My OperaViết ngắn!
Monday, December 29, 2008 1:27:06 AM
Cặp “lá vàng” không dám… rụng !
Phóng sự của Hắn
Không oán thán trời già cay nghiệt, không sốt sắng chờ “cứu viện” từ bất kỳ ai, cặp vợ chồng già ngoài 90 tuổi ấy cứ bình thản, tội tình chống lại bóng ma bệnh tật của mình để tiếp tục cơm bưng nước giót nuôi con. Đứa con gái tật nguyền của họ năm nay bước sang tuổi 36, bị bệnh dò xương, xương cứ tự vỡ tự lành khắp cơ thể cô, suốt gần bốn thập niên qua. Ngần ấy năm, cô chưa bao giờ biết cử động chân tay. Đến cái việc đêm xuống ngả lưng ra ngủ cô cũng không thể làm được. Có lẽ, cô sẽ cứ phải úp mặt vào hai đầu gối mình và ngủ ngồi mãn kiếp.
Dẫu năm nay, bố cô chỉ còn 4 năm nữa là đầy… 100 tuổi, mẹ cô vào ngưỡng 93, cặp lá vàng lủng liểng cõi trần đêm ngày tự nhủ: mình không thể chết, chết thì ai nuôi con bé Nụ khốn khổ của “chúng ta” đây, ông (bà) “nhẩy” (nhỉ)…
“Ông ấy mà chết thì cả nhà này phải chết”
Xã Tạ Xá, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ.
Cụ Nguyễn Thị Đảm 93 tuổi, mắt đã mờ đục như hạt nhãn khô, chân đã chậm hơn cái chân bàn chân ghế trong ngôi nhà lợp lá cọ sùm sụp. Chồng bà Đảm là ông Lê Văn Ý, năm nay cũng… 96 tuổi. Ông Ý mặc quần đùi, lưng còng gập như thớt lạc đà nằng nề qua sa mạc. Ông bé nhỏ ngồi lọt thỏm trên cái ghế gỗ cũ đen, bóng nhẫy nước… mồ hôi. Căn nhà phủ toàn mạng nhện, tối tăm. Họ đã “tiết kiệm năng lượng” đến mức, mỗi tháng gia đình chỉ tiêu tốn hết có 12 nghìn đồng tiền điện lưới. Giữa ban ngày, tôi dùng đèn pin soi khắp bốn vách tranh nứa. Trên tường chỉ có duy nhất hai cái giấy “Mừng thọ” của Hội người cao tuổi.
Bốn con mắt đục lờ của hai cụ cứ nhìn chòng chọc vào tôi. Như là họ đang nhìn vào hư vô, như là họ chẳng nhìn thấy gì. Tôi nhìn vào đó mãi, cũng có cảm giác chóng mặt, như chính mình cũng đang nhìn vào hư vô. Như là mắt tôi cũng bị lòa đi.
Ông Ý ra lời trước, lời lẽ của ông cổ kính như bước ra từ… thế kỷ trước: “Tôi là tôi mắc những cái bệnh cựu (bệnh cũ từ lâu). Gan. Lẽ ra tôi chết từ lâu rồi. Bệnh viện người ta đã hút rất nhiều mủ từ trong gan tôi ra. Tôi, trước đi dạy Bình dân học vụ “xoá mù” suốt 4 năm, dạy cho mấy xã quanh đây để “bà con biết chữ tất”; rồi đi hướng dẫn dân công, đi phá đồn Chủ Chè ở Cẩm Khê này. Đi dân công lên Tu Vũ (Hòa Bình), vượt đèn Pha Đin đi phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, sang tận Thượng Lào. Nhưng, về, người ta bảo phải “chạy chữa” thì mới được chế độ. Cái cánh đi với tôi, mỗi mình tôi chả “được gì”, nhà anh ạ”.
Cặp mắt đục lờ của bà già còng gập Nguyễn Thị Đảm, hướng về phía tôi: “Tuổi tôi thì… cao lắm rồi, không nhớ đâu. Tôi và ông Ý già này đẻ được 11 đứa con giờ chỉ “nuôi” được có 4 đứa, 7 đứa con trai thì, ối giời ơi, chết mất cả… 6 đứa. Duy nhất cái thằng Quý thì nó cũng lại là người “vớ vẩn”, tính nó dở dở chậm chậm. Lấy con vợ ghê gớm, toàn bị vợ bắt nạt, đi ở rể, đến việc về nhà thăm bố mẹ già cũng… không dám”.
