BAN NHẠC LABIKA VÀ VĂN NGHỆ LÂM BÍCH

BAN NHẠC LABIKA VÀ VĂN NGHỆ LÂM BÍCH

BAN NHẠC LABIKA VÀ VĂN NGHỆ LÂM BÍCH

Friday, 14. May 2010, 13:21:54


LABIKA.JPG

ẢNH: (Hàng dưới) Thứ nùng, Cường Dzé, Phương C, Hải Hùng; (Hàng trên): Nguyễn Thiết, Tâm noir

BỐI CẢNH RA ĐỜI
Những anh em nào từng có mặt trong niên học 1973-1974 ở Lâm Bích có lẽ không quên trận bão lụt khủng khiếp xảy ra ở Miền Trung, trong đó kể cả tỉnh Khánh Hoà, đã gây thiệt hại rất lớn cho nhân mạng và tài sản, thậm chí có cả một ngôi làng chài bị cuốn trôi. Cả Miền Nam bàng hoàng. Việc trước mắt là bắt tay vào viêc cứu trợ khẩn cấp Miền Trung. Các cơ quan, các tổ chức, các phong trào, các cá nhân , các tập thể…tuỳ theo phương thế của mình đứng ra vận động , quyên góp tiền bạc, thực phẩm, nhu yếu phẩm…để nhanh chóng chuyển ra Miền Trung.
Chủng Viện Lâm Bích,mặc dù nhà bị tốc mái, Nội phải thân hành ra đứng dưới mưa bão ở cầu thang để hướng dẫn anh em đến nơi an toàn, đã không thể dửng dưng an cư tự tại, buộc phải hạ sơn hành hiệp. Phương thế của Lâm Bích là thực hiện một chương trình Hội Chợ Từ Thiện tại trường Lasan Bá Ninh.Có lẽ chính Nội và Ban Giám Đốc đã đề xuất hoạt động này. Đây là một chương trình được phối hợp tổ chức khá xôm tụ giữa chủng viên Lâm Bích và Liên Trường Công Giáo Nha Trang. Trong đó có nhiều khu vực, nhiều gian hàng trò chơi giải trí, như ném lon, bàn tay ngọc, quay số có thưởng (của chuyên gia điện tử Hồ Kim Tân), quán cà phê…đã được ra mắt công chúng, và dĩ nhiên có cả một thính phòng trình diễn âm nhạc. Ban nhạc Lâm Bích 73 vừa mới cắt rốn thì bị đặt vào tình thế triệt buộc là phải đóng vai trò gia chủ của phần trình diễn này.

