My Operacó người đặt bài Tết, viết lại chuyện kinh khủng và ám ảnh này! Rõ khổ.
Tuesday, December 13, 2011 4:50:01 PM
Tản mạn từ những cuộc “vượt ngục” chua xót và khó tin nhất…
Bài và ảnh: Đỗ Doãn Hoàng
Suốt bao năm đeo đẳng theo sự ly kỳ và chua xót của những cuộc vượt ngục kinh hoàng bậc nhất trong lịch sử trại giam Việt Nam, tôi luôn bị ám ảnh bởi khát vọng vừa dễ hiểu lại vừa khó hiểu của những kẻ đào tẩu. Trốn khỏi nơi giam giữ, nó đã đốt cháy nhân phẩm, sức lực, trí tưởng tượng, dây thần kinh xấu hổ và cả khả năng sáng tạo đến choáng ngợp của con người ta đến vậy ư? Người tù, họ cũng là con người. Có người còn bảo, năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn, người tù như ngón tay ngắn trong xã hội nhiều ngón tay dài. Người tù, ở góc độ nào đó, họ gánh thiệt thòi thân phận và khổ đau số kiếp của tất cả chúng ta trên bờ vai họ. Họ gánh “tội” cho ta (theo quan niệm hơi dân gian, hơi mê tín một chút). Vì thế ta phải thương lấy họ, cố mà nâng họ lên khỏi vũng bùn tội lỗi. Ngẫm vậy, hiểu vậy. Nhưng…
Phá cũi xổ lồng để được…chết
Làm sao ta hiểu được cảnh người tù có thể lặn ủng oẳng dưới hố nước thải của phân trại, thậm chí ngâm cả thân mình nửa ngày dưới hố phân người nhung nhúc dòi bọ, thò mỗi cái mũi lên để thở. Mũi người ấy cũng phải dùng một tờ giấy vệ sinh đã dùng rồi đậy ngụy trang lên trên. Có người tù giấu lưỡi cưa sắt to và sắc lẻm vào trong hậu môn. Có người tù dụ bạn giang hồ đem cả ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát bảo vệ vào để anh ta giả làm bà Phó Giám thị đang quản lý 1000 phạm nhân nữ, rồi ung dung đi ra khỏi trại. Khi bị phát hiện, anh ta cướp súng, cướp dao của lực lượng bảo vệ, chiếm - cố thủ trong bốt canh gác- bắt, kề dao vào cổ con tin lớn tiếng yêu cầu mang xe ô tô và vũ khí đến để tẩu thoát…
Toàn những chuyện khó tin nhưng có thật. Càng ngẫm mới thấy câu này là đúng: Hầu hết tất cả những gì ngoài đời có thì trong tù cũng có, nhưng có rất nhiều thứ chỉ có thể gặp được ở trong nhà tù. Ví dụ chuyện kinh dị trốn tù.
Vừa rồi tôi có viết một thứ gọi là “Thư gửi một người nghiện đã chết”. Dĩ nhiên là viết để nhằm gửi những người đang sống thôi. Anh chàng Đỗ Lê Chiến người ở phường Đồng Tâm, Thành phố Yên Bái chết vào tuổi 40, sau nhiều lần bị bố đẻ nhốt trong cũi sắt, nhiều lần bị cưỡng chế vào Trung tâm cai nghiện Hồ Thác Bà để cai ma túy. Có lần, Đỗ Lê Chiến bảo tôi: “Anh thử nghĩ xem, 3 năm trời nằm trong cũi sắt, ăn, ngủ, rồi phóng uế tại đó. Trong khi vợ đi với thằng khác, con gái về ở với ông bà nội. Tôi từng điên cuồng đánh mẹ, chửi bố, chém em trai, do ma túy nói xui thôi. Tôi nằm trong cũi, thỉnh thoảng chửi những người đi đường cho đỡ buồn. Rồi họ bảo tôi phát rồ họ cũng chẳng thèm chửi lại. Thế là càng buồn. Có đứa nghiện ngứa tay ném hòn sỏi vào cũi, thế là tôi dùng sỏi đó, lại ăn cắp của con gái cái thìa ăn cơm khi nó lê la lại gần cũi chơi với bố. Tôi dùng sỏi đập vỡ bồn cầu, dùng cái thìa nhỏ đào đất từ toa-lét, đào mãi xuống âm ty, đào địa đạo suốt 6 tháng ròng, rồi tôi chui sang nhà nghỉ Hoa Lâm cách nhà tôi 7m”. Chiến độn thổ thoát khỏi gông cùm của gia đình bằng một công trình “khoét núi ngủ hầm” kỳ vĩ khiến không ít người ở cả tỉnh Yên Bái phải choáng váng.
