My Opera is closing 1st of March

Nước mắt trung lưu và chiếc túi LV

,

Nước mắt trung lưu và chiếc túi LV
Nhìn thu nhập đầu người của Việt Nam, chiếc túi LV hoặc đôi giày Salvatore Ferragamo cỡ “tầm tầm” mà bán được giá 16 “vé” là chuyện khó hiểu. Nhưng người Việt Nam đã quen với dạng khó hiểu này.

Dù gặp phải rất nhiều khó khăn trong vài năm trở lại đây, Việt Nam vẫn là mảnh đất khá hấp dẫn đối với giới doanh nhân và thương gia nước ngoài. Một trong những yếu tố thu hút nhất là cơ cấu dân số trẻ, với độ tuổi trung bình 28,vừa là nguồn lao động dồi dào, lại vừa là một thị trường đầy hứa hẹn cho các mặt hàng tiêu dùng đại chúng.

Thị trường ấy, ở nhiều nước, đại diện bởi một nhóm người thường được quan niệm là tầng lớp trung lưu (middle class). Họ là những người lao động có kỹ năng, đóng thuế nhiều vào bậc nhất, chi tiêu đa dạng trong thị trường của nhiều ngành nghề và thường được hưởng nền giáo dục và nền tảng văn hóa ở mức căn bản trở lên. Nhóm này chiếm tỷ lệ đông đảo trong các xã hội phát triển, tự chủ về kinh tế và có tiếng nói nặng ký trong các định hướng chính sách.

Ở bên trên, giống như khá nhiều nước tư bản, Việt Nam cũng đã hình thành một nhóm dân số quan trọng, tuy ít, nhưng nắm giữ những nguồn lực lớn lao về kinh tế, và tất nhiên, cũng khá chủ động trong việc gây ảnh hưởng tới chính sách. Đáng chú ý, nhóm “nhà giàu” có nhịp độ tăng trưởng đột biến trong vài năm gần đây, tình cờ trùng hợp với giai đoạn sau khi gia nhập WTO.

Nhiều nước giàu, biểu hiện ở thu nhập và giá cảở mức cao, thường khi dân số đã già. Vẫn còn có một dân số trẻ, nhưng Việt Nam đã hình thành một mặt bằng giá khá đắt đỏ, vì dường như nhiều người đã giàu.

Nước mắt trung lưu

Khi mà bát phở Hà Nội được duy trì giá 30.000 đồng trong hai năm vừa qua, đối tượng hưởng lợi chính của mức giá ổn định ấy là nhóm thu nhập trung bình. So với những người nghèo còn đang mơ mộng được ăn phở ([1]), thì họ có vẻ là những người có khả năng ăn phở hàng ngày.

Khó định nghĩa chính xác, nhưng ở Việt Nam người ta có thể xếp giới công chức, viên chức văn phòng, trí thức, thợ thủ công bậc cao, nhà buôn hay các chủ cửa hàng nhỏ, các điền chủ nhỏ...vào tầng lớp trung lưu.

Một khảo sát của TNS cho thấy thu nhập hàng tháng của nhóm trung lưu dao động từ khoảng 4,5 – dưới 15 triệu đồng. Mức thu nhập này cho phép họ trang trải phần lớn chi phí thiết yếu, (tuy còn phụ thuộc vào nơi họ sinh sống), có những tích lũy nhất định và trở thành một nguồn đầu tư tiềm năng cho nền kinh tế.

Tuy may mắn hơn nhóm thu nhập thấp về cơ hội ăn phở, tầng lớp trung lưu ở Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn xây dựng tiềm lực cho mình. Dựa trên các nghiên cứu khác nhau, số người được xếp vào hạng trung lưu ở Việt Nam dao động từ 8 đến 18 triệu người, ước chừng chiếm tối đa là 20% dân số. Hơn ai hết, giới trung lưu phụ thuộc vào tăng trưởng kinh tế và hội nhập thương mại để cải thiện quy mô và vị trí của mình, như diễn ra trong hơn 20 năm qua.

