Dil, toplumdan bağımsız olamaz

Dil, toplumun bütün hayatı süresince etkinlik gösteren toplumsal olgulardan biridir. Toplumun doğuşuyla birlikte doğar, toplumun gelişmesiyle birlikte gelişir. Toplumla birlikte ölür. Dil, toplumdan bağımsız olamaz. Bu nedenle, dil ve dilin gelişme yasaları, ancak toplumun tarihiyle, o dili konuşan ve dilin yaratıcısı ve taşıyıcısı olan halkın tarihiyle sıkı bir ilişki içinde incelenirse kavranabilir.

Dil, insanların birbirleriyle haberleşmelerini, düşünce alışverişinde bulunmalarını ve anlaşmalarını sağlayan bir araçtır. Düşünmeyle doğrudan doğruya bağıntılı olan dil, düşünme sürecinin sonuçlarını ve insanın öğrenme etkinliğindeki gelişmeleri sözcükler halinde, cümleler içinde bir araya gelen sözcükler halinde kaydeder, saptar ve böylece insan toplumun düşence alışverişini mümkün kılar.
Bu bakımdan dil, üstyapıdan köklü bir biçimde ayrılır. Dil belirli bir toplumdaki şu ya da bu, eski ya da yeni bir altyapının ürünü değil, toplumun ve altyapıların yüzyıllardır süregelen tarih lerinin bir ürünüdür; belli bir sınıf tarafından değil, bütün bir toplum, toplumun bütün sınıfları, yüzlerce kuşağın çabaları sonucu yaratılmıştır. O, belirli bir sınıfın değil, bütün bir toplumun, toplumun bütün sınıflarının gereksinmelerini karşılamak için yaratılmıştır.
Tam da bu nedenle, toplum için tek bir dil olarak, toplumun tüm üyeleri, tüm halk için ortak dil olarak yaratılmıştır. Bundan dolayı dilin insanlar arasında bir haberleşme aracı olma işlevi, diğer sınıfların zararına tek bir sınıfa değil, toplumun tüm sınıflarına eşit ölçüde hizmet etmektir. Gerçekte bu, bir.dilin neden eski, köhnemiş düzene olduğu gibi yükselen yeni düzene, eski altyapıya olduğu kadar yeni altyapıya, sömürücülere olduğu gibi sömürülenlere de eşit ölçüde hizmet edebildiğini açıklamaktadır.

Dilbiliminde Marksizm Üzerine, Stalin
BİR genç yoldaş grubu, dilbilim sorunları konusunda ve özellikle dilbiliminde marksizm üzerine ne düşündüğümü basında açıklamamı istedi.
Dilbilimci olmadığımdan, doğal olarak, yoldaşlara yeteri kadar yararlı olamayacağım. Dilbiliminde marksizme gelince, diğer toplumsal bilimler gibi, bu, bilerek konuşabileceğim bir sorundur. Bunun içindir ki, yoldaşların sorduğu bir dizi soruyu yanıtlamayı kabul ettim.
Concerning Marxism in Linguistics
A group of younger comrades have asked me to give my opinion in the press on problems relating to linguistics, particularly in reference to Marxism in linguistics.
I am not a linguistic expert and, of course, cannot fully satisfy the request of the comrades. As to Marxism in linguistics, as in other social sciences, this is something directly in my field. I have therefore consented to answer a number of questions put by the comrades.
QUESTION: Is it true that language is a superstructure on the base?
ANSWER: No, it is not true.
The base is the economic structure of society at the given stage of its development. The superstructure is the political, legal, religious, artistic, philosophical views of society and the political, legal and other institutions corresponding to them.
Every base has its own corresponding superstructure. The base of the feudal system has its superstructure, its political, legal and other views, and the corresponding institutions; the capitalist base has its own superstructure, so has the socialist base. If the base changes or is eliminated, then, following this, its superstructure changes or is eliminated; if a new base arises, then, following this, a superstructure arises corresponding to it.
In this respect language radically differs from the superstructure. Take, for example, Russian society and the Russian language. In the course of the past thirty years the old, capitalist base has been eliminated in Russia and a new, socialist base has been built. Correspondingly, the superstructure on the capitalist base has been eliminated and a new superstructure created corresponding to the socialist base. The old political, legal and other institutions, consequently, have been supplanted by new, socialist institutions. But in spite of this the Russian language has remained basically what it was before the October Revolution.
What has changed in the Russian language in this period? To a certain extent the vocabulary of the Russian language has changed, in the sense that it has been replenished with a considerable number of new words and expressions, which have arisen in connection with the rise of the new socialist production, the appearance of a new state, a new socialist culture, new social relations and morals, and, lastly, in connection with the development of technology and science; a number of words and expressions have changed their meaning, have acquired a new signification; a number of obsolete words have dropped out of the vocabulary. As to the basic stock of words and the grammatical system of the Russian language, which constitute the foundation of a language, they, after the elimination of the capitalist base, far from having been eliminated and supplanted by a new basic word stock and a new grammatical system of the language, have been preserved in their entirety and have not undergone any serious changes -- they have been preserved precisely as the foundation of the modern Russian language.
Further, the superstructure is a product of the base, but this by no means implies that it merely reflects the base, that it is passive, neutral, indifferent to the fate of its base, to the fate of the classes, to the character of the system. On the contrary, having come into being, it becomes an exceedingly active force, actively assisting its base to take shape and consolidate itself, and doing its utmost to help the new system to finish off and eliminate the old base and the old classes.
It cannot be otherwise. The superstructure is created by the base precisely in order to serve it, to actively help it to take shape and consolidate itself, to actively fight for the elimination of the old, moribund base together with its old superstructure. The superstructure has only to renounce this role of auxiliary, it has only to pass from a position of active defense of its base to one of indifference towards it, to adopt an equal attitude to all classes, and it loses its virtue and ceases to be a superstructure.
In this respect language radically differs from the superstructure. Language is not a product of one or another base, old or new, within the given society, but of the whole course of the history of the society and of the history of the bases for many centuries. It was created not by some one class, but by the entire society, by all the classes of the society, by the efforts of hundreds of generations. It was created for the satisfaction of the needs not of one particular class, but of the entire society, of all the classes of the society. Precisely for this reason it was created as a single language for the society, common to all members of that society, as the common language of the whole people. Hence the functional role of language, as a means of intercourse between people, consists not in serving one class to the detriment of other classes, but in equally serving the entire society, all the classes of society. This in fact explains why a language may equally serve both the old, moribund system and the new, rising system; both the old base and the new base; both the exploiters and the exploited.
It is no secret to anyone that the Russian language served Russian capitalism and Russian bourgeois culture before the October Revolution just as well as it now serves the socialist system and socialist culture of Russian society.
The same must be said of the Ukrainian, Byelorussian, Uzbek, Kazakh, Georgian, Armenian, Estonian, Latvian, Lithuanian, Moldavian, Tatar, Azerbaijanian, Bashkirian, Turkmenian and other languages of the Soviet nations; they served the old, bourgeois system of these nations just as well as they serve the new, socialist system.
It cannot be otherwise. Language exists, language has been created precisely in order to serve society as a whole, as a means of intercourse between people, in order to be common to the members of society and constitute the single language of society, serving members of society equally, irrespective of their class status. A language has only to depart from this position of being a language common to the whole people, it has only to give preference and support to some one social group to the detriment of other social groups of the society, and it loses its virtue, ceases to be a means of intercourse between the people of the society, and becomes the jargon of some social group, degenerates and is doomed to disappear.
In this respect, while it differs in principle from the superstructure, language does not differ from instruments of production, from machines, let us say, which are as indifferent to classes as is language and may, like it, equally serve a capitalist system and a socialist system.
Further, the superstructure is the product of one epoch, the epoch in which the given economic base exists and operates. The superstructure is therefore short-lived; it is eliminated and disappears with the elimination and disappearance of the given base.
Language, on the contrary, is the product of a whole number of epochs, in the course of which it takes shape, is enriched, develops and is smoothened. A language therefore lives immeasurably longer than any base or any superstructure. This in fact explains why the rise and elimination not only of one base and its superstructure, but of several bases and their corresponding superstructures, have not led in history to the elimination of a given language, to the elimination of its structure and the rise of a new language with a new stock of words and a new grammatical system.
It is more than a hundred years since Pushkin died. In this period the feudal system and the capitalist system were eliminated in Russia, and a third, a socialist system has arisen. Hence two bases, with their superstructures, were eliminated, and a new, socialist base has arisen, with its new superstructure. Yet, if we take the Russian language, for example, it has not in this long span of time undergone any fundamental change, and the modern Russian language differs very little in structure from the language of Pushkin.
What has changed in the Russian language in this period? The Russian vocabulary has in this period been greatly replenished; a large number of obsolete words have dropped out of the vocabulary; the meaning of a great many words has changed; the grammatical system of the language has improved. As to the structure of Pushkin's language, with its grammatical system and its basic stock of words, in all essentials it has remained as the basis of modern Russian.
And this is quite understandable. Indeed, what necessity is there, after every revolution, for the existing structure of the language, its grammatical system and basic stock of words to be destroyed and supplanted by new ones, as is usually the case with the superstructure? What object would there be in calling "water," "earth," "mountain," "forest," "fish," "man," "to walk," "to do," "to produce," "to trade," etc., not water, earth, mountain, etc., but something else? What object would there be in having the modification of words in a language and the combination of words in sentences follow not the existing grammar, but some entirely different grammar? What would the revolution gain from such an upheaval in language? History in general never does anything of any importance without some special necessity for it. What, one asks, can be the necessity for such a linguistic revolution, if it has been demonstrated that the existing language and its structure are fundamentally quite suited to the needs of the new system? The old superstructure can and should be destroyed and replaced by a new one in the course of a few years, in order to give free scope for the development of the productive forces of society; but how can an existing language be destroyed and a new one built in its place in the course of a few years without causing anarchy in social life and without creating the threat of the disintegration of society? Who but a Don Quixote could set himself such a task?
Lastly, one other radical distinction between the superstructure and language. The superstructure is not directly connected with production, with man's productive activity. It is connected with production only indirectly, through the economy, through the base. The superstructure therefore reflects changes in the level of development of the productive forces not immediately and not directly, but only after changes in the base, through the prism of the changes wrought in the base by the changes in production. This means that the sphere of action of the superstructure is narrow and restricted.
Language, on the contrary, is connected with man's productive activity directly, and not only with man's productive activity, but with all his other activity in all his spheres of work, from production to the base, and from the base to the superstructure. For this reason language reflects changes in production immediately and directly, without waiting for changes in the base. For this reason the sphere of action of language, which embraces all fields of man's activity, is far broader and more comprehensive than the sphere of action of the superstructure. More, it is practically unlimited.
It is this that primarily explains why language, or rather its vocabulary, is in a state of almost constant change. The continuous development of industry and agriculture, of trade and transport, of technology and science, demands that language should replenish its vocabulary with new words and expressions needed for their functioning. And language, directly reflecting these needs, does replenish its vocabulary with new words, and perfects its grammatical system.
Hence:
a) A Marxist cannot regard language as a superstructure on the base; b) To confuse language and superstructure is to commit a serious error.

SORU. - Dilin, temelin üstünde bir üstyapı olduğu doğru mudur?

YANIT. - Hayır, yanlıştır. Temel, toplumun, gelişmesinin belirli bir aşamasındaki [sayfa 9] iktisadî rejimdir. Üstyapı, toplumun siyasal, hukuksal, dinsel, sanatsal, felsefî görüşleri ve bunlara tekabül eden siyasal, hukuksal ve diğer kurumlardır.

Her temelin, o temele tekabül eden kendi üstyapısı vardır. Feodal rejimin temelinin kendi üstyapısı, siyasal, hukuksal ve diğer görüşleri ve bunlara tekabül eden kendi kurumları vardır; kapitalist temelin kendi üstyapısı vardır, sosyalist temelin de. Temel değiştiği ya da tasfiye edildiğinde, onun üstyapısı, onu izleyerek değişir ya da tasfiye olur, yeni bir temel doğunca, bunu izleyen ve buna tekabül eden bir üstyapı doğar.

Dil, bu bakımdan, üstyapıdan kökten farklıdır. Örneğin, Rus toplumunu ve Rus dilini alalım. Son otuz yıl süresince eski temel, kapitalist temel, Rusya'da tasfiye edildi; yeni, sosyalist bir temel kuruldu. Bunun sonucu olarak kapitalist temele tekabül eden üstyapı tasfiye edildi ve sosyalist temele tekabül eden yeni bir üstyapı yaratıldı. Böylece eski siyasal, hukuksal ve diğer kurumların yerine, yeni, sosyalist kurumlar geçti. Bununla birlikte, Rus dili, öz olarak, Ekim Devriminden önce olduğu gibi kaldı.

O zamandan beri Rus dilinde değişen nedir? Rus dilinin sözcük hazinesi bir dereceye kadar değişti, şu bakımdan değişti ki, yeni, sosyalist üretimin meydana gelmesiyle, yeni bir devletin meydana gelmesiyle, yeni bir sosyalist kültürün, yeni bir toplumsal ortamın, yeni bir ahlâkın ve ensonu tekniğin ve bilimin gelişmesi ile dilde büyük sayıda yeni sözcükler, yeni deyimler doğması anlamında bir zenginleşme oldu; birçok sözcük ve deyimin anlamı değişti ve yeni bir anlam kazandı, eskimiş bazı sözcükler de dilimizden yok oldu. Rus dilinin temelini oluşturan yeni bir sözcük hazinesine ve gramer sistemine gelince, bunlar, kapitalist temelin tasfiyesinden sonra tasfiye edilip, yerlerine sözcük hazinesinin yeni bir temel özü ve yeni bir gramer sistemi getirilmemiş, tersine, bunlar, oldukları gibi kalmışlar ve önemli hiç bir değişikliğe uğramadan varlıklarını sürdürmüşlerdir; özellikle, günümüzün Rus dilinin temeli olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir.

Devam edelim. Üstyapıyı doğuran temeldir, ama bu, hiç bir zaman, onun temeli yansıtmakla yetindiği, edilgen, yansız olduğu, temelin yazgısına, sınıfların yazgısına, rejimin niteliğine karşı kayıtsız bulunduğu anlamına gelmez.

Tersine, üstyapı bir kez doğunca, etkin pek büyük bir güç olur, temelin billurlaşmasına ve güçlenmesine etkili bir biçimde yardım eder; eski düzenin ve eski sınıfların yıkımının tamamlanmasında ve onların tasfiyesinde, yeni düzene yardım etmek üzere gereken bütün önlemleri alır.

Başka türlü olamazdı da. Üstyapı, özellikle, temel tarafından, kendisine hizmet etmesi için billurlaşmasına ve güçlenmesine etkin olarak yardım etmesi için, zamanı geçmiş bulunan eski temeli ve onun eski üstyapısını tasfiye etmek üzere etkin olarak savaşım vermesi için yaratılmaktadır. Üstyapının*bu alet rolünü oynamayı reddetmesi, onun, temelin etkin savunucusu durumundan temele karşı kayıtsız bir duruma geçişi, sınıflara karşı aynı tutumu takınması, niteliğini yitirmesi ve bir üstyapı olmaktan çıkması için yeterlidir.

Dil, bu bakımdan, üstyapıdan kökten farklıdır. Dil, belirli bir toplumun bağrında şu ya da bu, eski ya da yeni bir temel tarafından değil, toplum tarihinin ve yüzyıllar boyunca temellerin tarihinin ilerleyişi tarafından oluşturulmuştur. Dil, herhangi bir sınıfın eseri değildir, bütün toplumun, toplumun bütün sınıflarının eseridir. İşte bu nedenledir ki, bütün halkın dili olarak yaratılmıştır, bütün toplum için tektir ve toplumun bütün üyeleri için ortaktır. Bunun sonucu olarak, dilin, insanlar [sayfa 11] arasında bir iletişim aracı olarak yerine getirdiği alet rolü, diğer sınıfların zararına, bir sınıfa hizmet etmekten ibaret değildir, bütün topluma, toplumun bütün sınıflarına ayrım yapmaksızın hizmet etmekten ibarettir. Özellikle bu yüzdendir ki, dil, aynı zamanda, cançekişen eski düzene ve yükselen yeni düzene, eski temele ve yenisine, sömürenlere ve sömürülenlere hizmet edebilmektedir.

Herkesçe bilinmektedir ki, Rus dili, Ekim Devriminden önce Rus kapitalizmine ve Rus burjuva kültürüne ve bugün sosyalist rejime ve Rus toplumunun sosyalist kültürüne aynı biçimde hizmet etmiştir. Ukrayna, Beyazrus, Özbek, Kazak, Gürcü, Ermeni, Estonya, Letonya, Litvanya, Moldav, Tatar, Azerî, Başkır, Türkmen dilleri ile Sovyet uluslarının diğer dilleri için aynı şeyi söyleyebiliriz; bunlar da, bu ulusların eski burjuva rejimlerine ve aynı ulusların, yeni, sosyalist rejimine aynı biçimde hizmet etmiştir.

Başka türlü olamazdı da. Dil, özellikle insanlar arasında bir iletişim aracı olarak tüm topluma hizmet etmek üzere, toplumun üyelerinin ortak malı ve toplum için biricik araç olmak üzere, hangi sınıftan olursa olsun toplum üyelerine aynı sıfatla hizmet etmek üzere oluşturulmuştur ve bunun için vardır. Dilin, bütün halkın ortak aracı durumundan uzaklaşması, belirli bir toplumsal grubu diğer toplumsal grupların zararına yeğleyip onu desteklemeye eğilim göstermesi, niteliğini yitirmesi için, toplumda insanlar arasında bir iletişim aracı olmaktan çıkması için, herhangi toplumsal bir grubun jargonu haline gelmesi için, aşağı duruma düşmesi ve yokolması için yeterlidir.

Bu yönden, dil, üstyapıdan, ilke olarak farklı olmakla birlikte, üretim araçlarından ayırdedilemez, örneğin makineler de, dil gibi, sınıflar karşısında seçim yapmaksızın aynı şekilde kapitalist rejime de, sosyalist rejime de [sayfa 12] hizmet edebilirler.

Sonra, üstyapı, belirli bir iktisadî temelin canlı olduğu ve faaliyette bulunduğu bir dönemin ürünüdür. Bundan dolayı, üstyapının yaşamı uzun süreli değildir; belirli bir temelin tasfiyesi ve yokolması ile üstyapı tasfiye edilir ve yokolur.

Dil, tersine, herbirinde, billurlaştığı, zenginleştiği, geliştiği, inceldiği bir dizi dönemin ürünüdür. Bu yüzden bir dilin yaşamı, herhangi bir temelin, herhangi bir üstyapının yaşamından son derece daha uzundur. Bu, aslında, yalnızca bir temelin ve onun üstyapısının değil de, birçok temelin ve bu temellere tekabül eden üstyapıların doğuşları ve tasfiyelerinin, tarihte, belirli bir dilin ve yapısının tasfiyesine ve yeni bir sözcük hazinesi ve yeni bir gramer sistemi ile yeni bir dilin doğuşuna meydan vermediğini açıklar.

Puşkin'in ölümünden beri yüz yıldan fazla zaman geçti. Bu zaman süresince Rusya'da feodal ve kapitalist rejimler tasfiye edildi ve bir üçüncü rejim, sosyalist rejim ortaya çıktı. Demek ki, üstyapıları ile birlikte iki temel tasfiye edildi ve bir yenisi, sosyalist temel, yeni üstyapısı ile birlikte göründü. Oysa örneğin, Rus dili ele alınırsa, görülür ki, bu uzun zaman süresince bu dil hiç yenilenmedi ve yapısı yönünden, günümüzün Rus dili, Puşkin'in dilinden az farklıdır.

Bu sürede, Rus dilinde nasıl bir değişiklik oldu? Bu sürede, Rus dilinin sözcük hazinesi belirgin bir biçimde zenginleşmiştir; devrini tamamlamış büyük sayıda sözcük, sözcük hazinesinden kaybolmuştur; önemli sayıda sözcüğün anlamı değişmiştir; dilin gramer sistemi gelişmiştir. Puşkin'in dilinin yapısına gelince, gramer sistemi ve sözcük hazinesinin temel özü ile bu dil, günümüz Rus dilinin temeli olarak anaçizgileri ile süregelmiştir.

