, lúc bĩ cực, cũng là lúc dễ khiến người ta nổi nóng với nhau”...Nền kinh tế quý 1 năm nay buồn hơn cả quý 1 năm ngoái, khi cả sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đều có tốc độ tăng trưởng thấp hơn cùng kỳ những năm trước.
ĐOÀN TRẦN In bài viết Chia sẻ Bình luận3 Nền kinh tế chưa rõ dấu hiệu phục hồi, trong khi đó, các cuộc tranh cãi nổ ra dường như là bất tận và đụng đâu cũng thấy nảy sinh sự bất đồng trong dư luận, từ các giải pháp cứu thị trường bất động sản, xử lý nợ xấu, đến việc điều hành giá...
Cuộc tranh cãi ly kỳ nhất phải kể đến có lẽ là nên hay không cứu thị trường bất động sản. Cuối tháng 12 năm ngoái, Thủ tướng dẫn đoàn công tác của Chính phủ, đến trực tiếp làm việc với Tp.HCM và Hà Nội để bàn chi tiết kế hoạch gỡ khó tồn kho cho thị trường này, một nghị quyết riêng của Chính phủ, khi đó cũng đã được tính đến.
Một không khí sôi nổi bao trùm lên không chỉ thị trường bất động sản mà cả nền kinh tế, khi chứng kiến các cuộc làm việc khẩn trương đó và tinh thần kịp thời ra một nghị quyết riêng ngay từ tháng 1, để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu của Chính phủ.
Tình hình có vẻ diễn tiến khá xuôi chiều mát mái. Tuy nhiên, không được bao lâu sau, trong khi gói giải pháp của nghị quyết mới trong quá trình “làm quen” với thực tế, thì các cuộc tranh cãi trong dư luận bắt đầu trào sôi, ngày một ly kỳ hơn và liên tục thiết lập những “đỉnh” mới.
Mở màn cho các cuộc tranh cãi về vấn đề này, là vào ngày 24/1, trong phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, một loạt các câu hỏi cũng như bình luận “rát mặt” của các đại biểu Quốc hội đã được tới tấp đưa ra.
Chẳng hạn, ngay sau khi Bộ trưởng Bộ Xây dựng trần tình: “Chúng tôi mong muốn có các giải pháp mạnh hơn nữa nhưng điều kiện kinh tế của chúng ta không cho phép. Không như các nước có nhiều tiền, họ giải quyết dễ dàng”. Thì Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Thanh Hóa Lê Nam bình luận: “Thiếu tiềm lực để giải quyết, mà vẫn cứ cố giải quyết như vậy, có lẽ chỉ kéo dài thêm những nhức nhối ở thị trường bất động sản. Thôi thà cứ để thị trường tự điều tiết thì có lợi cho dân hơn”.
Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Tp.HCM Trần Du Lịch tiếp lời: “Càng can thiệp, e sẽ càng rắc rối”.
Bổ sung thêm, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình Bùi Văn Phương: “Chúng ta không thể cứ theo cách một người giãi ra, người khác lại phải đi giải quyết hậu quả”...
Sau cuộc mở màn này, là những ngày tháng liên miên tranh cãi... Thậm chí, có lúc, trở nên kịch tính đến mức chỉ một sáng kiến “đánh thuế tiền gửi tiết kiệm” của lãnh đạo Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM, cũng khiến gần như cả dư luận xã hội tràn đầy phẫn nộ.
Gần đây nhất, là cuộc “chất vấn” của Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội với TS. Alan Phan - một Việt kiều tại Mỹ, khi ông Phan cho rằng hãy để cho bất động sản rơi tự do. Điều này sẽ làm giá nhà giảm thêm 30-50% để “bắt kịp” thu nhập của người dân và sẽ tạo ra một tầng lớp trung lưu có đủ điều kiện mua nhà. Người dân sẽ có thêm niềm tin và đây chính là một cú hích tạo ra sự kích cầu lớn. Nếu cứu, Chính phủ cũng như nền kinh tế Việt Nam sẽ phải trả cái giá đắt.
Với xử lý nợ xấu, trong đó có việc công ty mua bán nợ xấu sẽ ra đời và hoạt động thế nào, thì không chỉ gây tranh cãi trong dư luận, mà ngay trong Chính phủ có lẽ cũng là như vậy, khi tại phiên họp báo thường kỳ của Chính phủ cuối tuần rồi, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam có tiết lộ “nhiều nội dung cụ thể của đề án (đề án công ty quản lý tài sản - hay còn được gọi nôm na là công ty mua bán nợ xấu - PV) chưa tạo được lòng tin trong các thành viên Chính phủ”.