Tuy nhiên, thực tiễn vài năm trở lại đây cho thấy nhiều thách thức khiến cho chất lượng sống của dân trung lưu đang dần bất ổn hơn là vẻ bề ngoài.

Trước hết là về tài sản và thu nhập. Sau một giai đoạn bong bóng tài sản bùng nổ, rất nhiều của cải do giới trung lưu nắm giữ bị mất giá. Phong trào nhà nhà chơi chứng khoán và đầu tư nhà đất đã biến không ít viên chức và giới tiểu chủ lâm vào tình cảnh khóc dở mếu dở khi chẳng may dồn thu nhập và cả nguồn tiết kiệm của mình vào những cơ hội “lướt sóng” dăm ba năm trước.

Thu nhập của giới trung lưu cũng trồi sụt theo suy thoái kinh tế. Cơ hội việc làm dần khắc nghiệt hơn cùng với sự suy giảm đầu tư nước ngoài, tinh giản lao động khối doanh nghiệp nhà nước làm ăn bết bát và thực trạng thua lỗ phá sản hàng trăm nghìn doanh nghiệp tư nhân.

Nhưng nguy cơ lớn nhất đối với túi tiền của nhóm thu nhập trung bình chính là chi tiêu gia tăng không ngừng, kết quả của lạm phát phi mã trong giai đoạn 2006-2011. Điều này thể hiện trong sự đắt đỏ cụ thể của từng loại hàng hóa có nguồn gốc từ các yếu tố như trượt giá đồng tiền, vũ điệu “tăng” và “gô” (cổ) của giá điện, giá xăng, giá nhà đất.

Khi đã kiệt sức bởi những chi phí này, sẽ là một thách thức nếu muốn giới trung lưu tạo sức bật về tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ để trở nên một động lực phát triển mạnh mẽ cho nền kinh tế.

Một hệ quả khác khi kinh tế rối ren: hàng giả nhiều hơn. Đặc biệt nguy hiểm và phổ biến lại là lương thực, thực phẩm. Hiện tượng buôn lậu gà “đầu trọc” hay tuồn thịt bẩn, đã trở thành vấn nạn chưa thấy hồi kết. Điều đáng tiếclà, thu nhập trung lưu mà muốn ăn sạch, uống lành ở Việt Nam e rằng vô cùng khó. Những sản phẩm sạch phần lớn phải nhập khẩu. Đủ khả năng chi trả, phải là người giàu.

Chiếc túi LV nơi đỉnh tháp thu nhập

Sau khi đầu tư hết 300 tỷ đồng riêng tiền tu sửa, Tràng Tiền Plaza mở cửa trở lại ngày 6/4/13. Mảnh đất lịch sử chênh chếch tháp Rùa được thay áo, đưa một Bách hóa Tổng hợp thời bao cấp trở thành trung tâm hàng hiệu thượng lưu nhất Hà thành.

Nhìn thu nhập đầu người 1600USD năm 2012 của Việt Nam, đối với nhiều người nước ngoài, chiếc túi LV hoặc đôi giày Salvatore Ferragamo cỡ “tầm tầm” mà bán được giá 16 “vé” là chuyện khó hiểu. Nhưng người Việt Nam đã quen với dạng khó hiểu này.

Kinh tế bùng nổ trong hai mươi năm đã tạo ra một lớp người giàu có vượt trội, họ cần phải có sự khẳng định cho đẳng cấp của mình. Các cửa hiệu xa xỉ mọc lên phục vụ cho nhu cầu hướng tới sự khác biệt đó. Đơn cử như chuyện ăn phở, món phở người giàu phải khác với “ước mơ” giá 30.000 đồng của người nghèo.

Cách đây không lâu, Hà Nội rộ lên mốt ăn phở bò Kobe. Tròm trèm gần triệu đồng một bát, mức giá nghe hợp lý, vì giá thịt bò Kobe ở Nhật là 500 đômột ký. Tiệm phở cực kỳ đông khách, những thực khách muốn thưởng thức và khẳng định mình trong giao tế. Rồi chuyện kết thúc bằng một vụ lình xình, rằng bò Kobe chưa bao giờ được bán ngoài Nhật, lấy đâu ra ở Việt Nam. Nhưng xét cho cùng, chắc gì người ta ăn bát phở đó vì miếng thịt bò Kobe?