Bu, kolayca kavranılır. Gerçekten de, neden üstyapıda [sayfa 13] olduğu gibi, her devrimden sonra, dilin var olan yapısının, gramer sisteminin ve sözcük hazinesinin temel özünün yok edilmesi ve yerine yenilerinin gelmesi gerekli olsun? Su, toprak, dağ, orman, balık, insan, gitmek, yapmak, üretmek, alışveriş yapmak, vb. sözcüklerinin, artık su, toprak, dağ vb. olarak adlandırılmamaları ve değişik olarak söylenmeleri, kimin işine yarar? Dildeki sözcüklerin değişmesinin ve sözcüklerin tümcelerdeki bileşiminin var olan gramere göre değil de, bambaşka bir gramere göre yapılması, kimin işine yarar? Devrim, dildeki bu altüst oluştan ne yarar sağlamış olur? Tarih, bir şeyin gerekliliği kesin bir biçimde kendini kabul ettirmediği sürece, genel olarak, öze değgin bir işlemde bulunmaz. Var olan dilin, yapısı ile birlikte anaçizgileri bakımından yeni rejimin gereksinmelerini karşılamaya tamamen elverişli olduğu tanıtlanmışken, bu dilbilimindeki böyle bir altüst oluşa niçin gerek duyulacağı akla gelmektedir. Toplumun üretici güçlerinin özgürce gelişebilmeleri için, eski üstyapı yıkılarak, birkaç yıl içinde yerine bir yenisi getirilebilir, getirilmelidir; ama toplum yaşamında anarşi yaratmadan, toplumun çözülüşü tehlikesini doğurmadan, mevcut dil yıkılarak, yerine, birkaç yıl içinde, bir yenisi nasıl kurulabilir? Don Kişotlardan başka kim böyle bir amaç güdebilir?

Ensonu, üstyapı ile dil arasında köklü bir fark daha vardır. Üstyapı, üretime, insanın üretici faaliyetine doğrudan bağlı değildir. O, üretime, ancak dolaylı bir biçimde, ekonominin aracılığı ile temelin aracılığı ile bağlıdır. Bu yüzden, üstyapı, üretici güçlerin gelişme düzeyindeki değişiklikleri, dolaysız ve doğrudan değil, temeldeki değişikliklerden sonra, temeldeki değişikliklerin üretimdeki değişikliklere dönüşmesinden sonra yansıtır. Bu, şu anlama gelir ki, üstyapının etki alanı dar ve sınırlıdır. [sayfa 14]

Dil, tersine, insanın üretici faaliyetine doğrudan bağlıdır ve yalnızca üretici faaliyetine değil, üretimden temele kadar, temelden üstyapıya kadar, çalışmasının bütün alanlarında insanın bütün öteki faaliyetlerine de bağlıdır. Bu yüzden, dil, temeldeki değişiklikleri beklemeksizin üretimdeki değişiklikleri, dolaysız olarak ve doğrudan yansıtmaktadır. Bu yüzden, insan faaliyetinin bütün alanlarını kucaklayan dilin etki alanı, üstyapının etki alanından çok daha geniş ve çok daha çeşitlidir. Ayrıca, hemen hemen sınırsızdır.

Dilin, özellikle de sözcük hazinesinin, hemen hemen kesintisiz bir şekilde değişme durumunda bulunmasının esas nedeni budur. Sanayiin ve tarımın, ticaretin ve ulaştırmanın, tekniğin ve bilimin kesintisizce gelişmesi, bu ilerleyişin gerektirdiği yeni sözcükler ve yeni deyimlerle, dilin sözcük hazinesi zenginleşmektedir. Bu gereksinmeleri doğrudan yansıtan dil, böylece, sözcük hazinesini, yeni sözcüklerle zenginleştirmekte ve gramer sistemini geliştirmektedir.

Böylece:
a) Bir marksist, dili, temelin üstünde bir üstyapı olarak göremez;
b) Dil ile bir üstyapıyı karıştırmak çok önemli bir yanılgıdır.

QUESTION: Is it true that language always was and is class language, that there is no such thing as language which is the single and common language of a society, a non-class language common to the whole people.
ANSWER: No, it is not true.
It is not difficult to understand that in a society which has no classes there can be no such thing as a class language. There were no classes in the primitive communal clan system, and consequently there could be no class language -- the language was then the single and common language of the whole community. The objection that the concept class should be taken as covering every human community, including the primitive communal community, is not an objection but a playing with words that is not worth refuting.
As to the subsequent development from clan languages to tribal languages, from tribal languages to the languages of nationalities, and from the languages of nationalities to national languages -- everywhere and at all stages of development, language, as a means of intercourse between the people of a society, was the common and single language of that society, serving its members equally, irrespective of their social status.
I am not referring here to the empires of the slave and mediaeval periods, the empires of Cyrus or Alexander the Great, let us say, or of Caesar or Charles the Great, which had no economic foundations of their own and were transient and unstable military and administrative associations. Not only did these empires not have, they could not have had a single language common to the whole empire and understood by all the members of the empire. They were conglomerations of tribes and nationalities, each of which lived its own life and had its own language. Consequently, it is not these or similar empires I have in mind, but the tribes and nationalities composing them, which had their own economic foundations and their own languages, evolved in the distant past. History tells us that the languages of these tribes and nationalities were not class languages, but languages common to the whole of a tribe or nationality, and understood by all its people.
Side by side with this, there were, of course, dialects, local vernaculars, but they were dominated by and subordinated to the single and common language of the tribe or nationality.
Later, with the appearance of capitalism, the elimination of feudal division and the formation of national markets, nationalities developed into nations, and the languages of nationalities into national languages. History shows that national languages are not class, but common languages, common to all the members of each nation and constituting the single language of that nation.
It has been said above that language, as a means of intercourse between the people of a society, serves all classes of society equally, and in this respect displays what may be called an indifference to classes. But people, the various social groups, the classes, are far from being indifferent to language. They strive to utilize the language in their own interests, to impose their own special lingo, their own special terms, their own special expressions upon it. The upper strata of the propertied classes, who have divorced themselves from and detest the people -- the aristocratic nobility, the upper strata of the bourgeoisie -- particularly distinguish themselves in this respect. "Class" dialects, jargons, high-society "languages" are created. These dialects and jargons are often incorrectly referred to in literature as languages -- the "aristocratic language" or the "bourgeois language" in contradistinction to the "proletarian language" or the "peasant language." For this reason, strange as it may seem, some of our comrades have come to the conclusion that national language is a fiction, and that only class languages exist in reality.
There is nothing, I think, more erroneous than this conclusion. Can These dialects and jargons be regarded as languages? Certainly not. They cannot, firstly, because these dialects and jargons have no grammatical systems or basic word stocks of their own -- they borrow them from the national language. They cannot, secondly, because these dialects and jargons are confined to a narrow sphere, are current only among the upper strata of a given class and are entirely unsuitable as a means of human intercourse for society as a whole. What, then, have they? They have a collection of specific words reflecting the specific tastes of the aristocracy or the upper strata of the bourgeoisie; a certain number of expressions and turns of phrase distinguished by refinement and gallantry and free of the "coarse" expressions and turns of phrase of the national language; lastly, a certain number of foreign words. But all the fundamentals, that is, the overwhelming majority of the words and the grammatical system, are borrowed from the common, national language. Dialects and jargons are therefore offshoots of the common national language, devoid of all linguistic independence and doomed to stagnation. To believe that dialects and jargons can develop into independent languages capable of ousting and supplanting the national language means losing one's sense of historical perspective and abandoning the Marxist position.
References are made to Marx, and the passage from his article St. Max is quoted which says that the bourgeois have "their own language," that this language "is a product of the bourgeoisie" [2] that it is permeated with the spirit of mercantilism and huckstering. Certain comrades cite this passage with the idea of proving that Marx believed in the "class character" of language and denied the existence of a single national language. If these comrades were impartial, they should have cited another passage from this same article St. Max, where Marx, touching on the ways single national languages arose, speaks of "the concentration of dialects into a single national language resulting from economic and political concentration." [3]
Marx, consequently, did recognize the necessity of a single national language, as a higher form, to which dialects, as lower forms, are subordinate.
What, then, can this bourgeois language be which Marx says "is a product of the bourgeoisie"? Did Marx consider it as much a language as the national language, with a specific linguistic structure of its own? Could he have considered it such a language? Of course, not. Marx merely wanted to say that the bourgeois had polluted the single national language with their hucksters' lingo, that the bourgeois, in other words, have their hucksters' jargon.
It thus appears that these comrades have misrepresented Marx. And they misrepresented him because they quoted Marx not like Marxists but like dogmatists, without delving into the essence of the matter.
References arc made to Engels, and the words from his The Condition of the Working Class in England are cited where he says that in Britain "...the working class has gradually become a race wholly apart from the English bourgeoisie," that "the workers speak other dialects, have other thoughts and ideals, other customs and moral principles, a different religion and other politics than those of the bourgeoisie." [4] Certain comrades conclude from this passage that Engels denied the necessity of a common, national language, that he believed, consequently, in the "class character" of language. True, Engels speaks here of dialects, not languages, fully realizing that, being an offshoot of the national language, a dialect cannot supplant the national language. But apparently, These comrades regard the existence of a difference between a language and a dialect with no particular enthusiasm.
It is obvious that the quotation is inappropriate, because Engels here speaks not of "class languages" but chiefly of class thoughts, ideals, customs, moral principles, religion, politics. It is perfectly true that the thoughts, ideals, customs, moral principles, religion and politics of bourgeois and proletarians are directly antithetical. But what has this to do with national language, or the "class character" of language? Can the existence of class antagonisms in society serve as an argument in favor of the "class character" of language, or against the necessity of a single national language? Marxism says that a common language is one of the cardinal earmarks of a nation, although knowing very well that there are class antagonisms within the nation. Do the comrades referred to recognize this Marxist thesis?
References are made to Lafargue, [5] and it is said that in his pamphlet The French Language Before and After the Revolution he recognizes the "class character" of language and denies the necessity of a national language common to the whole people. That is not true. Lafargue does indeed speak of a "noble" or "aristocratic language" and of the "jargons" of various strata of society. But these comrades forget that Lafargue, who was not interested in the difference between languages and jargons and referred to dialects now as "artificial languages," now as "jargons," definitely says in this pamphlet that "the artificial language which distinguished the aristocracy . . . arose out of the language common to the whole people, which was spoken both by bourgeois and artisan, by town and country."
Consequently, Lafargue recognizes the existence and necessity of a common language of the whole people, and fully realizes that the "aristocratic language" and other dialects and jargons are subordinate to and dependent on the language common to the whole people.
It follows that the reference to Lafargue is wide of the mark.
References are made to the fact that at one time in England the feudal lords spoke "for centuries" in French, while the English people spoke English, and this is alleged to be an argument in favor of the "class character" of language and against the necessity of a language common to the whole people. But this is not an argument, it is rather an anecdote. Firstly, not all the feudal lords spoke French at that time, but only a small upper stratum of English feudal lords attached to the court and at county seats. Secondly, it was not some "class language" they spoke, but the ordinary language common to all the French people. Thirdly, we know that in the course of time this French language fad disappeared without a trace, yielding place to the English language common to the whole people. Do these comrades think that the English feudal lords "for centuries" held intercourse with the English people through interpreters, that they did not use the English language, that there was no language common to all the English at that time, and that the French language in England was then anything more than the language of high society, current only in the restricted circle of the upper English aristocracy? How can one possibly deny the existence and the necessity of a language common to the whole people on the basis of anecdote "arguments" like these?
There was a time when Russian aristocrats at the tsar's court and in high society also made a fad of the French language. They prided themselves on the fact that when they spoke Russian they often lapsed into French, that they could only speak Russian with a French accent. Does this mean that there was no Russian language common to the whole people at that time in Russia, that a language common to the whole people was a fiction, and "class languages" a reality?
Our comrades are here committing at least two mistakes.
The first mistake is that they confuse language with superstructure. They think that since the superstructure has a class character, language too must be a class language, and not a language common to the whole people. But I have already said that language and superstructure are two different concepts, and that a Marxist must not confuse them.
The second mistake of these comrades is that they conceive the opposition of interests of the bourgeoisie and the proletariat, the fierce class struggle between them, as meaning the disintegration of society, as a break of all ties between the hostile classes. They believe that, since society has disintegrated and there is no longer a single society, but only classes, a single language of society, a national language, is unnecessary. If society has disintegrated and there is no longer a language common to the whole people, a national language, what remains? There remain classes and "class languages." Naturally, every "class language" will have its "class" grammar -- a "proletarian" grammar or a "bourgeois" grammar. True, such grammars do not exist anywhere. But that does not worry these comrades: they believe that such grammars will appear in due course.
At one time there were "Marxists" in our country who asserted that the railways left to us after the October Revolution were bourgeois railways, that it would be unseemly for us Marxists to use them, that they should be torn up and new, "proletarian" railways built. For this they were nicknamed "troglodytes".
It goes without saying that such a primitive-anarchist view of society, of classes, of language has nothing in common with Marxism. But it undoubtedly exists and continues to prevail in the minds of certain of our muddled comrades.
It is of course wrong to say that, because of the existence of a fierce class struggle, society has split up into classes which are no longer economically connected with one another in one society. On the contrary, as long as capitalism exists, the bourgeois and the proletarians will be bound together by every economic thread as parts of a single capitalist society. The bourgeois cannot live and enrich themselves unless they have wage-laborers at their command; the proletarians cannot survive unless they hire themselves to the capitalists. If all economic ties between them were to cease, it would mean the cessation of all production, and the cessation of all production would mean the doom of society, the doom of the classes themselves. Naturally, no class wants to incur self-destruction. Consequently, however sharp the class struggle may be, it cannot lead to the disintegration of society. Only ignorance of Marxism and complete failure to understand the nature of language could have suggested to some of our comrades the fairy-tale about the disintegration of society, about "class" languages, and "class" grammars.
Reference is further made to Lenin, and it is pointed out that Lenin recognized the existence of two cultures under capitalism -- bourgeois and proletarian -- and that the slogan of national culture under capitalism is a nationalist slogan. All this is true and Lenin is absolutely right here. But what has this to do with the "class character" of language? When these comrades refer to what Lenin said about two cultures under capitalism, it is evidently with the idea of suggesting to the reader that the existence of two cultures, bourgeois and proletarian, in society means that there must also be two languages, inasmuch as language is linked with culture -- and, consequently, that Lenin denies the necessity of a single national language, and, consequently, that Lenin believes in "class" languages. The mistake these comrades make here is that they identify and confuse language with culture. But culture and language are two different things. Culture may be bourgeois or socialist, but language, as a means of intercourse, is always a language common to the whole people and can serve both bourgeois and socialist culture. Is it not a fact that the Russian, the Ukrainian, the Uzbek languages are now serving the socialist culture of these nations just as well as they served their bourgeois cultures before the October Revolution? Consequently, these comrades are profoundly mistaken when they assert that the existence of two different cultures leads to the formation of two different languages and to the negation of the necessity of a single language.
When Lenin spoke of two cultures, he proceeded precisely from the thesis that the existence of two cultures cannot lend to the negation of a single language and to the formation of two languages, that there must be a single language. When the Bundists [6] accused Lenin of denying the necessity of a national language and of regarding culture as "non-national," Lenin, as we know, vigorously protested and declared that he was fighting against bourgeois culture, and not against national languages, the necessity of which he regarded as indisputable. It is strange that some of our comrades should be trailing in the footsteps of the Bundists.
As to a single language, the necessity of which Lenin is alleged to deny, it would be well to pay heed to the following words of Lenin:
"Language is the most important means of human intercourse. Unity of language and its unimpeded development form one of the most important conditions for genuinely free and extensive commercial intercourse appropriate to modern capitalism, for a free and broad grouping of the population in all its separate classes." [7]
It follows that our highly respected comrades have misrepresented the views of Lenin.
Reference, lastly, is made to Stalin. The passage from Stalin is quoted which says that "the bourgeoisie and its nationalist parties were and remain in this period the chief directing force of such nations." 8 This is all true. The bourgeoisie and its nationalist party really do direct bourgeois culture, just as the proletariat and its internationalist party direct proletarian culture. But what has this to do with the "class character" of language? Do not these comrades know that national language is a form of national culture, that a national language may serve both bourgeois and socialist culture? Are our comrades unaware of the well-known formula of the Marxists that the present Russian, Ukrainian, Byelorussian and other cultures arc socialist in content and national in form, i.e., in language? Do they agree with this Marxist formula?
The mistake our comrades commit here is that they do not see the difference between culture and language, and do not understand that culture changes in content with every new period in the development of society, whereas language remains basically the same through a number of periods, equally serving both the new culture and the old.
Hence:
a) Language, as a means of intercourse, always was and remains the single language of a society, common to all its members; b) The existence of dialects and jargons does not negate but confirms the existence of a language common to the whole of the given people, of which they are offshoots and to which they are subordinate; c) The "class character" of language formula is erroneous and non-Marxist.


SORU. - Dilin, her zaman bir sınıf niteliği bulunduğu ve bunu koruduğu, toplum için ortak ve birtek dil olmadığı, sınıf niteliği bulunmayan ve bütün halkın dili olacak bir dil olamayacağı doğru mudur? YANIT. - Hayır, yanlıştır.

Sınıfsız bir toplumda bir sınıf dilinin sözkonusu olamayacağını anlamak güç değildir. îlkel topluluk düze-ı ninde, klanlar düzeninde sınıf bilinmiyordu, sonuç olarak da sınıf dili olamazdı; onlarda dil, ortaklığın tümü için ortak, tek idi. Sınıf derken, bütün insan topluluklarının [sayfa 15] anlaşılması gerektiği, ilkel topluluğun buna dahil olduğu itirazı, bir itiraz değil, yanıtlamaya değmeyen bir sözcük oyunudur. Bundan sonraki gelişmeye gelince, klan dillerinden boy dillerine kadar, boy dillerinden ulusal-topluluk (milliyet) dillerine kadar ve ulusal-topluluk dillerinden ulusal dillere kadar - her yerde, gelişmenin bütün aşamalarında, toplum içinde insanlar arasındaki iletişim aracı olarak dil, toplum için ortak ve birtekti, toplum üyelerine, toplumsal durumlarından bağımsız olarak, aynı biçimde hizmet ediyordu.

Burada, köleci ya da ortaçağ dönemlerindeki imparatorluklardan sözetmiyorum, bunlar, örneğin Keyhüsrev'in ve Büyük İskender'in ya da Sezar'ın ve Şarlman'ın imparatorlukları gibi kendilerine özgü ekonomik bir temele sahip değildiler ve geçici, dayanıksız askerî ve yönetsel oluşumlardan meydana geliyordu. Bu imparatorluklar, bütün imparatorluk için tek ve imparatorluğun bütün üyeleri için anlaşılır bir dile sahip değillerdi, olamazlardı. Bunlar, herbiri kendi yaşamını yaşayan ve kendi dillerine sahip bulunan bir boy ve ulusal-topluluk bileşiminden oluşmuştu. Böylece, sözkonusu olan bu imparatorluklar ya da benzerleri değildir, ama imparatorluğun parçaları bulunan kendilerine özgü iktisadî bir temele sahip ve eski zamanlardan beri oluşmuş dilleri bulunan boylar ve ulusal-topluluklardır. Bu boyların ve ulusal-topluluklarm dillerinin sınıfsal bir niteliği olmadığını, bu dillerin, insan topluluklarının, boyların ve ulusal-toplulukların ortak dilleri olduğunu, kendileri tarafından anlaşılır bulunduklarını tarih bize öğretmektedir.

Kuşkusuz, buna paralel olarak lehçeler, yerel şiveler bulunmaktaydı; ama boyun ya da ulusal-topluluğun birtek ve ortak dili, bu şivelere üstün geliyor ve bunları [sayfa 16] buyruğu altına alıyordu.