BAN NHẠC ĐƯỢC THÀNH LẬP CHỚP NHOÁNG
Đầu năm học 1973, có lẽ theo thông lệ hằng năm, nhóm ban nhạc của năm cũ lại phải cất công tìm kiếm nhạc công, để bổ sung và hình thành ban nhạc mới. Lần này cuộc tìm kiếm diễn ra cấp tốc, sau một buổi cơm tối còn khá bỡ ngỡ của những gã “tân binh”chưa quen mùi cơm hấp ép chặt trong chiếc nồi 4 người ăn. Khung cảnh nơi diễn ra cuộc thi tuyển là một căn phòng kế bên nhà cơm, (có thể là phòng tập Judo sau này). Nhiều anh em đang xúm quanh một số tay guitar biểu diễn ngón đàn của mình, tiếng trống cũng dồn dập như ngày hội. Tôi liền tìm đến và thấy danh sách ghi danh tuyển lựa “tài năng văn nghệ” đã khá nhiều, tôi cũng đăng ký. Không còn nhớ hôm đó ai là người đứng ra tuyển lựa nhạc công, có thể đó là anh Nguyễn Thiết chăng, vì khi tôi mới đến làm thủ tục nhập chủng viện, thì anh Nguyễn Thiết dường như đã có mặt rất sớm để phụ trách nhận chủng sinh mới. Anh vốn là tay keyboard organ. Sau ngón đàn lã lướt một bản classic số 14 của Carulli, cộng thêm một số khúc daọ đầu của các tiết tấu Fox Trox, Valse, Tango, Slowrock…hoà nhịp cùng tiếng trống dồn dập, tôi đã đủ điểm chuẩn để đựơc tuyển chọn vào ban nhạc Chủng Viện.
Thời gian chuẩn bị cho hội chợ vô cùng ít ỏi, khoảng 2 tuần để vào cuộc. Những câu hỏi hóc búa dành cho ban nhạc mới thành hình được đặt ra. Làm thế nào đây, khi mà thời gian chuẩn bị ngắn ngủi như thế, có thể đủ kịp để thuộc nằm lòng ít nhất 10 ca khúc hay không ? Thậm chí không cần nghĩ đến sẽ hay hoặc dở, miễn là phải có số bài tủ cần thiết để đủ khí thế xông trận, thi thố tài năng với những bậc “lão làng” như Bluesky, Yellowstone, Blackbird…trên sàn diễn “quốc tế”ở Nha Trang?”
Vì cứ hằng năm ban nhạc LB lại phải tái lập , bổ sung để ra mắt một ban nhạc mới. Chẳng hạn như tay guitar Châu, Tân Bình, CR.xúât năm 1972, hay hàng loạt nhạc công khác ra đi năm 1973, như Cường Dzé, Tâm Noir, Thứ Nùng, Hùng Lùn… Do đó vốn liếng ca khúc sẽ bị “thiếu hụt” là điều đương nhiên. Nhưng nếu dùng lại bài cũ chưa chắc là thích hợp cho một sàn diễn mới, bởi lâu nay ban nhạc LB không nằm ngoài