Đỗ Doãn Hoàng

Tờ van nghe cong an "loan tin"

Friday, June 10, 2011 2:12:20 PM

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng:
Sự “trả giá” êm đềm sau trang viết…

Hà Anh

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng vừa xuất bản cuốn sách riêng thứ 15 của mình, có tên “Cánh chim rừng không mỏi” (đây cũng là tên một bài phóng sự điều tra dài kỳ của Hoàng về nạn di dân tự do và những hệ lụy của nó ở Tây Nguyên). Đây là tập bút ký - phóng sự tập hợp những bài viết của anh đăng trên các báo trong thời gian gần đây được chọn theo tiêu chí là những bài viết “có tác động xã hội tích cực, như là minh chứng thuyết phục nhất cho những đóng góp nào đó của người cầm bút với Cuộc Sống”. Khi cầm cuốn sách có tựa đề “Cánh chim rừng không mỏi” của Hoàng trên tay, tôi có cảm giác đây như là một câu nói ngắn gọn và rất đầy đủ về phẩm cách ngòi bút nhà báo Đỗ Doãn Hoàng. Anh chính là một cánh chim không mỏi trong làng báo Việt Nam - một người luôn khao khát đi, viết, khao khát đốt cháy mình từ mỗi cuộc hành trình; khao khát các hành trình đó phải có tác động tích cực cho xã hội, góp phần làm thay đổi hiện thực theo hướng tích cực mà nhà báo chân chính và xã hội cùng mong muốn…

Tôi gặp Đỗ Doãn Hoàng lần đầu tiên vào năm 1999. Khi ấy tôi mới là sinh viên năm thứ 2 của Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (nay là Học viện Báo chí và Tuyên truyền), còn Đỗ Doãn Hoàng lúc đó đã là cái tên được sinh viên trường Báo chúng tôi nhắc đến như một tấm gương… sáng chói. Khi ấy, Đỗ Doãn Hoàng đang làm việc cho Tạp chí “Thanh niên” - một tờ báo khiêm nhường của Trung ương Đoàn, nhưng tên tuổi thì đã nổi lên như một “cây phóng sự” trẻ tuổi xông xáo và chuyên động chạm đến những vấn đề gai góc, lạ lùng hoặc ly kỳ trong cuộc sống. Thời điểm đó, Đỗ Doãn Hoàng đã cho ra lò tập phóng sự đầu tay “Trần gian còn một thứ nghề” như một dấu mốc trong cuộc đời làm báo khiến đám sinh viên hầu hết ngơ ngác từ các vùng quê lam lũ ra học đại học chúng tôi mắt tròn mắt dẹt vì thán phục. Kể từ đó, Đỗ Doãn Hoàng đã làm việc ở vài cơ quan báo chí có uy tín như Báo Thanh Niên, Báo An ninh Thế giới và hiện nay là Báo Lao Động. Nhưng dù ở đâu “vị trí công tác” bất biến của anh vẫn luôn là một nhà báo chuyên đi viết phóng sự. Và đề tài của phóng sự thì luôn là những câu chuyện, những vấn đề nóng hổi đang diễn ra trong cuộc sống.

Đôi lúc, có vài người bạn làm báo chúng tôi có dịp ngồi chè chén với nhau tự đặt câu hỏi: “Không biết Đỗ Doãn Hoàng lấy đâu ra sức lực, niềm đam mê để đi và viết nhiều đến thế?”. Và anh là người đó luôn giữ được lửa trong mỗi cuộc hành trình của mình dù hành trình ấy là lên đỉnh “nóc nhà Đông Dương”, đỉnh Mã Pí Lèng, đỉnh Lũng Cú hay những nơi thâm sơn cùng cốc với những bản người dân tộc thiểu số quanh năm mây phủ rồi các miền đất diệu vời ngàn trùng như xuyên 4 quốc gia đến Tam Giác Vàng, vượt hàng chục nghìn cây số lên nóc nhà thế giới Tây Tạng… Anh bảo rằng, những cuộc “độc hành” vẫn luôn đem lại nhiều điều bất ngờ thú vị và có lẽ vì thế rất khó tìm thấy mặt Đỗ Doãn Hoàng ở một cuộc họp báo nào đó. Bạn bè nói vui rằng, anh là nhà báo không thích “tác nghiệp bầy đàn”, toàn đi “đánh lẻ” với vai trò của một người đi tiên phong như chuyện tham gia phát hiện ra một “làng ung thư” ở Phú Thọ, chuyện tố cáo nảy lửa tình trạng phá rừng ở Tây Bắc, Tây Nguyên hay mới đây là chuyện “xẻ thịt Hồ Ba Bể” hay nỗi đau khôn tả từ sau vụ sập mỏ đá Lèn Cờ... Và khi những bài viết của anh đã tạo thành hiệu ứng xã hội, tạo thành “làn sóng” trong làng báo thì anh luôn là người đồng hành tin cậy, tận tụy luôn sẵn sàng hỗ trợ hết mình trong việc tác nghiệp của các đồng nghiệp. Đỗ Doãn Hoàng cởi mở đến hào sảng.