Sonraları, kapitalizmin doğusuyla, feodal bölünmenin tasfiyesi ile ve ulusal bir pazarın kurulmasıyla ulusal-topluluklar, ulus olarak ve ulusal-topluluk dilleri de ulusal diller olarak gelişti. Tarih, bize, ulusal bir dilin, bir sınıfın dili olmadığını, ama halkın tümünün ortak bir dili, ulusun üyelerinin ortak ve ulus için birtek dili olduğunu göstermektedir.

Yukarda dedik ki, toplum içinde insanlar arasında iletişim aracı olarak dil, toplumun bütün sınıflarına eşit olarak hizmet eder ve bu bakımdan sınıflara karşı, bir bakıma, ilgisiz kalır. Ancak insanlar, değişik toplumsal, gruplar ve sınıflar, dile karşı ilgisiz değillerdir. Dili kendi çıkarları yönünden kullanmaya, ona kendi özel sözcük hazinelerini, özel deyimlerini, özel terimlerini zorla kabul ettirmeye bakarlar. Bu bakımdan, halktan kopmuş bulunan ve ona karşı kin duyan varlıklı sınıfların üst katmanları: soylu aristokrasi ve burjuvazinin üst katmanları özellikle sivrilmektedirler. "Sınıfsal" lehçeler, jargonlar, salon "ağızları" oluşmaktadır. Edebiyatta bu lehçeler ve jargonlar, çoğu kez yanlış olarak, "proleter dili"ne, "köylü dili"ne karşıt olarak, "soylu dili", "burjuva dili" diye adlandırılırlar. Bu nedenledir ki, ne kadar garip görünürse görünsün, bazı yoldaşlarımız, ulusal dilin bir hayal olduğu, gerçekte sınıf dillerinin var olduğu sonucuna varıyorlar.

Bu sonuca varmaktan daha hatalı bir şey olamayacağı kanısındayım. Bu lehçelere, jargonlara dil gözüyle bakabilir miyiz? Hayır, bu olanaksızdır. Önce şundan dolayı olanaksızdır ki, bu lehçelerin, bu jargonların, ne kendilerine özgü gramer sistemi vardır, ne de kendi sözcük hazinesi içeriği - onlar, bunları ulusal dilden aktarmaktadırlar. Sonra şundan dolayı olanaksızdır ki, lehçelerin ve jargonların, şu ya da bu sınıfın üst katmanları [sayfa 17] arasında dar bir dolaşım alanları vardır ve böylece insanlar arasında, toplumun tümü için iletişim aracı olmaya elverişli değillerdir. Bunlarda neler bulunur? Bunlarda, aristokrasinin ya da burjuvazinin üst katmanlarının özel zevklerini yansıtan özel bir sözcük seçimi bulunmaktadır; incelikleri ve zariflikleri ile sivrilen bazı anlatım ve söz kuruluşları alınmış, ulusal dildeki "kaba" anlatım ve söz kuruluşları dıştalanmıştır, ensonu, belirli sayıda yabancı sözcük aktarılmıştır. Oysa öz bakımından, yani sözcüklerin büyük çoğunluğu ve gramer sistemi, ulusal dilden, halkın tümünün dilinden aktarılmıştır. Böylece lehçeler ve jargonlar bütün halkın ortak dili olan ulusal dilin dallarıdır, bunların dilbilimi bakımından herhangi bir bağımsızlıkları yoktur ve cançekişmeye mahkûmdurlar. Lehçelerin ve jargonların ulusal dilin yerine geçebilecek olan ayrı diller haline gelebileceğini düşünmek, tarihsel görüş açısını yitirmek ve marksizmin saflarını terketmek demektir.

Marx'tan aktarma yapılıyor, Kutsal-Max yazısından bir bölüm ileri sürülüyor, bu yazıda denmektedir ki: Burjuvazinin "kendi dili" vardır, bu dil "burjuvazinin ürünüdür", ona bezirgânlık ve alım-satım ruhu sinmiştir. Bazı yoldaşlar bu aktarma ile Marx'ın, sözümona, dilin "sınıf niteliği"nden yana olduğunu, birtek ulusal dilin varlığını yadsıdığını tanıtlamak istiyorlar. Eğer bu yoldaşlar, bu sorunda nesnel davransaydılar, aynı Kutsal-Max yazısından başka bir parça da aktarmaları gerekirdi, o bölümde, Marx, birtek ulusal dilin oluşması yollarından sözederken "iktisadî ve siyasal merkezleşmeye bağlı olarak lehçelerin birtek ulusal dil olarak tümleşmeleri"nden sözetmektedir.

Dolayısıyla, Marx, lehçelerin alt biçim olarak ona bağımlı bulunacağı, birtek ulusal dilin üst biçim olarak gerekli olduğunu kabul etmektedir. [sayfa 18]

Böyle olunca, Marx'a göre "burjuvazinin bir ürünü olan" burjuva dili ne oluyor? Marx, bu dili, kendine özgü bir dil örgüsüne sahip ulusal diller gibi bir dil olarak mı sayıyordu? Onu, bu tür dil olarak sayabilir miydi? Kuşkusuz hayır! Marx, yalnızca burjuvaların, tek olan ulusal dili, bezirgân deyimleri ile kirlettiklerini, yani burjuvaların kendi bezirgân jargonları olduğunu söylemek istiyordu.

Demek ki, bu yoldaşlar, Marx'ın tutumunu tahrif etmişlerdir. Onu tahrif etmişlerdir, çünkü Marx'tan aktarma yaparken marksist olarak değil de, konunun özüne erişmeden, skolâstikçi gibi hareket etmişlerdir.

Engels'ten aktarma yapıyorlar; onun İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu yapıtından "... İngiliz işçi sınıfı, eninde sonunda, İngiliz burjuvazisinden bambaşka bir halk haline girdi"; ve "... işçiler burjuvaziden değişik bir lehçe konuşuyorlar, onların değişik fikirleri ve değişik kavramları, değişik alışkı ve değişik ahlâk kuralları, değişik bir dinleri ve değişik bir siyasetleri var."[1] dediği bölümü öne sürüyorlar. Bu aktarmadan güç alarak, bazı yoldaşlar, Engels'in bütün halk için ortak olan ulusal bir dilin gerekliliğini yadsıdığını, sonuç olarak da dilin "sınıfsal niteliği"ni doğruladığını söylemeye varıyorlar. Kuşkusuz Engels, burada, dilden değil, lehçeden sözetmektedir; o, lehçenin, ulusal dilin bir dalı olarak dilin yerine geçemeyeceğini çok iyi kavramıştır. Ama görülüyor ki, bu yoldaşlar, dil ile lehçe arasındaki farka önem vermemektedirler...

Kuşkusuz aktarma yersiz olarak yapılmıştır, çünkü Engels, burada, "sınıf dilinden" sözetmemekte, başlıca sınıfsal fikir, kavram, alışkı, ahlâk kuralları, din ve siyasetten sözetmektedir. Fikirlerin, kavramların, alışkıların, [sayfa 19] ahlâk kurallarının, dinin ve siyasetin burjuvalarda ve proleterlerde, doğrudan doğruya karşıt olduğu, tümüyle doğrudur. Ancak burada ulusal dilin, ya da dilin "sınıfsal niteliği"nin ne işi var? Toplumda sınıf çelişkilerinin varlığı, dilin "sınıfsal niteliği" yararına ya da birtek ulusal dilin gerekliliğine karşı kanıt oluşturabilir mi? Marksizm, dil birliğinin, ulusun en önemli niteliklerinden biri olduğunu söyler, bunu söylerken de ulusun içinde sınıfsal çelişkiler olduğunu çok iyi bilmektedir. Sözü geçen yoldaşlar, bu marksist tezi kabul etmiyorlar mı?

Lafargue'dan aktarmalar yapıyorlar, onun Devrimden Önce ve Sonra Fransız Dili kitapçığında, dilin "sınıfsal niteliği"ni kabul ettiğini ve söylediklerine göre, bütün halk için ortak bir dilin zorunluluğunu yadsıdığını iddia ediyorlar. Yanlıştır. Gerçekte, Lafargue, "soylu" ya da "aristokratik" dilden ve toplumun çeşitli katmanlarının "jargonlarından sözetmektedir. Ancak, bu yoldaşlar unutuyorlar ki, Lafargue, dil ile jargon arasındaki farkla ilgilenmemekte ve lehçeleri, bazan "yapma dil", bazan da "jargon" olarak nitelendirmektedir, kitapçığında açık" olarak ilân etmektedir ki, "aristokrasiyi ayırdeden yapma dil ... burjuvanın ve zanaatçının, kentin ve köyün konuştukları vülger dilden çıkartılmıştı".

Yani Lafargue bütün halk için ortak bir dilin varlığını ve zorunluluğunu kabul etmektedir ve "aristokratik dil"in ve öteki lehçelerin ve jargonların bütün halkın ortak diline karşı ast niteliğini ve bağımlılığını pek iyi kavramaktadır.

Bunun sonucu olarak da, Lafargue'dan yapılan aktarma, amacına erişememektedir.

Belirli bir çağda, İngiltere'de İngiliz feodallerinin "yüzyıllar boyunca" Fransızca konuştukları, oysa İngiliz halkının İngilizce konuştuğu verisine dayanıyorlar, [sayfa 20] bundan, dilin "sınıfsal niteliği" yararına ve tüm halk için ortak bir dilin zorunluluğuna karşı bir kanıt çıkarmak istiyorlar. Bu, bir kanıtlama değildir, daha çok bir anekdottur. Önce o dönemde bütün feodaller Fransızca konuşmamaktaydılar, konuşanlar, kralın sarayında ve kontluklardaki önemsiz sayıdaki büyük feodallerdi. İkinci olarak, herhangi bir "sınıf dili"ni değil, yalnızca bütün Fransız halkının ortak dili olan sıradan Fransızcayı konuşmaktaydılar. Üçüncü olarak, bilinmektedir ki, Fransız dilini konuşarak eğlenenlerin bu tutkuları, sonraları iz bırakmadan yok olmuştur, bütün halkın ortak dili İngilizceye yerini bırakmıştır. Bu yoldaşlar sanıyorlar mı ki, "yüzyıllar boyunca" İngiliz feodalleri, İngiliz halkı ile tercümanlar aracılığıyla anlaşmışlardır; sanıyorlar mı ki, İngiliz feodalleri İngiliz dilini kullanmıyorlardı ve o zamanlarda bütün halk için ortak bir İngiliz dili yoktu, Fransız dili o zamanlarda İngiltere'de yalnızca yüksek aristokrasinin dar çevresinde kullanılan bir salon dilinden fazla bir şeydi? Bu tür anekdot düzeyindeki "kanıtlara" dayanılarak, nasıl bütün halk için ortak bir dilin varlığı ve zorunluluğu yadsınabilir?

Rus aristokratları da çarların sarayında ve salonlarında bir süre Fransızca konuşmakla eğlenmişlerdir. Rusça konuşurken Fransızca çatlatmakla ve Rusçayı ancak Fransız şivesi ile konuşabilmekle övünürlerdi. O zamanlarda Rusya'da bütün halkın ortak bir Rus dili yok muydu, bütün halkın ortak dili bir hayal miydi ve "sınıf dilleri" bir gerçek miydi, böyle mi söylemek gerekir? Yoldaşlarımız burada en azından iki yanlış yapmaktadırlar.

Birinci yanlışları şudur ki, dil ile üstyapıyı karıştırmaktadırlar. Düşüncelerine göre eğer üstyapının sınıfsal bir niteliği varsa, dilin de aynı şekilde bütün halk için ortak olmaması gerekir, o da bir "sınıfsal nitelik" [sayfa 21] taşımalıdır. Dilin ve üstyapının iki ayrı kavram olduğunu ve bir marksistin bunları karıştıramayacağını daha önce belirtmiştim.

İkinci yanlışları şudur ki, bu yoldaşlar, burjuvazi ile proletaryanın çıkarlarının karşıtlığını, onların zorlu sınıf savaşımlarını, toplumun bir çözülüşü, düşman sınıflar arasındaki bütün bağların kopması biçiminde kavramaktadırlar. Bunlar, mademki toplum çözülmüştür ve artık birtek toplum yoktur, ama yalnızca sınıflar vardır, toplum için birtek dile gereksinme kalmamıştır, ulusal bir dile gereksinme kalmamıştır kanısındadırlar. Toplum çözüldüyse ve bütün halk için ortak bir dil kalmadıysa, kalan nedir ki? Sınıflar ve "sınıf dilleri" kalır. Doğal olarak her "sınıfsal dilin" "sınıfsal" grameri olacaktır, "proletarya" grameri, "burjuva" grameri olacaktır. Aslında bu gramerler gerçeklik olarak yoktur; ama bu yoldaşlar bundan tedirgin olmamaktadırlar, bu gramerlerin doğacağına güvenmektedirler.

Bizde, bir zamanlar, Ekim Devriminden sonra, ülkemizdeki demiryollarının burjuva demiryolları olduğunu, biz marksistlerin bunları kullanmamızın doğru olmadığını, bunları söküp yenilerini, "proleter" demiryollarını kurmamız gerektiğini savunan "marksistler" çıkmıştı. Bunlara o zaman "mağara adamı" lakabı takıldı... Besbellidir ki, toplum, sınıflar ve dil hakkındaki ilkel bir anarşizmin ifadesi olan bu görüşlerin marksizm ile hiç bir ilişkisi yoktur. Ama şu da besbelli ki, bu görüşler kuşku götürmeyecek biçimde vardır ve yönlerini şaşırmış bazı yoldaşlarımızın zihinlerini kurcalamaktadır.

Zorlu bir sınıf savaşı sonucunda toplumun artık iktisadî yönden birtek toplumun bağrında birbirine bağlı olmayan sınıflar halinde çözülmüş bulunacağı, apaçık olarak yanlıştır. Tersine, kapitalizm var oldukça burjuvalar ve proleterler, birtek kapitalist toplumun kurucu [sayfa 22] bileşkeleri olarak bütün iktisadî yaşamın bağları ile birbirine bağlı olarak kalacaklardır. Burjuvalar, ellerinin altında ücretli işçiler bulunduramazlarsa yaşayamaz ve zenginleşemezler; proleterler ise, kapitalistlerden iş alamazlarsa geçimlerini sağlayamazlar. Aralarındaki bütün ekonomik bağların kopması her çeşit üretimin durması demek olur; oysa her çeşit üretimin durması, toplumun ölümüne, sınıfların kendilerinin ölümlerine varır. Hiç bir sınıfın, kendisini yok olmaya adamak istemeyeceği besbellidir. Bu yüzdendir ki, sınıf savaşımı, ne kadar keskin olursa olsun, toplumun çözülüşüne varamaz. Ancak marksizm konusundaki bilisizlik ve dilin niteliği hakkında kesin bir anlayışsızlık, bazı yoldaşlarımızda, bu, toplumun çözülüşü, "sınıfsal" diller, "sınıfsal" gramerler efsanesini doğurabilmiştir.

Sonra Lenin'den aktarmalar yapılmaktadır, Lenin'in kapitalist düzende burjuva ve proleter olarak iki kültürün varlığını kabul ettiği; kapitalist dönemde ulusal kültür sloganının milliyetçi bir slogan olduğu anımsatılmaktadır. Bütün bunlar doğrudur ve bu noktada Lenin tamamen haklıdır. Ancak burada dilin "sınıfsal niteliği"nin işi ne? Kapitalist düzende, Lenin'in iki kültür konusundaki sözlerini öne sürmekle, görülüyor ki, bu yoldaşlar, okura, dil, kültüre bağlı olduğundan, toplumda burjuva ve proletarya kültürü olarak iki kültürün varlığının, aynı zamanda iki dil olması gerekliliğini ifade ettiğini, yani Lenin'in tek ulusal bir dilin gerekliliğini yadsıdığını, "sınıfsal" dillerden yana olduğunu anlatmak istiyorlar. Bu yoldaşların buradaki yanlışı, dil ile kültürü özdeş saymaları ve karıştırmalarıdır. Oysa kültür ve dil ayrı iki şeydir. Kültürün burjuvası ya da sosyalisti olabilir, oysa insanlar arasında bir iletişim aracı olarak dil, her zaman bütün halk için ortaktır, o, hem burjuva kültürüne, hem de sosyalist kültüre hizmet edebilir. [sayfa 23] Rus, Ukrayna, Özbek dillerinin Ekim Devriminden önce burjuva kültürüne hizmet ettiği gibi, bugün bu ulusların sosyalist kültürlerine de hizmet ettiği, bir olgu değil midir? Böylece, iki ayrı kültürün varlığının, iki ayrı dilin oluşmasına vardığını ve birtek dilin gerekliliğinin yokolduğunu iddia etmekle bu yoldaşlar, ağır biçimde aldanmaktadırlar.

Lenin, iki kültürden sözederken, özellikle, iki kültürün var oluşunun birtek dilin yadsınmasına ve iki dilin oluşmasına varamayacağı, dilin tek olması gerektiği tezinden hareket etmekteydi. Bundcular, Lenin'i, ulusal dilin gerekliliğini yadsımakla ve kültürün "ulusallığı bulunmadığı" görüşünde olmakla suçladıklarında, bilindiği gibi, Lenin, bu suçlamaya şiddetle karşı çıkmış ve tartışılmaz bir gereklilik olarak gördüğü ulusal dile karşı değil de, burjuva kültürüne karşı savaştığını ilân etmişti. Bazı yoldaşlarımızın, bundcuların izinden yürüdüğünü görmek gariptir.

Lenin'in, sözde gerekliliğini yadsıdığı birtek dil konusuna gelince, Lenin'in aşağıdaki sözlerini anlamak gerekir:

"Dil, insanlar arasında çok önemli bir iletişim aracıdır; dilin birliği ve onun engelsiz gelişmesi, hem çağdaş kapitalizme tekabül eden gerçekten özgür ve geniş ticarî alışverişin, hem de halkın çeşitli sınıflar içersinde özgür ve geniş şekilde gruplaşmasının en önemli koşullarından biridir." Bundan şu çıkar ki, saygıdeğer yoldaşlarımız, Lenin'in düşüncelerini tahrif etmişlerdir.

Ensonu Stalin'den aktarmalar yapılmaktadır. Stalin'in "... burjuvazi ve onun ulusal partileri, bu dönem süresince, bu ulusların başlıca yönetici gücü olmuşlar ve olmaktadırlar." dediği bir tümceyi öne sürüyorlar.

Bütün bunlar doğrudur. Burjuvazi ve onun milliyetçi [sayfa 24] partisi gerçekten burjuva kültürünü yönetmektedir; nasıl ki, proletarya ve onun enternasyonalist partisi proletarya kültürünü yönetiyorsa. Ancak, burada dilin "sınıfsal niteliği"nin işi nedir? Bu yoldaşlar bilmiyorlar mı ki, ulusal dil, ulusal kültürün bir biçimidir, ulusal dil, burjuva kültürüne de, sosyalist kültüre de hizmet edebilir? Bu yoldaşlar, marksistlerin ünlü formülüne göre, şimdiki Rus, Ukrayna, Beyazrus ve benzeri kültürlerin içerik bakımından sosyalist ve biçim bakımından, yani dil bakımından ulusal olduklarını bilmiyorlar mı? Bu marksist formülü kabul etmiyorlar mı?

Yoldaşlarımızın yanılgısı şurdan gelmektedir ki, kültür ile dil arasındaki farkı görmüyorlar ve kültürün, toplumun gelişmesinin her yeni aşamasında içeriğini değiştirdiğini, dilin ise özü bakımından, birçok dönem süresince, olduğu gibi kaldığını ve aynı ölçüde yeni kültüre de, eskisine de hizmet ettiğini anlayamıyorlar.

Böylece:

a) Dil, iletişim aracı olarak toplum için birtek ve toplumun bütün kişileri için ortak bir dil olmuştur ve böyle olmaktadır;

b) Lehçelerin ve jargonların varlığı bütün halk için ortak bir dilin varlığını yalanlamaktansa onu doğrulamaktadır, bunlar dilin dallarını oluştururlar ve ona bağımlıdırlar; c) Dilin "sınıfsal niteliği" tezi, yanlış, marksist olmayan bir tezdir.

