My OperaBa Bể và câu chuyện rồng trắng hiện hình (?)
Saturday, December 10, 2011 2:00:53 PM
“Thế giới niềm tin” khó lý giải ở danh thắng Hồ Ba Bể:
Chụp được ảnh “rồng trắng rắn đỏ” và những chuyện kỳ bí khác
Tác giả: Trần Diệu Diệu
.jpg)
Bức ảnh được xem là "long xà hội ngộ" mà GĐ VQG Ba Bể đang nâng niu gìn giữ với niềm tin tâm linh đắm đuối. Ảnh do tác giả ATĐ chụp. Tình cờ, ATĐ chính là anh bạn tử tế đang đi cái xe oto mà tôi từng sử dụng trong nhiều năm, với biết bao kỷ niệm thăng trầm.
“… Xem các bức ảnh, đúng là rất lạ. Hình màu trắng có gân, có vảy, có râu, có sống lưng và các phần cơ thể vừa nhô lên trên mặt nước vừa mờ ảo trong làn nước xanh, rất giống những gì mà loài người vẫn thường biết về con “rồng trắng” (bạch long) đang vờn với một con rắn lạ. Con rắn thì rõ ràng. Nó được chụp nét căng, ở tư thế thò lưỡi đầy hứng chí. Con rắn khổng lồ, qua kiểm tra, không có trong danh mục các loài vật phân bố ở Vườn Quốc gia Ba Bể, chưa một ai từng nhìn thấy cá thể rắn đỏ tía bơi dưới mặt hồ mênh mông tương tự. Giám đốc Diễn thì tin rằng “long xà hội ngộ”, rồng thiêng và rắn thần cùng về với miền đất lành lẽ, quyến rũ, miền tâm linh sâu thẳm Ba Bể”.
BOX: Hồ Ba Bể rộng rộng 3km, dài 8km, nằm trên ở huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Tuy diện tích không phải là quá rộng, nhưng là hệ thống liên thông hồ hoàn toàn tự nhiên, lại treo trên miền đá vôi khổng lồ với niên đại hơn 450 triệu năm mà không bao giờ cạn nước, vì thế Hồ Ba Bể được coi là “viên ngọc xanh treo trên núi đá”, là thắng cảnh nổi tiếng khắp Việt Nam nói riêng và ra cả thế giới. Năm 1995, tại Mỹ, Ba Bể được các nhà khoa học tôn vinh là một trong 100 hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới, một trong 20 hồ nước ngọt cần được bảo vệ đặc biệt trên toàn cầu. Không chỉ là vườn quốc gia của Việt Nam, được vinh danh là Vườn di sản ASEAN năm 2004, từ năm 2010, được nằm trong danh sách “Các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng toàn cầu” (theo công ước Ramsar), hồ Ba Bể còn là một miền đất tâm linh bí ẩn.
Những câu chuyện thực thực hư hư hoặc có thực mà cứ ngỡ hư ảo sau đây sẽ cho chúng ta thêm cảm xúc về một Ba Bể kỳ bí, quyến rũ, với nhiều lớp lang văn hóa lịch sử đáng để cùng trải nghiệm, suy ngẫm; đồng thời đó cũng cũng là lời nhắc nhở: xin đừng xâm phạm chút gì, dù là mảy may đến kho báu thiên nhiên, văn hóa, lịch sử quý báu núi và hồ Ba Bể.
Trò chuyện với người cắt nhũ đá bị “thần linh nhắc nhở”
Ba Bể từng được nhiều người biết dến với bao chuyện người thật việc thật, ngay cả khi nó đã diễn ra và kết thúc trong sự chứng kiến của nhiều người thì vẫn không ai lý giải được sao mà lại “mơ hồ huyền hoặc” đến vậy. Ví dụ một cán bộ vũ trang làm việc ở khu vực hồ chưa bao giờ biết bơi, tự dưng hôm ấy chàng như kẻ mộng du cứ thế bơi xuyên qua hồ, ngoi lên mặt bờ đá phía bên kia, lúc “tỉnh dậy”, anh ta lại hiện nguyên hình là chàng trai chưa bao giờ biết bơi. Bơi qua cái hồ rộng, sâu 40m và tĩnh lặng tuyệt đối như Ba Bể là điều cực khó với cả dân thuyền chài, chứ nói gì gã công tử bột chưa bao giờ tắm sông kia - ai nghe chuyện cũng sửng sốt. Có khi một cán bộ cơ sở vào hang Hua Mạ linh thiêng thấy lâm tặc cắt một một khúc nhũ đá cực đẹp đang khênh về, lập tức anh này bắt giữ. Rồi khi xử lý, tiếc của, chàng bèn đem công trình tạo tác tuyệt mỹ của thiên nhiên ấy về trưng bày khu tập thể mình đang ở. Ai dè, ít ngày sau cậu ta phát “điên”, nói cười khóc lóc mất kiểm soát vô hạn độ, khi thầy tào (thầy cúng) “đọc vị” được vấn đề, yêu cầu anh ta đem trả thần núi vật thiêng kia. Rất bất ngờ: anh chàng “ngơ ngẩn” sau khi chữa chạy đủ các bệnh viện cấp tỉnh và trung ương không ai tìm ra bệnh gì, chữa mãi không khỏi; song anh ta vừa khiêng đá vào hang, hôm sau khỏi tiệt bệnh. Còn gã trai 22 tuổi trực tiếp cắt nhũ đá thì bị tai nạn xe máy sau đó ít ngày.
Sau đây là câu chuyện Giám đốc Vườn Quốc gia Ba Bể, anh Nông Thế Diễn trò chuyện với anh chàng D., nhân viên của anh, người cả gan khênh nhũ đá ở hang Hua Mạ về nhà rồi “phát bệnh” đó. Cuộc trao đổi này có PV TTĐS trực tiếp nghe và ghi nhận:
- Giám đốc Nông Thế Diễn: D. à, vụ em lấy nhũ đá trong hang Hua Mạ, sau đó suốt một tháng bị bệnh không còn nhận ra mình là ai nữa, bây giờ anh nghĩ vẫn không hiểu làm sao.
