Do Doan Hoang

Chuyện thắt lòng của bé Thơ…

Phóng sự: Đỗ Doãn Hoàng

Tôi đã cứu được cô bé Thơ 14 tuổi, xinh xắn, hiền ngoan, học giỏi và hiếu đễ ấy. Mỗi lần gặp lại tôi, Thơ chỉ một mực chú đừng gọi cháu là bé nữa, cháu sắp học hết cấp 3 rồi. Thơ chắp tay theo kiểu của người niệm Phật, bảo: chú và các nhà hảo tâm đã cho cháu một kiếp sống khác. Lẽ ra cháu đã vĩnh viễn 14 tuổi vì bệnh tim bẩm sinh rồi. Thơ run rẩy xin tôi cho mượn điện thoại để được nói chuyện với bác sỹ Nguyệt ở Viện Tim mạch Quốc gia. Nhưng khi bác sỹ Nguyệt “a lô” ở đầu bên kia, thì Thơ lại không nói gì. Nó cứ im lặng mãi cho đến khi bác sỹ Nguyệt ngơ ngác buông máy và gọi lại. Thơ khóc.
Cứu một người phúc đẳng hà sa, phúc lớn bằng xây chín cái chùa. Các cụ dạy thế, vậy mà suốt quá trình cứu bé Thơ, chúng tôi cứ thắt lòng lại vì những thao thức lẽ đời.

Đứa trẻ mồ côi, xin ăn, chờ chết ở Bệnh viện Tim mạch Quốc gia

“Lẽ ra Thơ đã chết ở nhà xác Bệnh viện Bạch Mai”, có lần ai đó buột miệng nói thế, mặt Thơ sắt lại, nó không khóc. Chắc là nó hoang mang. Việc nó được sống làm người, với nó như một cơn mơ lạ lùng.

Tình cờ, đúng dịp Trung thu năm 2008, tôi nhận được cú điện thoại tá hỏa từ TS.BS Nguyễn Quốc Hùng, Trưởng phòng Điều trị, Bệnh viên Tim mạch Quốc gia, rằng: “Xót xa quá ông ơi. Chỗ tôi đang điều trị cho một cháu bé tên là Nguyễn Thị Thơ, 14 tuổi, người xã Sơn Công, Ứng Hòa, Hà Nội. Bố chết, mẹ tâm thần đi biệt tích, Thơ đang đi học thì bị ngất. Lên huyện, lên Thành phố, các bác sỹ phát hiện ra nó bị bệnh tim bẩm sinh, “fallot 4”, gây nhiễm trùng nội tạng. Hiện cháu đang bị “viêm nội tâm mạc nhiễm”, mạch máu ở ruột cháu liên tục bị tắc gây đau đớn như có ai rạch ở bụng. Liên tục ngất sỉu. Nếu không phẫu thuật sớm, cháu sẽ chết trong vòng hai tháng. Chúng tôi đã tìm mọi nhẽ, đã miễn giảm đủ thứ, đã xin tài trợ từ các nhà hảo tâm, đã quyên góp, nhưng lực bất tòng tâm. Vẫn cần ít nhất 50 triệu đồng nữa để có thể mổ, thay van, “sửa sang” quả tim để cứu cháu. Mấy chục năm làm ở bệnh viện này, tôi chưa gặp bệnh nhân nào khổ như thế, ông ạ. Hằng ngày anh em nó ăn đói ăn khát, thậm chí xin cả những suất ăn thừa của bệnh viện mà ăn!”. Chị Mai phụ trách bếp ăn của Viện cứ phải xin các suất ăn thừa cho cháu sống qua ngày. Thơ đói, anh trai Thơ (tên là Nguyễn Gia Tự, 20 tuổi) lơ ngơ vào chăm sóc em, cũng đói rạc đói rày. Thế là chị Mai phải đi xin luôn cơm thừa canh cạn cho Tự đắp điếm mà lấy sức nuôi em.