QUESTION: What are the characteristic features of language?
ANSWER: Language is one of those social phenomena which operate throughout the existence of a society. It arises and develops with the rise and development of a society. It dies when the society dies. Apart from society there is no language. Accordingly, language and its laws of development can be understood only if studied in inseparable connection with the history of society, with the history of the people to whom the language under study belongs, and who are its creators and repositories.
Language is a medium, an instrument with the help of which people communicate with one another, exchange thoughts and understand each other. Being directly connected with thinking, language registers and fixes in words, and in words combined into sentences, the results of the process of thinking and achievements of man's cognitive activity, and thus makes possible the exchange of thoughts in human society.
Exchange of thoughts is a constant and vital necessity, for without it, it is impossible to co-ordinate the joint actions of people in the struggle against the forces of nature, in the struggle to produce the necessary material values; without it, it is impossible to ensure the success of society's productive activity, and, hence, the very existence of social production becomes impossible. Consequently, without a language understood by a society and common to all its members, that society must cease to produce, must disintegrate and cease to exist as a society. In this sense, language, while it is a medium of intercourse, is at the same time an instrument of struggle and development of society.
As we know, all the words in a language taken together constitute what is known as its vocabulary. The chief thing in the vocabulary of a language is its basic stock of words, which includes also all the root words, as its kernel. It is far less extensive than the language's vocabulary, but it persists for a very long time, for centuries, and provides the language with a basis for the formation of new words. The vocabulary reflects the state of the language: the richer and more diversified the vocabulary, the richer and more developed the language.
However, by itself, the vocabulary does not constitute the language -- it is rather the building material of the language. Just as in construction work the building materials do not constitute the building, although the latter cannot be constructed without them, so too the vocabulary of a language does not constitute the language itself, although no language is conceivable without it. But the vocabulary of a language assumes tremendous importance when it comes under the control of grammar, which defines the rules governing the modification of words and the combination of words into sentences, and thus makes the language a coherent and significant function. Grammar (morphology, syntax) is the collection of rules governing the modification of words and their combination into sentences. It is therefore thanks to grammar that it becomes possible for language to invest man's thoughts in a material linguistic integument.
The distinguishing feature of grammar is that it gives rules for the modification of words not in reference to concrete words, but to words in general, not taken concretely; that it gives rules for the formation of sentences not in reference to particular concrete sentences -- with, let us say, a concrete subject, a concrete predicate, etc. -- but to all sentences in general, irrespective of the concrete form of any sentence in particular. Hence, abstracting itself, as regards both words and sentences, from the particular and concrete, grammar takes that which is common and basic in the modification of words and their combination into sentences and builds it into grammatical rules, grammatical laws. Grammar is the outcome of a process of abstraction performed by the human mind over a long period of time; it is an indication of the tremendous achievement of thought.
In this respect grammar resembles geometry, which in giving its laws abstracts itself from concrete objects, regarding objects as bodies devoid of concreteness, and defining the relations between them not as the concrete relations of concrete objects but as the relations of bodies in general, devoid of all concreteness.
Unlike the superstructure, which is connected with production not directly, but through the economy, language is directly connected with man's productive activity, as well as with all his other activity in all his spheres of work without exception. That is why the vocabulary of a language, being the most sensitive to change, is in a state of almost constant change, and, unlike the superstructure, language does not have to wait until the base is eliminated, but makes changes in its vocabulary before the base is eliminated and irrespective of the state of the base.
However, the vocabulary of a language does not change in the way the superstructure does, that is, by abolishing the old and building something new, but by replenishing the existing vocabulary with new words which arise with changes in the social system, with the development of production, of culture, science, etc. Moreover, although a certain number of obsolete words usually drop out of the vocabulary of a language, a far larger number of new words are added. As to the basic word stock, it is preserved in all its fundamentals and is used as the basis for the vocabulary of the language.
This is quite understandable. There is no necessity to destroy the basic word stock when it can be effectively used through the course of several historical periods; not to speak of the fact that, it being impossible to create a new basic word stock in a short time, the destruction of the basic word stock accumulated in the course of centuries would result in paralysis of the language, in the complete disruption of intercourse between people.
The grammatical system of a language changes even more slowly than its basic word stock. Elaborated in the course of epochs, and having become part of the flesh and blood or the language, the grammatical system changes still more slowly than the basic word stock. With the lapse of time it, of course, undergoes changes, becomes more perfected, improves its rules, makes them more specific and acquires new rules; but the fundamentals of the grammatical system are preserved for a very long time, since, as history shows, they are able to serve society effectively through a succession of epochs.
Hence, grammatical system and basic word stock constitute the foundation of language, the essence of its specific character.
History shows that languages possess great stability and a tremendous power of resistance to forcible assimilation. Some historians, instead of explaining this phenomenon, confine themselves to expressing their surprise at it. But there is no reason for surprise whatsoever. Languages owe their stability to the stability of their grammatical systems and basic word stocks. The Turkish assimilators strove for hundreds of years to mutilate, shatter and destroy the languages of the Balkan peoples. During this period the vocabulary of the Balkan languages underwent considerable change; quite a few Turkish words and expressions were absorbed; there were "convergencies" and "divergencies." Nevertheless, the Balkan languages held their own and survived. Why? Because their grammatical systems and basic word stocks were in the main preserved.
It follows from all this that a language, its structure, cannot be regarded as the product of some one epoch. The structure of a language, its grammatical system and basic word stock, is the product of a number of epochs.
We may assume that the rudiments of modern language already existed in hoary antiquity, before the epoch of slavery. It was a rather simple language, with a very meager stock of words, but with a grammatical system of its own -- true, a primitive one, but a grammatical system nonetheless.
The further development of production, the appearance of classes, the introduction of writing, the rise of the state, which needed a more or less well-regulated correspondence for its administration, the development of trade, which needed a well-regulated correspondence still more, the appearance of the printing press, the development of literature -- all this caused big changes in the development of language. During this time, tribes and nationalities broke up and scattered, intermingled and intercrossed; later there arose national languages and states, revolutions took place, and old social systems were replaced by new ones. All this caused even greater changes in language and its development.
However, it would be a profound mistake to think that language developed in the way the superstructure developed -- by the destruction of that which existed and the building of something new. In point of fact, languages did not develop by the destruction of existing languages and the creation of new ones, but by extending and perfecting the basic elements of existing languages. And the transition of the language from one quality to another did not take the form of an explosion, of the destruction at one blow of the old and the creation of the new, but of the gradual and long-continued accumulation of the elements of the new quality, of the new linguistic structure, and the gradual dying away of the elements of the old quality.
It is said that the theory that languages develop by stages is a Marxist theory, since it recognizes the necessity of sudden explosions as a condition for the transition of a language from an old quality to a new. This is of course untrue, for it is difficult to find anything resembling Marxism in this theory.
And if the theory of stages really does recognize sudden explosions in the history of the development of languages, so much the worse for that theory. Marxism does not recognize sudden explosions in the development of languages, the sudden death of an existing language and the sudden erection of a new language. Lafargue was wrong when he spoke of a "sudden linguistic revolution which took place between 1789 and 1794" in France (see Lafargue's pamphlet The French Language Before and After the Revolution). There was no linguistic revolution, let alone a sudden one, in France at that time. True enough, during that period the vocabulary of the French language was replenished with new words and expressions, a certain number of obsolete words dropped out of it, and the meaning of certain words changed -- but that was all. Changes of this nature, however, by no means determine the destiny of a language. The chief thing in a language is its grammatical system and basic word stock. But far from disappearing in the period of the French bourgeois revolution, the grammatical system and basic word stock of the French language were preserved without substantial change, and not only were they preserved, but they continue to exist in the French language of to-day. I need hardly say that five or six years is a ridiculously small period for the elimination of an existing language and the building of a new national language ("a sudden linguistic revolution"!) -- centuries are needed for this.
Marxism holds that the transition of a language from an old quality to a new does not take place by way of an explosion, of the destruction of an existing language and the creation of a new one, but by the gradual accumulation of the elements of the new quality, and hence by the gradual dying away of the elements of the old quality.
It should be said in general for the benefit of comrades who have an infatuation for explosions that the law of transition from an old quality to a new by means of an explosion is inapplicable not only to the history of the development of languages; it is not always applicable to other social phenomena of a basis or superstructural character. It applies of necessity to a society divided into hostile classes. But it does not necessarily apply to a society which has no hostile classes. In a period of eight to ten years we effected a transition in the agriculture of our country from the bourgeois, individual-peasant system to the socialist, collective-farm system. This was a revolution which eliminated the old bourgeois economic system in the countryside and created a new, socialist system. But that revolution did not take place by means of an explosion, that is, by the overthrow of the existing government power and the creation of a new power, but by a gradual transition from the old bourgeois system in the countryside to a new system. And it was possible to do that because it was a revolution from above, because the revolution was accomplished on the initiative of the existing power with the support of the bulk of the peasantry.
It is said that the numerous instances of linguistic crossing in past history furnish reason to believe that when languages cross a new language is formed by means of an explosion, by a sudden transition from an old quality to a new. This is quite wrong.
Linguistic crossing cannot be regarded as the single impact of a decisive blow which produces its results within a few years. Linguistic crossing is a prolonged process which continues for hundreds of years. There can therefore be no question of explosion here.
Further, it would be quite wrong to think that the crossing of, say, two languages results in a new, third language which does not resemble either of the languages crossed and differs qualitatively from both of them. As a matter of fact one of the languages usually emerges victorious from the cross retains its grammatical system and its basic word stock and continues to develop in accordance with its inherent laws of development, while the other language gradually loses its quality and gradually dies away.
Consequently, a cross does not result in some new, third language; one of the languages persists, retains its grammatical system and basic word stock and is able to develop in accordance with its inherent laws of development.
True, in the process the vocabulary of the victorious language is somewhat enriched from the vanquished language, but this strengthens rather than weakens it.
Such was the case, for instance, with the Russian language, with which, in the course of historical development, the languages of a number of other peoples crossed and which always emerged the victor.
Of course, in the process the vocabulary of the Russian language was enlarged at the expense of the vocabularies of the other languages, but far from weakening, this enriched and strengthened the Russian language.
As to the specific national individuality of the Russian language, it did not suffer in the slightest, because the Russian language preserved its grammatical system and basic word stock and continued to advance and perfect itself in accordance with its inherent laws of development.
There can be no doubt that the crossing theory has little or no value for Soviet linguistics. If it is true that the chief task of linguistics is to study the inherent laws of language development, it has to be admitted that the crossing theory does not even set itself this task, let alone accomplish it -- it simply does not notice it, or does not understand it.

SORU. - Dilin karakteristik çizgileri nelerdir?

YANIT. - Dil, toplumun tüm varlığı süresince etkili olan olgular arasında sayılır. O, toplumun doğup gelişmesi ile aynı zamanda doğup gelişir. Toplumla aynı zamanda ölür. Toplumun dışında dil yoktur. Bu yüzdendir ki, dili ve onun gelişmesinin yasalarını anlamak, ancak toplumun tarihi ile, incelenen dile sahip olan ve [sayfa 25] onu yaratan ve taşıyan halkın tarihi ile sıkı ilişkileri içersinde incelemekle mümkündür.

Dil, insanlar arasında iletişimi, fikir alışverişi yapmalarını ve meramlarını anlatabilmelerini sağlayan bir araç, bir alettir. Dil, doğrudan doğruya düşünceye bağlı bulunup tümceleri oluşturan sözcüklerde ve sözcük bağlaşımlarında düşüncenin çalışmasının sonuçlarını, insanın bilgilerini genişletmek için yaptığı çalışmanın gelişmelerini kaydediyor, saptıyor ve böylece insan toplumunda düşüncelerin alışverişi olanağını doğuruyor.

Düşünce alışverişi, değişmez ve hayatî bir zorunluluktur, çünkü o olmasa, insanların doğa güçlerine karşı savaşımlarında, gerekli maddî ürünlerin üretimi için verilen savaşımda ortak eylemlerini örgütlemeleri olanağı olmazdı - toplumun üretici faaliyetinde ilerlemeleri gerçekleştirmek olanaksız olurdu, dolayısıyla, toplumsal üretimin bile var olması olanaksız olurdu. Dolayısıyla, toplum için anlaşılır ve üyeleri için ortak bir dil olmazsa, toplum artık üretim yapamaz, çözülür ve artık toplum olarak var olamaz. Bu anlamda dil, iletişim aracı olmakla birlikte, aynı zamanda, toplumun bir savaşım ve gelişme aracıdır.

Bilindiği gibi bir dilde var olan bütün sözcüklerin tümü, onun sözcük hazinesini oluşturur. Bir dilin sözcük hazinesinde esas, çekirdeğini, köklerin meydana getirdiği sözcük varlığının temel özüdür. Bu çekirdek, sözcük hazinesinden çok daha dardır, ama çok uzun süre, yüzyıllarca yaşar ve dile yeni sözcüklerin oluşması için bir temel sağlar. Sözcük hazinesi dilin durumunu yansıtır: sözcük hazinesi ne kadar zengin ve çeşitli ise, dil, o ölçüde daha zengin ve gelişmiştir.

Oysa kendi başına alınırsa sözcük hazinesi dili oluşturmamaktadır - o, daha çok dili kurmak için gerekli olan malzemedir. Nasıl ki, inşaatta, inşaat malzemesi bina [sayfa 26] demek değildir ve buna karşın, onlar olmadan binayı yapmak olanaksızdır; aynı şekilde, bir dilin sözcük hazinesi, dilin kendisi demek değildir, ve buna karşın, onsuz herhangi bir dil olanaksızdır. Ancak sözcük hazinesi bir dilin gramerinin emrine verildiğinde büyük bir önem kazanır; gramer, sözcüklerin değişimine; bir tümcecik içinde sözcüklerin bileşimine egemen olan kuralları belirlemektedir, böylece gramer, dile uyumlu ve mantıklı bir özellik verir. Gramer (morfoloji ve sentaks)[2] bir tümceciğin gövdesinde sözcüklerin değişiminin ve bileşimlerinin kurallarının toplamıdır. Bunun sonucu olarak, özellikle gramer sayesindedir ki, dil, insan düşüncesini, maddî bir kılıfla, dilbilimi ile sarmalayabilmektedir.

Gramerin belirleyici yönü, sözcüklerin değişim kurallarını, somut sözcükleri gözönüne alarak değil de, genel olarak, bütün somut niteliklerinden arınmış olarak alman sözcükler üzerinden vermektedir; tümceciklerin kuruluş kurallarını somut tümcecikler, örneğin somut bir özne, somut bir fiil vb. gözönüne alarak değil de, şu ya da bu tümceciğin somut biçiminden arınmış olarak, genel olarak bütün tümcecikler üzerinden vermektedir. Bunun sonucu olarak, gerek sözcüklerde, gerek tümcecikler de özel ve somut olanı bir yana bırakırsak; gramer, sözcüklerdeki değişimlerin ve bir tümcenin bağrında sözcüklerin bileşiminin temelinden genel olanı alır ve bundan gramer bilimi kuralları, gramer bilimi yasaları çıkarır. Gramer, insan düşüncesinin uzun bir soyutlama çalışmasının sonucu, düşüncenin dev gelişmelerinin belirtisidir.

Bu bakımdan, gramer, somut nesneleri soyutlayan, bu nesneleri somut nitelikten yoksun görerek ve aralarındaki ilişkileri şu ya da bu somut nesne arasındaki somut ilişkiler olarak değil, her türlü somut nitelikten arınmış, genel olarak nesne olarak ele alan ve böylece yasalar çıkaran geometriyi anımsatmaktadır.


Üretime doğrudan değil, ekonomi aracılığı ile bağlı bulunan üstyapıdan farklı olarak, dil, insanın üreti-. ci faaliyetine ve aynı zamanda çalışmasının istisnasız bütün alanlarındaki bütün öteki faaliyetine doğrudan bağlıdır. Bundan dolayı, en çok değişebilecek durumda olan dilin sözcük hazinesi, aşağıyukarı duraksamasız değişim halindedir; aynı zamanda, üstyapıdan farklı olarak, dil, temelin tasfiyesini beklemek durumunda değildir, kendi sözcük hazinesinde, temelin tasfiyesinden önce ve temelin durumundan bağımsız olarak değişiklikler getirmektedir.

Bununla birlikte, dilin sözcük hazinesi, üstyapı gibi eski olanı yok ederek ve yeniyi kurarak değil, üretimin gelişmesi, kültürün, bilimin ilerlemesi vb. dolayısıyla, toplumsal düzende meydana gelen değişikliklerin doğurduğu yeni sözcüklerle, var olan sözcük hazinesini zenginleştirerek değişir. Aynı zamanda, zamanı geçmiş bazı sözcükler, genel olarak, sözcük hazinesinden yok olmakla birlikte, bu hazineye çok daha büyük sayıda yeni sözcük eklenmektedir. Sözcük hazinesinin temel özüne gelince, o anaçizgileri ile korunur ve dilin sözcük hazinesinin temeli olarak kullanılır.

Anlaşılır bir şeydir bu. Birçok tarih döneminde başarılı bir biçimde kullanılabilecek iken, sözcük hazinesinin temel özünü yok etmenin gereği yoktur; kaldı ki, yüzyıllar boyunca birikmiş bulunan sözcük hazinesinin temel özünün yok edilişi, kısa bir sürede yenisini kurmak olanağı bulunmadığından, dilin felcini ve insanların birbiri arasındaki ilişkilerin tümden çözülüşünü yaratırdı. Dilin gramer sistemi, sözcük hazinesinin temel özünden daha da yavaş olarak değişmektedir. Birçok dönem [sayfa 28] boyunca özümlenmiş bulunan ve dil ile tek vücut olan gramer sistemi, sözcük hazinesinin temel özünden daha da yavaş olarak değişmektedir. Kuşkusuz, eninde sonunda değişmelere uğrar, yetkinleşir, kurallarını iyileştirir ve açık-seçik duruma getirir, yeni kurallarla zenginleşir; ancak gramer sisteminin temelleri çok uzun bir dönem süresince varlığını sürdürmektedir, çünkü tarihin gösterdiği gibi, birçok dönem boyunca, onlar topluma başarılı bir biçimde hizmet edebilirler.


Böylece, dilin gramer sistemi ve sözcük hazinesinin esas temeli, dilin temelini, özgül niteliğinin özünü oluşturmaktadır.

Tarih, dilin zoraki bir özümlemeye karşı aşırı kalımlılığına ve aşırı direncine tanıklık eder. Bazı tarihçiler, bu olguyu açıklamak yerine, şaşkınlıklarını belirtmekle yetinirler. Ama burada şaşılacak bir şey yoktur. Dilin kalımlılığı, onun gramer sisteminin ve sözcük hazinesinin temel özünün kalımlılığı ile açıklanır. Türk özümleyicileri yüzyıllarca Balkan halklarının dillerini bozmaya, yıkmaya, yok etmeye çalışmışlardır. Bu dönem süresince, Balkan dillerinin sözcük hazineleri ciddî değişimlerle karşılaştı, büyük sayıda Türkçe sözcük ve deyim kabul edildi, "yakınsamalar" ve "ıraksamalar" oluştu, ancak Balkan dilleri direndi ve yaşamlarını sürdürebildiler. Niçin? Çünkü gramer sistemleri ve sözcük hazinesinin temel özü, anaçizgileriyle korunabildi.

Bütün bunlar gösterir ki, dile ve onun yapısına, belirli bir dönemin ürünü olarak bakılamaz. Dilin örgüsü, onun gramer sistemi ve sözcük hazinesinin temel özü, bir dönemler dizisinin ürünüdür.

Modern dilin unsurlarının, kölelik döneminden önce, en eski çağda yaratılmış olmaları mümkündür. Bu, pek karmaşık olmayan, çok yoksul bir sözcük hazinesi bulunan ve ama buna karşın, ilkel olmakla birlikte, gene de [sayfa 29] bir gramer sistemi olan, kendine özgü bir gramer sistemine sahip bir dildi.