-Vâng. Nhũ đá rất đẹp bọn khác nó cắt từ hang Hua Mạ rồi khiêng mang xuống. Khi phát hiện, em bắt nó kê lại trả vào hang, nó không khênh trả vào hang lại còn dọa đánh em. Nên em đã khênh về, dọn để trong góc phòng, sau này em cho vào cái hộp bọc giấy cất ở đằng sau cái giàn mướp của khu làm việc. Sau này em phát bệnh, chữa mãi không khỏi, đi xem bói, thầy người ta bảo cái này của hang đá, không nên mang về nhà. Mang về là bị “điên” thì chớ trách ai. Và, em đã đem nhũ đá đó lên trả vào tận trong hang ấy để trả lại... Em nhớ em mang vào đặt lại vào chỗ bãi bằng ở trong hang Hua Mạ ấy. Chỗ ấy giờ ta cắm điện vào để lấy ánh sáng phục vụ du khách thăm hang nữa mà. Đem cả hộp giấy có chứa nhũ đá nguyên xi vào hang mà. Để trong góc sau đó đi về. Và khỏi bệnh.
-Giám đốc Nông Thế Diễn: Có thật là lúc bị bệnh, em không còn nhớ gì nữa, không biết mình là ai không?
- Lúc bị rồi thì là em chẳng nhớ gì đâu mà. Đúng là trả lại nhũ đá vào hang xong là em đã trở lại bình thường. Em sợ quá, đem nguyên đai nguyên kiện cả cái vỏ hộp đựng nước khoáng Lavie bọc bên ngoài ngọn nhũ đá lên Hua Mạ trả cơ mà. Đi xem bói xong người ta bảo là vì cái hộp này nên em mới bị “ngơ ngẩn” chứ. Cậu trực tiếp cắt nhũ đá đã đã bị tai nạn xe máy chết rồi, chết ngay từ gần tết năm ấy. Cậu ta tông xe máy đâm vào một hòn đá. Cậu ấy nhà ở Lẻo Keo. Nhớ mãi, hôm em bắt và tịch thu nhũ đá của nó, nó còn định đánh em mà. Cả tối hôm ấy nó còn quây và dọa dẫm em mà. Cậu ấy chết lúc 22 tuổi gì đó.
Đem kiếm báu trả lại cho cho hang núi thì cảnh nhà hết lao đao
Lại có người vào núi lấy ra một thanh kiếm cổ, về nhà suốt mấy tháng gia đình lục đục, làm gì cũng đổ, vỡ hỏng hóc, thậm chí súc vật còn chết chóc hàng loạt không tài nào lý giải nổi nguyên nhân, ông ta phải kính cẩn đem trả kiếm báu cho “sơn thần”. Ông Điền, nhà ở bản Nàn, ngay gần đường vào trụ sở Vườn, năm nay đã ngoài 70 tuổi, người cao tới hơn 1,7m - là một thợ săn lão luyện, ông từng đi lính cho Pháp nên cũng hơi “vô thần”. Cậy mình có sức khỏe, lại tinh thông đường rừng núi, ông toàn đi săn một mình. Một hôm, đi sâu vào các khe núi hẹp, ông Điền bắt gặp những bệ đá đẹp và nhẵn, trên đó có một thanh kiếm cũ ghỉ. Trông thấy cổ kính, lạ lẫm, ông Điền nhặt thanh kiếm về giấu trong nhà.
Song, quả thực từ khi nhà có thêm thanh kiếm, vợ chồng ông liên tục cãi nhau. Cãi nhau chí chết rồi vẫn không biết vì sao lại nổi nóng rồi nói năng văng mạng với người mình “đầu ấp tay kề” hơn nửa thế kỷ như vậy đẻ với nhau cả một đàn con cái. Rồi làm ăn liên tục thất bát, bao nhiêu dự định, cứ triển khai là thất bại. Đến con vật nuôi rất cẩn thận cũng thi nhau bị bệnh dịch. Toàn chuyện chẳng đâu vào đâu và chưa bao giờ diễn ra. Đi hỏi thầy tào (như thầy cúng dưới xuôi) thì thầy bảo: muốn sống hãy đem kiếm trả lại cho sơn thần. Ông Điền mới tái mặt, sao “thằng” này nó biết mình lấy trộm kiếm? Chuyện ấy đến ông Điền cũng chẳng còn nhớ nữa. À, hình như trước đây mình có lấy một thanh kiếm ghỉ ném dưới gậm giường. Ông đem kiếm vào núi, tìm bằng được khu vực xa xôi giữa đại ngàn đó mà trả. Từ bấy, bao nhiêu hiềm khích, vỡ đổ, thất bát, cãi vã cùng tiêu tán.
Đấy là chưa kể, nhiều đêm, anh Thiện, người trông đền An Mạ ngoài đảo giữa hồ Ba Bể vẫn thường trông thấy rắn hổ mang chúa to như bắp đùi, trông thì có vẻ cực kỳ hung dữ, rắn lớn trườn vào khuôn viên đền (bà con gọi là “rắn thần”). Lúc đầu anh Thiện định bỏ chạy, sau thấy rắn rất hiền, nhiều đêm rắn chờn vờn chơi với đàn chó mà anh Thiện nuôi giữ để canh đền. Khi khởi công trùng tu An Mạ, có nhiều vạn con cá nhỏ xíu cùng nổi lên mặt nước tụ cả về khu vực đền, con nào cũng tróc hết vảy, lập lờ trên mặt nước, chúng chầu cả về hòn đảo có công trình tín ngưỡng. Có khi nước hồ đỏ đòng đọc hàng cây số mặt hồ kéo từ Ao Tiên (rộng 1,2ha) ra chùa An Mạ. Nhưng suốt mấy chục năm qua, dòng nước đỏ chưa bao giờ vượt qua khu vực hồ ở gần hòn đảo có ngôi đền An Mạ..
Giám đốc Vườn Quốc gia Ba Bể, anh Nông Thế Diễn là người gốc Trùng Khánh, Cao Bằng. Anh đã 20 năm gắn bó hầu như liên tục với hồ Ba Bể. Từ lâu anh đã nghe các cụ kể về những sự tích, những câu chuyện tâm linh huyền bí và hùng thiêng của miền núi rừng và hồ nước tuyệt đẹp này. Tiếng Tày còn gọi Ba Bể là Pé Tiên, tức là hồ đẹp như tiên, hồ của thế giới tiên, thánh, phật; chứ chẳng của riêng gì người trần mắt thịt. Theo sự tích Hồ Ba Bể, thì đền An Mạ là nơi thờ vua Thủy Tề, thờ sơn thần thổ địa, thờ tất cả những người chết vì đại hồng thủy sinh ra thảm họa. Sau khi mặt đất sụt xuống, một cuộc tạo sơn mới ra đời, đảo Bà Góa và các thắng cảnh hồ treo trên núi đá hôm nay đồng loạt xuất hiện. Thế gian bấy giờ chỉ còn vài người sống sót, họ trở về và gom thi thể rất nhiều người xấu số vào chôn chung, thờ chung ở An Mạ (an mạ tức là mồ yên mả đẹp).