Ông Ý và bà Đảm đã sống gần 200 năm tuổi đời, đã còng và yếu lắm, nhưng họ vẫn phải tự tay làm lụng kiếm sống như những nam nữ nông dân đích thực. Một cuộc sống hầu như vẫn tự túc tự cấp đến… giật mình. Nhà làm 10 thước ruộng, như ông Ý bảo: “Vùng này ngập úng nhiều, làm ruộng, chẳng may thì được ăn nhưng chẳng may thì cũng… chẳng được gì (ý nói mùa vụ phập phù)”. Lần nào chúng tôi đến, cũng thấy ông già 93 tuổi đi vắng. Ông còng lưng, úp mặt song song với bờ ruộng mà đi kiếm ăn, có khi đi đánh dậm, xúc tép giữa giá rét căm căm; có khi đi vơ cỏ, có khi đi cấy gặt đàng hoàng như người… khỏe mạnh. Không làm thì biết lấy gì mà sống? Câu hỏi nhẹ mà như dao cứa của hai cụ khiến những vị khách như tôi thấy mình quá vô duyên.
Khách nói chuyện, cô gái tàn tật Lê Thị Nụ cứ ngồi nói cười lanh lảnh. Không biết chữ nhưng chuyện thời sự xóm làng Nụ nắm chặt ra phết, bởi cái đầu nàng trinh nữ vẫn minh mẫn như ai. Không biết tự mắc áo quần…, nhưng ai tặng áo thì Nụ đều nhờ mẹ khoác vào mắc, treo lên những con sào tre “trang trọng” để ngắm những cái ma-nơ-canh. “Cháu nó “tàng tật” (tàn tật) từ bé” - ông Ý thở dài, rồi lấy cớ đi ra đầu chái, đứng ở đám lá cọ cũ mục hổng hoác, gạt nước mắt.
Nụ chỉ mặc một cái quần dài cắt bỏ ống cho dễ phục vụ khi “đại tiểu tiện”, xung quanh tanh lợm. Nụ ngồi trên sàn gỗ, lăm răm, ướt lép nhép toàn bụi đất và rau cỏ héo. Đôi chân cô mềm oặt, trắng muốt, teo tóp, cong vẹo như một dải lụa nhỏ. Và đôi tay cũng “tàng tật” như vậy. Bác sỹ bảo, xương cô cứ vỡ từng miếng, đi “lắp” miếng này nó lại vỡ miếng khác, xương chảy ra thành nước như bột đã… nghiền; “đắp” chỗ chân nó lại “phá” ra chỗ tay. Nụ bị đau nhức suốt đời, đau như có con gì cắn xé khắp cơ thể.
Tôi phải để cháu ngồi cái ghế vỡ hổng thế này cho nó dễ… khênh lên thay quần áo. Cháu nó như người “bị cầm tù” 36 năm qua, thỉnh thoảng thương nói quá, tôi lại cầm hai chân nó, xoay cái mông nhọn hoắt của nó đi một tí,, gọi là có được “di chuyển”. Vừa nói, bà Đảm vừa bê bốn cái nồi bé xíu, méo xệch dọn cơm bón cho Nụ ăn. Một cái niêu đã mốc meo. Một niêu có quả trứng trưng mặn lên ăn làm mấy bữa. Và vài cọng rau muống luộc. Thức ăn nhường cho Nụ, ông bà ăn rau với bột canh (muối). Bà Đảm bón cơm cho Nụ. Mắt mờ, bà đang lui cui thì Nụ đã “há miệng”, ông Ý lại vội vàng gắp một miếng rau thả vào miệng con. Hai người già phải “chung lưng” thì mới bón kịp cho cô gái 36 tuổi ăn uống.