Üretimin sonraki gelişmesi, sınıfların ortaya çıkışı, yazının ortaya çıkışı, yönetimi için azçok düzenli bir yazışmaya gereksinmesi bulunan bir devletin ortaya çıkışı ve düzenli bir yazışmaya gereksinmesi olan ticaretin gelişmesi, baskı araçlarının ortaya çıkışı, edebiyatın gelişmesi, bütün bu olgular, dilin gelişmesinde büyük değişmeler yarattı. Bu zaman süresinde boylar ve ulusal-topluluklar bölünüyor ve dağılıyorlardı, karışıyor ve çaprazlaşıyordu; daha sonra ulusal diller ve ulusal devletler ortaya çıktı, devrimci altüst oluşlar gerçekleşti, eski toplumsal düzenler yerlerini başkalarına bıraktılar. Bütün bu olgular, dilde ve onun evriminde daha da fazla değişmelere yolaçtı.

Oysa dilin, üstyapının geliştiği biçimde, yani var olanı yok ederek ve yeniyi kurarak geliştiğini sanmak ağır bir yanılgı olurdu. Gerçekte, dil var olan dili yok ederek ve bir yenisini oluşturarak değil, var olan dilin esas öğelerini geliştirerek ve yetkinleştirerek gelişmiştir. Ve dilin bir nitelikten diğer niteliğe geçişi, eskiyi bir tek darbede yıkıp ve yeniyi kurarak, bir patlama biçiminde olmayıp da yeni niteliğin, yeni dil yapısının öğelerinin uzun bir dönem süresince yavaşça birikimi ve eski niteliğin öğelerinin yavaş ve sürekli yok oluşları ile oluşur.

Diyorlar ki, dilin aşamalı evrimi teorisi, marksist bir teoridir, çünkü dilin eski nitelikten yeni bir niteliğe geçişi için anî patlamaların zorunluluğunu kabul etmektedir. Kuşkusuz, bu yanlıştır, çünkü bu teoride, marksist bir yan bulmak güçtür. Ve eğer aşamalı evrim teorisi, gerçekten dilin gelişmesi tarihinde anî patlamalar kabul ediyorsa, teoriye yazıklar olsun. Marksizm, dilin gelişmesinde anî patlamalar ve var olan bir [sayfa 30] dilin anî yok oluşu ile yeni bir dilin aniden kuruluşunu kabul etmemektedir. Lafargue, Fransa'da, "1789'dan 1794'e kadar oluşan anî dil devrimi"nden sözederken yanılıyordu (Devrimden Önce ve Sonra Fransız Dili kitapçığına bakınız). O dönemde Fransa'da hiç bir dil devrimi olmamıştır, nerede kaldı anî bir devrim! Kuşkusuz, bu dönem süresince Fransız dilinin sözcük hazinesi, yeni sözcükler ve yeni deyimlerle zenginleşmiştir; zamanını doldurmuş sözcükler yok olmuştur, bazı sözcüklerin anlamları değişmiştir, ancak o kadar. Oysa bu tür değişmeler, hiç bir zaman bir dilin yazgısını belirleyemez. Bir dilde esas olan, gramer sistemi ve sözcük hazinesinin temel özüdür. Ama Fransız dilinin gramer sistemi ve sözcük hazinesinin temel özü, Fransız burjuva devrimi süresince yok olmadığı gibi, bunlar, önemli değişmelere uğramadan korunmuşlardır. Yalnızca korunmuş da değillerdir! - bunlar hâlâ bugün modern Fransız dilinde varlıklarını sürdürüyorlar. Şunu da hesaba katmalıyız ki, var olan bir dili tasfiye edip, yeni bir ulusal dil kurmak için ("anî dilbilimi devrimi"!) beş-altı yıllık bir süre, gülünç denecek kadar kısadır - bunun için yüzyıllar gerekir.

Marksizme göre dilin eski bir nitelikten yeni bir niteliğe geçişi, ne patlama biçiminde, ne de eski dilin yok edilişi ve bir yenisinin kuruluşu biçiminde oluşmaktadır, ama yeni niteliğin öğelerinin tedricî birikimi ile ve böylece, eski niteliğin öğelerinin tedricî olarak sönmesi biçiminde olur.

Patlamalara karşı tutkuları olan yoldaşlar için genel olarak şunu anımsatmak gerekir ki, eski bir nitelikten yeni bir niteliğe patlama yoluyla geçişi öngören yasa, yalnızca dilin gelişmesinin tarihine uygulanamayacak durumda değildir: aynı zamanda, bu yasa, temeli ya da üstyapıyı ilgilendiren başka toplumsal olgular için de [sayfa 31] her zaman uygulanabilecek durumda değildir. Bu, düşman sınıflara bölünmüş bir toplum için zorunludur. Ancak düşman sınıfları kapsamayan bir toplum için hiç de zorunlu değildir. Sekiz-on yıllık bir süre içinde, ülkemizin tarımından, burjuva düzeninden, bireysel köylü işletmeciliği düzeninden, sosyalist kolhoz düzenine geçişi başardık. Bu, köyde eski burjuva iktisadî düzeni tasfiye edip, yeni, sosyalist bir düzen yaratan bir devrim olmuştur. Oysa bu köklü dönüşüm, patlama yoluyla yapılmadı, yani var olan iktidarın devrilmesi ile ve yeni bir iktidarın yaratılması ile değil, eski kırsal burjuva düzenden yeni bir düzene tedricî geçişle yapılmıştır. Bu devrim bu şekilde yapılabildi, çünkü bu, yukardan yapılan bir devrimdi, çünkü bu köklü dönüşüm, varolan iktidarın girişimi üzerinde ve köylülüğün esas yığınının desteği ile başarıldı.

Denmektedir ki, tarihte oluşan birçok dil karışımı olayının, bu karışım sırasında, patlama yoluyla eski nitelikten yeni niteliğe anî bir geçiş biçiminde, yeni bir dil oluşturduğu düşünülebilir. Bu, kesin olarak yanlıştır.

Dillerin karışımını birkaç yılda sonuçlar veren birtek eylem, tek kesin bir darbe olarak düşünemeyiz. Dillerin karışımı, yüzyıllarca kademeleşen uzun bir süreçtir. Görüldüğü gibi burada hiç bir patlama sözkonusu olamaz.

Devam edelim. Örneğin iki dilin karışımının, bir yenisini, karışmış dillerin hiç birine benzemeyen ve nitelik bakımından herbirinden ayırdedilebilen üçüncü bir dil yarattığını sanmak, tümüyle yanlış olur. Gerçekte, karışımdan, genellikle, dillerin bir tanesi galip çıkmakta, gramer sistemini, sözcük hazinesinin temel özünü sürdüregelmekte ve kendi gelişmesinin iç yasaları uyarınca gelişmeyi sürdürmektedir, oysa diğer dil yavaş yavaş niteliğini yitirmekte ve zamanla sönmektedir.

Bunun sonucu olarak, karışım, yeni bir dil, üçüncü [sayfa 32] bir dil yaratmamakta ve ama dillerin bir tanesini, onun gramer sistemini ve sözcük hazinesinin temel özünü korumakta ve onun, böylece kendi gelişmesinin iç yasalarına göre evrimini sürdürmesine olanak vermektedir.

Doğrudur ki, bu durumda, egemen dilin sözcük hazinesinde, yenik dilin sırtından belirli bir zenginleşme oluşmaktadır, ancak bu, onu zayıflatmaktan çok, güçlendirmektedir.

Örneğin bu, tarihsel gelişme süresince başka halkların dilleri ile karışan ve her zaman üstün gelen Rus dili için de böyle olmuştur.

Kuşkusuz, Rus dilinin sözcük, hazinesi o zaman başka dillerin sözcük hazinesini özümlemekle tamamlanmıştır, ama bu süreç Rus dilini zayıflatmak şöyle dursun tersine onu zenginleştirmiş ve güçlendirmiştir. Rus dilinin özgünlüğüne gelince, ona en küçük bir zarar gelmemiştir, çünkü gramer sistemini ve sözcük hazinesinin temel özünü korumakla Rus dili, evriminin iç yasalarına göre gelişmeyi ve yetkinleşmeyi südürmüştür.

Kuşku yoktur ki, karışım teorisi, Sovyet dilbilimine ciddî bir şey getiremez. Eğer dilbilimin başlıca sorununun, dilin evriminin iç yasalarını incelemek olduğu doğru ise, şunu kabul etmek gerekir ki, dil karışımı teorisi bu sorunu çözümlememektedir; üstelik onu ortaya bile atmamaktadır, daha yalın bir anlatımla, sorunun farkına varmamakta ya da onu kavrayamamaktadır.

QUESTION: Did Pravda act rightly in starting an open discussion on problems of linguistics?
ANSWER: Yes, it did.
Along what lines the problems of linguistics will be settled, will become clear at the conclusion of the discussion. But it may be said already that the discussion has been very useful.
It has brought out, in the first place, that in linguistic bodies both in the center and in the republics a regime has prevailed which is alien to science and men of science. The slightest criticism of the state of affairs in Soviet linguistics, even the most timid attempt to criticize the so-called "new doctrine" in linguistics, was persecuted and suppressed by the leading linguistic circles. Valuable workers and researchers in linguistics were dismissed from their posts or demoted for being critical of N. Y. Marr's heritage or expressing the slightest disapproval of his teachings. Linguistic scholars were appointed to leading posts not on their merits, but because of their unqualified acceptance of N. Y. Marr's theories.
It is generally recognized that no science can develop and flourish without a battle of opinions, without freedom of criticism. But this generally recognized rule was ignored and flouted in the most unceremonious fashion. There arose a close group of infallible leaders, who, having secured themselves against any possible criticism, became a law unto themselves and did whatever they pleased.
To give one example: the so-called "Baku Course" (lectures delivered by N. Y. Marr in Baku), which the author himself had rejected and forbidden to be republished, was republished nevertheless by order of this leading caste (Comrade Meshchaninov calls them "disciples" of N. Y. Marr) and included without any reservations in the list of text-books recommended to students. This means that the students were deceived a rejected "Course" being suggested to them as a sound textbook. If I were not convinced of the integrity of Comrade Meshchaninov and the other linguistic leaders, I would say that such conduct is tantamount to sabotage.
How could this have happened? It happened because the Arakcheyev regime [9] established in linguistics cultivates irresponsibility and encourages such arbitrary actions.
The discussion has proved to be very useful first of all because it brought this Arakcheyev regime into the light of day and smashed it to smithereens.
But the usefulness of the discussion does not end there. It not only smashed the old regime in linguistics but also brought out the incredible confusion of ideas on cardinal questions of linguistics which prevails among the leading circles in this branch of science. Until the discussion began the "disciples" of N. Y. Marr kept silence and glossed over the unsatisfactory state of affairs in linguistics. But when the discussion started silence became impossible, and they were compelled to express their opinion in the press. And what did we find? It turned out that in N. Y. Marr's teachings there are a whole number of defects, errors, ill-defined problems and sketchy propositions. Why, one asks, have N. Y. Marr's "disciples" begun to talk about this only now, after the discussion opened? Why did they not see to it before? Why did they not speak about it in due time openly and honestly, as befits scientists?
Having admitted "some" errors of N. Y. Marr, his "disciples," it appears, think that Soviet linguistics can only be advanced on the basis of a "rectified" version of N. Y. Marr's theory, which they consider a Marxist one. No, save us from N. Y. Marr's "Marxism"! N. Y. Marr did indeed want to be, and endeavored to be, a Marxist, but he failed to become one. He was nothing but a simplifier and vulgarizer of Marxism, similar to the "proletcultists" or the "Rappists."
N. Y. Marr introduced into linguistics the incorrect, non-Marxist formula that language is a superstructure, and got himself into a muddle and put linguistics into a muddle. Soviet linguistics cannot be advanced on the basis of an incorrect formula.
N. Y. Marr introduced into linguistics another and also incorrect and non-Marxist formula, regarding the "class character" of language, and got himself into a muddle and put linguistics into a muddle. Soviet linguistics cannot be advanced on the basis of an incorrect formula which is contrary to the whole course of the history of peoples and languages.
N. Y. Marr introduced into linguistics an immodest, boastful, arrogant tone alien to Marxism and tending towards a bald and off-hand negation of everything done in linguistics prior to N. Y. Marr.
N. Y. Marr shrilly abused the comparative-historical method as "idealistic." Yet it must be said that, despite its serious shortcomings, the comparative-historical method is nevertheless better than N. Y. Marr's really idealistic four-element analysis, [10] because the former gives a stimulus to work, to a study of languages, while the latter only gives a stimulus to loll in one's arm-chair and tell fortunes in the tea-cup of the celebrated four elements.
N. Y. Marr haughtily discountenanced every attempt to study groups (families) of languages on the grounds that it was a manifestation of the "proto-language" theory. [11] Yet it cannot be denied that the linguistic affinity of nations like the Slav nations, say, is beyond question, and that a study of the linguistic affinity of these nations might be of great value to linguistics in the study of the laws of language development. The "proto-language" theory, I need hardly say, has nothing to do with it.
To listen to N. Y. Marr, and especially to his "disciples," one might think that prior to N. Y. Marr there was no such thing as the science of language, that the science of language appeared with the "new doctrine" of N. Y. Marr. Marx and Engels were much more modest: they held that their dialectical materialism was a product of the development of the sciences, including philosophy, in earlier periods.
Thus, the discussion was useful also because it brought to light ideological shortcomings in Soviet linguistics.
I think that the sooner our linguistics rids itself of N. Y. Marr's errors, the sooner will it be possible to extricate it from its present crisis.
Elimination of the Arakcheyev regime in linguistics, rejection of N. Y. Marr's errors, and the introduction of Marxism into linguistics -- that, in my opinion, is the way in which Soviet linguistics could be put on a sound basis.
Pravda, June 20, 1950

SORU. - Pravda gazetesinin, dilbilimi konusunda açık bir tartışma açması doğru muydu?[3] [sayfa 33] YANIT. - Evet, doğruydu.

Dilbilimi sorunlarının hangi yönde çözümleneceği, tartışmanın sonunda açıklıkla belirecektir. Ama şimdiden, tartışmanın çok yararlı olduğunu söylemek mümkündür.

Tartışma, her şeyden önce şunu saptamıştır ki, merkezde olduğu gibi cumhuriyetlerde de dilbilimi ile ilgili kurumlarda, bilimle ve bilim adamı niteliğiyle uzlaşmayan bir anlayış egemen bulunmaktadır. Sovyet dilbilimindeki durum hakkında yapılacak en küçük eleştiri, hatta dilbilimindeki "yeni öğretiyi" eleştirmek için yapılan en çekingen girişimler bile, dilbiliminin yönetici çevreleri tarafından kovuşturmaya uğrayıp boğulmaktaydı. N. Marr'ın [fikrî -ç] mirası hakkında eleştirici bir davranışa karşı, N. Marr öğretisini en hafif şekilde yetersiz bulma durumlarına karşı, dilbilimi ile ilgili değerli çalışmacılar ve araştırıcılar görevlerinden almıyor ya da alt görevlere atanıyorlardı. Dil bilginleri, bilimsel niteliklerinden dolayı değil de, N. Marr'ın öğretisini kayıtsızca kabul etmeleri koşuluyla yüksek görevlere getiriliyorlardı.

Herkesçe kabul edilmektedir ki, hiç bir bilim, fikir savaşımı olmadan, eleştiri özgürlüğü olmadan gelişemez ve ilerleyemez. Ancak, herkesçe kabul edilen bu kural bilmemezlikten geliniyordu ve kayıtsızca ayaklar altına alınıyordu. Dar bir yanılmaz yönetici grubu oluştu, bunlar her türlü eleştiri olasılıklarına karşı önlemler aldıktan sonra, keyfiliğe ve umursamazlığa daldılar.

Bir örnek verelim: Bakû Dersleri (N. Marr tarafından adı geçen kentte verilen konferanslar) kusurlu sayılmış ve yeniden yayınlanması yazarın kendisi tarafından yasaklanmıştı; oysa bunlar (Meşçaninov yoldaşın [sayfa 34] N. Marr'ın "öğretilileri" diye adlandırdığı) yöneticiler "kast"ı tarafından yeniden basılmış ve öğrencilere hiç bir kayıt konmaksızın salık verilmişti. Yani yanlış bir kitabı, değerli bir yapıt gibi tanıtarak öğrencileri aldatmışlardır. Eğer Meşçaninov yoldaşın ve öteki dilbilimi uzmanlarının dürüstlüklerinden emin olmasaydım, böyle bir tutumun sabotaj ile eşdeğer olduğunu söylerdim.

Bu, nasıl olabildi? Bunun olabilmesinin nedeni, dilbilimi dalında yerleşmiş bulunan Arakçeyev'vari anlayışın sorumsuzluk ruhunu beslemesi ve bu tür taşkınlıklara açık kapı bırakmasmdadır.

Tartışma, her şeyden önce, bu Arakçeyev'vari anlayışı günışığına çıkarıp temelinden yıktığı için çok yararlı oldu.

Ancak tartışmanın yararı bununla kalmamaktadır. Dilbilimindeki eski anlayış yıkılmakla kalınmamış, bilimin bu alanının yönetici çevrelerinde dilbiliminin en önemli sorunlarında egemen olan inanılmaz düşünce karışıklığını da, bu tartışma ortaya çıkarmıştır. Bunlar tartışma başlayıncaya kadar susuyorlardı ve dilbilimi dalında işlerin iyi gitmediğini saklıyorlardı. Ancak tartışma bir kez başlayınca, artık susmak mümkün değildi - onlar görüşlerini basında açıklamak zorunda kaldılar. O zaman ne oldu? N. Marr'ın öğretisinin, birçok eksikleri, yanlışları, açıklanmamış sorunları, yeterince özümlenmemiş tezleri kapsadığı ortaya çıktı. Şu soru ortaya çıkmaktadır: N. Marr'ın "öğretilileri" neden ancak şimdi, tartışmanın başlamasından sonra konuşmaya başladılar? Neden bunu daha önce yapmadılar? Neden bilim adamlarına yakışacak biçimde bunları zamanında, açıkça ve dürüstçe söylemediler?

N. Marr'ın "bazı" yanlışlarını kabul ettikten sonra onun "öğretilileri", söylendiğine göre, Sovyet dilbiliminin, ancak, marksist saydıkları N. Marr'ın düzenlediği [sayfa 35] teorinin temeli üzerinde gelişebileceğini düşünmekteymişler. Hayır, beyler, N. Marr'ın "marksist"liğinden bizi azat ediniz. N. Marr gerçekten marksist olmak istiyordu ve olmak için çaba harcadı, ama bu işi beceremedi. Yalnızca marksizmi basitleştirdi, bayağılaştırdı. Proletkült[4] ya da RAPP üyelerinin[5] yaptığı gibi.

N. Marr, dilbilimine yanlış, marksist olmayan, dilin bir üstyapı olarak ele alınması gerektiği tezini soktu, - onun için de kendi kendini köstekledi ve dilbilimini de köstekledi. Sovyet dilbilimini, yanlış bir tezin temeli üzerinde geliştirmek olanaksızdır.

N. Marr, dilbilimine, aynı ölçüde yanlış ve marksist olmayan, başka bir tez, dilin "sınıfsal niteliği" tezini de soktu - burada da kendi kendini ve dilbilimini köstekledi. Sovyet dilbilimini, halkların ve dillerin bütün tarihinin gelişmesi ile çelişki halinde olan yanlış bir tez temeli üzerinde geliştirmek olanaksızdır.

N. Marr, dilbiliminde kendini beğenmişlik, yüksekten atma ve küstahlık gibi marksizm ile uzlaşamayacak bir hava estirdi ve böylece tanıtlamaksızın ve hafiflikle, dilbiliminde, N. Marr'dan önce ne var ne yok hepsini yadsıdı.

N. Marr, gürültülü bir biçimde, "idealist" diye adlandırdığı karşılaştırmalı tarihsel yöntemi kötülemektedir. Şunu söyleyelim ki, büyük yanlışlarına karşın, karşılaştırmalı tarihsel yöntem, N. Marr'ın özünde idealist [sayfa 36] olan dört öğeli tahlilinden[6] daha değerlidir, çünkü birincisi, insanı, çalışmaya, dillerin incelenmesine götürür; oysa ikincisi, yalnızca insanı yan yatıp kahve falında bü ünlü dört öğenin gizemini aramaya götürür.