Từ những “ký ức” kia, cho nên, vừa qua, chuyện chụp được bức ảnh rất giống hình “rồng trắng” đang vờn nước hồ Tiên cùng con rắn lớn đỏ tía dù rất tò mò và thú vị, song giám đốc Diễn và các thuộc cấp của anh không ai tỏ ra quá ngạc nhiên.
“Rồng trắng” đã hiện hình trong khoảnh khắc?
Chuyện là thế này: vừa rồi, một bức ảnh được xem là kỳ lạ đã được anh T., một phóng viên nổi tiếng của tờ báo ảnh nọ tình cờ ghi lại. Theo anh Diễn và nhiều người thì rất có thể đó là khoảnh khắc một con rắn lớn kỳ bí chưa ai từng gặp đang bơi trên mặt hồ xanh thắm cùng… linh vật “rồng trắng” (bạch long). Long xà hội ngộ. Rồng thiêng đã bước từ huyền tích Ba Bể ra đời thực ư?
Anh Diễn nhớ rõ, và chúng tôi kiểm tra thông tin qua nhà báo T. thì câu chuyện cũng trùng khít, như sau: anh T. cùng vài đồng nghiệp cùng cơ quan hôm ấy mang theo một hệ thống máy ảnh khá hiện đại lên chụp một chuyên đề về các góc độ của di sản thiên nhiên nổi tiếng hồ Ba Bể. Anh ta ở với Vườn 10 ngày, lang thang khắp ngóc ngách để chụp. Một lần đi thuyền trên hồ, bỗng anh Thắng, một cán bộ Vườn và phóng viên T. cùng nhìn thấy một con rắn rất lớn, rắn màu tía pha tím và đỏ. Nó bơi rất mạnh mẽ, lưỡi rắn thè ra khá… vui vẻ (xem ảnh 1). Bên cạnh rắn có một khối hình màu trắng, rắn bơi trên hệ thống hình rất giống con “rồng trắng” đó. Nếu hình đó là rồng, thì rõ ràng rắn cưỡi lưng rồng, rồng rắn cùng vờn trên hồ nước xanh: long xà hội ngộ.
Anh Diễn và nhiều chuyên gia đã phân tích: con rắn to bơi trên nước rõ ràng không phải là rắn hang, loài rắn khá phổ biến trong các hang đá vôi nổi tiếng của Ba Bể như động Hua Mạ, Động Puông (xem ảnh rắn hang kèm theo). Rắn hang nhỏ, đầu đỏ và rất ngắn, vả lại rắn hang thì chủ yếu ở hang, chưa một ai từng gặp nó bơi ra ngoài hồ mênh mông như Ba Bể bao giờ. Anh Giám đốc kỳ công dở lại sách vở, tài liệu khoa học ghi chép “danh mục” các loài động thực vật từng được ghi nhận ở Vườn quốc gia Ba Bể, cũng không thấy “văn sách” nào từng biết đến loài rắn với các cá thể rắn to lớn tương tự mà nhà báo T. đã chụp. Đặc biệt là hình rồng, Nông Thế Diễn, với niềm tin tâm linh đắm đuối của mình, anh có thể ngồi cả tiếng đồng hồ phân tích bức ảnh ở từng góc độ room (cận cảnh) và toàn cảnh. Đây là đầu rồng. Anh cứ nhìn đi, cứ nhìn khắc thấy, chứ tôi không nói thêm. Rồi vảy rồng, râu rồng, lưng rồng có từng sợi gân nổi lên như gợn sóng, phần thân rồng chìm trong làn nước vẫn nhìn thấy lấp lánh.
Hôm ấy cùng nhà nhiếp ảnh T. còn có ông Thắng kiểm lâm Vườn. Đang đi trên mặt hồ bao la, nước xanh thăm thẳm, chợt họ sững sờ khi nhìn thấy con rắn bơi dưới nước, tất cả cùng ngoái lại. Nhà báo T. nhanh tay chụp lại. Máy của T. hiện đại cứ chụp liên thanh, liền tì tằng. Khi về trụ sở Vườn gặp nhau, ăn tối xong, hai anh em mang ảnh ra cho nhau xem (Nông Thế Diễn cũng là người thích chụp ảnh). Nhà báo “đổ” toàn bộ ảnh vào ổ cứng mà chưa kịp phát hiện ra mình chụp được ảnh rồng trắng. Giám đốc Diễn xem kỹ, chợt giật mình phát hiện ra “hình rồng”. “Tôi mới bảo, T. này: có hình rồng trắng. T. quay ra xem và bảo: “Em bất ngờ quá. Lúc ấy chỉ thấy lấp lóa rồi bấm bừa kẻo khoảnh khắc đẹp trôi đi mất”.
Xem các bức ảnh, đúng là rất lạ. Hình màu trắng có gân, có vảy, có râu, có sống lưng và các phần cơ thể vừa nhô lên trên mặt nước vừa mờ ảo trong làn nước xanh, rất giống những gì mà loài người vẫn thường biết về con “rồng trắng” (bạch long) đang vờn với một con rắn lạ. Con rắn thì rõ ràng. Nó được chụp nét căng, ở tư thế thò lưỡi đầy hứng chí. Chuyện này chắc chắn không ai còn nghi ngờ. Vấn đề là hình rồng có thật không? Ai cũng biết rồng là con vật tưởng tượng trong tâm thức của người ta. Ai cũng biết hình sóng nước hoặc các khúc xạ do ánh sáng là khá phổ biến. Tuy nhiên, nói như thế thì… còn gì để mà nói nữa. Nói thế thì bức ảnh nổi tiếng chụp 8 con rồng chầu về Đền Đô “Bát đế vân du” (Đình Bảng, Bắc Ninh) cũng chẳng qua là đám mây nó hợp tan các hình khối ngẫu nhiên mà thành (!?). Vấn đề là có sự siêu nhiên nào điều khiển mây, sóng nước để tạo ra những cái hình thù được xem là kỳ lạ kia không? Tại sao nó lại là hình rồng, hình rắn mà không lại là hình khác? Niềm tin của ông Diễn và nhiều người am hiểu về đất thiêng Ba Bể không phải là không có cơ sở. Tuy nhiên, dù thế nào thì “miền tâm linh” kể trên cũng chỉ làm cho Ba Bể thêm chiều sâu văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng.
Có phải chỉ là ngẫu nhiên và tưởng tượng?