Đỗ Doãn Hoàng vừa trở về từ chuyến đi dọc Trung Quốc, lên đỉnh trời Tây Tạng với những trải nghiệm thú vị với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Và khi trở về anh lại bắt đầu viết và viết như một thứ bệnh nghề nghiệp. Ở một góc độ nào đó, có thể nói Đỗ Doãn Hoàng là một “con bệnh” mà có lẽ đến nay trong giáo trình y khoa chưa tìm ra thuốc chữa: bệnh “nghiện viết”. Những dự cảm cũng như câu chữ của Hoàng luôn có sức nặng, sức ám ảnh, lay động với người đọc. Hiệu ứng xã hội từ đó mà ra. Một cuộc vận động vài trăm triệu giúp các nhân vật của Hoàng. Những câu chuyện nóng bỏng từ trang viết ký tên Đỗ Doãn Hoàng, vấn đề, câu chuyện đó đã được các nghị viên đem vào bàn thảo trong Quốc hội, được Thủ tướng Chính phủ có văn bản đề nghị cơ quan chức năng giải quyết rốt ráo.

Đỗ Doãn Hoàng cho biết, “Cánh chim rừng không mỏi” là cuốn sách cuốn sách được anh chờ đợi từ khá lâu, bản thảo có thể dày gấp 3-4 lần số trang đã in ra. Bởi có lẽ sau những “Trần gian còn một thứ nghề”, “Lạc lối dưới chân Bù Chồng Cha”, “Ký sự đồng rừng”, “Người đàn bà tử tế”, “Nến cong và lửa thẳng”…, đây là cuốn sách đánh dấu sự “chia tay” Đỗ Doãn Hoàng với những bài báo có yếu tố lạ lùng, bí ẩn, xa xôi khuất nẻo kiểu ly kỳ rùng rợn để đến với những bài báo mà ở đó trách nhiệm công dân, trách nhiệm của một nhà báo chân chính được thể hiện cụ thể và thiết thực hơn. Đó thực sự là những bài báo có “tính chiến đấu” mạnh mẽ, gây hiệu ứng xã hội tích cực. Hoàng tâm sự rằng: “Bây giờ ở tuổi của tôi, với từng ấy bề dày kinh nghiệm, không ai hằng ngày chỉ nghĩ mỗi chuyện lăm lăm đi tứ phương ngũ hành để…viết phóng sự nữa. Đa phần họ đã lên làm… lãnh đạo các tòa báo, chí, đài đóm cả rồi. Và, đôi khi họ đã bảo tôi là… thằng điên đấy.

Có lẽ, đơn giản là Đỗ Doãn Hoàng luôn muốn được sống là chính mình, muốn được sống đến tận cùng xúc cảm của một người làm báo chân chính, có chính kiến, dám nghĩ đến việc “quyền lực thứ tư” của báo chí có thể giúp được cho cuộc sống rất nhiều. Anh luôn sợ mình đại ngôn và ảo tưởng, nhưng anh cũng nói, tôi muốn thông qua công việc viết báo của mình nói lên tình yêu lẽ phải, yêu cái thiện - ghét cái ác ở mỗi con người. Tôi luôn tin, ở Hoàng có một phẩm chất thật đáng khâm phục đó là sẵn sàng nhảy vào lửa để bảo vệ điều mà mình tin tưởng. Đã viết hàng nghìn phóng sự nhưng lạ thay Đỗ Doãn Hoàng vẫn luôn đắm đuối với từng con chữ, từng trang viết. Anh nói rằng anh không thể quên những đêm trắng thức bên bàn phím, để khi viết đến câu cuối cùng của một bài báo mà khi đọc lại anh xúc động đến gai người, có khi bủn rủn vì buồn, có khi trào nước mắt vì thương cảm và có khi mồ hôi toát ra vì… sợ. Anh nghiệm ra, cứ bài viết nào viết xong mà anh có cảm xúc cực đoan như thế là nó tạo nên hiệu ứng xã hội mạnh mẽ. Có khi nó tạo ra một phong trào từ thiện, một ý tưởng cứu được nhiều người, một sức mạnh có thể sửa cả những điều sai trái to lớn mà trước đó anh không hình dung được, rằng tác động xã hội của bài báo, cộng với con mắt xanh của những người biết nghe điều hay lẽ phải nó có thể tạo ra một cách chân chính. Chính thứ cảm xúc tức thì ấy là “thước đo” về hiệu ứng xã hội, đo phẩm cánh của bài báo, tòa báo - một khi bài báo được bạn đọc đón nhận: nó làm thay đổi số phận một con người; làm thay đổi nhận thức, cách đối xử với một vấn đề xã hội đau đầu đang diễn ra hoặc đã diễn ra nhiều năm giời… Các “kết quả sau trang viết” đó chính là hấp lực không thể cưỡng lại được để Hoàng đi tiếp trên con đường không hề bằng phẳng mà anh đã lựa chọn. Theo Hoàng, đó là một “sự trả giá êm đềm” sau từng trang viết mà không phải thứ nghề nghiệp nào cũng có được.