mục đích chính, là phục vụ sinh hoạt văn nghệ truyền thống cây nhà lá vườn, chứ không hề nghĩ đến chính sách đem chuông đi đánh xứ người, để biết mình biết ta mà trăm trận trăm thắng, thành thử ban nhạc LB vẫn giữ mãi hình hài gà què ăn quẩn cối xay. Đúng trước tình thế bắt buộc phải ra khơi, lần này ban nhạc LB phải thoát ra khỏi ám ảnh nhà quê đó, để xuống phố vào đời, đúng theo tình thần nhất quán của LB, là vượt ra khỏi bốn bức tường cố hữu của nhà tu để đến với tha nhân qua các sinh hoạt đời thường: y tế, giáo dục, báo chí, đoàn thể, mục vụ,..mà trong đó văn nghệ là phương thế phổ cập quần chúng khá hiệu quả.

SẴN SÀNG NHẬP CUỘC
Trước tiên phải cám ơn Má Thạnh đã hà hơi tiếp sức cho ban nhạc bằng cách tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho ban, chẳng hạn Má đã cung cấp một chiếc máy cassette hiệu Sony riêng để anh em thay nhau nghe nhạc liên tục khi rảnh, và từ đó rút ra được kỹ thuật chơi riêng cho mình, Má rất nuông chiều ban nhạc, có thể cho phá rào các giờ qui định, để tăng cường thời gian tập dợt.Vào các giờ chiều, trong khi tất cả anh em khác mải lo việc dọn dẹp vệ sinh trong nhà trường, thì anh em ban nhạc một mình một cõi inh ỏi đàn ca xướng hát, thoải mái tập dợt tuỳ hứng, tuỳ chọn bản nhạc mà không bị kiểm duyệt, nên nhiều bản nhạc vàng đã lọt lưới để lên sàn diễn. Dầu sao mình cũng sắp phục vụ khán giả ngoài đời mà ! Riêng nhạc cụ, chủng viện đã có sẵn 4 cây guitar điện, một dàn trống mới tinh do Má Thạnh tặng, một dàn âm ly đèn công suất lớn, dàn loa 3 thùng, thùng loa bass gồm 6 loa cỡ đường kính 20cm, hai thùng loa solo mỗi cái 3 loa 20 cm. Nhân dịp Hội Chợ, Má Thạnh tăng cường mua thêm một echo amply loại xịn, 2 micro sensible và một micro sans file. Một nhạc cụ đã làm nên “đình đám” cho Labika, là chiếc organ mới toanh chưa ai có ở Nha trang, TGM đã nhập về 2 cái , một cho LB và một cho Sao Biển, (với giá 650.000 đVNCH/một cái, bây giờ trị giá tương đương 22 lượng vàng SJC!). Việc vận chuyển nhạc cụ và nhạc công đã có chiếc Ford 12 chỗ, đời mới, do bác tài Trịnh Hoà Đào đảm nhiệm.

