Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng, bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

Ca dao Việt Nam.


Bài Phú Hoa Sen trong giếng Ngọc

玉井蓮賦

客有：
隱几高齋，夏日正午。
臨碧水之清池，詠芙蓉之樂府。
忽有人焉：
野其服，黃其冠。
迥出塵之仙骨，凜辟穀之臞顏。
問之何來，曰從華山。
迺授之几，迺使之坐。
破東陵之瓜，薦瑤池之果，
載言之琅，載笑之瑳。
既而目客曰：
子非愛蓮之君子耶！
我有異種，藏之袖間。
非桃李之粗俗，非梅竹之孤寒。
非僧房之枸杞，非洛土之牡丹。
非陶令東籬之菊，非靈均九畹之蘭。
乃泰華山頭玉井之蓮。
客曰：
異哉!豈所謂藕如船兮花十丈，冷如霜兮甘比蜜者耶！
昔聞其名，今得其實。
道士欣然，乃袖中出。
客一見之，心中鬱鬱。
乃拂十樣之牋，泚五色之筆。
以而歌曰：
架水晶兮為宮，
鑿琉璃兮為戶。
碎玻璃兮為泥，
洒明珠兮為露，
香馥郁兮層霄，
帝聞風兮女慕。
桂子冷兮無香，
素娥紛兮女妒。
採瑤草兮芳州，
望美人兮湘浦。
蹇何為兮中流，
盍將返兮故宇。
豈護落兮無容，
嘆嬋娟兮多誤。
苟予柄之不阿，
果何傷兮風雨。
恐芳紅兮搖落，
美人來兮歲暮。
道士聞而嘆曰：
子何為哀且怨也！
讀不見鳳凰池上之紫薇，白玉堂前之紅藥！
敻地位之清高，藹聲名之昭灼。
彼皆見貴於聖明之朝，子獨何之乎騷人之國！
於是有感其言，起敬起慕。
哦誠齋亭上之詩，庚昌黎峰頭之句。
叫閶闔以披心，敬獻玉井蓮之賦。

莫挺之


Phiên âm:

Ngọc tỉnh liên phú

Khách hữu:
Ẩn kỷ cao trai, hạ nhật chính ngọ.
Lâm bích thuỷ chi thanh trì, vịnh phù dung chi Nhạc phủ.
Hốt hữu nhân yên:
Dã kỳ phục, hoàng kỳ quan.
Huýnh xuất trần chi tiên cốt, lẫm tích cốc chi cù nhan.
Vấn chi hà lai, viết tòng Hoa San.
Nãi thụ chi kỷ, nãi sử chi toạ.
Phá Đông Lăng chi qua, trãi Dao Trì chi quả,
Tái ngôn chi lang, tái tiếu chi tha.
Ký nhi mục khách viết:
Tử phi ái liên chi quân tử gia!
Ngã hữu dị chủng, tàng chi tụ gian.
Phi đào lý chi thô tục, phi mai trúc chi cô hàn.
Phi tăng phòng chi cẩu kỷ, phi Lạc thổ chi mẫu đan.
Phi Đào lệnh đông ly chi cúc, phi Linh quân cửu uyển chi lan.
Nãi Thái Hoa san đầu ngọc tỉnh chi liên.
Khách viết:
Dị tai! Khởi sở vị ngẫu như thuyền hề hoa thập trượng, lãnh như sương hề cam tỷ mật giả gia!
Tích văn kỳ danh, kim đắc kỳ thực.
Đạo sĩ hân nhiên, nãi tụ trung xuất.
Khách nhất kiến chi, tâm trung uất uất.
Nãi phất thập dạng chi tiên, thử ngũ sắc chi bút.
Dĩ nhi ca viết:
Giá thuỷ tinh hề vi cung,
Tạc lưu ly hề vi hộ.
Toái pha ly hề vi nê,
Sái minh châu hề vi lộ,
Hương phức uất hề tằng tiêu,
Đế văn phong hề nữ mộ.
Quế tử lãnh hề vô hương,
Tố Nga phân hề nữ đố.
Thái dao thảo hề Phương châu,
Vọng mỹ nhân hề Tương phố.
Kiển hà vi hề trung lưu,
Hạp tương phản hề cố vũ.
Khởi hộ lạc hề vô dung,
Thán thiền quyên hề đa ngộ.
Cẩu dư bính chi bất a,
Quả hà thương hề phong vũ.
Khủng phương hồng hề dao lạc,
Mỹ nhân lai hề tuế mộ.
Đạo sĩ văn nhi thán viết:
Tử hà vi ai thả oán dã.
Độc bất kiến Phượng Hoàng trì thượng chi tử vi, Bạch Ngọc đường tiền chi hồng dược!
Quýnh địa vị chi thanh cao, ái thanh danh chi chiêu chước.
Bỉ giai kiến quý ư thánh minh chi triều, tử độc hà chi hồ tao nhân chi quốc!
Ư thị hữu cảm kỳ ngôn, khởi kính khởi mộ.
Nga Thành Trai đình thượng chi thi, canh Xương Lê phong đầu chi cú.
Khiếu xương hạp dĩ phi tâm, kính hiến "Ngọc tỉnh liên" chi phú.