Anh ta bươn ra với ma túy. Và ngày đầu tiên tự do, trong cơn no nê thỏa mãn tột cùng, Chiến đã chết vì sốc heroin. Chiến nói với tôi rất nhiều về tự do, và anh ta khóc. Dẫu người ta bảo, đừng nghe ca ve kể chuyện, chớ tin con nghiện trình bày. Nhưng lần này thì tôi tin người nghiện Đỗ Lê Chiến. Tôi càng tin hơn, khi tôi ứa nước mắt nghe tin anh ta đã chết. Rằng chỉ có cái chết mới giúp anh chia tay được với ma túy, phải không Đỗ Lê Chiến?
Những kẻ đào tẩu ngâm mình dưới hố xí
Còn nhớ 14 năm trước, khi tôi có mặt ở trại giam Tân Lập của Bộ Công an, chứng kiến sự ngơ ngác của cán bộ quản giáo sau khi 11 phạm nhân đồng loạt bỏ trốn bằng thủ đoạn cực kỳ tinh vi. Hình như đến tận bây giờ, người ta vẫn xếp vụ 11 gã “Giăng Văn Giăng thời hiện đại” đào thoát ngoạn mục kia là một “kỷ lục” của toàn bộ lịch sử ngành trại giam Việt Nam. Nhớ mãi những gã thụ án chung thân cầm đầu vụ ấy, gồm Long “con”, Tuấn “lỳ”, Tiến “phổ”, Châu Hùng Thắng, Đặng Quang Hoay… Bọn chúng đã trốn trại thành công nhờ những sợi dây chăn chiên tưởng như không trói nổi một con ruồi mà trại giam phát cho để đắp khi sương giá phủ trắng chín suối mười đèo vùng thượng du Phú Thọ. Sợi vải nhỏ ấy được thấm nước bọt, lăn xuống sàn đất cát. Cát bám vào tạo ma sát. Rồi chúng ngày rộng tháng dài khọt khẹt mài cùm sắt. Có công mài sắt có ngày nên…kim. Cưa đứt một mảy may sắt thép của mỗi cái cùm lạnh toát, bọn chúng lại dùng “ghét” (bụi bẩn và da chết) trên cơ thể mình chít (nhét) vào kẽ ấy để ngụy trang. Cứ thế mà cùm đứt. Rồi chúng đào xuyên lòng đất, khoét thủng tường trại giam chỉ bằng…một đồng xu. Chúng dùng giấy vàng dán kín các bờ tường sơn vàng vừa bị phá lại, đến cả khi 11 tên đã biến mất khỏi núi đồi trung du đất Tổ rồi, tường trại vẫn như y nguyên. Cán bộ tuần tra ban đêm vẫn cảm giác như các bức tường vàng chưa bao giờ suy chuyển. Sau hơn chục năm, nhiều đối tượng vẫn bặt tăm. Nhưng cũng có kẻ bị bắt sau cả chục năm thay tên đổi họ, lấy cả tên của anh trai, em trai mình, lấy cả tên của người đã chết để ngụy trang, cưới được cả vợ trẻ, xây cả nhà lầu, rồi anh ta vẫn bị tóm. Có người trốn ra biển Đông Bắc làm người đánh cá không một dòng lý lịch giữa khơi xa, rồi cũng…sa lưới pháp luật.
Nhưng đáng sợ và ám ảnh nhất, có lẽ vẫn là những vụ “khổ nhục kế” không tưởng tượng được của một số người tù. Tôi nhớ mãi câu chuyện của Nguyễn Văn H. (còn gọi là H “bưởi”, bởi anh ta sinh ra lớn lên tại vùng Bưởi, Hà Nội) ở trại giam Tân Lập. Vào tù đến 18 lần, lần nào H “bưởi” cũng ngạc nhiên, “ơ, cán bộ vẫn ở đây à, em đi tù đã khổ, nhưng em thì có án, tù mãi cũng ra, cán bộ thì đúng là…chung thân. Lần nào em “nhập khám” cũng gặp cán bộ, rõ khổ!”. Rồi anh ta xanh rờn tuyên bố: “Giam giữ, rồi đi bắt em trốn chạy. Đó là việc của các thầy (quản giáo). Còn trốn tù là việc của em”. H “bưởi” trốn đến mức, khi anh ta bị liệt một bên chân, có lệnh chuyển trại, nghe tên anh ta trại nào cũng ngán. Lúc Đội trưởng Trinh sát trại Tân Lập bấy giờ là anh Cao Mạnh Cảnh di lý H “bưởi” về trại nọ, anh Cảnh đã dặn kỹ, đây là “vua” trốn trại, chân anh ta đau thì anh ta lành hiền, lúc chân chớm khỏi thì anh ta vẫn lành hiền thôi nhưng chắc chắn sẽ trốn. Cán bộ tiếp nhận dạ vâng rồi hai bên vui vẻ chia tay. Chỉ vài ngày sau, tin dữ báo về, H. “bưởi” đúng là đã lại trốn.