HỘI CHỢ CỨU TRỢ ĐÃ KHAI SINH LABIKA
Hội Chợ đã rình rang diễn ra 3 ngày, cả khuôn viên trường Bá Ninh lúc nào cũng đông đúc kẻ vào người ra. Nơi ồn ào náo nhiệt nhất trong khuôn viên là phòng Văn Nghệ, nơi ban nhạc LB đã trở thành cậu bé Labika vừa mới ra ràng cũng đã có dịp ngồi chung mâm với nhiều ban nhạc lão làng ở Nha Trang, để thi thố tài năng cho bao người chen chân vào thưởng thức. Và tình hình càng trở nên hấp dẫn hơn khi nghe tin có ca sĩ từ Sài gòn đến tham gia trình diễn. Nhưng rút cục cậu bé Labika có phải nhờ lộc Trời mà bỗng nhiên lớn nhanh như Phù Đổng Thiên vương, đã tả xung hữu đột với hơn 20 ca khúc thịnh hành, cộng với sự hỗ trợ của phương tiện hiện đại và một phong cách trình diễn lạ mắt, đã bứt phá ngoạn mục ngay từ phút khởi đầu, và tiếp tục duy trì đẳng cấp ngang ngửa với các ban nhạc kỳ cựu, để khán giả một phen không khỏi nuối tiếc muốn nghe thêm nữa, và nghe mãi cũng đành phải chờ một show khác, bởi vì mỗi show diễn chỉ kéo dài 1 tiếng. Mỗi vé vào cửa chỉ có giá trị một show, nghỉ năm, mười phút rồi tiếp tục show kế tiếp. Tuy nhiên cũng phải cám ơn những ban nhạc “đồng nghiệp” lão làng, đã hỗ trợ tham gia chương trình một cách tích cực để chủ gia không bị đuối, vì không thể một mình bao sân liên tục suốt ba ngày được. Tuy dù mệt nhoài, nhưng lúc nào anh em cũng phấn khởi, vì sự thành công trên sân khấu đã làm cho tất cả anh em quên hết nhọc nhằn.
Labika thành công ở Hội Chợ phải kể đến những đặc điểm trổi vượt sau:
1.Có số vốn “tủ” hơn 20 bài: Tiêu biểu như Beautiful SundayNo Milk Today, Season In The Sun, Oyé Comova, Imagine, Yesterday, Love Story…; những ca khúc Pháp đang thịnh hành như Et pourtant, Donna Donna, Je T’aime, Adieu Jolie Candy, L’amour C’est Pour Rien, một số ca khúc của Lê Hựu Hà và Nguyễn Trung Cang như Tôi Muốn, Yêu Người Yêu Đời, Mặt Trời Đen…
2.Phần đệm và solo nổi bật hơn nhờ âm thanh réo rắt của tiếng Organ do anh Nguyễn Thiết đảm trách. Nhạc cụ này các ban nhạc khác không có.
3.Dàn trống LB xịn nhất, được dùng suốt chương trình và dùng chung cho các ban nhạc khác.
4.Tất cả thành viên trong ban trong khi cầm đàn, giữ trống mà vẫn cùng hát, cùng hoà bè, cùng phụ hoạ với những ca khúc hào hứng như Beautiful sunday, Oyé Comova…và phong cách biểu diễn cũng khác. Toàn ban có thể nhún nhảy theo nhạc khiến cho cả hội trường càng thêm phấn chấn, một hình thức trình diễn phóng khoáng mà giới nhà tu thường vẫn còn xa lạ vào thời đó.
5.Một điểm nổi bật mà ban nhạc thừa hưởng là phần xướng ngôn viên (nay gọi là MC) do anh ĐàoVăn Hoàng đảm trách, với chất giọng trầm ấm, gợi cảm, Đào Hoàng đã đưa chương trình âm nhạc trở nên trang trọng, cuốn hút và hào hứng hơn, và cũng không quên là phần âm thanh dùng để giới thiệu và hát đã đựơc “nâng cấp” nhờ một loại amply hiện đại do Lasan cung cấp khiến cho tiếng hát và lời giới thiệu của MC trở nên hay hơn và “sang” hơn.