Thật ra thì cũng không khó lý giải lắm với các hiện tượng mà người yêu mến, gắn bó với Ba Bể như bà con, cán bộ cơ sở từng quan sát ghi nhận kiểu như trên. Rõ ràng không có ai cố tình bịa tạc ra điều gì cả. Bởi như đã phân tích: địa hình kaster, núi đá vôi chon von, các dòng sông ngầm thông nhau giữa các hồ và các dãy núi, nên hiện tượng thiên nhiên khi xảy đến bao giờ cũng bất ngờ với nhận thức của người bình thường. Việc Ao Tiên tròn xoe rộng tới 1,2ha. Nó tròn đến mức cứ ngỡ phải có bàn tay tạo tác và cung cấp nuôi dưỡng nguồn nước của của ai đó thì mới tuyệt mỹ, suốt đời ăm ắp nước giữa bốn bề núi đá vôi chót vót khô cằn thế được. Sự thật, Ao Tiên thông ra Hồ Ba Bể bằng một hoặc nhiều “cửa cống” ngầm dưới đáy hồ, điều này không có gì đáng ngạc nhiên dưới sự soi rọi của ánh áng khoa học. Việc tảo đỏ xuất hiện và lan cái màu đỏ rực rỡ của mình ngược với dòng chảy của nước suối ra sông Năng rồi kết thúc màu đỏ ở quả núi (đảo) có đền An Mã cũng có thể lý giải được. Bằng chứng là các nhà khoa học đã vào cuộc và gọi tên màu đó “thần thánh” kia là “tảo đỏ”. Còn những ngẫu nhiên kiểu như cắt nhũ đá về bị “điên”, gặp tai nạn, rủi ro chết người; lấy kiếm cổ trong vách núi bí ẩn rồi gia đình lục đục; hoặc người trông đền gặp rắn lớn, thậm chí rắn có mào như nhiều nơi vẫn kể…, cũng không phải quá khó gặp trong tiềm thức dân gian, trong sự sùng bái “vạn vật hữu linh” trong tôn vinh các di tích, đền miếu cổ của người Việt Nam. Chuyện này không chỉ diễn ra ở Ba Bể, mà nó là một mô-típ khá quen thuộc.
Anh Toàn, người quản lý du lịch của Vườn Quốc gia Ba Bể cũng có phân tích tương tự cho những câu chuyện kể trên. Ví dụ: do cơ chế bảo vệ chưa chặt chẽ, người dân hám lợi hoặc thiếu ý thức vào hang cắt nhũ đá về là khá phổ biến. Những người cắt nhũ đá, lấy kiếm cổ, họ đã “ra tay” rồi sau đó họ cứ lo lắng, họ quan sát mình và những người xung quanh xem có ai bị ứng báo gì không. Cứ quan sát một tháng, một năm, rồi cả đời, thì kiểu gì chả ghi nhận vài cái rủi ro. Nhất là khi mà xe máy tràn lan phố núi, thanh niên đi ẩu, tai nạn cũng lại là điều không khó hiểu (dù rất đau lòng). Chuyện ông già cãi nhau với vợ, chuyện gà lợn bị bệnh, hay anh nào đó tự dưng bị chứng bệnh nhớ nhớ quên quên, đi chữa trị một thời gian rồi khỏi - thì có gì đáng ngạc nhiên nào? Hiếm có ông thầy tào nào gặp “khách” mà không hỏi có xâm hại chốn linh thiêng nào không, có báng bổ thần thánh không, có lấy cái gì từ nơi thờ tự không, nhà có gần mồ mà, tháng trước đến giờ nằm ngủ có mơ… không? Và cứ thế ông thầy vin vào lời “tự thú” của vị khách “xem bói” kia rồi bảo rằng cần phải khắc phục sai lầm. Khi khắc phục hậu quả, những người bị “thánh vật” tự nghĩ là mình đã được giải thoát và tự khỏi bệnh, bệnh sẽ khỏi hoặc thuyên giảm thật. Đấy là chưa kể quá trình điều trị ở Bắc Cạn, ở Thái Nguyên (như đã kể), anh D. đã uống rất nhiều thuốc bệnh và thuốc bổ, rồi đến lúc cõng nhũ đá vào hang xong thì thuốc mới ngấm rồi khỏi.
Động Hua Mạ mới được đưa vào khai thác du lịch. Trước đó, cả đoàn thám hiểm của Vườn mở đường, dọn lối đón du khách có khi phải buộc dây thừng, treo mình trên vách núi cao 8m mới vào được hang. Lời đồn về sự linh thiêng của di sản hang đá tuyệt đẹp này đã có từ lâu. Tốt nhất, với “đạo quỷ thần kính nhi viễn chi”, hãy coi Hua Mạ là điểm tham quan cần nâng niu bảo vệ. “Bạn không mang cá gì ra khỏi rừng/ trừ những tấm ảnh đẹp/ bạn không để lại trong rừng cái gì/ trừ dấu chân của bạn”, khẩu hiệu thú vị và bổ ích này đã được treo ở rất nhiêu khu rừng đặc dụng, rừng bảo tồn như Ba Bể. Cớ sao ta không làm theo lời khuyến đó, theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng của Nhà nước, mà phải chờ đến “ứng báo” của “thần linh” thì mới biết ứng xử như cần phải có với không gian quý báu như Ba Bể? Ta trân trọng những gì thiên nhiên tạo tác, không báng bổ thế giới tâm linh sau thẳm ở khu vực mình có mặt, dù là trong lời nói và hành động, thì làm gì có chuyện “tai tiếng” đồn thổi như kiểu anh chàng D., rồi ông Điền? Đúng là bây giờ người ta có đặt một bát hương ở trong hang Hua Mạ thật.
Chưa chắc đã là ngẫu nhiên và tưởng tượng. Chỉ biết, Ba Bể sẽ quyến rũ hơn nhờ “thế giới tâm linh” lành lẽ. Sự thật không thể chối cãi là tất cả những người nghe đồn bị “quả báo” đã kể ở trên, họ đều bằng cách này hay cách khác xuống tay xâm hại di sản. Đó là một sai lầm từ góc độ bảo vệ môi trường và cả góc độ văn hóa ứng xử khi đến với thiên nhiên hoang dã nữa./.
Bài 1 kèm các ảnh sau:
A, a1 và a2: Hình ảnh “rồng trắng rắn đỏ” kỳ bí trên hồ Ba Bể do nhà báo T. chụp, hiện tại ông Diễn đang lưu giữ.
B: Con rắn hang được tìm thấy và chụp ở Động Puông, Ba Bể.
C: Đền An Mạ, nơi được xem là trung tâm của những câu chuyện “linh thiêng”.