Ở Tân Lập, vụ trốn khủng khiếp nhất, ám ảnh nhất là của N.X. Hôm ấy, anh ta đang lao động sản xuất, bỗng dưng như có phép thần thông, X. vù biến khỏi mặt đất. Hàng trăm người đi tìm, vòng vây khép chặt. Anh ta không thể mọc cánh bay lên trời được. Chắc chắn vẫn ở đâu đây. Người ta đào cả đất lên xem hắn có dùng kế “độn thổ chôn sống” không. Khoắng cả hố rác, hố phân, hố xí. Vẫn không thấy. Hố xí được đào dưới lòng đất, khá rộng, có cầu gỗ bắc qua. Người ta dùng cây sào nứa dài chọc, chọc mãi không thấy gì. Chợt có người hay đọc tiểu thuyết bảo: Người đi săn cá sấu, họ phải bơi đứng dưới sông, để khỏi bị cá sấu đớp. Bởi hàm cá sấu chỉ có thể nghiến vào nhau kiểu “hàm dưới tớp lên, hàm trên bổ xuống” theo chiều rơi của trọng lực. Nó không thể đớp ngang, nên nhìn thấy người bơi đứng “khó nhằn” là chúng bỏ qua. Thế là người ta tiến hành chọc xiên, chọc chéo vào hố phân lớn. Nghe tiếng kêu oai oái, rồi có người đội đám giấy bẩn thỉu nhô lên. X. “bơi đứng” trong hố xí suốt cả một ngày. Toàn thân anh ta đen kịt, thối inh, mỗi bước đi dòi bọ rơi ra nhung nhúc. Đến nỗi những người đi bắt tù trốn trại phải đứng như trời trồng, không ai bắt, không ai trách. Có người khóc. “Về đi, về tắm đi, sao mà phải khổ sở hết cỡ thế. Ở tù thì đã làm sao mà phải trốn kiểu giời đánh này!”.
Tương tự, vừa rồi vào trại giam Thanh Lâm của Bộ Công an đóng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, tôi đã gặp Nguyễn Văn Th., phạm nhân sinh năm 1982, người Yên Mật, Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, đang thụ án vì các tội cố ý gây thương tích và giao cấu với trẻ em. Thanh bỏ trốn nhiều ngày, cuối cùng người ta chọc hố phân kinh tởm ở vườn mía của nhà dân ở Thanh Hóa, phát hiện Thanh kêu ú ớ trong xú uế. Gặp tôi, Thanh gãi đầu gãi tai: em nằm dưới hố phân người, rồi bị bắt. Chỉ nói có vậy, Thanh im bặt cho đến cuối buổi gặp. Ngẫm lại mới thấy chua xót, rằng: lý do để Thanh trốn trại có vẻ nó rất tiểu thuyết, có cái gì đó ít nhiều lãng mạn. Thanh đi tù vì sớm “dê” với người yêu, trong khi cô này vẫn còn ở tuổi vị thành niên, lại mâu thuẫn với bố người yêu nên bị tố ra tòa. Thanh ở tù vì “quan hệ” với bạn gái rồi, nhưng Thanh và cô bé vẫn yêu nhau như ngày nào. Hôm đó, đang lao động cải tạo thì hay tin nàng trong mộng của mình đột ngột lên xe hoa, thế là Thanh nghĩ đời chẳng còn gì để mất. Anh ta lú lẫn bỏ trốn quyết liệt…lút mình dưới uế tạp trong hố xí.