Mạc Đĩnh Chi


Dịch nghĩa:

Bài Phú Hoa Sen Giếng Ngọc

Có vị khách:
Trưa ngày hè, ngồi tựa ghế trong nhà cao
Nhìn xuống hồ trong nước biếc
Ngâm khúc Phù Dung trong Nhạc phủ
Chợt có người
Mặc lối quê, đội mũ vàng
Khác kẻ trần, vẻ người tiên
Không ăn thóc gạo, hình dáng ốm o
Hỏi từ đâu đến, đáp từ Hoá Sơn
Bèn nhắc ghế , bèn mời ngồi.
Cắt dưa Đông Lăng, dâng đào Dao Trì
Vừa nói sang sảng; vừa cười ha hả
Đã vậy
Nhìn khách mà rằng :
Bạn cũng là người yêu sen đó chăng ?
Ta có giống lạ, cất trong tay áo đây
Chẳng như đào lý thô tục
Chẳng như mai trúc trọi cùn
Chẳng như củ kỷ phòng tăng
Chẳng như mẫu đơn đất Lạc
Chẳng như chậu cúc Đào Tiềm
Chẳng như vườn lan Khuất Nguyên
Đó là loài Sen Giếng Ngọc nơi đầu núi Thái Hoá
Khách rằng :
Lạ thay ! Có phải người xưa nói
“Ngó sen lớn tợ thuyền, hoa cao mười trượng
Lạnh như sương, ngọt như mật” đó chăng ?
Trước kia nghe tiếng, nay thấy được thực
Đạo sĩ vui hớn hở, bèn lấy trong tay áo ra
Khách vừa trông thấy, trong lòng không vui
Bèn gấp mười xấp giấy, bút chấm mực năm màu
Làm bài ca rằng :
Gác thuỷ tinh làm cung
Đục lưu ly làm cửa
Tán nát pha lê làm bùn
Tưới ngọc sáng làm móc
Hương thơm ngào ngạc lên mây
Ngọc Hoàng nghe cũng hâm mộ
Hột quế lạnh chẳng thơm
Tố Nga ghen tuôn rối rít
Hái cỏ dao nơi bãi cỏ thơm
Trông mỹ nhơn nơi Bến Tương
Lơ lửng giữa dòng mà chi
Sao chẳng trở về chốn cũ
Há bỏ bê không cần
Than phận gái nhiều nỗi sai lầm
Ta tạm giữ mực chẳng a dua
Mưa gió rốt lại chẳng thương tổn gì
Sợ lúc phai hương lạt thắm
Người đẹp đến lúc xuân tàn
Đạo sĩ nghe mà than rằng:
Sao bạn lại ai oán vậy ?
Bạn chẳng thấy
Hoa tử vi trong ao Phượng Hoàng
Hoa hồng dược trước thềm Bạch Ngọc đó sao ?
Cầu cạnh địa vị thanh cao
Rập rành sáng rực thanh danh
Triều Thánh Minh chúng đều dược quý
Cõi Tao Nhơn bạn chịu lẻ loi
Giờ đây
Khách nghe mà cảm kích, đem lòng kính mộ
Ngâm thơ ‘Đình Thượng’của Thành Trai
Hoạ câu ‘Phong Đầu’ của Hàn Dũ
Gõ cửa trời để giải bày tâm sự
Kính dâng bài Phú Ngọc Tỉnh Liên

(Khuyết danh)