D: Thác Đầu Đẳng ở Ba Bể, nơi xảy ra rất nhiều cái chết thương tâm, du khách cần thận trọng trước sự trơn trượt của lối đi.
Chụp được ảnh “rồng trắng rắn đỏ” và những chuyện kỳ bí khác
Tác giả: Trần Diệu Diệu
Bức ảnh được xem là "long xà hội ngộ" mà GĐ VQG Ba Bể đang nâng niu gìn giữ với niềm tin tâm linh đắm đuối. Ảnh do tác giả ATĐ chụp. Tình cờ, ATĐ chính là anh bạn tử tế đang đi cái xe oto mà tôi từng sử dụng trong nhiều năm, với biết bao kỷ niệm thăng trầm.
“… Xem các bức ảnh, đúng là rất lạ. Hình màu trắng có gân, có vảy, có râu, có sống lưng và các phần cơ thể vừa nhô lên trên mặt nước vừa mờ ảo trong làn nước xanh, rất giống những gì mà loài người vẫn thường biết về con “rồng trắng” (bạch long) đang vờn với một con rắn lạ. Con rắn thì rõ ràng. Nó được chụp nét căng, ở tư thế thò lưỡi đầy hứng chí. Con rắn khổng lồ, qua kiểm tra, không có trong danh mục các loài vật phân bố ở Vườn Quốc gia Ba Bể, chưa một ai từng nhìn thấy cá thể rắn đỏ tía bơi dưới mặt hồ mênh mông tương tự. Giám đốc Diễn thì tin rằng “long xà hội ngộ”, rồng thiêng và rắn thần cùng về với miền đất lành lẽ, quyến rũ, miền tâm linh sâu thẳm Ba Bể”.
BOX: Hồ Ba Bể rộng rộng 3km, dài 8km, nằm trên ở huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Cạn. Tuy diện tích không phải là quá rộng, nhưng là hệ thống liên thông hồ hoàn toàn tự nhiên, lại treo trên miền đá vôi khổng lồ với niên đại hơn 450 triệu năm mà không bao giờ cạn nước, vì thế Hồ Ba Bể được coi là “viên ngọc xanh treo trên núi đá”, là thắng cảnh nổi tiếng khắp Việt Nam nói riêng và ra cả thế giới. Năm 1995, tại Mỹ, Ba Bể được các nhà khoa học tôn vinh là một trong 100 hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất thế giới, một trong 20 hồ nước ngọt cần được bảo vệ đặc biệt trên toàn cầu. Không chỉ là vườn quốc gia của Việt Nam, được vinh danh là Vườn di sản ASEAN năm 2004, từ năm 2010, được nằm trong danh sách “Các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng toàn cầu” (theo công ước Ramsar), hồ Ba Bể còn là một miền đất tâm linh bí ẩn.
Những câu chuyện thực thực hư hư hoặc có thực mà cứ ngỡ hư ảo sau đây sẽ cho chúng ta thêm cảm xúc về một Ba Bể kỳ bí, quyến rũ, với nhiều lớp lang văn hóa lịch sử đáng để cùng trải nghiệm, suy ngẫm; đồng thời đó cũng cũng là lời nhắc nhở: xin đừng xâm phạm chút gì, dù là mảy may đến kho báu thiên nhiên, văn hóa, lịch sử quý báu núi và hồ Ba Bể.
Trò chuyện với người cắt nhũ đá bị “thần linh nhắc nhở”
Ba Bể từng được nhiều người biết dến với bao chuyện người thật việc thật, ngay cả khi nó đã diễn ra và kết thúc trong sự chứng kiến của nhiều người thì vẫn không ai lý giải được sao mà lại “mơ hồ huyền hoặc” đến vậy. Ví dụ một cán bộ vũ trang làm việc ở khu vực hồ chưa bao giờ biết bơi, tự dưng hôm ấy chàng như kẻ mộng du cứ thế bơi xuyên qua hồ, ngoi lên mặt bờ đá phía bên kia, lúc “tỉnh dậy”, anh ta lại hiện nguyên hình là chàng trai chưa bao giờ biết bơi. Bơi qua cái hồ rộng, sâu 40m và tĩnh lặng tuyệt đối như Ba Bể là điều cực khó với cả dân thuyền chài, chứ nói gì gã công tử bột chưa bao giờ tắm sông kia - ai nghe chuyện cũng sửng sốt. Có khi một cán bộ cơ sở vào hang Hua Mạ linh thiêng thấy lâm tặc cắt một một khúc nhũ đá cực đẹp đang khênh về, lập tức anh này bắt giữ. Rồi khi xử lý, tiếc của, chàng bèn đem công trình tạo tác tuyệt mỹ của thiên nhiên ấy về trưng bày khu tập thể mình đang ở. Ai dè, ít ngày sau cậu ta phát “điên”, nói cười khóc lóc mất kiểm soát vô hạn độ, khi thầy tào (thầy cúng) “đọc vị” được vấn đề, yêu cầu anh ta đem trả thần núi vật thiêng kia. Rất bất ngờ: anh chàng “ngơ ngẩn” sau khi chữa chạy đủ các bệnh viện cấp tỉnh và trung ương không ai tìm ra bệnh gì, chữa mãi không khỏi; song anh ta vừa khiêng đá vào hang, hôm sau khỏi tiệt bệnh. Còn gã trai 22 tuổi trực tiếp cắt nhũ đá thì bị tai nạn xe máy sau đó ít ngày.
Sau đây là câu chuyện Giám đốc Vườn Quốc gia Ba Bể, anh Nông Thế Diễn trò chuyện với anh chàng D., nhân viên của anh, người cả gan khênh nhũ đá ở hang Hua Mạ về nhà rồi “phát bệnh” đó. Cuộc trao đổi này có PV TTĐS trực tiếp nghe và ghi nhận:
- Giám đốc Nông Thế Diễn: D. à, vụ em lấy nhũ đá trong hang Hua Mạ, sau đó suốt một tháng bị bệnh không còn nhận ra mình là ai nữa, bây giờ anh nghĩ vẫn không hiểu làm sao.
-Vâng. Nhũ đá rất đẹp bọn khác nó cắt từ hang Hua Mạ rồi khiêng mang xuống. Khi phát hiện, em bắt nó kê lại trả vào hang, nó không khênh trả vào hang lại còn dọa đánh em. Nên em đã khênh về, dọn để trong góc phòng, sau này em cho vào cái hộp bọc giấy cất ở đằng sau cái giàn mướp của khu làm việc. Sau này em phát bệnh, chữa mãi không khỏi, đi xem bói, thầy người ta bảo cái này của hang đá, không nên mang về nhà. Mang về là bị “điên” thì chớ trách ai. Và, em đã đem nhũ đá đó lên trả vào tận trong hang ấy để trả lại... Em nhớ em mang vào đặt lại vào chỗ bãi bằng ở trong hang Hua Mạ ấy. Chỗ ấy giờ ta cắm điện vào để lấy ánh sáng phục vụ du khách thăm hang nữa mà. Đem cả hộp giấy có chứa nhũ đá nguyên xi vào hang mà. Để trong góc sau đó đi về. Và khỏi bệnh.