Rồi ngay cả “tin vui” nợ xấu đã giảm từ 8,8% của tháng 9/2012 xuống còn 6% cuối tháng 2/2013, mặc dù được chính thức đưa ra từ các cơ quan có trách nhiệm của Chính phủ, nhưng cũng dấy lên làn sóng tranh cãi không ngừng về sự “thần kỳ” này.
Nhiều chuyên gia kinh tế khen đó là một bước tiến rất lớn trong ngành tài chính, ngân hàng, nhưng đồng thời cũng không ngần ngại đặt dấu hỏi lớn, liệu con số này chính xác đến đâu và thực chất của vấn đề nợ xấu như thế nào?
“Tất cả các cuộc tranh cãi đều có lý do”, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng Trần Ngọc Vinh nói. “Cũng như trong nhà, lúc bĩ cực, cũng là lúc dễ khiến người ta nổi nóng với nhau, nhất là khi nhìn đâu cũng thấy bế tắc. Nếu thực sự các giải pháp là khả thi giúp nền kinh tế đi lên, thì dư luận đã có niềm tin để yên tâm chờ đợi, hơn là phải lớn tiếng tiếng lại lời qua như vậy”.
Còn Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, TS. Trần Hoàng Ngân, nhiều lần khuyến cáo rằng giải pháp của mọi giải pháp đối với nền kinh tế lúc này, là Chính phủ phải khôi phục được niềm tin.
Theo ông Ngân, với câu chuyện khôi phục niềm tin, Chính phủ phải thể hiện quyết tâm cao nhất giữa lời nói và hành động. Chính sách phải ổn định và nhất quán, điều hành và thông tin của các thành viên Chính phủ đối với thị trường là đồng bộ, đồng thuận và cùng mục tiêu chung. “Nhưng điều này, vốn đã luôn là điểm yếu trong điều hành của Chính phủ”, ông Ngân lo ngại.
Nền kinh tế quý 1 năm nay buồn hơn cả quý 1 năm ngoái, mặc dù đạt được mức tăng trưởng GDP 4,89%, cao hơn con số 4,75% của quý 1 năm 2012, nhưng cả sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đều có tốc độ tăng trưởng thấp hơn cùng kỳ những năm trước. Trong đó, ngành công nghiệp có mức tăng trưởng thấp nhất trong vòng 4 năm qua, còn sản xuất nông nghiệp vốn luôn được coi là điểm sáng, niềm tự hào, chỗ dựa của nền kinh tế, cũng đã bắt đầu đi xuống...
Minhcineenebo # Friday, April 5, 2013 2:03:02 AM
Trong khi một số “ông lớn” trong nước như Masan, HVG, Thiên Thanh… tung tiền mua gom các doanh nghiệp nội thì các đại gia ngoại cũng không hề chậm chân, đang ồ ạt đổ tiền vào nắm giữ các “mối” ngon trong nước chính là các “ông lớn” nội. Sự góp mặt của khối ngoại khiến cho làn sóng M&A trở nên ngày càng sôi động.
Xem bài khác trên Vef.vn
Những vụ mua bán chóng vánh
TPG được biết đến là một trong những tập đoàn đầu tư vốn tư nhân lớn nhất của Mỹ với lượng tài sản quản lý lên đến 54,5 tỷ USD đã xác định Việt Nam là một thị trường đầu tư quan trọng. TGP đã từng có khoản đầu tư hiệu quả vào Masan và FPT.
TPG đã thoái vốn khỏi FPT nhưng vẫn giữ lại cổ phần tại Masan và đây là một trong những khoản đầu tư có hiệu quả cao nhất của TPG trên phạm vi toàn cầu tính trong năm vừa qua với giá thị trường ước gấp khoảng 5 lần giá trị đầu tư ban đầu (năm 2009).
Không chỉ tăng về giá, khoản đầu tư vào Masan đang mang lại vị thế rất lớn cho TGP khi mà sự mở rộng của Masan thông qua các thương vụ thâu tóm Vinacafe Biên Hòa, Proconco, Vĩnh Hảo… đang khiến cho khoản đầu tư của TPG trở nên giá trị hơn bao giờ hết.
Cũng “kết” Masan, hồi đầu năm, Tập đoàn Kohlberg Kravis Roberts (KKR) cũng đã tuyên bố mua thêm 10% cổ phần của Masan Consumer (một công ty con của Masan), trị giá 200 triệu USD thông qua đầu tư trực tiếp và mua lại của cổ đông cũ (sau khoản đầu tư 159 triệu USD hồi tháng 4/2011).