Thịt da ai chả là người
Chuyện Nguyễn Văn Duệ (trại số 5 của Bộ Công an, đóng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa) kiếm được ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát để đóng giả bà Nguyễn Thị Can, Phó Giám thị đang quản lý 1.000 phạm nhân nữ để trốn đã là sửng sốt. Chuyện hai tên Trung và Thành ở trại Tân Lập (Phú Thọ) bị bắt với sơ đồ chi tiết, kế hoạch công phu (bắt cóc, cắt cổ, cướp xe của nhân viên y tế trại giam Lê Thị Minh Phượng; giả vờ xin lửa, ném cát vào mặt cảnh sát bảo vệ, cướp súng, bắn chết anh này; rồi trốn lên rừng để tránh công an Yên Bái đón lõng, đâm chết con tin bằng một nhát dao để diệt khẩu…) càng là chuyện khó tin nhưng có thật. Lại nữa, thật khó quên cái khát vọng đào tẩu hãi hùng của tên Nguyễn Công Hùng ở Trại giam Gia Trung (tỉnh Gia Lai), hắn đã 7 lần trốn trại, lần này Hùng bọc lưỡi cưa trong găng tay cao su, nhét vào hậu môn mình. Khi vào xà lim biệt giam, Hùng vận công lực, “đùn” lưỡi cưa ra và cưa đứt cùm. Bị thu mất cưa sắt, Hùng tiếp tục đái ra sàn nhà, dùng gót chân mình dậm vỡ nền xi măng, lấy vải vụn lăn cát cưa đứt cùm sắt phi 16.
Chưa hết, ở Khám Chí Hòa, vào ngày 26/3/1995, tên Phước Tám Ngón còn cưa đứt cùm, công phu dựng đống gạch, trùm áo lên làm hình nộm lừa lực lượng công an rồi tẩu thoát qua thiên la địa võng chấn song sắt, tường rào dây thép gai. Phước ra khu cán bộ trại giam, ăn trộm bộ quần áo, đạp xe thong rong trốn khỏi mọi trạm gác. Năm 2001, chấn động cả nước với việc hai tử tù Nguyễn Văn Thân và Nguyễn Hải Nam trốn khỏi khu biệt giam Hỏa Lò, Hà Nội, với dụng cụ cưa cùm, cưa song sắt là 10 cái bánh xe bật lửa. Nam và Thân đã làm được cái việc mà ngay cả khi 500 cán bộ chiến sỹ kiệt sức đi lùng mấy chục ngày bắt được chúng về rồi, lúc thực nghiệm điều tra, nhiều người vẫn không tin là làm sao chúng nó “tài” thế. Còn nhớ, bấy giờ, Giám đốc Công an Hà Nội, ông Phạm Chuyên phải thốt lên: việc truy bắt Thân và Nam là việc phải làm vì danh dự của Công an Hà Nội. Đó là cuộc truy lùng với quy mô chưa từng có. Nhưng cái chưa từng có nữa cũng đáng nhớ không kém, đó là “biệt tài” đào tẩu của những tử tù khét tiếng với bao nhiêu tội ác man rợ kia (mà Thân và Nam chỉ là những ví dụ).
Càng ngẫm, càng thấy cái câu mà ông Vực, Giám thị trại giam Phú Sơn 4 nói với tôi hồi nọ nó thật chí tình. Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn. Tội ác nào cũng đáng lên án. Nhưng, nghĩ cho cùng thì số phận người tù bỏ trốn thường là ít khi thoát được lưới trời lồng lộng. Cái lưới đó giăng một lần chưa bắt được chim cá, thì giăng một nghìn lần sẽ có ngày tóm được (trăm bó đuốc cũng bắt được con ếch). Ngẫm nữa, cuộc đời họ, kiếp phận họ cũng quá khổ sở, khổ như những người đồng bào của chúng ta phải nằm dưới hố phân người thò cái mũi phủ miếng giấy bẩn thỉu lên trên. Dù lên án, cũng có lúc ta thấy chua cay, thương cảm. Thịt da ai chẳng là người, lòng nào lòng chẳng xót xa. Đúng là người ta đã kiệt sức truy lùng, đã nghiến răng muốn tống kẻ cứng đầu cả gan trốn trại vào 9 lần xà lim ngục tối. Bởi một hoặc một nhóm người tù trốn, là cả trăm, cả nghìn người phải khổ sở lùng bắt suốt ngày đêm, trên một vùng rộng lớn thường là hiểm trở khắc nghiệt, không ít người vì thế mà “rơi sao rụng chức”. Nhưng, cũng đúng là người ta đã phải bật khóc khi thấy những con người trai tráng thế kia mà rũ mình đứng dậy từ hố phân phủ kín toàn thân, uốn mình bước đi loạng choạng khi trong hậu môn có cái cưa sắt bọc trong găng tay cao su. Trăm cái lý, phải có tý cái tình là như thế.
Đ.D.H
Kèm chùm ảnh:
- Nguyễn Văn Duệ, người đã đeo ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát giả, “diễn” làm nữ Phó Giám thị trại giam Số 5 hòng tẩu thoát.
- Nguyễn Văn Th., người rúc dưới hố xí ngập toàn cơ thể hòng thoát khỏi trại Thanh Lâm.