Nghe đồn, khi bị cơ quan quản lý hỏi thăm, chủ hiệu phở đã xoa tay phân trần: Thưa, chúng tôi đâu dám quảng cáo sai sự thật đây là thịt bò Kobe. Tên gọi này là tiếng Việt trăm phần trăm. Thực chất, thịt bò trong món phở đắt đỏ này là thịt bò cái, mà bò cái là Cô của con bê. Để gọi đỡ dài dòng, tiệm phở viết tắt là bò Cô-bê, với dụng ý cam đoan đây là bò thứ thiệt. Chủ yếu là để phân biệt với những tiệm phở bình dân bán thịt trâu hoặc thịt lợn sề dưới tên phở bò mà thôi.

Cũng theo câu chuyện “chém gió” lúc trà dư tửu hậu này, thì điều mà chủ tiệm không nói ra, là thực khách ăn “phở bò Kobe” đơn giản vì họ không muốn ăn bát phở mà giá có 30.000 đồng.

Chuyện mua hàng hiệu xa xỉ, nếm món ăn bằng cả tháng lương của ngườinghèo, hoặc đón dâu bằng Roll Royce, đã quá phổ biến trên mặt báo. Thực ra, thể hiện giàu có với tính chất hưởng thụ thành quả lao động không phải là điều xấu. Nó chỉ có vấn đề, nếu một bộ phận không nhỏ trong các trường hợp hưởng thụ lại bắt nguồn từ sự hưởng lợi từ chính sách, ví dụ như thu hồi đất đai vốn là sinh kế của nhiều nhóm thu nhập thấp, hay đầu cơ kiếm lời từ những mặt hàng độc quyền giá làm kiệt quệ giới trung lưu.

Nhìn toàn cảnh về những nhóm thu nhập khác nhau, có thể thấy chính sách trong thời gian tới cần phải chú ý nhiều hơn tới hai nhóm thu nhập ở dưới, ngõ hầu cân đối phần nào những lợi ích đã mang lại cho nhóm thu nhập cao nhất. Nhóm nghèo, là vì yêu cầu về an sinh và duy trì ổn định xã hội. Còn tầng lớp trung lưu, là để tạo động lực phát triển và thậm chí là tạo nên một lớp đệm hài hòa giữa nhóm nghèo và nhóm giàu, vốn đã có một khoảng cách thu nhập vời vợi không gì lấp nổi.

Bảo Bảo/ TBKTSG

[1]Xem bài “Sáu năm WTOvà giấc mơ hai bát phở”, TBKTSG ngày 11/4/2013

Từ khóa: túi LV,tầng lớp trung lưu,khoe của

Nợ đồng lần, đại gia hại nhauAi mua hơn 12 tấn vàng đấu thầu? / Bản vị vàng

Comments

Minhcineenebo Wednesday, April 24, 2013 8:26:33 AM

Thu nhập 10 triệu, chỉ dám mua bỉm thanh lý, quần áo "sida"
Chị Hằng chia sẻ những mẹo tiết kiệm giúp chị vượt qua khủng hoảng kinh tế, khắc phục khó khăn trong mọi hoàn cảnh.

CÁC TIN LIÊN QUAN
"3 năm, tôi đang nghèo đi 2 lần!"
Vợ triệu phú bất động sản xoay xở với thu nhập 7 triệu/tháng
Xin làm bảo vệ vườn hoa với 4 bằng đại học
“Hai vợ chồng mới được khoảng 10 triệu, trong khi giá cả tiêu dùng tăng cao và chi phí nuôi con nhỏ, nhà thuê ở Hà Nội đắt đỏ nên nếu không tiết kiệm thì chắc không nuôi nổi con” - chị Hằng chia sẻ.