Tới 4/2, Masan Consumer đã xác nhận hoàn tất phát hành riêng lẻ hơn 22,84 triệu cổ phiếu cho KKR với tổng giá trị thu về hơn 100 triệu USD.
Cuối năm 2012, thị trường vật liệu xây dựng nội địa cũng rúng động với thông tin tập đoàn xi măng lớn nhất Đông Nam Á, Semen Gresik (SMGR) của Indonessia đổ 230 triệu USD (hơn 4,8 nghìn tỉ đồng) mua lại 70% cổ phần của Xi măng Thăng Long của một trong những “tỷ phú ẩn danh” giàu nhất Việt Nam, ông Vũ Văn Tiền - chủ tịch tập đoàn Geleximco.
Cùng thời gian này, tờ Bangkok Post của Thái Lan cho biết, Tập đoàn xi măng Siam (SCG) của nước này đã ký thỏa thuận mua 85% cổ phần của nhà sản xuất gạch lát bằng gốm lớn nhất Việt Nam - Công ty cổ phần Prime Group (Việt Nam) với giá 7,2 tỷ baht (gần 5.000 tỷ đồng).
Trong lĩnh vực nhạy cảm như ngân hàng, thị trường tài chính trong những đầu năm cũng bùng nổ thông tin Ngân hàng Tokyo Mitsubishi UFJ (Nhật Bản) mua 20% cổ phần Ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) với giá trị 15.465 tỷ đồng - tương đương 743 triệu USD.
Làm chủ thị trường
Có thể thấy, trong 2-3 năm gần đây, các thương vụ M&A trong đó các đại gia ngoại mua cổ phần nội diễn ra với mật độ dày đặc.
Hàng loạt các vụ M&A lớn đã diễn ra một cách rầm rộ như: Vietcombank bán 15% cổ phần cho Ngân hàng Mizuho (Nhật Bản) trị giá 567 triệu USD; Fortis Healthcare International của Ấn Độ mua 65% cổ phần của Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ; C.P bán 70,8% cho Công ty Feedmill Bussiness (Trung Quốc); Thai Plastic and Chemicals PCL mua gom cổ phần Nhựa Tiền Phong (thống trị thị trường miền Bắc) và Nhựa Bình Minh (chi phối thị trường phía Nam); Sumitomo Life đàm phán mua lại 18% cổ phần của Bảo Việt từ HSBC; Unicharm Co., Ltd đầu tư với tỷ lệ sở hữu lên tới 95% vốn điều lệ của CTCP Diana Việt Nam; Tập đoàn CJ-CGV (Hàn Quốc) mua 92% cổ phần của Envoy Media Partner; Lotte (Hàn Quốc) mua lại hết cổ phần Minh Vân, trở thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài…
.
Hiện tượng M&A là một hoạt động kinh doanh rất bình thường. Nó thường diễn ra mạnh mẽ trong thời kỳ khủng hoảng khi mà nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong khi không ít đại gia giàu có sẵn sàng tung tiền ra để nắm giữ những công ty có tiềm năng.
Trong các thương vụ nói trên, các thương vụ đại gia ngoại rót tiền vào Masan khá dễ hiểu. Lý do có lẽ là bởi, đây là một tập đoàn vốn tư nhân có tốc độ phát triển về quy mô và doanh thu rất nhanh, tăng cả chục lần trong 3-4 năm qua. Bên cạnh đó, Masan đã chiếm thế thượng phong trong nhiều lĩnh vực tiềm năng như sản xuất nước chấm, mì tôm… và có chiến lược mở rộng quy mô thông qua M&A các công ty, cũng như các cơ hội kinh doanh ở địa phương có tiềm năng khác.
Trong trường hợp Semen Gresik bỏ ra gần 5.000 tỷ đồng mua mua lại 70% cổ phần của Xi măng Thăng Long - một cái giá quá đắt so với giá các cổ phiếu xi măng trên sàn như Hà Tiên, Bút Sơn…, việc đi tìm lý do có vẻ rất khó khăn.
Với vụ M&A nói trên, Thăng Long sẽ tăng vốn mạnh lên 4.200 tỷ đồng, vượt qua các doanh nghiệp sản xuất xi măng khác tại Việt Nam. Sản phẩm của công ty cũng sẽ có đầu ra rộng mở hơn hẳn khi được chuyển sang cung cấp cho thị trường Indonesia vốn đang thiếu xi măng trầm trọng.