- Một số đối tượng trùm sò trong trốn trại ở Tân Lập.
Bài và ảnh: Đỗ Doãn Hoàng
Suốt bao năm đeo đẳng theo sự ly kỳ và chua xót của những cuộc vượt ngục kinh hoàng bậc nhất trong lịch sử trại giam Việt Nam, tôi luôn bị ám ảnh bởi khát vọng vừa dễ hiểu lại vừa khó hiểu của những kẻ đào tẩu. Trốn khỏi nơi giam giữ, nó đã đốt cháy nhân phẩm, sức lực, trí tưởng tượng, dây thần kinh xấu hổ và cả khả năng sáng tạo đến choáng ngợp của con người ta đến vậy ư? Người tù, họ cũng là con người. Có người còn bảo, năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn, người tù như ngón tay ngắn trong xã hội nhiều ngón tay dài. Người tù, ở góc độ nào đó, họ gánh thiệt thòi thân phận và khổ đau số kiếp của tất cả chúng ta trên bờ vai họ. Họ gánh “tội” cho ta (theo quan niệm hơi dân gian, hơi mê tín một chút). Vì thế ta phải thương lấy họ, cố mà nâng họ lên khỏi vũng bùn tội lỗi. Ngẫm vậy, hiểu vậy. Nhưng…
Phá cũi xổ lồng để được…chết
Làm sao ta hiểu được cảnh người tù có thể lặn ủng oẳng dưới hố nước thải của phân trại, thậm chí ngâm cả thân mình nửa ngày dưới hố phân người nhung nhúc dòi bọ, thò mỗi cái mũi lên để thở. Mũi người ấy cũng phải dùng một tờ giấy vệ sinh đã dùng rồi đậy ngụy trang lên trên. Có người tù giấu lưỡi cưa sắt to và sắc lẻm vào trong hậu môn. Có người tù dụ bạn giang hồ đem cả ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát bảo vệ vào để anh ta giả làm bà Phó Giám thị đang quản lý 1000 phạm nhân nữ, rồi ung dung đi ra khỏi trại. Khi bị phát hiện, anh ta cướp súng, cướp dao của lực lượng bảo vệ, chiếm - cố thủ trong bốt canh gác- bắt, kề dao vào cổ con tin lớn tiếng yêu cầu mang xe ô tô và vũ khí đến để tẩu thoát…
Toàn những chuyện khó tin nhưng có thật. Càng ngẫm mới thấy câu này là đúng: Hầu hết tất cả những gì ngoài đời có thì trong tù cũng có, nhưng có rất nhiều thứ chỉ có thể gặp được ở trong nhà tù. Ví dụ chuyện kinh dị trốn tù.
Vừa rồi tôi có viết một thứ gọi là “Thư gửi một người nghiện đã chết”. Dĩ nhiên là viết để nhằm gửi những người đang sống thôi. Anh chàng Đỗ Lê Chiến người ở phường Đồng Tâm, Thành phố Yên Bái chết vào tuổi 40, sau nhiều lần bị bố đẻ nhốt trong cũi sắt, nhiều lần bị cưỡng chế vào Trung tâm cai nghiện Hồ Thác Bà để cai ma túy. Có lần, Đỗ Lê Chiến bảo tôi: “Anh thử nghĩ xem, 3 năm trời nằm trong cũi sắt, ăn, ngủ, rồi phóng uế tại đó. Trong khi vợ đi với thằng khác, con gái về ở với ông bà nội. Tôi từng điên cuồng đánh mẹ, chửi bố, chém em trai, do ma túy nói xui thôi. Tôi nằm trong cũi, thỉnh thoảng chửi những người đi đường cho đỡ buồn. Rồi họ bảo tôi phát rồ họ cũng chẳng thèm chửi lại. Thế là càng buồn. Có đứa nghiện ngứa tay ném hòn sỏi vào cũi, thế là tôi dùng sỏi đó, lại ăn cắp của con gái cái thìa ăn cơm khi nó lê la lại gần cũi chơi với bố. Tôi dùng sỏi đập vỡ bồn cầu, dùng cái thìa nhỏ đào đất từ toa-lét, đào mãi xuống âm ty, đào địa đạo suốt 6 tháng ròng, rồi tôi chui sang nhà nghỉ Hoa Lâm cách nhà tôi 7m”. Chiến độn thổ thoát khỏi gông cùm của gia đình bằng một công trình “khoét núi ngủ hầm” kỳ vĩ khiến không ít người ở cả tỉnh Yên Bái phải choáng váng.
