Nhật Bản bắn mũi tên ngắm 3 đích trên Biển Đông
06/09/2013 - 09:39
Sự chủ động của Nhật Bản bằng cả những tuyên bố và hành động cụ thể khi hỗ trợ, ủng hộ Philippines được đánh giá là rất hiệu quả khi cùng lúc ngắm tới 3 mục tiêu: kiềm chế Trung Quốc, thức tỉnh đồng minh Mỹ và trấn an ASEAN.

Nhật-Philippines phản đối sử dụng vũ lực trên Biển Đông
Mỹ-Nhật-Philippines ‘lập kiềng’ bao vây Trung Quốc trên Biển Đông
Nhật Bản-Philippines rũ bỏ quá khứ cùng hợp sức đối đầu Trung Quốc

Ảnh minh họa: Wall Street Journal
Tờ Japan Times ngày 5/9 bình luận: hành động của Trung Quốc tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng tại Thái Bình Dương đang gây quan ngại cho các quốc gia láng giềng bởi đó rất có thể là các căn cứ hải quân trong tương lai. Tuy không đề cập trực tiếp tới Biển Đông, song bài báo được đăng tải sau lời cáo buộc từ Philippines rằng Bắc Kinh đang bắt đầu đổ móng công sự tại bãi cạn Scarborough. Thực tế này đang lặp lại kịch bản chiếm đóng trái phép tại Đá Vành Khăn năm 1995, song, giới chức Philippines khẳng định sẽ quyết không để điều này xảy ra.

Trước tình thế đó, sáng ngày 5/9, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin và Bộ trưởng phụ trách các vấn đề lãnh thổ phía Bắc Nhật Bản Ichita Yamamoto đã tái khẳng định quan điểm phản đối việc sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực nhằm thay đổi hiện trạng Biển Đông. Một điểm nhấn trong cuộc họp tại Trại Aguinaldo là hai bên đã nhất trí tăng cường hợp tác hơn nữa để gửi những thông điệp mạnh mẽ tới thế giới.

Theo thỏa thuận hải quân song phương đề ra ngày 27/7 vừa qua, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã đề xuất cung cấp cho Philippines 10 tàu tuần tra. Tuy theo đánh giá của giới phân tích, ngần đó chưa đủ làm thay đổi cục diện Biển Đông, nhưng đây là một thông điệp rõ ràng của Tokyo gửi tới Bắc Kinh.

Trên Diễn đàn Đông Á, Giáo sư Yoichiro Sato thuộc Đại học châu Á - Thái Bình Dương Ritsumeikan nhận định: Philippines chính là trọng tâm hỗ trợ hàng hải của Nhật Bản. “Chính sự căng thẳng bùng phát tại Scarborough hồi năm 2012 đã khiến Tokyo quan ngại khả năng Bắc Kinh có thể làm bất kỳ điều gì tương tự tại Hoa Đông. Hơn nữa, sự ổn định và tự do hàng hải trên Biển Đông cũng đóng vai trò quan trọng trong kinh tế Nhật. Do đó, dù có sự khác biệt về mặt pháp lý, nhưng chính quyền Tokyo sẽ coi hai vấn đề tranh chấp này là song hành”, ông Yoichiro Sato bình luận.

Giải thích kỹ hơn, giáo sư Yoichiro Sato cho rằng “mũi tên” bắt tay Manila nhắm tới 3 mục tiêu chính là: kiềm chế Trung Quốc, đánh thức Mỹ và trấn an ASEAN. Bởi chính việc can dự ngày càng sâu vào khu vực, cùng những tuyên bố ủng hộ pháp lý và hỗ trợ hàng hải cho Philippines đã thể hiện thông điệp rằng Tokyo đang giám sát chặt chẽ các hành động của Bắc Kinh. Hơn nữa, theo ông Yoichiro Sato, quyết định cung cấp tàu tuần tra cho Philippines là lời đánh tiếng rõ ràng tới đồng minh thân cận Mỹ đối với an ninh khu vực vì từ trước tới nay, Washington luôn không can thiệp vào tranh chấp tại Scarborough.

Cuối cùng, động thái hữu hảo từ phía Nhật cũng đang cho thấy nước này ủng hộ sự đoàn kết của ASEAN trên Biển Đông mà không có sự can dự của Trung Quốc. Tuy Nhật chưa thể tác động lớn tới cả các nước không liên quan tới tranh chấp Biển Đông bởi “các nước này vẫn phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về mặt kinh tế”, nhưng đây sẽ là tín hiệu cho những sự khởi đầu xây dựng lòng tin rằng Nhật sẽ chủ động trong ngoại giao và an ninh khu vực, giáo sư Yoichiro Sato cho hay.

Tạp chí Diplomat bình luận: trước sự hợp tác của Nhật Bản và Philippines, Trung Quốc đang cố gắng cô lập hai quốc gia này trên trường quốc tế bằng cách hành xử ngoại giao có từ thời cổ đại khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã sử dụng phương pháp “dùng sự man rợ để đối phó với kẻ man rợ”!

Chí Đăng