ĐIỂM QUA CÁC THÀNH VIÊN BAN NHẠC LABIKA NĂM 1973
Ngoại trừ Nguyễn Thiết(lớp 13) và Trần Hải Hùng (10), các thành viên còn lại của ban nhạc có tên dưới đây cho thấy đều đang vào lớp 12, tức là năm thi tú tài IBM đầu tiên và cuối cùng của chế độ cũ. Mới đầu ai cũng nghĩ chuyện đàn đúm và xướng ca vô loài chỉ để mua vui cho tàn trống canh mà thôi. Nhưng rồi nghĩ thế mà không phải thế. Chính thời thế của nạn lụt đã tạo ra anh hùng cho ban nhạc LB vừa mới khai sanh. Labika như một dấu ấn khó phai bên cạnh như những dấu ấn cho người Nha trang một thời không quên như Mai hoa Công Chúa, Thành Cát Tư Hãn, hay còn cả một Tóc Mây đang chờ phía trước nữa. Dẫu có bận rộn với thi cử, hay nợ nần với một chương trình hội chợ nhân đạo, anh em ban nhạc Labika lớp 12 vẫn hoàn thành mỹ mãn bài thi trên sàn diễn và cuối năm vẫn có tên đầy đủ trên bảng vàng. Đó mới là hồ sơ “đỏ” nhất mà anh em LB 12 nói chung và Labika nói riêng lấy làm tự hào:
Một Nguyễn Thiết (lớp 13), người dong dỏng cao, lanh lợi, tháo vát, cặp mắt khá ấn tượng, luôn có mặt “trên từng cây số” ngay từ những ngày đầu chưa nhập học ở Lâm Bích của niên khoá 73-74, chuyên ôm keyboard của nhà nguyện TGM và dĩ nhiên kiêm luôn keyboard Organ ban nhạc Labika. Oui Devant Dieu dạo ấy nếu không có tiếng Organ của NguyễnThiết thì bản nhạc này sẽ nhạt nhẽo biết mấy.
Một Nguyễn Tâm,(12B), biệt danh “Tâm Noir” có thể nói là cả LB không ai không biết. Nếu quên thì chỉ cần thấy một gã cao gầy, mắt sáng, dí dỏm, mái tóc bồng bềnh phiêu bạt giang hồ tứ chiến, làn da đen sạm thì đó là Tâm Noir, gã lãng tử đến từ xứ sở Chăm, nhưng không phải người Chăm, mà là Kinh 100%. Chuyên trị guitar accord, tay trống thâm niên, xuất thân từ “lò” trống của Má Thạnh , “tu nghiệp” với Cường Dzé, hát bè rất chuẩn, nhớ lời rất mau và đầu óc luôn luôn năng động, sáng tạo.
Một Nguyễn Văn Phương (12C) , người đủ thước tấc, có đặc điểm hai gò má nhô ra dễ nhận dạng khi cần, nếu đàn bà thì bị coi là “sát phu, còn đàn ông thì chưa nghe thầy bói nói gì. Chơi guitar bass, accord , hát bè cũng nghe được, hát solo cũng không tồi, bài ca đáng nhớ Green Field Đồng Xanh đã từng hát chung với Vinam trong một show diễn nội bộ sau Hội Chợ. Chiếc áo gilet màu đen của Minh 12B cũng đã tạo nên một khác biệt và tự tin cho Phương trên sàn diễn.
Một Nguyễn Hữu Cường, biệt danh Cường Dzé ,cùng lớp 12B với Tâm Noir, chữ Dzé thời ấy được các huynh đệ đặt cho quả là chính xác đến từng li, nói đến Cường Dzé là nói đến một gã chuyên lo trau chuốt “đời trai” để luôn trong trạng thái à la mode mà “dzé” với thiên hạ, đôi khi trở thành đam mê điên cuồng, (xin lỗi, nếu nói quá đáng). Cường Dzé tự tạo cho mình một phong cách mà nhìn vào anh em dễ nhận ra, mang dáng dấp của môt thành viên tứ quái Beattles. Điều đặc biệt là Cường Dzé có tài sưu tầm thời trang cho mình rất nhà nghề, không ai có thể bì nổi. Chỉ cần vài phút đồng hồ trước lúc trình diễn, Cường Dzé đã xúng xính bộ vó mới đến lạ thường mà lâu nay chẳng thấy gã mang. Nhưng nổi lên trên tất cả cái biệt danh Cường Dzé là một tay trống cừ khôi, tiếp thu bài nhạc rất nhanh và khua trống rất nhuyễn, Lâm Bích dễ có mấy ai cả tài năng và nghệ sĩ tính như vậy.
Một Trịnh Minh Thứ (12B), chàng trai đến từ vùng đất Xuân Ninh, Cam Ranh, có âm giọng gần giống ba làng choa, nhỏ con nhất trong nhóm, nhưng lướt solo trên cây guitar điện thì cũng chát chúa hùng vỹ không kém những tay đàn chuyên nghiệp.
Một Trần Hải Hùng ( 10 ), “mập mà lùn”, xuất sớm nhưng vẫn gắn bó với ban nhạc, lầm lì ít nói nhưng khi lên sàn thì chết điếng cho người nghe với tiếng guitar accord rạo rực, tiếng solo cuốn hút tận chân may. Với bài Imagine của John Lennon trong ban Tứ Quái Beatles, Trần Hải Hùng hát rất nổi đính nổi đám thời đó, vì đây là bài hot nhất của Hùng. Các em nghe mà cứ chảy cả nước dãi (Thật đấy !). ( Chú thích của Đào Hoàng )