Chị đã đau đầu suy nghĩ và đưa ra những cách chi tiêu tiết kiệm nhất. Cụ thể, về nhà ở, chị chọn thuê nhà dựa theo tiêu chí: Nhà trọ gần công ty, gần trường con học và gần bến xe để tiện đưa đón hằng ngày, tiết kiệm xăng xe đi lại, tiền ăn sáng/ trưa. Nhà trọ không cần quá “cao cấp”, chỉ vừa phải với nhu cầu của vợ chồng thời buổi khó khăn, chiếm không quá 20% tổng thu nhập.


Ảnh minh họa.
Về những nhu yếu phẩm cho con như sữa, bỉm, quần áo… chỉ chọn mua đồ thanh lý trên các website rao vặt và tận dụng mối quan hệ quen biết với người làm ở công ty sữa Việt Nam để xin sữa tặng hoặc mua lại với chiết khấu rẻ hơn. Hoặc chị chọn mua loại bỉm trần, tuy chất lượng không tốt bằng các loại cao cấp nhưng khéo dùng vẫn đảm bảo vệ sinh.

“Tất nhiên chất lượng vẫn phải đề cao, không vì tham rẻ mà mua bừa bãi. Thu nhập thấp nhưng con cái vẫn phải ăn đủ chất dinh dưỡng. Tôi cũng chỉ mua các loại sữa của Việt Nam cho con dùng vẫn đảm bảo dinh dưỡng và an toàn” – chị Hằng cho biết.

Về chi tiêu cho bản thân, chị tìm mọi cách tiết tiệm. Quần áo, chị thường xuyên săn đồ thùng từ những kiện hàng của Hàn Quốc nên giá rẻ mà vẫn thời trang, chất lượng. Áo cũ nếu mình không mặc vừa có thể trao đổi đồ hoặc đem thanh lý.

Chi tiêu ăn uống là một khoản khá lớn, nên chị cân nhắc thường xuyên đi chợ vào đầu tuần và giữa tuần, chịu khó đi xa đến các chợ ngoại thành sẽ rẻ và chất lượng thực phẩm cũng khá ổn. Thực phẩm được cất giữ trong tủ lạnh để sử dụng dần cho cả tuần.

“Trước khi đi chợ, mình cũng phải tính toán, mang theo số tiền vừa đủ chứ không mang theo quá nhiều. Với số tiền vừa đủ như đã tính mình vẫn có thể chuẩn bị một bữa ăn cho gia đình. Thực đơn cho con cũng phải lên kế hoạch: Hôm nay cho ăn ăn cá, ngày mai ăn thịt, ăn trứng… xoay vòng, vừa đủ và đảm bảo dinh dưỡng”- chị Hằng tâm sự.

Để tiết kiệm hơn, chị không ăn ngoài hàng mà đem cơm từ nhà đến công ty ăn, tiết kiệm được 20-30 nghìn đồng/bữa.

Với những đồ dùng trong gia đình có mức giá lớn thì 2 vợ chồng ngồi lại bàn bạc và lên kế hoạch mua khi thực sự cần thiết. Tiêu chí chị đề ra là tránh lãng phí mua những đồ dùng vặt mà chưa cần thiết bởi: “Tính từng món đồ có thể giá trị thấp nhưng khi cộng lại hàng tháng thì tổng giá trị lại tương đối lớn. Vì vậy tôi cũng cố gắng không mua sắm theo cảm hứng mà phải theo bảng dự trù có sẵn” – chị giải thích.

Việc tính toán, thắt chặt chi tiêu đã giúp chị đảm bảo tiêu dùng trong gia đình. Tính toán các loại chi phí bắt buộc từ thuê nhà, tiền học cho con, tiền ăn uống đi lại, chị cho biết thường tiết kiệm được khoảng 2 triệu mỗi tháng phòng khi “bất trắc” và dành dụm mua nhà – dù đây là giấc mơ xa vời của vợ chồng chị trong hoàn cảnh hiện tại.

Dịu Anh

How to use Quote function:

  1. Select some text
  2. Click on the Quote link

Write a comment

Comment
(BBcode and HTML is turned off for anonymous user comments.)

If you can't read the words, press the small reload icon.


Smilies

February 2014
S M T W T F S
January 2014March 2014
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28