N. Marr, dil gruplarını (ailelerini) incelemek girişimlerini, "anaç dil" teorisinin bir belirtisi olarak yukardan bakarak reddeder. Oysa örneğin Slav ulusları gibi ulusların dil akrabalığı kuşku götürmez, bu ulusların dilbilimi yönünden akrabalığının, dilin gşlişme yasalarının incelenmesi bakımından büyük bir yararı olabilir. Kaldı ki, "anaç dil" teorisinin bununla bir ilişkisi yoktur.

N. Marr'ı ve hele "öğretililerini" dinleyecek olursanız, N. Marr'dan önce hiç bir dilbilimi olmadığı, dilbiliminin N. Marr'ın "yeni öğretisi" ile başladığı sanılır. Marx ve Engels, alçakgönüllü idiler, onlar kendi diyalektik materyalizmlerinin, felsefe dahil olmak üzere, bilimlerin önceki dönemde gelişmesinin ürünü olduğunu ileri sürüyorlardı.

Böylece, Sovyet dilbiliminin ideolojik eksikliklerini günışığma çıkarması bakımından da tartışma yararlı olmuştur.

Kanıma göre, bizim dilbilimimiz, N. Marr'ın yanlışlarından ne kadar erken arınırsa, bugün geçirmekte olduğu bunalımdan o ölçüde hızla kurtarılabilir.

Dilbiliminde Arakçeyev anlayışını tasfiye etmek, N. Marr'ın yanlışlarından vazgeçmek, dilbilimine marksizmi sokmak: işte benim kanıma göre Sovyet dilbilimini rayına oturtmaya olanak sağlayacak yol. [sayfa 37]


Concerning Certain Problems of Linguistics
Reply to Comrade E. Krasheninnikova
Comrade Krasheninnikova,
I am answering your questions.
QUESTION: Your article convincingly shows that language is neither the base nor the superstructure. Would it be right to regard language as a phenomenon characteristic of both the base and the superstructure, or would it be more correct to regard language as an intermediate phenomenon?
ANSWER: Of course, characteristic of language, as a social phenomenon, is that common feature which is inherent in all social phenomena, including the base and the superstructure, namely: it serves society just as society is served by all other social phenomena, including the base and the superstructure. But this, properly speaking, exhausts that common feature which is inherent in all social phenomena. Beyond this, important distinctions begin between social phenomena.
The point is that social phenomena have, in addition to this common feature, their own specific features which distinguish them from each other and which are of primary importance for science. The specific features of the base consist in that it serves society economically. The specific features of the superstructure consist in that it serves society by means of political, legal, aesthetic and other ideas and provides society with corresponding political, legal and other institutions. What then are the specific features of language, distinguishing it from other social phenomena? They consist in that language serves society as a means of intercourse between people, as a means for exchanging thoughts in society, as a means enabling people to understand one another and to co-ordinate joint work in all spheres of human activity, both in the sphere of production and in the sphere of economic relations, both in the sphere of politics and in the sphere of culture, both in social life and in everyday life. These specific features are characteristic only of language, and precisely because they are characteristic only of language, language is the object of study by an independent science -- linguistics. If there were no such specific features of language, linguistics would lose its right to independent existence.
In brief: language cannot be included either in the category of bases or in the category of superstructures.
Nor can it be included in the category of "intermediate" phenomena between the base and the superstructure, for such "intermediate" phenomena do not exist.
But perhaps language could be included in the category of the productive forces of society, in the category, say, of instruments of production? Indeed, there does exist a certain analogy between language and instruments of production: instruments of production manifest, just as language does, a kind of indifference towards classes and can serve equally different classes of society, both old and new. Does this circumstance provide ground for including language in the category of instruments of production? No, it does not.
At one time, N. Y. Marr, seeing that his formula -- "language is a superstructure on the base" -- encountered objections, decided to "reshape" it and announced that "language is an instrument of production." Was N. Y. Marr right in including language in the category of instruments of production? No, he certainly was not.
The point is that the similarity between language and instruments of production ends with the analogy I have just mentioned. But, on the other hand, there is a radical difference between language and instruments of production. This difference lies in the fact that whereas instruments of production produce material wealth, language produces nothing or "produces" words only. To put it more plainly, people possessing instruments of production can produce material wealth, but those very same people, if they possess a language but not instruments of production, cannot produce material wealth. It is not difficult to see that were language capable of producing material wealth, wind-bags would be the richest men on earth.

E. KRAŞENİNNİKOVA YOLDAŞA MEKTUP

Kraşeninnikova yoldaş, sorularınızı yanıtlıyorum.


SORU. - Yazınızda, dilin, ne bir temel, ne bir üstyapı olmadığını inandırıcı bir biçimde gösteriyorsunuz. Dili temele ve üstyapıya özgü bir olgu saymak mı gerekiyor, ya da ona, ara bir olgu olarak bakmak mı daha doğru olur?
YANIT. - Apaçıktır ki, temel ve üstyapı dahil olmak üzere, bütün toplumsal olgularda bulunan ortak öğe, toplumsal olgu olarak alman dile de özgüdür; yani dil, temel ve üstyapı dahil olmak üzere, bütün öteki toplumsal olgular gibi toplumun hizmetindedir. Ama işte bütün toplumsal olgularda var olan ortak öğe burada bitmektedir. [sayfa 38] Sonradan toplumsal olgular ciddî olarak farklılaşmaya başlamaktadır.

Gerçek şudur ki, bu ortak öğe dışında, toplumsal olguların kendilerini birbirinden ayırdeden ve bilim için özel bir önemi bulunan, kendilerine özgü özellikleri vardır. Temelin kendine özgü özellikleri, onun, ekonomik olarak, toplumun hizmetinde olmasındadır. Üstyapının kendine özgü özellikleri, onun, siyasal, hukuksal, estetik ve diğer fikirleri toplumun hizmetine sokmasında ve toplum için bunlara tekabül eden siyasal, hukuksal ve diğer kurumları yaratmasmdadır. Dili, öteki toplumsal olgulardan ayırdeden kendine özgü özellikleri nedir? Şudur ki, dil, insanlar arasında bir iletişim aracı olarak, toplumda fikir alışverişi aracı olarak toplumun hizmetindedir; dil, üretim alanında olduğu kadar, ekonomik ilişkiler alanında da, siyasal alanda olduğu kadar kültür alanında da, toplumsal yaşamda olduğu kadar, günlük yaşamda da, insanların birbirlerini anlamaları ve insan faaliyetlerinin bütün alanlarında ortaklaşa bir çalışmayı düzenlemeleri için toplumun hizmetindedir. Bu özellikler yalnızca dile özgüdür ve işte yalnızca dile özgü olduklarmdandır ki, dil, bağımsız bir bilimin, dilbilimin araştırma konusu olmaktadır. Dilin bu özellikleri olmasaydı, dilbilimi bağımsız bir varlığa sahip olma hakkını yitirirdi.

Kısacası, dili, ne temel kategoriler arasına, ne de üstyapı kategorileri arasına koyabiliriz.


Onu, temel ile üstyapı arasındaki "ara" olgular kategorisine yerleştirenleyiz, çünkü bu tür "ara" olgular yoktur.

Ama dili, toplumun üretici güçler kategorisi içinde, örneğin üretim araçları kategorisi içinde sayabilir miyiz? Dil ile üretim araçları arasında bir tür benzerlik olduğu doğrudur: üretim araçları da dil gibi sınıflar [sayfa 39] karşısında bir bakıma ilgisiz kalır ve toplumun çeşitli sınıflarına, eskilerine de, yenilerine de aynı biçimde hizmet edebilir. Bu durum, dili, üretim araçları kategorisine sokmamıza olanak verir mi? Hiç bir şekilde.

Bir zamanlar, N. J. Marr, "dil, temel üzerindeki bir üstyapıdır" formülünün itirazlarla karşılandığını görünce, sistemini değiştirmeye karar vermişti ve "dil, bir üretim aracıdır" diye ilân etti. N. J. Marr'ın, dili üretim araçları kategorisine sokmaya hakkı var mıydı? Hayır, kesinlikle haksızdı.

Kesindir ki, dil ile üretim araçları arasındaki benzerliğin, yukarda sözünü ettiğim benzetiş ile kaldığı bir gerçektir. Çünkü ondan sonra dil ile üretim araçları arasında temel bir fark bulunmaktadır. Bu fark, üretim araçlarının maddî mallar üretmesinde, oysa dilin hiç bir şey üretmemesinde ya da yalnızca sözcükler "üretme-si"ndedir. Daha açık konuşalım, üretim araçlarına sahip olan insanlar, maddî mallar üretebilirler; oysa dile sahip olup üretim araçları olmayan aynı insanlar, maddî mallar üretemezler. Şunu anlamak zor değildir ki, eğer dil, maddî mallar üretebilseydi, gevezeler dünyanın en zengin insanları olurlardı.

QUESTION: Marx and Engels define language as "the immediate reality of thought," as "practical,... actual consciousness.'' [12] "Ideas," Marx says, "do not exist divorced from language." In what measure, in your opinion, should linguistics occupy itself with the semantic aspect of language, semantics, historical semasiology, and stylistics, or should form alone be the subject of linguistics?
ANSWER: Semantics (semasiology) is one of the important branches of linguistics. The semantic aspect of words and expressions is of serious importance in the study of language. Hence, semantics (semasiology) must be assured its due place in linguistics.
However, in working on problems of semantics and in utilizing its data, its significance must in no way be overestimated, and still less must it be abused. I have in mind certain philologists who, having an excessive passion for semantics, disregard language as "the immediate reality of thought" inseparably connected with thinking, divorce thinking from language and maintain that language is outliving its age and that it is possible to do without language.
Listen to what N. Y. Marr says:
"Language exists only inasmuch as it is expressed in sounds; the action of thinking occurs also without being expressed.... Language (spoken) has already begun to surrender its functions to the latest inventions which are unreservedly conquering space, while thinking is on the up-grade, departing from its unutilized accumulations in the past and its new acquisitions, and is to oust and fully replace language. The language of the future is thinking which will be developing in technique free of natural matter. No language, even the spoken language, which is all the same connected with the standards of nature, will be able to withstand it" (see Selected Works by N. Y. Marr).
If we interpret this "labor-magic" gibberish into simple human language, the conclusion may be drawn that:
a) N. Y. Marr divorces thinking from language; b) N. Y. Marr considers that communication between people can be realized without language, with the help of thinking itself, which is free of the "natural matter" of language, free of the "standards of nature"; c) divorcing thinking from language and "having freed" it from the "natural matter,' of language, N. Y. Marr lands into the swamp of idealism.
It is said that thoughts arise in the mind of man prior to their being expressed in speech, that they arise without linguistic material, without linguistic integument, in, so to say, a naked form. But that is absolutely wrong. Whatever thoughts arise in the human mind and at whatever moment, they can arise and exist only on the basis of the linguistic material, on the basis of language terms and phrases. Bare thoughts, free of the linguistic material, free of the "natural matter" of language, do not exist. "Language is the immediate reality of thought" (Marx). The reality of thought is manifested in language. Only idealists can speak of thinking not being connected with "the natural matter" of language, of thinking without language.
In brief: over-estimation of semantics and abuse of it led N. Y. Marr to idealism.
Consequently, if semantics (semasiology) is safeguarded against exaggerations and abuses of the kind committed by N. Y. Marr and some of his "disciples," semantics can be of great benefit to linguistics.

SORU. - Marx ve Engels, dili, "düşüncenin dolaysız gerçekliği" olarak, "gerçek ... pratik bilinç" olarak tanımlarlar. "Fikirler, diyor Marx, dilin dışında varlığa sahip değildir." Sizce dilbilimi ne dereceye kadar dilin anlamı ile, semantikle, tarihsel semaziyoloji ile ve stilistikle[7] ilgilenmelidir, yoksa dilbiliminin konusu yalnızca biçim mi olmalıdır? [sayfa 40]

Semantik (semaziyoloji), dilbiliminin önemli bir öğesidir. Sözcüklerin ve deyimlerin semantik görünüşünün dilin incelenmesinde büyük bir önemi vardır. Bu yüzden semantik (semaziyoloji), dilbiliminde kendisine yaraşır bir yere sahip olmalıdır.

Oysa semantik sorunları incelenirken ve onun verilerini kullanırken hiç bir durumda onun önemini aşırı ölçüde tutmamalı ve hele bu, kötüye kullanılmamalı. Semantiğe karşı aşırı bir tutkusu olan dilciler gör-müşümdür, bunlar düşünceye ayrılmaz bir biçimde bağlı bulunan "düşüncenin dolaysız gerçekliği" olarak ele alman dili ihmal etmekte, düşünce ile dili birbirinden ayırmakta, dilin yaşamının sonuna varmakta olduğunu, onsuz yaşanılabileceğini öne sürmektedirler.

Bakınız N. J. Marr ne diyor:

"Dil, ancak seslerle ifade edildiği ölçüde vardır; düşünce işlemi, ifade edilmeksizin de oluşturulmaktadır. ... Dil (fonetik [= konuşma dili]), bugünden, uzayda sınırsız başarılara ulaşan modern buluşlara görevlerini devretmeye başlamıştır, oysa düşünce, dilin geçmişte kullanmadan biriktirdiklerinden ve yeni olarak elde ettiklerinden hareket ederek, konuşmayı yerinden kovup onun yerine geçmeye çağrılan, doruklara doğru yürümektedir. Geleceğin dili, doğal maddeden kurtulmuş bir teknik içinde büyüyen düşüncenin kendisidir. Hiç bir dil, ona karşı dayanamayacaktır, doğa kurallarına bağlı bulunan fonetik dil bile."

Eğer bu "büyülü" saçmalıklar, basit bir dile çevrilirse, şu sonuç
çıkarılabilir:
a) N. J. Marr, düşünceyi dilden ayırmaktadır;

b) N. J. Marr, insanların, aralarında, dilden yararlanmadan haberleşebileceklerini, bunu, "doğal madde"den kurtulmuş, "doğa kuralları"ndan kurtulmuş düşüncenin kendisinin yardımıyla yapabileceğini düşünmektedir. [sayfa 41]

c) Düşünce ile dili birbirlerinden ayırarak ve onu "doğal madde"sinden, dilden "kurtararak", N. J. Marr'ın dili idealizmin bataklığına saplanmaktadır.

Diyorlar ki, düşünceler insanın aklına demeç halinde ifade olunmadan gelirler, bunlar dil malzemesi olmaksızın, dil zarfı olmaksızın, sözümona, çıplak olarak doğarlar. Oysa bu, kesinlikle yanlıştır. İnsanın aklına gelen düşünceler ne olurlarsa olsunlar, bunlar, ancak dil malzemesinin temeli üzerinde, dilin deyim ve tümcelerinin temeli üzerinde doğabilirler ve varolabilirler. Çıplak, dilin malzemesinden kurtulmuş, dil denen "doğal madde"den kurtulmuş düşünce olamaz. "Dil, düşüncenin dolaysız gerçekliğidir." (Marx.) Düşüncenin gerçekliği dilde belirir. Yalnızca idealistler, "doğal madde"si olan dilden kopmuş bir düşünceden, dilsiz bir düşünceden sözedebilirler. Kısacası, N. J. Marr, semantiğe çok fazla önem verdiğinden ve onu kötüye kullandığından, idealizme varmıştır.

Bunun sonucu olarak, semantik, N. J. Marr'ın ve bazı "öğretilileri"nin yaptıkları türden aşırılıklar ve kötüye kullanmalardan kurtarılırsa, bunun dilbilimi için büyük bir yararı olabilir.

QUESTION: You quite justly say that the ideas, concepts, customs and moral principles of the bourgeoisie and those of the proletariat are directly antithetical. The class character of these phenomena is certainly reflected in the semantic aspect of language (and sometimes in its form -- in the vocabulary -- as is correctly pointed out in your article). In analyzing concrete linguistic material and, in the first place, the semantic aspect of language, can we speak of the class essence of the concepts expressed by language, particularly in those cases when language expresses not only the thought of man but also his attitude towards reality, where his class affinity manifests itself with especial clarity?
ANSWER: Putting it more briefly, you want to know whether classes influence language, whether they introduce into language their specific words and expressions, whether there are cases when people attach a different meaning to one and the same word or expression depending on their class affinity?
Yes, classes influence language, introduce into the language their own specific words and expressions and sometimes understand one and the same word or expression differently. There is no doubt about that.
However, it does not follow that specific words and expressions, as well as difference in semantics, can be of serious importance for the development of a single language common to the whole people, that they are capable of detracting from its significance or of changing its character.
Firstly, such specific words and expressions, as well as cases of difference in semantics, are so few in language that they hardly make up even one per cent of the entire linguistic material. Consequently, all the remaining overwhelming mass of words and expressions, as well as their semantics, are common to all classes of society.
Secondly, specific words and expressions with a class tinge are used in speech not according to rules of some sort of "class" grammar, which does not exist, but according to the grammatical rules of the existing language common to the whole people.
Hence, the existence of specific words and expressions and the facts of differences in the semantics of language do not refute, but, on the contrary, confirm the existence and necessity of a single language common to the whole people.


SORU. - Çok haklı olarak diyorsunuz ki, burjuvanın ve proleterin fikirleri, kavramları, alışkıları ve ahlâk ilkeleri doğrudan doğruya karşıttır. Bu olguların sınıfsal niteliği kaçınılmaz olarak dilin semantik görünüşünde (makalenizde doğru olarak belirttiğiniz gibi, bazan da morfolojisinde, sözcük hazinesinde) yansımaktadır. Dilbilimine değgin somut bir malzeme ve her şeyden önce bir dilin semantik görünüşü tahlil edildiğinde, yalnızca insanın düşüncesi değil, aynı zamanda, onun gerçeğe karşı tutumu sözkonusu olunca ki bu tutumunda onun belirli bir sınıftan oluşu özel bir açıklıkla belirmektedir, [sayfa 42] işte böyle bir durumda, özellikle dil aracıyla ifade sözkonusu olunca, dilin ifade ettiği görüşlerin sınıfsal özünden sözedilebilir mi?

YANIT. - Kısacası bilmek istediğiniz şudur: sınıfların dil üzerinde etkisi var mıdır, dilin içine kendi özgül sözcük ve deneyimlerini sokarlar mı, insanların sınıfsal durumlarına göre tek ve aynı bir sözcüğe, tek ve aynı bir deyime, değişik bir anlam verdikleri durumlar bulunur mu?

Evet, sınıflar dili etkilerler, dilin içine kendi özgül sözcük ve deyimlerini sokarlar ve bazı durumlarda, tek ve aynı bir sözcüğü, tek ve aynı bir deyimi değişik olarak anlarlar. Bunda kuşku yoktur.

Oysa bundan, özgül sözcük ve deyimlerin ve bunun gibi semantikteki farklılıkların bütün halk için ortak, tek bir dilin gelişmesi için ciddî bir önemi olduğu, bunların (bu ortak dilin) önemini zayıflatabileceği ya da onun niteliğini değiştirebileceği sonuçları çıkartılamaz.

İlkin, bir dilde böyle özgül sözcük ve deyimler o kadar azdır ki, böyle semantik farklılık örnekleri o kadar azdır ki, bunlar, bütün dil malzemesinin ancak yüzde-bi-rini oluştururlar. Bunun sonucu olarak, geri kalan bütün büyük sözcük ve deyimler kitlesi ve onların semantiği, toplumun bütün sınıfları için ortaktır.

İkinci olarak, bir sınıf ayrımına sahip özgül sözcük ve deyimler, konuşmada gerçekte var olmayan, bilmem hangi bir "sınıfsal" gramerin kurallarına göre kullanılmazlar, ama bütün halk için ortak var olan gramer kurallarına göre kullanılırlar.