Khi tôi vào khu C6, thì bác sỹ Nguyệt đang nỗ lực truyền dưỡng chất để bé Thơ có thể thở được thêm một vài nhịp nữa sau ca choáng ngất định kỳ. Thơ nhợt nhạt, cạn kiệt sinh khí. Môi nó tím rắt như vừa ăn sim chín trên một miền đồi trung du nào đó. Mắt trắng dã. Bộ quần áo bệnh nhân màu xanh thẫm kẻ xọc lại càng làm cho em bệch bạc hơn. Nó ngồi dậy, khe khẽ “cháu chào chú” rồi lại thiêm thiếp. Môi nứt nẻ như cái ruộng cày mùa hạn. Anh trai Thơ cầm vài đồng bạc lẻ của chúng tôi đi mua cháo, bắt xe khách về quê lấy thêm giấy tờ cho em làm thủ tục với bệnh viện mà cứ ngơ ngẩn. Thằng Tự gầy gò, nó đi phụ việc sửa nhôm kính cho một cửa hàng ở Hà Nội. Lương thấp đến mức không đủ ăn và thuê nhà trọ, nhưng nó vẫn phải cắn răng mua một cái điện thoại loại rẻ nhất kèm một cái sim “rác”. Bởi dạo này Thơ bị nặng, nó luôn hãi hùng nghĩ đến cảnh người ta sẽ gọi cho nó báo tin “vào viện nhìn mặt em gái lần cuối”. Dạo này liên tục bị gọi vào viện khi em choáng ngất, Tự cứ “đứt” việc vài bữa ở chỗ làm thuê, bà chủ cũng thẳng tay đuổi cổ. Thất nghiệp hoàn thất nghiệp. Cậu bé Tự 20 tuổi mà gây nhom, vẫn quần xóc, tóc lù xù, nhìn ai cũng sợ sệt. Đến lúc, người ta đem cả trăm triệu cứu sống em gái mình, dù xúc động lắm, nó vẫn không nói được một lời cảm ơn. Lần đầu tiên gặp tôi, mãi khi ra khỏi khu vực điều trị của em gái, cậu bé Tự mới khóc tấm tức. “Cháu sợ quá chú ạ. Trong khu điều trị bệnh tim như cái nhà xác ấy. Toàn người nằm im im, chốc chốc lại có người khóc khe khẽ, thế là người ta khiêng cáng đi. Một người nữa lại chết. Cháu sợ em Thơ của cháu phải chết. Nó mới chỉ 14 tuổi. Cháu chết thay cho nó được không hả chú?”. Tôi trợn mắt: “Mày thì cũng chưa đầy 20 tuổi, chết thế nào được mà chết”. Nói vậy nhưng lòng cũng đắng đót rưng rưng, chắc gì đã cứu sống được Thơ. Có cách gì cứu sống được Thơ không?

Đứa con của người điên: “Đầu xanh có tội tình gì?”

Tôi về xã Sơn Công tìm hiểu. Hóa ra bố mẹ Thơ đều chung nhau một lý lịch: mỗi người đều mấy đời vợ đời chồng. Họ sống lầm lụi và lầm bụi lắm. Mẹ Thơ tên là Nguyễn Thị Ái, SN 1949, bà này có tiền sử tâm thần, có sổ theo dõi tâm thần và thường vào điều trị ở Trại Ba Thá (Bệnh viện tâm thần Hà Tây cũ). Nhưng bà vẫn hai ba lần lấy chồng. Bố của Thơ là ông thứ hai thứ ba gì đó. Bà Ái đi buôn đủ thứ hàng họ. Buôn thúng bán bưng mà cũng ra trò. Có lần bà nhảy lên phản thịt giữ chợ ngồi chồm hỗm, hò hú. Nhưng lúc tỉnh, vẫn yêu đương và chợ búa có lãi lờ hẳn hoi. Bà nuôi con cái cũng không đến nỗi nào, dẫu thỉnh thoảng vẫn bỏ trốn bằn bặt vì nỗi sợ hoang tưởng rằng có ai đó đang đuổi giết mình... Cơn điên lên thì vào trại, hơi tỉnh một tí thì trốn trại để “tái xuất giang hồ”.