-Giám đốc Nông Thế Diễn: Có thật là lúc bị bệnh, em không còn nhớ gì nữa, không biết mình là ai không?
- Lúc bị rồi thì là em chẳng nhớ gì đâu mà. Đúng là trả lại nhũ đá vào hang xong là em đã trở lại bình thường. Em sợ quá, đem nguyên đai nguyên kiện cả cái vỏ hộp đựng nước khoáng Lavie bọc bên ngoài ngọn nhũ đá lên Hua Mạ trả cơ mà. Đi xem bói xong người ta bảo là vì cái hộp này nên em mới bị “ngơ ngẩn” chứ. Cậu trực tiếp cắt nhũ đá đã đã bị tai nạn xe máy chết rồi, chết ngay từ gần tết năm ấy. Cậu ta tông xe máy đâm vào một hòn đá. Cậu ấy nhà ở Lẻo Keo. Nhớ mãi, hôm em bắt và tịch thu nhũ đá của nó, nó còn định đánh em mà. Cả tối hôm ấy nó còn quây và dọa dẫm em mà. Cậu ấy chết lúc 22 tuổi gì đó.
Đem kiếm báu trả lại cho cho hang núi thì cảnh nhà hết lao đao
Lại có người vào núi lấy ra một thanh kiếm cổ, về nhà suốt mấy tháng gia đình lục đục, làm gì cũng đổ, vỡ hỏng hóc, thậm chí súc vật còn chết chóc hàng loạt không tài nào lý giải nổi nguyên nhân, ông ta phải kính cẩn đem trả kiếm báu cho “sơn thần”. Ông Điền, nhà ở bản Nàn, ngay gần đường vào trụ sở Vườn, năm nay đã ngoài 70 tuổi, người cao tới hơn 1,7m - là một thợ săn lão luyện, ông từng đi lính cho Pháp nên cũng hơi “vô thần”. Cậy mình có sức khỏe, lại tinh thông đường rừng núi, ông toàn đi săn một mình. Một hôm, đi sâu vào các khe núi hẹp, ông Điền bắt gặp những bệ đá đẹp và nhẵn, trên đó có một thanh kiếm cũ ghỉ. Trông thấy cổ kính, lạ lẫm, ông Điền nhặt thanh kiếm về giấu trong nhà.
Song, quả thực từ khi nhà có thêm thanh kiếm, vợ chồng ông liên tục cãi nhau. Cãi nhau chí chết rồi vẫn không biết vì sao lại nổi nóng rồi nói năng văng mạng với người mình “đầu ấp tay kề” hơn nửa thế kỷ như vậy đẻ với nhau cả một đàn con cái. Rồi làm ăn liên tục thất bát, bao nhiêu dự định, cứ triển khai là thất bại. Đến con vật nuôi rất cẩn thận cũng thi nhau bị bệnh dịch. Toàn chuyện chẳng đâu vào đâu và chưa bao giờ diễn ra. Đi hỏi thầy tào (như thầy cúng dưới xuôi) thì thầy bảo: muốn sống hãy đem kiếm trả lại cho sơn thần. Ông Điền mới tái mặt, sao “thằng” này nó biết mình lấy trộm kiếm? Chuyện ấy đến ông Điền cũng chẳng còn nhớ nữa. À, hình như trước đây mình có lấy một thanh kiếm ghỉ ném dưới gậm giường. Ông đem kiếm vào núi, tìm bằng được khu vực xa xôi giữa đại ngàn đó mà trả. Từ bấy, bao nhiêu hiềm khích, vỡ đổ, thất bát, cãi vã cùng tiêu tán.
Đấy là chưa kể, nhiều đêm, anh Thiện, người trông đền An Mạ ngoài đảo giữa hồ Ba Bể vẫn thường trông thấy rắn hổ mang chúa to như bắp đùi, trông thì có vẻ cực kỳ hung dữ, rắn lớn trườn vào khuôn viên đền (bà con gọi là “rắn thần”). Lúc đầu anh Thiện định bỏ chạy, sau thấy rắn rất hiền, nhiều đêm rắn chờn vờn chơi với đàn chó mà anh Thiện nuôi giữ để canh đền. Khi khởi công trùng tu An Mạ, có nhiều vạn con cá nhỏ xíu cùng nổi lên mặt nước tụ cả về khu vực đền, con nào cũng tróc hết vảy, lập lờ trên mặt nước, chúng chầu cả về hòn đảo có công trình tín ngưỡng. Có khi nước hồ đỏ đòng đọc hàng cây số mặt hồ kéo từ Ao Tiên (rộng 1,2ha) ra chùa An Mạ. Nhưng suốt mấy chục năm qua, dòng nước đỏ chưa bao giờ vượt qua khu vực hồ ở gần hòn đảo có ngôi đền An Mạ..
Giám đốc Vườn Quốc gia Ba Bể, anh Nông Thế Diễn là người gốc Trùng Khánh, Cao Bằng. Anh đã 20 năm gắn bó hầu như liên tục với hồ Ba Bể. Từ lâu anh đã nghe các cụ kể về những sự tích, những câu chuyện tâm linh huyền bí và hùng thiêng của miền núi rừng và hồ nước tuyệt đẹp này. Tiếng Tày còn gọi Ba Bể là Pé Tiên, tức là hồ đẹp như tiên, hồ của thế giới tiên, thánh, phật; chứ chẳng của riêng gì người trần mắt thịt. Theo sự tích Hồ Ba Bể, thì đền An Mạ là nơi thờ vua Thủy Tề, thờ sơn thần thổ địa, thờ tất cả những người chết vì đại hồng thủy sinh ra thảm họa. Sau khi mặt đất sụt xuống, một cuộc tạo sơn mới ra đời, đảo Bà Góa và các thắng cảnh hồ treo trên núi đá hôm nay đồng loạt xuất hiện. Thế gian bấy giờ chỉ còn vài người sống sót, họ trở về và gom thi thể rất nhiều người xấu số vào chôn chung, thờ chung ở An Mạ (an mạ tức là mồ yên mả đẹp).