Böyle olunca, özgül sözcük ve deyimlerin varlığı ve bir dilin semantiğindeki farkların varlığı, bütün halk için ortak, tek bir dilin varlığını ve zorunluluğunu bozmaz, yalanlamaz, tersine, bunları doğrular. [sayfa 43]

QUESTION: In your article you quite correctly appraise Marr as a vulgarizer of Marxism. Does this mean that the linguists, including us, the young linguists, should reject the whole linguistic heritage of Marr, who all the same has to his credit a number of valuable linguistic researches (Comrades Chikobava, Sanzheyev and others wrote about them during the discussion)? Approaching Marr critically, cannot we take from him what is useful and valuable?
ANSWER: Of course, the works of N. Y. Marr do not consist solely of errors. N. Y. Marr made very gross mistakes when he introduced into linguistics elements of Marxism in a distorted form, when he tried to create an independent theory of language. But N. Y. Marr has certain good and ably written works, in which he, forgetting his theoretical claims, conscientiously and, one must say, skillfully investigates individual languages. In these works one can find not a little that is valuable and instructive. Clearly, these valuable and instructive things should be taken from N. Y. Marr and utilized.

SORU. - Yazınızda Marr hakkında marksizmin basitleştiricisi olarak tamamen doğru bir değerlendirme yapıyorsunuz. Bu sözleriniz dilbilimi uzmanlarının ve bunların arasında da biz gençlerin, Marr'ın bütün dilbilimi mirasını reddetmemiz gerektiği anlamına gelir mi? Oysa Marr'ın yapıtları arasında (tartışma sırasında Çikobava, Sanjeyev ve öteki yoldaşların sözünü ettikleri) değerli bir dizi dilbilimi araştırması vardır. Marr'a karşı eleştirici bir tavır takınmakla birlikte, onun yazıları arasında yararlı olanı, değerli olanı alabilir miyiz?

YANIT. - Kuşkusuz N. J. Marr'ın yapıtlarında, yalnızca yanlışlar vardır denemez, N. J. Marr, dilbilimine marksizmin öğelerini bozarak soktuğunda, dil konusunda bağımsız bir teori kurmaya uğraştığında, kaba yanlışlar yapmıştır. Ancak N. J. Marr'ın bazı iyi, ustaca yazılmış yapıtları da vardır; bu yapıtlarında, teorik ukalâlıklarını bırakarak bazı dilleri özenle ve ustalıkla incelediğini söylememiz gerekir. Bu yapıtlarında, oldukça büyük sayıda değerli ve eğitici şeyler bulunabilir. Açıktır ki, N. J. Marr'daki bu değerli ve eğitici şeyleri almak ve onlardan yararlanmak gerekir.

QUESTION: Many linguists consider formalism one of the main causes of the stagnation in Soviet linguistics. We should very much like to know your opinion as to what formalism in linguistics consists in and how it should be overcome.
ANSWER: N. Y. Marr and his "disciples" accuse of "formalism" all linguists who do not accept the "new doctrine" of N. Y. Marr. This of course is not serious or clever.
N. Y. Marr considered that grammar is an empty "formality," and that people who regard the grammatical system as the foundation of language are formalists. This is altogether foolish.
I think that ''formalism'' was invented by the authors of the "new doctrine" to facilitate their struggle against their opponents in linguistics.
The cause of the stagnation in Soviet linguistics is not the "formalism" invented by N. Y. Marr and his "disciples," but the Arakcheyev regime and the theoretical gaps in linguistics. The Arakcheyev regime was set up by the "disciples" of N. Y. Marr. Theoretical confusion was brought into linguistics by N. Y. Marr and his closest colleagues. To put an end to stagnation, both the one and the other must be eliminated. The removal of these plague spots will put Soviet linguistics on a sound basis, will lead it out on to the broad highway and enable Soviet linguistics to occupy first place in world linguistics.
Pravda, July 4, 1950

SORU. - Birçok dil bilginine göre Sovyet dilbilimindeki duraklamanın nedenlerinin en önemlilerinden biri biçimciliktir. Sizin kanınıza göre dilbiliminde biçimcilik ne anlama gelir ve nasıl yenilmelidir, bunu iyice bilmek isterdim?

YANIT. - N. J. Marr ve "öğretilileri", N. J. Marr'ın "yeni öğretisine" katılmayan bütün dilbilginlerini "biçimcilik" ile suçlamaktadırlar. Kuşkusuz, bu tutum, ciddî değildir, mantıksal değildir.

N. J. Marr'a göre gramer "salt biçimsel şey"dir ve gramer örgüsüne dilin temeli olarak bakanlar biçimci kişilerdir. Bu salt budalalıktır.

Sanıyorum ki, "yeni öğreti"nin sahipleri, dilbiliminde [sayfa 44] kendilerine karşı gelenlerle savaşımlarını kolaylaştırmak için "biçimciliği" türetmişlerdir. Sovyet dilbilimindeki duraksamanın nedeni, N. J. Marr'ın ve "öğretililer"inin türettikleri "biçimcilik"te değil, dilbilimindeki Arakçeyev'vari davranışta ve teorik eksikliklerde bulunmaktadır, bunu dilbiliminde uygulayanlar ise, N. J. Marr'ın "öğretilileri"dir. Dilbilimindeki teorik kargaşalığı yaratanlar N. J. Marr ve en yakın silah arkadaşlarıdır. Artık duraksama olmaması için, bu iki nedeni ortadan kaldırmalıdır. Bu yaralardan arınmak, Sovyet dilbilimini sağlığa kavuşturacaktır, ona geniş ufuklar açacak ve Sovyet dilbiliminin dünya dilbiliminde başköşeye geçmesine olanak sağlayacaktır. [sayfa 45]

29 Haziran 1950

Concerining Certain Problems of Linguistics
June 29, 1950
Reply to Comrade Sanzheyev
Esteemed Comrade Sanzheyev,
I am replying to your letter with considerable delay, for it was only yesterday forwarded to me from the apparatus of the Central Committee.
Your interpretation of my standpoint on the question of dialects is absolutely correct.
"Class" dialects, which it would be more correct to call jargons, do not serve the mass of the people, but a narrow social upper crust. Moreover, they do not have a grammatical system or basic word stock of their own. In view of this, they cannot possibly develop into independent languages.
Local ("territorial") dialects, on the other hand, serve the mass of the people and have a grammatical system and basic word stock of their own. In view of this, some local dialects, in the process of formation of nations, may become the basis of national languages and develop into independent national languages. This was the case, for instance, with the Kursk-Orel dialect (the Kursk-Orel "speech") of the Russian language, which formed the basis of the Russian national language. The same must be said of the Poltava-Kiev dialect of the Ukrainian language, which formed the basis of the Ukrainian national language. As for the other dialects of such languages, they lose their originality, merge with those languages and disappear in them.
Reverse processes also occur, when the single language of a nationality, which has not yet become a nation owing to the absence of the necessary economic conditions of development, collapses as a result of the disintegration of the state of that nationality, and the local dialects, which have not yet had time to be fully uniformized in the single language, revive and give rise to the formation of separate independent languages. Possibly, this was the case, for example, with the single Mongolian language.
Pravda, August 2, 1950

SANJEYEV YOLDAŞA MEKTUP

Sevgili Sanjeyev Yoldaş, Mektubunuzu pek geç yanıtlıyorum, çünkü onu, Merkez Komitesi görevlileri bana ancak dün ilettiler.

Lehçeler sorunundaki tutumumu tamamen doğru bir biçimde yorumlamaktasınız.

"Sınıfsal" lehçeler, ki bunlara jargon adını vermek daha doğru olurdu, halk yığınlarına değil de, toplumsal kademenin tepesindeki küçük bir katmana hizmet etmektedir. Üstelik bunların ne gramer sistemleri, ne de kendilerine özgü sözcük hazineleri vardır. Bu bakımdan hiç bir biçimde bağımsız dile dönüşemezler.
Yerel ("bölgesel") lehçeler, tersine, halk yığınlarına [sayfa 46] hizmet ederler ve burada, kendi gramer sistemleri ve kendi sözcük hazinelerinin esas temelleri vardır. Bu yüzdendir ki, ulusların oluşumu sürecinde, bazı yerel lehçeler ulusal dillerin temeli olabilirler ve bağımsız ulusal dil haline dönüşebilirler. Örneğin Kursk-Orel lehçesi (Kursk-Orel "konuşuşu"), Rus ulusal dilinin temelini oluşturmuştur. Ukrayna dilinin Poltava-Kiev lehçesi için aynı şeyi söyleyebiliriz, o da Ukrayna ulusal dilinin temeli haline gelmiştir. Aynı dillerin öteki lehçelerine gelince, bunlar, özlüklerini yitirip bu dillerin içinde erirler ve onların içinde kaybolurlar.

Ters yönde oluşan süreçler de vardır, gelişmesi içi» zorunlu olan ekonomik koşulların yokluğu yüzünden hâlâ ulus haline gelmeyen bir halkın tek dili, bu halkı» devlet olarak çözülüşü sonucunda batabilir ve birtek dil halinde harmanlaşmaya daha zaman bulamayan j'erel lehçelerin yeniden yaşam kazanıp bağımsız dillerin oluşumunun çekirdeği olurlar. Örneğin birtek Moğol dilinin böyle olmuş olması olasıdır. [sayfa 47] 11 Temmuz 1950

Coneerning Certain Problems of Linguistics
To Comrades D. Belkin and S. Furer
July 11, 1950
I have received your letters.
Your mistake is that you have confused two different things and substituted another subject for that examined in my reply to Comrade Krasheninnikova.
In that reply I criticized N. Y. Marr who, dealing with language (spoken) and thought, divorces language from thought and thus lapses into idealism. Therefore, I referred in my reply to normal human beings possessing the faculty of speech. I maintained, moreover, that with such human beings thoughts can arise only on the basis of linguistic material, that bare thoughts unconnected with linguistic material do not exist among people, who possess the faculty of speech.
Instead of accepting or rejecting this thesis, you introduce anomalous human beings, people without language, deaf-mutes, who have no language at their disposal and whose thoughts, of course, cannot arise on the basis of linguistic material. As you see, this is an entirely different subject which I did not touch upon and could not have touched upon, since linguistics concerns itself with normal human beings possessing the faculty of speech and not with anomalous deaf-mutes who do not possess the faculty of speech.
You have substituted for the subject under discussion another subject that was not discussed.
From Comrade Belkin's letter it is evident that he places on a par the "language of words" (spoken language) and "gesture language" ("hand" language, according to N. Y. Marr). He seems to think that gesture language and the language of words are of equal significance, that at one time human society had no language of words, that "hand" language at that time played the part of the language of words which appeared later.
But if Comrade Belkin really thinks so, he is committing a serious error. Spoken language or the language of words has always been the sole language of human society capable of serving as an adequate means of intercourse between people. History does not know of a single human society, be it the most backward, that did not have its own spoken language. Ethnography does not know of a single backward tribe, be it as primitive or even more primitive than, say, the Australians or the Tierra del Fuegans of the last century, which did not have its own spoken language. In the history of mankind, spoken language has been one of the forces which helped human beings to emerge from the animal world, unite into communities, develop their faculty of thinking, organize social production, wage a successful struggle against the forces of nature and attain the stage of progress we have to-day.
In this respect, the significance of the so-called gesture language, in view of its extreme poverty and limitations, is negligible. Properly speaking, this is not a language, and not even a linguistic substitute that could in one way or another replace spoken language, but an auxiliary means of extremely limited possibilities to which man sometimes resorts to emphasize this or that point in his speech. Gesture language and spoken language are just as incomparable as are the primitive wooden hoe and the modern caterpillar tractor with its five-furrow plow or tractor row drill.
Apparently, you are primarily interested in the deaf-mutes, and only secondarily in problems of linguistics. Evidently, it was precisely this circumstance that prompted you to put a number of questions to me. Well, if you insist, I am not averse to granting your request. How do matters stand with regard to deaf-mutes? Do they possess the faculty of thinking? Do thoughts arise with them? Yes, they possess the faculty of thinking and thoughts arise with them. Clearly, since deaf-mutes are deprived of the faculty of speech, their thoughts cannot arise on the basis of linguistic material. Can this be taken to mean that the thoughts of deaf-mutes are naked, are not connected with the "standards of nature" (N. Y. Marr's expression)? No, it cannot. The thoughts of deaf-mutes arise and can exist only on the basis of the images, sensations and conceptions they form in every-day life on the objects of the outside world and their relations among themselves, thanks to the senses of sight, of touch, taste, and smell. Apart from these images, sensations and conceptions, thought is empty, is deprived of all content, that is, it does not exist.

D. BELKİN VE S. FURER YOLDAŞLARA MEKTUP

Mektuplarınızı aldım.
Sizin yanlışınız, iki ayrı şeyi karıştırmış olmanızda ve Kraşeninnikova yoldaşa verdiğim yanıtta incelenen olayın yerine başka bir olay koymuş bulunmanızdadır.

1. Bu yanıtımda, (fonetik) dilden ve düşünceden sözederken, dili düşünceden ayırarak idealizme düşen N. J. Marr'ı eleştirmiştim. Böylece yanıtımda sözkonusu olan, bir dile sahip bulunan normal insanlardır. İddia ediyorum ki, böyle insanlarda düşünceler, ancak dil malzemesinin temeli üzerinde oluşabilirler, çıplak, dil malzemesi ile ilişkisi bulunmayan düşünceler, bir dile sahip olan insanlarda mevcut değildir. [sayfa 48]

Bu tezi kabullenmek ya da onu reddetmektense, bunun yerine, anormalliklere sahip insanları, dilsiz insanları, sağır-dilsizleri, yani dili olmayanları ve doğal olarak düşünceleri dil malzemesine dayanma olanaklarından yoksun olanları koymaktasınız. Gördüğünüz gibi, bu, bambaşka bir konudur, ele almadığım, ele alamayacağım bir konudur, çünkü dilbilimi, bir dili olan normal insanlarla ilgilenmektedir, dilleri olmayan, anormalliklere sahip insanlarla, sağır-dilsizlerle değil.

Tartışılan konunun yerine bir başkasını, tartışma konusu olmayanını koymuş bulundunuz.

2. Belkin yoldaşın mektubundan şu çıkmaktadır ki, o, "konuşulan dil" (fonetik dil) ile "işaret dili"ni (N. J. Marr'a göre "eller"in dilini) aynı düzeyde ele almaktadır. Yoldaşımız belirgin bir biçimde, işaret dili ile konuşulan dilin eşdeğer olduğunu, insan toplumunun bir dönemde konuşulan dile sahip bulunmadığını, o zamanlar "eller"in dilinin sonradan gelen konuşulan dilin yerini aldığını sanmaktadır.

Ama Belkin yoldaş gerçekten böyle düşünüyorsa ciddî bir yanlış yapmaktadır. Fonetik dil ya da konuşulan dil, her zaman, insan toplumunda, insanlar arasında tam değeri olan bir iletişim aracı olmak olanaklarına sahip bulunan tek dil olmuştur. Tarih, ne kadar ilkel olursa olsun, kendi fonetik dili olmayan, hiç bir insan toplumu tanımamaktadır. Etnografya -örneğin geçen yüzyılda Ateş Toprağı bölgesi ya da Avustralya sakinleri kadar ilkel olsa bile- konuşma dili olmayan hiç bir geri kalmış aşağı topluluk tanımamaktadır. İnsanlık tarihinde konuşma dili, insanların hayvanlar dünyasından ayrılmasına, toplum olarak toplanmasına, düşünme olanaklarını geliştirmesine, toplumsal üretimlerini örgütlendirmeye, doğa güçlerine karşı başarıyla savaşım vermelerine ve bugün bildiğimiz gelişmeye erişmelerine [sayfa 49] yardım eden güçlerin bir tanesi olmuştur.

Bu bakımdan, "işaret" dili dediğimiz dil, aşırı yoksulluğu ve sınırlı niteliği bakımından, kayda değmez bir öneme sahiptir. Aslında bu, bir dil değildir, hatta fonetik dilin yerine şu ya da bu biçimde geçebilecek olan bir eşdeğerli bir şey bile değildir, yalnızca insanın konuşmasının şu ya da bu anını değerlendirmek için bazan kullandığı, olanakları çok sınırlı, yardımcı bir araçtır, işaret dili fonetik dil ile karşılaştırılamaz, nasıl ki, ilkel ağaç çapa, modern paletli traktörün çektiği beşli pulluk ve mibzerle karşılaştırılamazsa.

3. Görülüyor ki, siz, öncelikle sağır-dilsizlerle ve bundan sonra dilbilim sorunlarıyla ilgileniyorsunuz. Herhalde bana bir sürü soru sormanıza neden olan budur. Pekâlâ, eğer ısrar ederseniz bu isteğinizi yerine getirmeye hazırım. Bakalım sağır-dilsizlerdeki durum nedir? Onlar düşünme olanağına sahip midirler? Düşünceleri var mıdır? Evet, düşünme yetisine sahiptirler, düşünceleri vardır. Açıktır ki, sağır-dilsizlerin dilleri olmadığı için, düşünceleri, dil malzemesi temeli üzerinde meydana gelmez. Bu demek midir ki, sağır-dilsizlerin düşünceleri (N. J. Marr'ın ifadesine göre) çıplaklaşmış, "doğanın kuralları" ile ilişkisizdir? Hayır, sağır-dilsizlerin düşünceleri ancak onların günlük yaşamlarında karşılarına çıkan, dış dünyanın nesneleri ile ve bu nesnelerin birbirleriyle olan ilişkileri ile ilgili olarak karşılarına çıkan imgelerin, algıların, betimlemelerin temeli üzerine, görme, dokunma, tadalma ve koklama duyuları sayesinde oluşur. Bu imge, algı ve betimlemeler dışında düşünce boştur, her türlü kapsamdan yoksundur, yani yoktur. [sayfa 50]
22 Temmuz 1950