Với vị thế số 1 của mình tại Indonesia, Semen Gresik và chiến lược thâu tóm tiếp một số công ty khác nữa, tập đoàn này có thể trở thành nhà cung cấp xi măng số một trong khu vực Đông Nam Á.
Trường hợp, PCL âm thầm mua cổ phần Nhựa Tiền Phong và Nhựa Bình Minh thì ai cũng có thể nhận biết âm mưu trở thành nhà sản xuất và phân phối nhựa hàng đầu tại thị trường Việt Nam, bên cạnh thị trường Thái Lan, nơi TPC nắm 50% thị phần.
Có thể thấy, trong thời gian gần đây, các thương vụ thâu tóm, sáp nhập doanh nghiệp của các đại gia ngoại nhằm thực hiện chiến lược mở rộng kinh doanh trên toàn khu vực đã được thực hiện một cách khá thuận lợi.
Các nhà đầu tư ngoại đang quan tâm nhiều đến doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu đến từ Nhật Bản, Malaysia, Indonesia và gần đây là Singapore. Các lĩnh vực được quan tâm bao gồm: tiêu dùng, vật liệu xây dựng, BĐS, ngân hàng, bảo hiểm và cả các hệ thống hệ thống phân phối bán lẻ như điện máy.
Minhcineenebo # Friday, April 5, 2013 2:03:24 AM
Kinh tế khó khăn khiến hàng chục ngàn doanh nghiệp bộc lộ những điểm yếu chết người. Đây là cơ hội để những đại gia lắm tiền, nhiều của tấn công các con mồi yếu thế.
CÁC TIN LIÊN QUAN
Đại gia bán nhà đất trả nợ giữ lấy uy danh
Thương hiệu đại gia: 10 năm xây, 1 năm phá
Xem bài khác trên Vef.vn
Tung tiền gom DN
Báo cáo hợp nhất kiểm toán 2012 của Tập đoàn Masan (MSN) vừa được đưa ra cho thấy, trong năm vừa qua tập đoàn này đã mua công ty TNHH MTV Hoa Mười Giờ (HMG) và sử dụng thành công cụ đầu tư để mua 40% lợi ích của CTCP Việt Pháp sản xuất thức ăn gia súc (Proconco).
Tổng giá trị giao dịch là 2.028,01 tỷ đồng trong đó vốn chủ sở hữu của HMG là 10 triệu đồng còn 2.028 tỷ là do MSN cho HGM vay. Sau đó vốn chủ sở hữu cùng khoản vay của HMG được chuyển giao bằng giá gốc cho Masan Consumer - một công ty con của MSN.
Ngay đầu năm 2013, CTCP Hàng tiêu dùng Ma San (Masan Consumer) cũng đã hoàn tất thương vụ mua lại 24,9% cổ phần, tương đương hơn 2 triệu cổ phiếu của CTCP Nước khoáng Vĩnh Hảo từ CTCP Đại lý Liên hiệp Vận chuyển (GMD). Mức giá mua lại được cho biết là 85.000 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 240% so với giá trên OTC.
Tập đoàn cũng cho biết sẽ tiếp tục đầu tư mua tối đa 100% cổ phần của một công ty trong lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh tại Việt Nam với tổng giá trị đầu tư tối đa là 700 tỷ đồng.
Trước đó, vụ thâu tóm thành công Vinacafe Biên Hòa hồi tháng 9/2011 thông qua chào mua công khai hơn 50% vốn điều lệ là một trong những thương vụ diễn ra đầy bất ngờ nhưng đã mang lại lợi ích lớn cho cổ đông cả hai phía.
Mở màn M&A trên thị trường năm 2013, CTCP Hùng Vương đã hoành thành thương vụ thâu tóm CTCP Thức ăn Chăn nuôi Việt Thắng, với việc bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để mua lại cổ phần, tăng tỷ lệ sở hữu từ 28,54% lên 55,31%.
Làn sóng M&A trong khoảng hai năm gần đây diễn ra khá mạnh, riêng HVG đã thực hiện một loạt các thương vụ như mua thêm 5 triệu cổ phần CTCP Thực phẩm Sao Ta (FMC); tăng sở hữu tại CTCP Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang (AGF) lên 51%; mua lại 18% cổ phần tại CTCP XNK Lâm Thủy sản Bến Tre (FBT); góp vốn mua 25% cổ phần của CTCP Chế biến Thủy sản Xuất khẩu Tắc Vân…
Nhiều DN lớn khác cũng dồn dập tung tiền thực hiện các thương vụ M&A như: Địa ốc Đất Xanh (DXG) mua một loạt dự án BĐS, trong đó có hai block căn hộ tại dự án Thiên Lộc (quận Gò Vấp), mua toàn bộ căn hộ từ Sunview 5 (quận Thủ Đức)…; Kinh Đô (KDC) sáp nhập Vinabico; Cadivi mua Cáp Sài Gòn; Danh Khôi Á Châu mua dự án căn hộ chung cư Nhất Lan (quận Bình Tân); Tập đoàn DOJI mua 20% cổ phần của TienPhongBank; SHB-Habubank; Thiên Thanh tham gia vào việc tái cơ cấu của TrustBank...