Bà nhủng nhẳng, ông ấy già quá rồi, nhưng nếu ông ấy mà chết, thì tôi cứ hình dung, nhà này, cả ba người cùng phải chết. Ông ấy là trụ cột. Ông Ý quay ra mắng bà lão: bà cứ nói gở, tôi mà dám chết, thì tôi chết từ ngày “bệnh cựu” nó phá gan tôi rồi. Tôi không dám chết, là vì bà và con Nụ, rõ thật lẩm cẩm, cái bà này.
3 người thức trắng đêm ngồi chờ … cứu viện
Một lần, ông Ý cố sức na (bế) con bé Nụ lên để bà Đảm thay quần áo khi nó “thấy tháng”, ông Ý lẩy bẩy bị trẹo chân, Nụ ngã, bố cũng cập nạn Mấy tháng sau xương vẫn đau, mặt vẫn tím xưng xỉa, cái xương người già gần trăm tuổi kia dễ gẫy và khó lành vô cùng. Suốt mấy tháng, ông Ý không tài nào nhấc được Nụ lên nữa. Nụ bị đau, cũng ngã ra, tay chân không có để… đứng dậy được, cứ nằm nghiêng gục gù trên đất lạnh, như người bị trói chân, trói lưng. Bà Đảm thì không tài nào nhấc được cái Nụ từ nhiều năm nay rồi. Thế là ba người cứ ngồi nhìn nhau. Từ lúc nửa đêm cho đến sáng. Nụ nằm gục gù khóc lóc, oán trách bệnh tật. Bà Đảm bảo, con đừng nói nữa mà mẹ lại khóc. Sáng ra, phải đi gọi hàng xóm đến bế cái Nụ ngồi dậy.
Nghèo khó, túng bấn, chỗ nào nước đục và bẩn nhất cánh đồng thì ông Ý có mặt để đi đánh dậm kiếm cá nuôi con “tàng tật”. Bà cụ nằm viện liên miên, con cái nghèo khó, chúng đáo qua, có khi chăm mẹ được một buổi thì ăn lẹm hết cả vào gạo nếp, tiền bán gà bán lợn chữa chạy của bố mẹ “bách niên giai lão”. Rõ khổ, cá chuối đắm đuối vì con cả đời, những tưởng trẻ cậy cha, già cậy con, ai dè sắp bước vào ngưỡng “nhân sinh ba vạn sáu nghìn ngày” (100 tuổi) rồi mà ông bà vẫn là chỗ dựa cho cả đàn con! Hai người già, bệnh tật, cô đơn, nuôi một người tàn tật suốt đời, họ cũng được xóm mạc giúp đỡ chút đỉnh, cũng được tiền trợ cấp hàng tháng của Nhà nước, cũng chỉ hơn một trăm nghìn. Số tiền quá ỏn sót cho cuộc sống của ba người tật bệnh. Nhất là khi ông Ý và bà Đảm quá thể là… già rồi, bệnh tình cô Nụ ngày càng “tang thương”.
Họ cứ khoanh tay chờ sự xoay vần đôi khi quá độc địa của trời già. Đêm nay, gió lạnh về, có thể Nụ lại đổ kềnh khi đang úp mặt vào hai xương bánh chè mình của mà gục gù ngủ, ngủ một cách tội tình. “Lá vàng” không dám rụng, nhưng trời bắt về với tổ tông thì ai nuôi con bé cái Nụ? Giọng ông Ý thật thà: “Chết rồi thì tôi còn biết cái gì nữa. Chỉ mong, nếu nhà nước có thương, thì nhà nước nuôi con bé Nụ cho chúng tôi”.
Bốn cặp mắt đục lờ lại nhìn ra cánh đồng trước mặt. Sân nhà ông Ý, chỉ nhảng một cái là ra cánh đồng. Tuổi ông bà cũng vậy, rất gần với cánh đồng làng./.
(kèm theo 5 ảnh)
Phóng sự của Hắn
Không oán thán trời già cay nghiệt, không sốt sắng chờ “cứu viện” từ bất kỳ ai, cặp vợ chồng già ngoài 90 tuổi ấy cứ bình thản, tội tình chống lại bóng ma bệnh tật của mình để tiếp tục cơm bưng nước giót nuôi con. Đứa con gái tật nguyền của họ năm nay bước sang tuổi 36, bị bệnh dò xương, xương cứ tự vỡ tự lành khắp cơ thể cô, suốt gần bốn thập niên qua. Ngần ấy năm, cô chưa bao giờ biết cử động chân tay. Đến cái việc đêm xuống ngả lưng ra ngủ cô cũng không thể làm được. Có lẽ, cô sẽ cứ phải úp mặt vào hai đầu gối mình và ngủ ngồi mãn kiếp.