Bà Ái lấy ông Nguyễn Trọng Khơi, bố của Thơ, khi ông này rất già. Ông chết năm 2004, ở tuổi 73, khi mà Thơ mới 10 tuổi, còn líu díu đôi chân thiên thần bé để cắp sách đến trường làng. Một hôm, không chào hỏi hay hò hét gì, bà Ái bỏ nhà đi mất tăm. Thơ và anh trai bổ đi tìm, tìm khắp cả Hà Nội, sang Hưng Yên, xuống Nam Định, người trong họ tuyệt vọng đã đi cầu cúng các nơi để dò “đường âm” mà tìm. Tìm mãi thì thấy bảo bà Ái. Vẫn còn sống. Về nhà, bà lại xé quần xé áo ra đi. Có lần Thơ lạy lục van xin mẹ để được dắt mẹ về nhà, chăm sóc ít ngày, biết nói cười vài câu rồi bà lại tính kế… bỏ trốn. Lần hành tẩu gần đây nhất của bà Ái diễn ra đã 7 năm. Thơ và anh trai đã xin đăng ảnh bà lên báo, phát trên tivi để tìm kiếm nhưng vẫn bặt vô âm tín. Ngôi nhà hoang lạnh, cỏ mọc kín lối vào, mái sụp tường rêu. Bèo trên ao phủ kín mít, hoa tím nở tơi bời, không còn biết chỗ hoang hóa đó là ao hay là… ruộng nữa. Có lẽ, vĩnh viễn không bao giờ Thơ còn nhìn thấy mẹ mình trên thế gian này. Phải nấn ná lắm, chờ đợi lắm, khóc đến đục cả đôi mắt thơ ngây ra rồi, bây giờ Thơ mới dám in cái ảnh ố vàng rách rưới trong cuốn sổ theo dõi bệnh tâm thần của mẹ ra làm ảnh thờ. Bố mẹ ngồi trên bàn thờ, Thơ thì nhập viện với cái án vài chục ngày nữa sẽ chết, nếu không có ít nhất 50 triệu đồng để phẫu thuật. Số tiền ấy, nó lớn đến mức, cả trong mơ bé Thơ và anh trai cũng không dám nghĩ là mình có thể có được. “Anh em cháu chỉ còn duy nhất mảnh đất với ngôi nhà để bán. Nhưng nhà cháu xơ xác, vườn rậm um cỏ rả, ở cái xóm Nghi Lộc xa xôi này thì làm gì có ai người ta đến hỏi mua nhà đất đâu hả chú”, Tự bần thần.

Suốt 50 km con đường xóc nảy với ổ voi ổ khủng long dọc đê sông Đáy; rồi tỉnh lộ nhỏ hẹp và đông đúc xe cộ từ nhà Thơ về Bệnh viện Bạch Mai, tôi cứ đau đáu với “cái ách giữa đàng nó quàng vào cổ” mình. “Thơ ơi, em đừng chết!”, lời thảng thốt của anh trai Thơ cứ như câu thần chú với cả cậu ấy và tôi. Hôm ấy, rằm tháng tám, Hà Nội tràn ngập bánh trung thu, đèn hoa giăng mắc. Nhớ cảnh bé Thơ quằn quại đau đớn, phải xin từng suất cơm thừa ở bệnh viện để nuôi giấc mơ được sống làm người, tôi thấy đắng lòng. Thấy xe ô tô của mình rồi xe của thiên hạ, tiền vài trăm triệu đến vài tỷ đồng, tôi buột miệng nói với người hàng xóm: một cái bánh xe ô tô, một góc chiếc xe máy của ông, là cứu được một cô bé 14 tuổi, xinh, ngoan, là học sinh nghèo vượt khó cấp huyện, sao chúng ta không cứu nhỉ? “Đầu xanh có tội tình gì?”, câu thơ hình như của Nguyễn Du cứ đay đi đay lại như một thách thức.

Tôi hơi sướt mướt, tôi hơi lãng mạn nửa mùa, nhưng đúng là trung thu năm 2008, tôi đã nghĩ đến chuyện tặng Thơ một cái bánh ô tô mình đang đi, để cháu được sống làm người. Tôi và bạn sẽ không có đủ bánh xe hay tài sản để tặng tất cả những người chầu chực bên bờ chết chóc của đất nước này, thế gian này; nhưng tôi tin, nếu về quê Thơ, gặp Thơ, điều tra về gia cảnh của Thơ, bạn sẽ dễ dàng có quyết định “bốc đồng” như tôi. Tôi quyết định đứng ra vận động độc giả chung tay cứu bé Thơ. Lòng tự hứa, nếu không ai hưởng ứng, tôi sẽ cóp nhóp tiền lương và vận động bạn bè cứu bằng được bé Thơ. Nó sẽ là con gái nuôi của tôi. Đêm Trung thu năm 2008 đến với tôi thật đặc biệt. Tổng Biên tập báo Lao Động bấy giờ là TS Vương Văn Việt sau khi đọc vài dòng tôi viết về số phận thê thảm của bé Thơ đã rưng rưng: trước mắt, báo ta trích quỹ Tấm lòng vàng giúp Thơ 30 triệu đồng nhé. Sáng hôm sau, một công ty tặng Thơ quả tim “mới” (đài thọ toàn bộ chi phí phẫu thuật) trị giá 50 triệu đồng. Bệnh viện phải thành lập một đội tiếp nhận quà, tiền của các nhà hảo tâm trong gần 1 tháng ròng. Thơ được chỉ định sang BV Tim Hà Nội mổ. Cửa phòng điều trị mới của Thơ lại có một cái bàn và một cái ban tiếp nhận tiền, quà của những người tử tế. Kết quả, tôi tự tin vỗ vai Thơ: “Bây giờ, giả sử cháu có 5 quả tim thì chú và các nhà hảo tâm cũng đủ tiền phẫu thuật cứu sống cả 5 quả cho cháu nhé”. Tổng số tiền quyên góp được là 350 triệu đồng (trong khi “sửa chữa” một quả tim của Thơ mất 50 triệu).