Từ những “ký ức” kia, cho nên, vừa qua, chuyện chụp được bức ảnh rất giống hình “rồng trắng” đang vờn nước hồ Tiên cùng con rắn lớn đỏ tía dù rất tò mò và thú vị, song giám đốc Diễn và các thuộc cấp của anh không ai tỏ ra quá ngạc nhiên.
“Rồng trắng” đã hiện hình trong khoảnh khắc?
Chuyện là thế này: vừa rồi, một bức ảnh được xem là kỳ lạ đã được anh T., một phóng viên nổi tiếng của tờ báo ảnh nọ tình cờ ghi lại. Theo anh Diễn và nhiều người thì rất có thể đó là khoảnh khắc một con rắn lớn kỳ bí chưa ai từng gặp đang bơi trên mặt hồ xanh thắm cùng… linh vật “rồng trắng” (bạch long). Long xà hội ngộ. Rồng thiêng đã bước từ huyền tích Ba Bể ra đời thực ư?
Anh Diễn nhớ rõ, và chúng tôi kiểm tra thông tin qua nhà báo T. thì câu chuyện cũng trùng khít, như sau: anh T. cùng vài đồng nghiệp cùng cơ quan hôm ấy mang theo một hệ thống máy ảnh khá hiện đại lên chụp một chuyên đề về các góc độ của di sản thiên nhiên nổi tiếng hồ Ba Bể. Anh ta ở với Vườn 10 ngày, lang thang khắp ngóc ngách để chụp. Một lần đi thuyền trên hồ, bỗng anh Thắng, một cán bộ Vườn và phóng viên T. cùng nhìn thấy một con rắn rất lớn, rắn màu tía pha tím và đỏ. Nó bơi rất mạnh mẽ, lưỡi rắn thè ra khá… vui vẻ (xem ảnh 1). Bên cạnh rắn có một khối hình màu trắng, rắn bơi trên hệ thống hình rất giống con “rồng trắng” đó. Nếu hình đó là rồng, thì rõ ràng rắn cưỡi lưng rồng, rồng rắn cùng vờn trên hồ nước xanh: long xà hội ngộ.
Anh Diễn và nhiều chuyên gia đã phân tích: con rắn to bơi trên nước rõ ràng không phải là rắn hang, loài rắn khá phổ biến trong các hang đá vôi nổi tiếng của Ba Bể như động Hua Mạ, Động Puông (xem ảnh rắn hang kèm theo). Rắn hang nhỏ, đầu đỏ và rất ngắn, vả lại rắn hang thì chủ yếu ở hang, chưa một ai từng gặp nó bơi ra ngoài hồ mênh mông như Ba Bể bao giờ. Anh Giám đốc kỳ công dở lại sách vở, tài liệu khoa học ghi chép “danh mục” các loài động thực vật từng được ghi nhận ở Vườn quốc gia Ba Bể, cũng không thấy “văn sách” nào từng biết đến loài rắn với các cá thể rắn to lớn tương tự mà nhà báo T. đã chụp. Đặc biệt là hình rồng, Nông Thế Diễn, với niềm tin tâm linh đắm đuối của mình, anh có thể ngồi cả tiếng đồng hồ phân tích bức ảnh ở từng góc độ room (cận cảnh) và toàn cảnh. Đây là đầu rồng. Anh cứ nhìn đi, cứ nhìn khắc thấy, chứ tôi không nói thêm. Rồi vảy rồng, râu rồng, lưng rồng có từng sợi gân nổi lên như gợn sóng, phần thân rồng chìm trong làn nước vẫn nhìn thấy lấp lánh.
Hôm ấy cùng nhà nhiếp ảnh T. còn có ông Thắng kiểm lâm Vườn. Đang đi trên mặt hồ bao la, nước xanh thăm thẳm, chợt họ sững sờ khi nhìn thấy con rắn bơi dưới nước, tất cả cùng ngoái lại. Nhà báo T. nhanh tay chụp lại. Máy của T. hiện đại cứ chụp liên thanh, liền tì tằng. Khi về trụ sở Vườn gặp nhau, ăn tối xong, hai anh em mang ảnh ra cho nhau xem (Nông Thế Diễn cũng là người thích chụp ảnh). Nhà báo “đổ” toàn bộ ảnh vào ổ cứng mà chưa kịp phát hiện ra mình chụp được ảnh rồng trắng. Giám đốc Diễn xem kỹ, chợt giật mình phát hiện ra “hình rồng”. “Tôi mới bảo, T. này: có hình rồng trắng. T. quay ra xem và bảo: “Em bất ngờ quá. Lúc ấy chỉ thấy lấp lóa rồi bấm bừa kẻo khoảnh khắc đẹp trôi đi mất”.
Xem các bức ảnh, đúng là rất lạ. Hình màu trắng có gân, có vảy, có râu, có sống lưng và các phần cơ thể vừa nhô lên trên mặt nước vừa mờ ảo trong làn nước xanh, rất giống những gì mà loài người vẫn thường biết về con “rồng trắng” (bạch long) đang vờn với một con rắn lạ. Con rắn thì rõ ràng. Nó được chụp nét căng, ở tư thế thò lưỡi đầy hứng chí. Chuyện này chắc chắn không ai còn nghi ngờ. Vấn đề là hình rồng có thật không? Ai cũng biết rồng là con vật tưởng tượng trong tâm thức của người ta. Ai cũng biết hình sóng nước hoặc các khúc xạ do ánh sáng là khá phổ biến. Tuy nhiên, nói như thế thì… còn gì để mà nói nữa. Nói thế thì bức ảnh nổi tiếng chụp 8 con rồng chầu về Đền Đô “Bát đế vân du” (Đình Bảng, Bắc Ninh) cũng chẳng qua là đám mây nó hợp tan các hình khối ngẫu nhiên mà thành (!?). Vấn đề là có sự siêu nhiên nào điều khiển mây, sóng nước để tạo ra những cái hình thù được xem là kỳ lạ kia không? Tại sao nó lại là hình rồng, hình rắn mà không lại là hình khác? Niềm tin của ông Diễn và nhiều người am hiểu về đất thiêng Ba Bể không phải là không có cơ sở. Tuy nhiên, dù thế nào thì “miền tâm linh” kể trên cũng chỉ làm cho Ba Bể thêm chiều sâu văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng.
Có phải chỉ là ngẫu nhiên và tưởng tượng?