Dẫu năm nay, bố cô chỉ còn 4 năm nữa là đầy… 100 tuổi, mẹ cô vào ngưỡng 93, cặp lá vàng lủng liểng cõi trần đêm ngày tự nhủ: mình không thể chết, chết thì ai nuôi con bé Nụ khốn khổ của “chúng ta” đây, ông (bà) “nhẩy” (nhỉ)…
“Ông ấy mà chết thì cả nhà này phải chết”
Xã Tạ Xá, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ.
Cụ Nguyễn Thị Đảm 93 tuổi, mắt đã mờ đục như hạt nhãn khô, chân đã chậm hơn cái chân bàn chân ghế trong ngôi nhà lợp lá cọ sùm sụp. Chồng bà Đảm là ông Lê Văn Ý, năm nay cũng… 96 tuổi. Ông Ý mặc quần đùi, lưng còng gập như thớt lạc đà nằng nề qua sa mạc. Ông bé nhỏ ngồi lọt thỏm trên cái ghế gỗ cũ đen, bóng nhẫy nước… mồ hôi. Căn nhà phủ toàn mạng nhện, tối tăm. Họ đã “tiết kiệm năng lượng” đến mức, mỗi tháng gia đình chỉ tiêu tốn hết có 12 nghìn đồng tiền điện lưới. Giữa ban ngày, tôi dùng đèn pin soi khắp bốn vách tranh nứa. Trên tường chỉ có duy nhất hai cái giấy “Mừng thọ” của Hội người cao tuổi.
Bốn con mắt đục lờ của hai cụ cứ nhìn chòng chọc vào tôi. Như là họ đang nhìn vào hư vô, như là họ chẳng nhìn thấy gì. Tôi nhìn vào đó mãi, cũng có cảm giác chóng mặt, như chính mình cũng đang nhìn vào hư vô. Như là mắt tôi cũng bị lòa đi.
Ông Ý ra lời trước, lời lẽ của ông cổ kính như bước ra từ… thế kỷ trước: “Tôi là tôi mắc những cái bệnh cựu (bệnh cũ từ lâu). Gan. Lẽ ra tôi chết từ lâu rồi. Bệnh viện người ta đã hút rất nhiều mủ từ trong gan tôi ra. Tôi, trước đi dạy Bình dân học vụ “xoá mù” suốt 4 năm, dạy cho mấy xã quanh đây để “bà con biết chữ tất”; rồi đi hướng dẫn dân công, đi phá đồn Chủ Chè ở Cẩm Khê này. Đi dân công lên Tu Vũ (Hòa Bình), vượt đèn Pha Đin đi phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, sang tận Thượng Lào. Nhưng, về, người ta bảo phải “chạy chữa” thì mới được chế độ. Cái cánh đi với tôi, mỗi mình tôi chả “được gì”, nhà anh ạ”.
Cặp mắt đục lờ của bà già còng gập Nguyễn Thị Đảm, hướng về phía tôi: “Tuổi tôi thì… cao lắm rồi, không nhớ đâu. Tôi và ông Ý già này đẻ được 11 đứa con giờ chỉ “nuôi” được có 4 đứa, 7 đứa con trai thì, ối giời ơi, chết mất cả… 6 đứa. Duy nhất cái thằng Quý thì nó cũng lại là người “vớ vẩn”, tính nó dở dở chậm chậm. Lấy con vợ ghê gớm, toàn bị vợ bắt nạt, đi ở rể, đến việc về nhà thăm bố mẹ già cũng… không dám”.