To Comrade A. Kholopov
July 28, 1950
I have received your letter.
Pressure of work has somewhat delayed my reply.
Your letter tacitly proceeds from two premises: from the premise that it is permissible to quote the work of this or that author apart from the historical period of which the quotation treats, and secondly, from the premise that this or that conclusion or formula of Marxism, derived as a result of studying one of the periods of historical development, holds good for all periods of development and therefore must remain invariable.
I must say that both these premises are deeply mistaken.
A few examples.
In the forties of the past century when there was no monopoly capitalism as yet, when capitalism was developing more or less smoothly along an ascending line, spreading to new territories it had not yet occupied, and the law of uneven development could not yet fully operate, Marx and Engels concluded that a socialist revolution could not be victorious in one particular country, that it could be victorious only as a result of a joint blow in all, or in most, civilized countries. This conclusion subsequently became a guiding principle for all Marxists.
However, at the beginning of the twentieth century, especially in the period of the first world war, when it became clear to everyone that pre-monopoly capitalism had definitely developed into monopoly capitalism, when rising capitalism had become dying capitalism, when the war had revealed the incurable weaknesses of the world imperialist front, and the law of uneven development predetermined that the proletarian revolution would mature in different countries at different times, Lenin, proceeding from Marxist theory, came to the conclusion that in the new conditions of development, the socialist revolution could fully prove victorious in one country taken separately, that the simultaneous victory of the socialist revolution in all countries, or in a majority of civilized countries, was impossible owing to the uneven maturing of the revolution in those countries, that the old formula of Marx and Engels no longer corresponded to the new historical conditions.
It is evident that here we have two different conclusions on the question of the victory of socialism, which not only contradict, but exclude each other.
Some textualists and Talmudists who quote mechanically without delving into the essence of the matter, and apart from historical conditions, may say that one of these conclusions should be discarded as being absolutely incorrect, while the other conclusion, as the absolutely correct one, should be applied to all periods of development. Marxists, however, cannot but know that the textualists and Talmudists are mistaken, they cannot but know that both of these conclusions are correct, though not absolutely, each being correct for its own time: Marx's and Engels' conclusion -- for the period of pre-monopoly capitalism; and Lenin's conclusion -- for the period of monopoly capitalism.
Engels in his Anti-Dühring said that after the victory of the socialist revolution, the state is bound to wither away. On these grounds, after the victory of the socialist revolution in our country, textualists and Talmudists in our Party began demanding that the Party should take stops to ensure the speedy withering away of our state, to disband state organs, to give up a standing army.
However, the study of the world situation of our time led Soviet Marxists to the conclusion that in the conditions of capitalist encirclement, when the socialist revolution has been victorious only in one country, and capitalism reigns in all other countries, the land of the victorious revolution should not weaken, but in every way strengthen its state, state organs, intelligence organs and army, if that land does not want to be crushed by the capitalist encirclement. Russian Marxists came to the conclusion that Engels' formula has in view the victory of socialism in all, or in most, countries, that it cannot be applied in the case where socialism is victorious in one country taken separately and capitalism reigns in all the other countries.
Evidently, we have here two different formulas regarding the destiny of the socialist state, each formula excluding the other.
The textualists and Talmudists may say that this circumstance creates an intolerable situation, that one of these formulas must he discarded as being absolutely erroneous, and the other -- as the absolutely correct one -- must be applied to all periods of development of the socialist state. Marxists, however, cannot but know that the textualists and Talmudists arc mistaken, for both these formulas are correct though not absolutely, each being correct for its time: the formula of Soviet Marxists -- for the period of the victory of socialism in one or several countries; and the formula of Engels -- for the period when the consecutive victory of socialism in separate countries will lead to the victory of socialism in the majority of countries and when the necessary conditions will thus have been created for the application of Engels' formula.
The number of such examples could be multiplied.
The same must be said of the two different formulas on the question of language, taken from various works of Stalin and cited by Comrade Kholopov in his letter.
Comrade Kholopov refers to Stalin's work Concerning Marxism in Linguistics, where the conclusion is drawn that, as a result of the crossing, say, of two languages, one of them usually emerges victorious, while the other dies away, that, consequently, crossing does not produce some new, third language, but preserves one of the languages. He refers further to another conclusion, taken from Stalin's report to the Sixteenth Congress of the C.P.S.U.(B.), where it is said that in the period of the victory of socialism on a world scale, when socialism is consolidated and becomes part of every-day life, national languages will inevitably merge into one common language which, of course, will be neither Great Russian nor German, but something new. Comparing these two formulas and seeing that, far from coinciding, they exclude each other, Comrade Kholopov falls into despair. "From your article," he writes in his letter, "I understood that the crossing of languages can never produce come new language, whereas prior to your article I was firmly convinced, in conformity with your speech at the Sixteenth Congress of the C.P.S.U.(B.), that under communism, languages would merge into one common language."
Evidently, having discovered a contradiction between these two formulas and being deeply convinced that the contradiction must be removed, Comrade Kholopov considers it necessary to get rid of one of these formulas as incorrect and to clutch at the other as being correct for all periods and countries; but which formula to clutch at -- he does not know. The result is something in the nature of a hopeless situation. Comrade Kholopov does not even suspect that both formulas can be correct -- each for its own time.
That is always the case with textualists and Talmudists who do not delve into the essence of the matter, quote mechanically and irrespective of the historical conditions of which the quotations treat, and invariably find themselves in a hopeless situation.
Yet if one examines the essence of the matter, there are no grounds for considering the situation hopeless. The fact is that Stalin's pamphlet Concerning Marxism in Linguistics, and Stalin's speech at the Sixteenth Party Congress, refer to two entirely different epochs, owing to which the formulas, too, prove to be different.
The formula given by Stalin in his pamphlet, in the part where it speaks of the crossing of languages, refers to the epoch prior to the victory of socialism on a world scale, when the exploiting classes are the dominant power in the world; when national and colonial oppression remains in force; when national isolation and mutual distrust among nations are consolidated by differences between states; when, as yet there is no national equality of rights; when the crossing of languages takes place as a struggle for the domination of one of the languages; when the conditions necessary for the peaceful and friendly co-operation of nations and languages are as yet lacking; when it is not the co-operation and mutual enrichment of languages that are on the order of the day, but the assimilation of some and the victory of other languages. It is clear that in such conditions there can be only victorious and defeated languages. It is precisely these conditions that Stalin's formula has in view when it says that the crossing, say, of two languages, results not in the formation of a new language, but in the victory of one of the languages and the defeat of the other.
As regards the other formula by Stalin, taken from his speech at the Sixteenth Party Congress, in the part that touches on the merging of languages into one common language, it has in view another epoch, namely, the epoch after the victory of socialism on a world scale, when world imperialism no longer exists; when the exploiting classes are overthrown and national and colonial oppression is eradicated; when national isolation and mutual distrust among nations is replaced by mutual confidence and rapprochement between nations; when national equality has been put into practice; when the policy of suppressing and assimilating languages is abolished; when the co-operation of nations has been established, and it is possible for national languages freely to enrich one another through their co-operation. It is clear that in these conditions there can be no question of the suppression and defeat of some languages, and the victory of others. Here we shall have not two languages, one of which is to suffer defeat, while the other is to emerge from the struggle victorious, but hundreds of national languages, out of which, as a result of a prolonged economic, political and cultural co operation of nations, there will first appear most enriched unified zonal languages, and subsequently the zonal languages will merge into a single international language, which, of course, will be neither German, nor Russian, nor English, but a new language that has absorbed the best elements of the national and zonal languages.
Consequently, the two different formulas correspond to two different epochs in the development of society, and precisely because they correspond to them, both formulas are correct -- each for its epoch.
To demand that these formulas should not be at variance with each other, that they should not exclude each other, is just as absurd as it would be to demand that the epoch of the domination of capitalism should not be at variance with the epoch of the domination of socialism, that socialism and capitalism should not exclude each other.
The textualists and Talmudists regard Marxism and separate conclusions and formulas of Marxism as a collection of dogmas, which "never" change, notwithstanding changes in the conditions of the development of society. They believe that if they learn these conclusions and formulas by heart and start citing them at random, they will be able to solve any problem, reckoning that the memorized conclusions and formulas will serve them for all times and countries, for all occasions in life. But this can be the conviction only of people who see the letter of Marxism, but not its essence, who learn by rote the texts of conclusions and formulas of Marxism, but do not understand their meaning.
Marxism is the science of the laws governing the development of nature and society, the science of the revolution of the oppressed and exploited masses, the science of the victory of socialism in all countries, the science of building communist society. As a science, Marxism cannot stand still, it develops and is perfected. In its development, Marxism cannot but be enriched by new experience, new knowledge -- consequently some of its formulas and conclusions cannot but change in the course of time, cannot but be replaced by new formulas and conclusions, corresponding to the new historical tusks. Marxism does not recognize invariable conclusions and formulas, obligatory for all epochs and periods. Marxism is the enemy of all dogmatism.

A. HOLOPOV YOLDAŞA MEKTUP

Mektubunuzu aldım. Çok fazla işim olduğu için yanıtım biraz gecikti.

Mektubunuz, üstü kapalı iki varsayım içermektedir: Birincisi, şu ya da bu yazarın yapıtlarından bir parçayı, o parçanın incelediği tarihsel dönemden ayırarak çıkartmanın mümkün olduğu varsayımını; ve ikincisi, tarihsel gelişmenin dönemlerinden bir tanesinin incelenmesinden çıkartılan marksizmin şu ya da bu vargı ve formülünün, gelişmenin bütün dönemleri için doğru olduğu ve bunun sonucu değişmez olarak kalması gerektiği varsayımını.

Bu iki varsayımın tümüyle yanlış olduğunu söylemeliyim. [sayfa 51] Birkaç örnek vermek istiyorum.

1. 1840-1850 yıllarına doğru, henüz tekelci kapitalizm yokken, kapitalizm bir yükseliş çizgisini izleyerek ve kendisinin henüz işgal etmediği yeni ülkelere yayılarak azçok düzenli bir biçimde gelişirken ve eşit olmayan gelişme yasasının henüz tüm gücü ile beliremeyeceği bir dönemde, Marx ve Engels, sosyalist devrimin tek olarak ele alınan herhangi bir ülkede zafer sağlayamayacağı, ancak bütün uygar ülkelerde ya da bunların çoğunda genel bir darbe ile zafere ulaşabileceği sonucuna varmışlardı. Bu sonuç, sonraları bütün marksistler için, yön gösterici bir ilke durumuna girdi.


Oysa, 20. yüzyılın başlangıcında, ve hele Birinci Dünya Savaşı döneminde, tekel-öncesi kapitalizmin görünür bir biçimde tekelci kapitalizme dönüştüğü herkes için apaçık olunca; yükseliş çizgisini izleyen kapitalizm, cançekişen kapitalizm haline dönüşünce; savaş, dünya emperyalist cephesinin onarılmaz zayıflıklarını açıkça ortaya çıkarınca; ve eşit olmayan gelişme yasası proletarya devriminin değişik ülkelerde, değişik dönemlerde olgunlaşacağını belirgin hale getirince, marksist teoriden hareket eden Lenin, yeni koşullara göre, sosyalist devrimin, ayrı olarak ele alman bir ülkede pekâlâ zafere ulaşabileceği; bütün ülkelerde ya da uygar ülkelerin çoğunda sosyalist devrimin zafere ulaşmasının, bu ülkelerde devrimin eşit olmayan bir şekilde olgunlaşması sonucunda olanaksız olduğu, Marx ve Engels'in eski formülünün yeni tarihsel koşullara artık uymadığı sonucuna vardı.

Görüldüğü gibi, sosyalizmin zaferi sorununda, burada iki değişik sonuçla karşı karşıyayız, bu sonuçlar yalnızca karşıt olmakla kalmayıp, karşılıklı olarak biri ötekini yok etmektedir.

Olayların özüne erişmeden, onları tarihsel koşullarından [sayfa 52] ayırarak mekanik bir biçimde yapıtlardan aktarmalar yapan papaz çömezleri ve talmutçular[8] bu iki sonucun bir tanesinin kesin olarak yanlış diye reddedilmesi ve ötekinin kesin olarak doğru sayılarak gelişmenin bütün dönemlerine uygulanması gerektiğini söyleyebilirler. Ancak marksistler papaz çömezlerinin ve talmutçuların aldandıklarını bilmemezlikten gelemezler, bu iki sonucun doğru olduğunu, ama bunun mutlak olarak değil, herbirinin kendi dönemi için doğru bulunduğunu bilmemeleri olanaksızdır: Marx ve Engels'in vardıkları sonuç tekel-öncesi kapitalizm dönemi için doğrudur, ve Lenin'in vardığı sonuç tekelci kapitalizm dönemi için doğrudur.

2. Engels, Anti-Dühring'de, sosyalist devrimin zaferinden sonra devletin çözülmesi gerektiğini söylemiştir. Bu yüzdendir ki, ülkemizde sosyalist devrimin zaferinden sonra, partimizdeki papaz çömezleri ve talmutçular, devletimizin bir an önce çözülmesi için, devlet örgütünü dağıtmak için, ve sürekli bir ordudan vazgeçmek için partinin önlemler almasını istemeye koyuldular.

Oysa, dönemimizdeki dünya durumunun incelenmesine dayanarak Sovyet marksistleri şu sonuca vardılar ki, kapitalizmin kuşatması olgusu karşısında, sosyalist devrimin zaferi ancak bir tek ülkede sağlanmışken ve kapitalizm bütün öteki devletlerde egemenken, devrimin zafer kazandığı ülke, kapitalist kuşatma tarafından ezilmeyi istemiyorsa, devletini, devlet örgütlerini, haberalma kurumlarını, orduyu zayıflatmak değil, ama her önleme başvurarak güçlendirmek zorundadır. Rus marksistleri şu sonuca vardılar ki, Engels'in formülü, sosyalizmin bütün ülkelerde ya da ülkelerin çoğunda zafere ulaşmasını gözönüne almaktadır, bu formül sosyalizmin [sayfa 53] ayrı olarak alman bir tek ülkede zafere ulaştığı ve kapitalizmin bütün öteki ülkelerde egemen olduğu durumlarda uygulanamaz.

Görüldüğü gibi, burda iki değişik formül karşısındayız, sosyalist devletin yazgısı konusunda birbirini yok eden iki formül karşısındayız.

Papaz çömezleri ve talmutçular bu durumun dayanılmaz bir tutum yarattığını, bu formüllerden birinin kesin olarak yanlış diye atılması gerektiğini ve ötekinin kesin olarak doğru diye sosyalist devletin gelişmesinin bütün dönemlerine uygulanması gerektiğini söyleyebilirler. Ancak marksistler, papaz çömezleriyle talmutçuların aldandıklarını bilmemezlikten gelemezler, çünkü bu iki formül doğrudur, ama mutlak olarak değil, herbiri kendi dönemi için doğrudur; Sovyet marksistlerinin formülü, sosyalizmin bir ya da birkaç ülkede zafere ulaştığı dönem için doğrudur, ve Engels'in formülü, sosyalizmin değişik ülkelerde giderek zafere ulaşmasının ülkelerin çoğunluğunda sosyalizmin zaferini sağlayacağı dönem için doğrudur, o zaman Engels'in formülünün uygulanması için gerekli olan koşullar yerine getirilmiş olacaktır.

Bu gibi örnekler çoğaltılabilir.

Aynı şey, dil sorunu konusunda Stalin'in değişik yapıtlarından çıkartılan ve Holopov yoldaşın mektubunda aktardığı iki değişik formül için de söylenebilir.

Holopov yoldaş, Stalin'in Dilbiliminde Marksizm Üzerine yazısına başvurmaktadır. Bu yazıda şu sonuca varılmaktadır: iki dilin karışımı sonucunda, genel olarak, biri zafere ulaşır ve öteki çözülür ve bunun sonucu olarak, karışım, yeni bir dil, üçüncü bir dil meydana getirmez, ama dillerin birini sürdürür. Sonra Stalin'in SSCB Komünist (B) Partisi XVI. Kongresine sunduğu rapordan çıkan başka bir sonuca başvurmaktadır.[9] Buna göre [sayfa 54] sosyalizmin dünya çapında zaferi döneminde, sosyalizmin güçlenip günlük yaşama gireceği zaman, ulusal diller kaçınılmaz olarak ortak bir dil halinde birleşmelidir, bu dil, kuşkusuz, ne Rusça, ne Almanca olacak; ama yeni bir şey olacaktır. Bu iki formülü karşılaştırdığında, yalnızca birbiriyle çakışmadıklarını değil, ama birbirini yok ettiklerini görerek, Holopov yoldaş umutsuzluğa düşüyor. Mektubunda diyor ki:

"Yazınıza göre, anladığım kadarıyla, dillerin karışımı sonucunda hiç bir zaman yeni bir dil kurulamaz, oysa bu yazıdan önce SSCB Komünist(B) Partisi XVI. Kongresindeki müdahaleniz sonucunda kesin olarak emindim ki, komünizm döneminde, diller birtek ortak dil halinde birleşeceklerdir."

Görülüyor ki, Holopov yoldaş, bu iki formül arasında bir çelişki bulduktan sonra, bu çelişkinin tasfiye edilmesi gerektiğine sonuna kadar emin olduğundan, bu iki formülden birinin yanlış olarak atılması ve öteki formülün her zaman ve her ülke için doğru olacağını düşünerek sımsıkı sarılmak gerektiği kanısındadır. Ancak hangi formüle sımsıkı sarılması gerektiğini pek iyi bilmemektedir. Bunun sonucunda çıkışı olmayan bir durum doğmaktadır. İki formülün de, herbirinin kendi dönemi için doğru olabileceği, Holopov yoldaşın aklına gelmemektedir bile.

Olayların temeline inmeden, aktarılan yazıların değindikleri tarihsel koşullara bakmadan, mekanik bir biçimde aktarmalara başvuran papaz çömezlerinin ve tal-mutçularm başına her zaman böyle şeyler gelir, onlar her zaman çıkışı olmayan durumlarla karşılaşırlar. Oysa, sorunun temeli incelenirse durumun çıkmaza [sayfa 55] saplandığını sanmak için hiç bir neden yoktur. Olay şudur ki, Stalin'in Dilbiliminde Marksizm Üzerine yazısı ve Stalin'in Partinin XVI. Kongresindeki konuşması, tamamen değişik iki dönemi gözönüne almaktadırlar ve bunun sonucunda da değişik iki formül ortaya çıkmaktadır.

Dillerin karışımının sözkonusu olduğu Stalin'in yazısındaki formül, sosyalizmin dünya çapındaki zaferinden önceki dönemi gözönüne almaktadır, bu dönemde sömürücü sınıflar, dünyadaki egemen güçtür, ulusal ve sömürgesel baskı yürürlükte bulunmaktadır, ulusal ayrılıklar ve ulusların karşılıklı olarak birbirinden kuşku duyması, devlet çapında farklar tarafından koşullandırılmışlar, ulusların arasında hak eşitliği daha kurulmamıştır, dillerin karışımı dillerin birinin egemen olması için verilen savaşım sırasında oluşmaktadır, ulusların ve dillerin barış içinde beraberce işbirliği için gerekli koşullar henüz bulunmamaktadır; gündemde olan, dillerin karşılıklı işbirliği ve zenginleşmesi değil, bazı dillerin özümlenişi ve ötekilerin zaferidir. Anlaşılmaktadır ki, bu koşullar altında, ancak zafere ulaşan diller ile yenik diller bulunabilir. Stalin, örneğin iki dilin karışımının yeni bir dilin oluşması ile son bulmadığını, ama bir dilin zaferi ve ötekinin yenilgisi ile sonuçlandığını formülünde belirttiğinde, özellikle bu koşulları gözönünde bulundurmaktadır.

Stalin'in XVI. Parti Kongresindeki konuşmasından aktarılan öteki formülüne gelince, dillerin birtek ortak dil halinde birleşmesinin sözkonusu edildiği bu formül, başka bir dönemi gözönüne getirmektedir, bu dönem sosyalizmin dünya çapında zaferinden sonraki dönemdir, artık dünya emperyalizmi var olmayacaktır, sömürücü sınıflar devrilmiş bulunacaktır, ulusal ve sömürgesel baskı tasfiye edilmiş olacaktır, ulusal ayrılık ve ulusların karşılıklı olarak birbirinden kuşku duyması [sayfa 56] yerine, ulusların yakınlaşması ve karşılıklı olarak birbirlerine güvenmesi yer alacaktır, ulusların hak eşitliği gelişmenin içinde gerçekleşecektir; o zaman uluslar arasındaki işbirliği, örgütlü bir biçimde gerçekleşecek ve ulusal diller kendi işbirlikleri sırasında tam bir özgürlük içinde karşılıklı olarak birbirini zenginleştirmek olanaklarına sahip olacaklardır. Anlaşılır ki, bu koşullar altında bazı dillere baskı yapılması ve onların yenilgisi, ötekilerin de zaferi sözkonusu olamayacaktır. Artık karşımızda birinin yenik çıkacağı ve ötekinin savaşımda zafere ulaşacağı iki dil bulunmayacaktır; ama ulusların uzun bir iktisadî, siyasal ve kültürel işbirliği sonucunda, karşı karşıya bulunan yüzlerce ulusal dil arasından önce en zenginleşmiş tek bölgesel diller ayrılacaktır, sonra da bölgesel diller birtek ortak enternasyonal dil halinde birleşecektir, kuşkusuz, bu dil, elbette ne Almanca, ne Rusça, ne İngilizce olacak, ama bölgesel ve ulusal dillerin en iyi öğelerini içeren yeni bir dil olacaktır.

Sonuç olarak, bu iki değişik formül, toplum gelişmesinin iki değişik dönemine uygun düşmektedir ve özellikle bu dönemlere uygun düştükleri içindir ki, herbiri kendi dönemi için doğrudur.

Bu formüllerin birbiriyle çelişmemesini ve birbirini yok etmemesini istemek, kapitalizmin egemenliği döneminin, sosyalizmin egemenliği dönemi ile çelişki halinde olmamasını ve sosyalizm ile kapitalizmin birbirini yok etmemesini istemek kadar anlamsızdır.

Papaz çömezleri ve talmutçular, marksizme, marksizmin değişik sonuç ve formüllerine hiç bir zaman değişmeyen, hatta toplumun gelişme koşulları değiştiği zaman bile değişmeyen bir dogma olarak bakarlar. Sanırlar ki, bu sonuçları ve bu formülleri ezberlerlerse ve yerli-yersiz onları aktarırlarsa, herhangi bir sorunu çözümleyecek [sayfa 57] duruma gelirler, umarlar ki, öğrendikleri bu sonuçlar ve formüller, kendilerine her dönemde, bütün ülkeler ve yaşamın bütün koşulları için yarar sağlayacaktır. Oysa ancak marksizmin lafzını gören, ama onun özünü görmeyen, marksizmin sonuçlarını ve formüllerini ezbere öğrenen, ama kapsamını anlamayan insanlar böyle düşünebilirler.