Thật ra thì cũng không khó lý giải lắm với các hiện tượng mà người yêu mến, gắn bó với Ba Bể như bà con, cán bộ cơ sở từng quan sát ghi nhận kiểu như trên. Rõ ràng không có ai cố tình bịa tạc ra điều gì cả. Bởi như đã phân tích: địa hình kaster, núi đá vôi chon von, các dòng sông ngầm thông nhau giữa các hồ và các dãy núi, nên hiện tượng thiên nhiên khi xảy đến bao giờ cũng bất ngờ với nhận thức của người bình thường. Việc Ao Tiên tròn xoe rộng tới 1,2ha. Nó tròn đến mức cứ ngỡ phải có bàn tay tạo tác và cung cấp nuôi dưỡng nguồn nước của của ai đó thì mới tuyệt mỹ, suốt đời ăm ắp nước giữa bốn bề núi đá vôi chót vót khô cằn thế được. Sự thật, Ao Tiên thông ra Hồ Ba Bể bằng một hoặc nhiều “cửa cống” ngầm dưới đáy hồ, điều này không có gì đáng ngạc nhiên dưới sự soi rọi của ánh áng khoa học. Việc tảo đỏ xuất hiện và lan cái màu đỏ rực rỡ của mình ngược với dòng chảy của nước suối ra sông Năng rồi kết thúc màu đỏ ở quả núi (đảo) có đền An Mã cũng có thể lý giải được. Bằng chứng là các nhà khoa học đã vào cuộc và gọi tên màu đó “thần thánh” kia là “tảo đỏ”. Còn những ngẫu nhiên kiểu như cắt nhũ đá về bị “điên”, gặp tai nạn, rủi ro chết người; lấy kiếm cổ trong vách núi bí ẩn rồi gia đình lục đục; hoặc người trông đền gặp rắn lớn, thậm chí rắn có mào như nhiều nơi vẫn kể…, cũng không phải quá khó gặp trong tiềm thức dân gian, trong sự sùng bái “vạn vật hữu linh” trong tôn vinh các di tích, đền miếu cổ của người Việt Nam. Chuyện này không chỉ diễn ra ở Ba Bể, mà nó là một mô-típ khá quen thuộc.
Anh Toàn, người quản lý du lịch của Vườn Quốc gia Ba Bể cũng có phân tích tương tự cho những câu chuyện kể trên. Ví dụ: do cơ chế bảo vệ chưa chặt chẽ, người dân hám lợi hoặc thiếu ý thức vào hang cắt nhũ đá về là khá phổ biến. Những người cắt nhũ đá, lấy kiếm cổ, họ đã “ra tay” rồi sau đó họ cứ lo lắng, họ quan sát mình và những người xung quanh xem có ai bị ứng báo gì không. Cứ quan sát một tháng, một năm, rồi cả đời, thì kiểu gì chả ghi nhận vài cái rủi ro. Nhất là khi mà xe máy tràn lan phố núi, thanh niên đi ẩu, tai nạn cũng lại là điều không khó hiểu (dù rất đau lòng). Chuyện ông già cãi nhau với vợ, chuyện gà lợn bị bệnh, hay anh nào đó tự dưng bị chứng bệnh nhớ nhớ quên quên, đi chữa trị một thời gian rồi khỏi - thì có gì đáng ngạc nhiên nào? Hiếm có ông thầy tào nào gặp “khách” mà không hỏi có xâm hại chốn linh thiêng nào không, có báng bổ thần thánh không, có lấy cái gì từ nơi thờ tự không, nhà có gần mồ mà, tháng trước đến giờ nằm ngủ có mơ… không? Và cứ thế ông thầy vin vào lời “tự thú” của vị khách “xem bói” kia rồi bảo rằng cần phải khắc phục sai lầm. Khi khắc phục hậu quả, những người bị “thánh vật” tự nghĩ là mình đã được giải thoát và tự khỏi bệnh, bệnh sẽ khỏi hoặc thuyên giảm thật. Đấy là chưa kể quá trình điều trị ở Bắc Cạn, ở Thái Nguyên (như đã kể), anh D. đã uống rất nhiều thuốc bệnh và thuốc bổ, rồi đến lúc cõng nhũ đá vào hang xong thì thuốc mới ngấm rồi khỏi.
Động Hua Mạ mới được đưa vào khai thác du lịch. Trước đó, cả đoàn thám hiểm của Vườn mở đường, dọn lối đón du khách có khi phải buộc dây thừng, treo mình trên vách núi cao 8m mới vào được hang. Lời đồn về sự linh thiêng của di sản hang đá tuyệt đẹp này đã có từ lâu. Tốt nhất, với “đạo quỷ thần kính nhi viễn chi”, hãy coi Hua Mạ là điểm tham quan cần nâng niu bảo vệ. “Bạn không mang cá gì ra khỏi rừng/ trừ những tấm ảnh đẹp/ bạn không để lại trong rừng cái gì/ trừ dấu chân của bạn”, khẩu hiệu thú vị và bổ ích này đã được treo ở rất nhiêu khu rừng đặc dụng, rừng bảo tồn như Ba Bể. Cớ sao ta không làm theo lời khuyến đó, theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng của Nhà nước, mà phải chờ đến “ứng báo” của “thần linh” thì mới biết ứng xử như cần phải có với không gian quý báu như Ba Bể? Ta trân trọng những gì thiên nhiên tạo tác, không báng bổ thế giới tâm linh sau thẳm ở khu vực mình có mặt, dù là trong lời nói và hành động, thì làm gì có chuyện “tai tiếng” đồn thổi như kiểu anh chàng D., rồi ông Điền? Đúng là bây giờ người ta có đặt một bát hương ở trong hang Hua Mạ thật.
Chưa chắc đã là ngẫu nhiên và tưởng tượng. Chỉ biết, Ba Bể sẽ quyến rũ hơn nhờ “thế giới tâm linh” lành lẽ. Sự thật không thể chối cãi là tất cả những người nghe đồn bị “quả báo” đã kể ở trên, họ đều bằng cách này hay cách khác xuống tay xâm hại di sản. Đó là một sai lầm từ góc độ bảo vệ môi trường và cả góc độ văn hóa ứng xử khi đến với thiên nhiên hoang dã nữa./.
Bài 1 kèm các ảnh sau:
A, a1 và a2: Hình ảnh “rồng trắng rắn đỏ” kỳ bí trên hồ Ba Bể do nhà báo T. chụp, hiện tại ông Diễn đang lưu giữ.
B: Con rắn hang được tìm thấy và chụp ở Động Puông, Ba Bể.
C: Đền An Mạ, nơi được xem là trung tâm của những câu chuyện “linh thiêng”.
D: Thác Đầu Đẳng ở Ba Bể, nơi xảy ra rất nhiều cái chết thương tâm, du khách cần thận trọng trước sự trơn trượt của lối đi.