Ông Ý và bà Đảm đã sống gần 200 năm tuổi đời, đã còng và yếu lắm, nhưng họ vẫn phải tự tay làm lụng kiếm sống như những nam nữ nông dân đích thực. Một cuộc sống hầu như vẫn tự túc tự cấp đến… giật mình. Nhà làm 10 thước ruộng, như ông Ý bảo: “Vùng này ngập úng nhiều, làm ruộng, chẳng may thì được ăn nhưng chẳng may thì cũng… chẳng được gì (ý nói mùa vụ phập phù)”. Lần nào chúng tôi đến, cũng thấy ông già 93 tuổi đi vắng. Ông còng lưng, úp mặt song song với bờ ruộng mà đi kiếm ăn, có khi đi đánh dậm, xúc tép giữa giá rét căm căm; có khi đi vơ cỏ, có khi đi cấy gặt đàng hoàng như người… khỏe mạnh. Không làm thì biết lấy gì mà sống? Câu hỏi nhẹ mà như dao cứa của hai cụ khiến những vị khách như tôi thấy mình quá vô duyên.
Khách nói chuyện, cô gái tàn tật Lê Thị Nụ cứ ngồi nói cười lanh lảnh. Không biết chữ nhưng chuyện thời sự xóm làng Nụ nắm chặt ra phết, bởi cái đầu nàng trinh nữ vẫn minh mẫn như ai. Không biết tự mắc áo quần…, nhưng ai tặng áo thì Nụ đều nhờ mẹ khoác vào mắc, treo lên những con sào tre “trang trọng” để ngắm những cái ma-nơ-canh. “Cháu nó “tàng tật” (tàn tật) từ bé” - ông Ý thở dài, rồi lấy cớ đi ra đầu chái, đứng ở đám lá cọ cũ mục hổng hoác, gạt nước mắt.
Nụ chỉ mặc một cái quần dài cắt bỏ ống cho dễ phục vụ khi “đại tiểu tiện”, xung quanh tanh lợm. Nụ ngồi trên sàn gỗ, lăm răm, ướt lép nhép toàn bụi đất và rau cỏ héo. Đôi chân cô mềm oặt, trắng muốt, teo tóp, cong vẹo như một dải lụa nhỏ. Và đôi tay cũng “tàng tật” như vậy. Bác sỹ bảo, xương cô cứ vỡ từng miếng, đi “lắp” miếng này nó lại vỡ miếng khác, xương chảy ra thành nước như bột đã… nghiền; “đắp” chỗ chân nó lại “phá” ra chỗ tay. Nụ bị đau nhức suốt đời, đau như có con gì cắn xé khắp cơ thể.
Tôi phải để cháu ngồi cái ghế vỡ hổng thế này cho nó dễ… khênh lên thay quần áo. Cháu nó như người “bị cầm tù” 36 năm qua, thỉnh thoảng thương nói quá, tôi lại cầm hai chân nó, xoay cái mông nhọn hoắt của nó đi một tí,, gọi là có được “di chuyển”. Vừa nói, bà Đảm vừa bê bốn cái nồi bé xíu, méo xệch dọn cơm bón cho Nụ ăn. Một cái niêu đã mốc meo. Một niêu có quả trứng trưng mặn lên ăn làm mấy bữa. Và vài cọng rau muống luộc. Thức ăn nhường cho Nụ, ông bà ăn rau với bột canh (muối). Bà Đảm bón cơm cho Nụ. Mắt mờ, bà đang lui cui thì Nụ đã “há miệng”, ông Ý lại vội vàng gắp một miếng rau thả vào miệng con. Hai người già phải “chung lưng” thì mới bón kịp cho cô gái 36 tuổi ăn uống.
Bà nhủng nhẳng, ông ấy già quá rồi, nhưng nếu ông ấy mà chết, thì tôi cứ hình dung, nhà này, cả ba người cùng phải chết. Ông ấy là trụ cột. Ông Ý quay ra mắng bà lão: bà cứ nói gở, tôi mà dám chết, thì tôi chết từ ngày “bệnh cựu” nó phá gan tôi rồi. Tôi không dám chết, là vì bà và con Nụ, rõ thật lẩm cẩm, cái bà này.