Nhiều kế hoạch M&A cũng đã được phác ra như: Coteccons tính thâu tóm Unicons và Phú Hưng Gia; PVFC hợp nhất với ngân hàng Phương Tây; Công ty Xuyên Thái Bình chào mua thêm 3,13 triệu cổ phiếu (tương đương 29%) của Công ty Xuất nhập khẩu Thủy sản Bến Tre; Sacombank-Eximbank…
Cơ hội cho người mua
Trong hoạt động M&A như trên cơ hội luôn nghiêng về bên mua bởi rất nhiều doanh nghiệp đang vật lộn trong giông bão. Không ít doanh nghiệp đuối sức và đang tìm phao cứu sinh bằng cách bán bớt tài sản.
Trong trường hợp mua Việt Thắng (VTF) DN sản xuất thức ăn chăn nuôi hàng đầu tại ĐBSCL, Hùng Vương đã hoàn thành chu trình khép kín để tiết kiệm chi phí thức ăn nuôi trồng thủy sản. Việc thâu tóm VTF và AGF được đánh giá sẽ giúp HVG thực hiện tham vọng chiếm 25 - 30% trên tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành, khoảng 3 tỷ USD, vào năm 2015.
Thương vụ Cadivi mua lại cơ sở vật chất của Cáp Sài Gòn (CSG) cũng mang lại nhiều lợi ích cho bên mua. Theo đó, vụ M&A CSG đã giúp Cadivi tiết kiệm rất nhiều thời gian và tiền bạc so với việc xây dựng nhà máy mới và giúp doanh nghiệp. Mức giá 90 tỷ đồng cho toàn bộ máy móc, thiết bị và hơn 45 ha đất được thuê đến năm 2053 là một món hời và có lẽ chỉ thực hiện được trong thời kỳ vàng M&A như hiện nay.
Trong vụ M&A giữa Masan và Vinacafé Biên Hòa (VCF), mục đích của Masan là dài hạn, nhằm thống lĩnh thị trường cà phê hòa tan, thông qua đó giúp vị thế “hàng tiêu dùng” của tập đoàn này được tiếp tục nâng lên.
Tuy nhiên, giá cổ phiếu VCF đã tăng chóng mặt 300-400%, từ mức 50.000 đồng/cp thời điểm chưa có thông tin thâu tóm lên mức khoảng 210.000 đồng/cp hiện tại.
Trong trường hợp MSN, tập đoàn này là một trong số ít các đại gia trên sàn chứng khoán có tiền mặt hàng nghìn tỷ đồng. Tính tới cuối năm 2012, MSN có gần 5.820 tỷ đồng tiền và tương đương tiền. Ngoài ra MSN còn 1.800 tỷ tiền gửi ngân hàng dưới dạng đầu tư ngắn hạn, tổng cộng tiền của MSN khoảng 7.620 tỷ.
Hay như trong trường hợp Coteccons, đại gia xây dựng này có tới gần 1.200 tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi ngắn hạn. Số tiền này có lẽ giúp Coteccons cảm thấy khá thoải mái khi bỏ ra hơn 170 tỷ đồng để nắm quyền kiểm soát đối với 2 công ty Unicons và Phú Hưng Gia.
Một số gương mặt nhiều tiền đang tiến hành mở rộng sản xuất hoặc/và tiến hành các thương vụ M&A có thể kể đến: MSN, VNM, REE, FPT, HPG, HAG, GAS, VIC, GMD, SAM, các quỹ đầu tư trong và ngoài nước..
Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khủng hoảng, xu hướng M&A được dự báo sẽ còn diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, cơ hội M&A chỉ dành cho những nhà đầu tư có tiềm lực tài chính mạnh và có chiến lược dài hạn.
Không chỉ các nhà đầu tư nội, nhiều nhà đầu tư ngoại cũng đã và đang tham gia hoạt động này. Hàng chục quỹ đầu tư quy mô nghìn tỷ USD cũng đã đến Việt Nam và rất có thể cũng đang tìm kiếm những cơ hội M&A tại đây.
Mạnh Hà