Anh ta bươn ra với ma túy. Và ngày đầu tiên tự do, trong cơn no nê thỏa mãn tột cùng, Chiến đã chết vì sốc heroin. Chiến nói với tôi rất nhiều về tự do, và anh ta khóc. Dẫu người ta bảo, đừng nghe ca ve kể chuyện, chớ tin con nghiện trình bày. Nhưng lần này thì tôi tin người nghiện Đỗ Lê Chiến. Tôi càng tin hơn, khi tôi ứa nước mắt nghe tin anh ta đã chết. Rằng chỉ có cái chết mới giúp anh chia tay được với ma túy, phải không Đỗ Lê Chiến?
Những kẻ đào tẩu ngâm mình dưới hố xí
Còn nhớ 14 năm trước, khi tôi có mặt ở trại giam Tân Lập của Bộ Công an, chứng kiến sự ngơ ngác của cán bộ quản giáo sau khi 11 phạm nhân đồng loạt bỏ trốn bằng thủ đoạn cực kỳ tinh vi. Hình như đến tận bây giờ, người ta vẫn xếp vụ 11 gã “Giăng Văn Giăng thời hiện đại” đào thoát ngoạn mục kia là một “kỷ lục” của toàn bộ lịch sử ngành trại giam Việt Nam. Nhớ mãi những gã thụ án chung thân cầm đầu vụ ấy, gồm Long “con”, Tuấn “lỳ”, Tiến “phổ”, Châu Hùng Thắng, Đặng Quang Hoay… Bọn chúng đã trốn trại thành công nhờ những sợi dây chăn chiên tưởng như không trói nổi một con ruồi mà trại giam phát cho để đắp khi sương giá phủ trắng chín suối mười đèo vùng thượng du Phú Thọ. Sợi vải nhỏ ấy được thấm nước bọt, lăn xuống sàn đất cát. Cát bám vào tạo ma sát. Rồi chúng ngày rộng tháng dài khọt khẹt mài cùm sắt. Có công mài sắt có ngày nên…kim. Cưa đứt một mảy may sắt thép của mỗi cái cùm lạnh toát, bọn chúng lại dùng “ghét” (bụi bẩn và da chết) trên cơ thể mình chít (nhét) vào kẽ ấy để ngụy trang. Cứ thế mà cùm đứt. Rồi chúng đào xuyên lòng đất, khoét thủng tường trại giam chỉ bằng…một đồng xu. Chúng dùng giấy vàng dán kín các bờ tường sơn vàng vừa bị phá lại, đến cả khi 11 tên đã biến mất khỏi núi đồi trung du đất Tổ rồi, tường trại vẫn như y nguyên. Cán bộ tuần tra ban đêm vẫn cảm giác như các bức tường vàng chưa bao giờ suy chuyển. Sau hơn chục năm, nhiều đối tượng vẫn bặt tăm. Nhưng cũng có kẻ bị bắt sau cả chục năm thay tên đổi họ, lấy cả tên của anh trai, em trai mình, lấy cả tên của người đã chết để ngụy trang, cưới được cả vợ trẻ, xây cả nhà lầu, rồi anh ta vẫn bị tóm. Có người trốn ra biển Đông Bắc làm người đánh cá không một dòng lý lịch giữa khơi xa, rồi cũng…sa lưới pháp luật.
Nhưng đáng sợ và ám ảnh nhất, có lẽ vẫn là những vụ “khổ nhục kế” không tưởng tượng được của một số người tù. Tôi nhớ mãi câu chuyện của Nguyễn Văn H. (còn gọi là H “bưởi”, bởi anh ta sinh ra lớn lên tại vùng Bưởi, Hà Nội) ở trại giam Tân Lập. Vào tù đến 18 lần, lần nào H “bưởi” cũng ngạc nhiên, “ơ, cán bộ vẫn ở đây à, em đi tù đã khổ, nhưng em thì có án, tù mãi cũng ra, cán bộ thì đúng là…chung thân. Lần nào em “nhập khám” cũng gặp cán bộ, rõ khổ!”. Rồi anh ta xanh rờn tuyên bố: “Giam giữ, rồi đi bắt em trốn chạy. Đó là việc của các thầy (quản giáo). Còn trốn tù là việc của em”. H “bưởi” trốn đến mức, khi anh ta bị liệt một bên chân, có lệnh chuyển trại, nghe tên anh ta trại nào cũng ngán. Lúc Đội trưởng Trinh sát trại Tân Lập bấy giờ là anh Cao Mạnh Cảnh di lý H “bưởi” về trại nọ, anh Cảnh đã dặn kỹ, đây là “vua” trốn trại, chân anh ta đau thì anh ta lành hiền, lúc chân chớm khỏi thì anh ta vẫn lành hiền thôi nhưng chắc chắn sẽ trốn. Cán bộ tiếp nhận dạ vâng rồi hai bên vui vẻ chia tay. Chỉ vài ngày sau, tin dữ báo về, H. “bưởi” đúng là đã lại trốn.