3 người thức trắng đêm ngồi chờ … cứu viện
Một lần, ông Ý cố sức na (bế) con bé Nụ lên để bà Đảm thay quần áo khi nó “thấy tháng”, ông Ý lẩy bẩy bị trẹo chân, Nụ ngã, bố cũng cập nạn Mấy tháng sau xương vẫn đau, mặt vẫn tím xưng xỉa, cái xương người già gần trăm tuổi kia dễ gẫy và khó lành vô cùng. Suốt mấy tháng, ông Ý không tài nào nhấc được Nụ lên nữa. Nụ bị đau, cũng ngã ra, tay chân không có để… đứng dậy được, cứ nằm nghiêng gục gù trên đất lạnh, như người bị trói chân, trói lưng. Bà Đảm thì không tài nào nhấc được cái Nụ từ nhiều năm nay rồi. Thế là ba người cứ ngồi nhìn nhau. Từ lúc nửa đêm cho đến sáng. Nụ nằm gục gù khóc lóc, oán trách bệnh tật. Bà Đảm bảo, con đừng nói nữa mà mẹ lại khóc. Sáng ra, phải đi gọi hàng xóm đến bế cái Nụ ngồi dậy.
Nghèo khó, túng bấn, chỗ nào nước đục và bẩn nhất cánh đồng thì ông Ý có mặt để đi đánh dậm kiếm cá nuôi con “tàng tật”. Bà cụ nằm viện liên miên, con cái nghèo khó, chúng đáo qua, có khi chăm mẹ được một buổi thì ăn lẹm hết cả vào gạo nếp, tiền bán gà bán lợn chữa chạy của bố mẹ “bách niên giai lão”. Rõ khổ, cá chuối đắm đuối vì con cả đời, những tưởng trẻ cậy cha, già cậy con, ai dè sắp bước vào ngưỡng “nhân sinh ba vạn sáu nghìn ngày” (100 tuổi) rồi mà ông bà vẫn là chỗ dựa cho cả đàn con! Hai người già, bệnh tật, cô đơn, nuôi một người tàn tật suốt đời, họ cũng được xóm mạc giúp đỡ chút đỉnh, cũng được tiền trợ cấp hàng tháng của Nhà nước, cũng chỉ hơn một trăm nghìn. Số tiền quá ỏn sót cho cuộc sống của ba người tật bệnh. Nhất là khi ông Ý và bà Đảm quá thể là… già rồi, bệnh tình cô Nụ ngày càng “tang thương”.
Họ cứ khoanh tay chờ sự xoay vần đôi khi quá độc địa của trời già. Đêm nay, gió lạnh về, có thể Nụ lại đổ kềnh khi đang úp mặt vào hai xương bánh chè mình của mà gục gù ngủ, ngủ một cách tội tình. “Lá vàng” không dám rụng, nhưng trời bắt về với tổ tông thì ai nuôi con bé cái Nụ? Giọng ông Ý thật thà: “Chết rồi thì tôi còn biết cái gì nữa. Chỉ mong, nếu nhà nước có thương, thì nhà nước nuôi con bé Nụ cho chúng tôi”.
Bốn cặp mắt đục lờ lại nhìn ra cánh đồng trước mặt. Sân nhà ông Ý, chỉ nhảng một cái là ra cánh đồng. Tuổi ông bà cũng vậy, rất gần với cánh đồng làng./.
(kèm theo 5 ảnh)
Unregistered user # Tuesday, December 30, 2008 1:42:24 AM
Đỗ Doãn Hoàngdodoanhoang # Thursday, January 1, 2009 8:43:42 AM
Người của Hoàng đã đến tận nhà cụ Ý khảo sát và thông báo tin vui. Nói chuyện với tôi qua đt di động của người đến thăm cụ Ý, cụ khóc, và nghĩ rằng mình đang nằm mơ...
Thôi thì đó cũng là món quà tinh thần mừng sinh nhật Hắn nhân 1.1.2009
Trọng HảiDinhTrongHai # Thursday, January 1, 2009 9:12:41 AM
Cám ơn anh đã kịp phản ánh, để những ng hảo tâm giúp đỡ những số phận kia.
Năm mới cũng là Sinh nhật anh! chúc anh dồi dào sức khoẻ, đi nhiều, viết nhiều bài phản ánh hay ý nghĩa hơn nữa.CHúc gia đình anh hạnh phúc.
Unregistered user # Thursday, January 1, 2009 10:26:45 AM