Một điều cần phải nói thêm là sau khi kết thúc Hội Chợ, Labika vô cùng phấn chấn, tự tin đến độ cả nhóm đề nghị má Thạnh chi một khoản tiền để ban nhạc may riêng một bộ đồng phục Labika. Cả đám đã ra tận đường Độc Lập để tìm mua vải, còn nhớ đó là loại vải màu vàng dệt hoa văn, may xong mỗi người một cái mang thấy lạ thường. Labika dự tính sẽ xin Bố, Má ra ngoài trình diễn trong các câu lạc bộ để tập tành quen dần, cho sau này phục vụ các chương trình văn nghệ tại các giáo xứ. Một tham vọng đáng nhớ của tuổi đôi mươi rất hồn nhiên, dẫu rằng ước mơ ấy không thành và đồng thời cuối năm đó Labika rã đám, chỉ còn lại một Nguyễn Văn Phương. Từ dạo ấy, Labika xem như khai tử và trở lại kiếp gà què với số thành viên mới còn “non tay nghề và rời rạc, xộc xệch, tuy nhiên cũng ráng cầm cự, cũng thực hiện được các chương trình hỗ trợ văn nghệ cho đại học Cộng Đồng Duyên Hải được tổ chức tại rạp Tân Quang, Hôm đó tay trống là Đỗ Văn Hoà, organ là một “tân binh” đến từ Tabert Saigon, solo do Nguyễn Văn Phương, accord là một thành viên lớp 10 (nk 1974-1975) không còn nhớ tên. Những bản đáng nhớ và ấn tượng hôm đó là I Love You To Want Me, L’amour C’est Pour Rien”( solo),Áo Anh Sứt Chỉ Đường Tà (hợp ca), Love Story(độc tấu piano), Love Is Blue (hoà tấu), Doctor Zivago…
Cũng năm đó, ban Văn Nghệ LB đã bận rộn với nhiều chương trình trình diễn vào đời khác, để hỗ trợ cho truyền thông Giáo phận và nội bộ LB . Các nhóm sinh hoạt văn nghệ được BĐD điều động đến các giáo xứ có nhu cầu nhân dịp Noel, riêng Labika thì nhận công tác Noel ở HQ. Ban Văn Nghệ cùng với Labika thực hiện một show truyền hình, nhân dịp lễ Phục Sinh mà trong đó Nội đã đọc một bài diễn văn trang nghiêm và xúc động đến độ mất tập trung, khiến các cameraman phải quay lại lần nữa. Tôi còn nhớ, trước khi chuẩn bị lên chương cho buổi ghi hình tại studio đài truyền hình Nha trang, chính tôi phải tự vẽ một logo cho từng tiết mục trong chương trình của Toà Giám Mục Nha trang, và mỗi tiết mục cũng phải vẽ riêng một tấm hình giới thiệu tiêu đề và logo minh hoạ. Khuôn khổ mẫu giới thiệu này là bề 20 x 30 được vẽ trên giấy croquis. Dựa vào những mẫu giới thiệu này, các cameramen của đài sẽ quay cận cảnh từng bản, rồi sau đó tuần tự đưa vào chương trình theo từng tiết mục cụ thể.Chương trình đại khái trước tiên là tiết mục hợp ca, kế đến là tiết mục “Lời phát biểu của Đức Cha F.X Nguyễn văn Thuận”, theo sau là đơn ca, hợp ca, hoạt cảnh, kịch..v.v... Lần đầu tiên anh em trong ban Văn Nghệ cũng được dịp xâm nhập studio của đài truyền hình Nha Trang. Lúc bấy giờ đài thu đặt ở đất liền, còn đài phát thì ở ngoài Hòn Tre. Thời ấy việc trang trí, đạo cụ, áp phích cho chương trình đều do mình tự mày mò làm lấy. Đài truyền hình chỉ đảm trách việc quay hình và thu tiếng. Về phát thanh, anh em Văn Nghệ cũng đã có dịp tham gia đi thu âm tại đài truyền thanh ở Mã Vòng, trong một phòng thu rất cũ kỹ và chật hẹp. LB đã chở đến một cây đàn piano, một cây guitar điện, một cây guitar thùng, đệm cho một số bản hợp ca, đơn ca để làm nền cho những nội dung thuyết giáo của địa phận.
Năm 1974-75 là năm thiệt thòi lớn cho Văn Nghệ LB, khi đồng loạt các tài năng cùng ra đi với nhiều lý do khác nhau. Lớp 10 có tay organ từ Taberd, Lớp 11 danh hài Hoà Wíu, lớp 12 có Cường Dzé, Tâm Noir, Thứ Nùng, lớp 13 có Mậu Thành (diễn viên gạo cội), lớp 14 khởi hành Đi Gieo như Đức Thắng (đạo diễn), Đào Hoàng(MC), Vinam( ca sĩ )…
Labika là một cái tên đã đi vào ký ức văn nghệ của gia đình LB từ sau năm 73. Nhưng có thể sẽ đi xa, vươn cao và lớn mạnh nữa, nếu như dự án cùa chủng viện, là sẽ “ra đi rao giảng Tin Mừng”, luân phiên trình diễn văn nghệ trên mọi nẻo đường giáo phận, đến từng vùng, gõ cửa từng giáo xứ mà truyền rao tin vui qua cây đàn, tiếng hát, qua hoạt cảnh, kịch vui…Lúc ấy không phải là một Labika tiếng tăm lừng lẫy để mà tự tôn, tự phụ, mà là cho một Tin Vui sẽ lớn mạnh trong lòng mọi ngừời, để “Thiên Chúa thì lớn lên, còn tôi thì nhỏ lại”
Sàigòn, ngày 29 tháng 5 năm 2009
NGUYỄN -VĂN-PHƯƠNG
(12C 1973-1974 & lớp 13 -1974-1975)