Giờ đây, vị trí của Hoàng trong làng báo đã khác nhiều, cái tên anh không chỉ nổi tiếng trong làng báo mà nó được nhắc đến một cách trân trọng ở nhiều nơi. Thế nhưng, Đỗ Doãn Hoàng luôn tự nhủ rằng không nên khoanh cuộc sống của mình trong sự đầy đủ, viên mãn nào đó mà phải luôn giữ được khát khao sống có ích. Cũng có người lầm tưởng anh là người không biết mệt, không biết chán, nhưng Hoàng tâm sự rằng có nhiều khi anh cũng rơi vào cảm giác trống rỗng, chán chường đến độ muốn… từ bỏ cuộc sống. Anh gọi đó là “bi kịch của người cầm bút”, một bi kịch êm ái, dễ hiểu, và có cái gì đó khá tích cực. Giống như dây cót của một chiếc đồng hồ, hết căng lại chùng, rồi hết chùng lại căng. Dây cót còn trùng là một tín hiệu… mừng, bởi anh biết rằng mai kia nó sẽ lại căng, chỉ sợ lúc nào cũng chùng hoặc lúc nào cũng căng thì gay lắm. Có khi một đêm anh viết hai phóng sự liền như cũng có khi cả tháng không viết chữ nào, cũng chẳng đến cơ quan. Thời gian ấy anh dành để về quê xứ Đoài, để ở nhà chơi với…hai thằng con trai (đứa 10 tuổi, đứa 5 tuổi). Và với Hoàng, có lẽ đây là cách anh lấy lại năng lượng sống nhanh nhất. Để rồi lại đi, lại viết, lại lao vào những vấn đề thời sự nóng hổi đang diễn ra với khát khao cháy bỏng “làm cho ra nhẽ”, “làm đến tận cùng” của một vấn đề nào đó: sẵn sàng một mình tự lái ô tô vòng quanh Tây Bắc, xuyên Việt am để viết một vài bài phóng sự cho một tờ báo mà không lấy một đồng nhuận bút; sẵn sàng viết suốt dăm bảy năm để đòi lại sự công bằng cho bất kỳ một ai đó mà không cần đến một lời cảm ơn của họ. Tôi nghĩ, trong làng báo, thật sự cần có những người đầy đam mê và nhiệt huyết như Đỗ Doãn Hoàng.

Tôi biết, có lúc, Đỗ Doãn Hoàng từng rất bứt rứt muốn ngồi lại để viết văn. Anh từng có một tập truyện ngắn mang tên “Thung lũng đá mồ côi”, tập truyện vừa mang tên “Búi Thông thơ dại”, tập Tạp văn (in chung với em trai) với những truyện ngắn từng được Giải nhì cuộc thi truyện ngắn báo Tuổi trẻ TPHCM - nhưng có vẻ như như anh chưa thể “thoát xác” ra khỏi những dữ liệu ngồn ngộn của cuộc sống hàng ngày va đập vào giác quan mình một cách quá mạnh mẽ. Bởi vậy, có lẽ hiện tại sứ mệnh đẹp nhất của Đỗ Doãn Hoàng vẫn là làm một nhà báo quyết liệt và chân chính.

(het)

Gửi về nước non Cao Bằng!vẫn là chú em à.