Ở Tân Lập, vụ trốn khủng khiếp nhất, ám ảnh nhất là của N.X. Hôm ấy, anh ta đang lao động sản xuất, bỗng dưng như có phép thần thông, X. vù biến khỏi mặt đất. Hàng trăm người đi tìm, vòng vây khép chặt. Anh ta không thể mọc cánh bay lên trời được. Chắc chắn vẫn ở đâu đây. Người ta đào cả đất lên xem hắn có dùng kế “độn thổ chôn sống” không. Khoắng cả hố rác, hố phân, hố xí. Vẫn không thấy. Hố xí được đào dưới lòng đất, khá rộng, có cầu gỗ bắc qua. Người ta dùng cây sào nứa dài chọc, chọc mãi không thấy gì. Chợt có người hay đọc tiểu thuyết bảo: Người đi săn cá sấu, họ phải bơi đứng dưới sông, để khỏi bị cá sấu đớp. Bởi hàm cá sấu chỉ có thể nghiến vào nhau kiểu “hàm dưới tớp lên, hàm trên bổ xuống” theo chiều rơi của trọng lực. Nó không thể đớp ngang, nên nhìn thấy người bơi đứng “khó nhằn” là chúng bỏ qua. Thế là người ta tiến hành chọc xiên, chọc chéo vào hố phân lớn. Nghe tiếng kêu oai oái, rồi có người đội đám giấy bẩn thỉu nhô lên. X. “bơi đứng” trong hố xí suốt cả một ngày. Toàn thân anh ta đen kịt, thối inh, mỗi bước đi dòi bọ rơi ra nhung nhúc. Đến nỗi những người đi bắt tù trốn trại phải đứng như trời trồng, không ai bắt, không ai trách. Có người khóc. “Về đi, về tắm đi, sao mà phải khổ sở hết cỡ thế. Ở tù thì đã làm sao mà phải trốn kiểu giời đánh này!”.
Tương tự, vừa rồi vào trại giam Thanh Lâm của Bộ Công an đóng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, tôi đã gặp Nguyễn Văn Th., phạm nhân sinh năm 1982, người Yên Mật, Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, đang thụ án vì các tội cố ý gây thương tích và giao cấu với trẻ em. Thanh bỏ trốn nhiều ngày, cuối cùng người ta chọc hố phân kinh tởm ở vườn mía của nhà dân ở Thanh Hóa, phát hiện Thanh kêu ú ớ trong xú uế. Gặp tôi, Thanh gãi đầu gãi tai: em nằm dưới hố phân người, rồi bị bắt. Chỉ nói có vậy, Thanh im bặt cho đến cuối buổi gặp. Ngẫm lại mới thấy chua xót, rằng: lý do để Thanh trốn trại có vẻ nó rất tiểu thuyết, có cái gì đó ít nhiều lãng mạn. Thanh đi tù vì sớm “dê” với người yêu, trong khi cô này vẫn còn ở tuổi vị thành niên, lại mâu thuẫn với bố người yêu nên bị tố ra tòa. Thanh ở tù vì “quan hệ” với bạn gái rồi, nhưng Thanh và cô bé vẫn yêu nhau như ngày nào. Hôm đó, đang lao động cải tạo thì hay tin nàng trong mộng của mình đột ngột lên xe hoa, thế là Thanh nghĩ đời chẳng còn gì để mất. Anh ta lú lẫn bỏ trốn quyết liệt…lút mình dưới uế tạp trong hố xí.
Thịt da ai chả là người
Chuyện Nguyễn Văn Duệ (trại số 5 của Bộ Công an, đóng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa) kiếm được ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát để đóng giả bà Nguyễn Thị Can, Phó Giám thị đang quản lý 1.000 phạm nhân nữ để trốn đã là sửng sốt. Chuyện hai tên Trung và Thành ở trại Tân Lập (Phú Thọ) bị bắt với sơ đồ chi tiết, kế hoạch công phu (bắt cóc, cắt cổ, cướp xe của nhân viên y tế trại giam Lê Thị Minh Phượng; giả vờ xin lửa, ném cát vào mặt cảnh sát bảo vệ, cướp súng, bắn chết anh này; rồi trốn lên rừng để tránh công an Yên Bái đón lõng, đâm chết con tin bằng một nhát dao để diệt khẩu…) càng là chuyện khó tin nhưng có thật. Lại nữa, thật khó quên cái khát vọng đào tẩu hãi hùng của tên Nguyễn Công Hùng ở Trại giam Gia Trung (tỉnh Gia Lai), hắn đã 7 lần trốn trại, lần này Hùng bọc lưỡi cưa trong găng tay cao su, nhét vào hậu môn mình. Khi vào xà lim biệt giam, Hùng vận công lực, “đùn” lưỡi cưa ra và cưa đứt cùm. Bị thu mất cưa sắt, Hùng tiếp tục đái ra sàn nhà, dùng gót chân mình dậm vỡ nền xi măng, lấy vải vụn lăn cát cưa đứt cùm sắt phi 16.
Chưa hết, ở Khám Chí Hòa, vào ngày 26/3/1995, tên Phước Tám Ngón còn cưa đứt cùm, công phu dựng đống gạch, trùm áo lên làm hình nộm lừa lực lượng công an rồi tẩu thoát qua thiên la địa võng chấn song sắt, tường rào dây thép gai. Phước ra khu cán bộ trại giam, ăn trộm bộ quần áo, đạp xe thong rong trốn khỏi mọi trạm gác. Năm 2001, chấn động cả nước với việc hai tử tù Nguyễn Văn Thân và Nguyễn Hải Nam trốn khỏi khu biệt giam Hỏa Lò, Hà Nội, với dụng cụ cưa cùm, cưa song sắt là 10 cái bánh xe bật lửa. Nam và Thân đã làm được cái việc mà ngay cả khi 500 cán bộ chiến sỹ kiệt sức đi lùng mấy chục ngày bắt được chúng về rồi, lúc thực nghiệm điều tra, nhiều người vẫn không tin là làm sao chúng nó “tài” thế. Còn nhớ, bấy giờ, Giám đốc Công an Hà Nội, ông Phạm Chuyên phải thốt lên: việc truy bắt Thân và Nam là việc phải làm vì danh dự của Công an Hà Nội. Đó là cuộc truy lùng với quy mô chưa từng có. Nhưng cái chưa từng có nữa cũng đáng nhớ không kém, đó là “biệt tài” đào tẩu của những tử tù khét tiếng với bao nhiêu tội ác man rợ kia (mà Thân và Nam chỉ là những ví dụ).
Càng ngẫm, càng thấy cái câu mà ông Vực, Giám thị trại giam Phú Sơn 4 nói với tôi hồi nọ nó thật chí tình. Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn. Tội ác nào cũng đáng lên án. Nhưng, nghĩ cho cùng thì số phận người tù bỏ trốn thường là ít khi thoát được lưới trời lồng lộng. Cái lưới đó giăng một lần chưa bắt được chim cá, thì giăng một nghìn lần sẽ có ngày tóm được (trăm bó đuốc cũng bắt được con ếch). Ngẫm nữa, cuộc đời họ, kiếp phận họ cũng quá khổ sở, khổ như những người đồng bào của chúng ta phải nằm dưới hố phân người thò cái mũi phủ miếng giấy bẩn thỉu lên trên. Dù lên án, cũng có lúc ta thấy chua cay, thương cảm. Thịt da ai chẳng là người, lòng nào lòng chẳng xót xa. Đúng là người ta đã kiệt sức truy lùng, đã nghiến răng muốn tống kẻ cứng đầu cả gan trốn trại vào 9 lần xà lim ngục tối. Bởi một hoặc một nhóm người tù trốn, là cả trăm, cả nghìn người phải khổ sở lùng bắt suốt ngày đêm, trên một vùng rộng lớn thường là hiểm trở khắc nghiệt, không ít người vì thế mà “rơi sao rụng chức”. Nhưng, cũng đúng là người ta đã phải bật khóc khi thấy những con người trai tráng thế kia mà rũ mình đứng dậy từ hố phân phủ kín toàn thân, uốn mình bước đi loạng choạng khi trong hậu môn có cái cưa sắt bọc trong găng tay cao su. Trăm cái lý, phải có tý cái tình là như thế.
Đ.D.H
Kèm chùm ảnh:
- Nguyễn Văn Duệ, người đã đeo ngực giả, tóc giả, quần áo cảnh sát giả, “diễn” làm nữ Phó Giám thị trại giam Số 5 hòng tẩu thoát.
- Nguyễn Văn Th., người rúc dưới hố xí ngập toàn cơ thể hòng thoát khỏi trại Thanh Lâm.
- Một số đối tượng trùm sò trong trốn trại ở Tân Lập.