“Trái tim cho em” hay là trái tim không vô cảm cho tất cả mọi người

Ca mổ khó khăn và nghẹt thở, đích thân bác sỹ Nguyễn Văn Mão, Giám đốc Bệnh viện tim Hà Nội đứng “chủ trì”. Ơn trời nó đã thành công. Thơ hồi tỉnh chậm chạp, da em hồng lên qua từng ngày, nụ cười đã nở trên sự nứt nẻ khô hạn của cặp môi thiểu não của người bệnh tim nặng quá đó. Mỗi lần nhìn cô bé trắng trẻo bước vào tuổi 15 ấy, tôi lại nghĩ: lẽ ra cháu đã chết. Chúng ta có thiếu tiền đến mức vì không có 50 triệu đồng mà những cô bé, cậu bé như Thơ và còn thơ dại hơn Thơ phải bị bệnh viện trả về để chết không? Người ta sẵn sàng lát lại một cái vỉa hè bờ hồ nọ, khi gạch vữa còn đang tốt lắm, lát lại chỉ để cho nó đẹp thôi: số tiền bỏ ra đã là 50 tỷ đồng. 50 tỷ đồng ấy đủ để cứu sống được bao nhiêu cái quả tim cần 50 triệu đồng để được tiếp tục đập nhịp đập trái tim chưa kịp bước vào thời kỳ thiếu nữ như Thơ? Một ngày có bao nhiêu khu nghỉ dưỡng, bao nhiêu khách sạn và khu chung cư được tiếp tục xây và khởi công xây mới? Liệu chúng ta có nghĩ rằng cứu người là việc nên làm hơn, nên làm trước hơn so với những việc cũng đáng làm kia không? Tôi thắc mắc đến lẩn thẩn.

Dù gì thì chúng tôi cũng cứu được bé Thơ rồi. Bé trở về và tiếp tục đi học. Thằng Tự bị đuổi việc ở Hà Nội, nó về làng, dùng chút tiền chúng tôi gửi tiết kiệm cho anh em kiếm kế sinh nhai để mua vật tư nhôm kính làm nghề tại nhà. Thơ đi học, hái rau, nuôi lợn, chăm ao cá. Nhìn đàn lợn to lớn, trắng bạch, hùng hổ lao về phía cô chủ Nguyễn Thị Thơ đòi ăn cám; nhìn xô cám khổng lồ trên đôi tay đã vâm váp của cháu Thơ 18 tuổi, bất giác tôi thấy xúc động lạ kỳ. Không hiểu sao, bấy giờ, ở chuồng lợn ấy, tôi mới thật sự xúc động. Bởi Thơ đã có cuộc sống khác. Thơ đã biết làm ăn đích thực giữa cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ. Nó không còn là bệnh nhân rờ rẫm chỉ biết nặng nhọc ngồi và nằm. Hồi ấy, Thơ đã phải thở nặng nhọc như là thở nốt hơi thở này để trái tim vĩnh viễn… an nghỉ. Ngôi nhà khang trang sau tu tạo; cảnh thằng Tự có tiền của nhà hảo tâm để cưới vợ đẻ con rồi mở hiệu nhôm kính ở xóm Nghi Lộc; cảnh Thơ được cả nhà trường, cả huyện, cả xã thôn mở cuộc vận động quyên góp… - tất cả những điều đó chưa làm tôi xúc động bằng việc Thơ trưởng thành từng ngày kia. Thơ đã biết vừa đi học cấp 3, vừa lao động và kiếm sống như một người khỏe mạnh.

Bây giờ, Thơ đã cao lớn bằng tôi, đã không cho tôi gọi là “bé Thơ” nữa.
Còn hôm ấy, khi tôi lang thang ở hành lang bệnh viện tìm cách cứu Thơ, chợt gặp TS Đinh Thị Thu Hương, Phó Giám đốc Viện Tim mạch Quốc gia, hai chúng tôi đã rất buồn. 50 triệu đồng là số tiền quá lớn với ai đó, nhưng nó cũng không lớn tí nào với nhiều người, với sức mạnh của một dân tộc, đất nước Nó không lớn so với việc cứu mạng một cô bé cậu bé “đầu xanh có tội tình gì” kiểu như Thơ. “Những trường hợp bị bệnh tim được trả về quê để… chết, nhiều lắm, nhiều lắm”, giọng chị Hương trùng xuống như một tiếng rên. “Chúng tôi đã kêu gọi các nhà hảo tâm là Việt kiều, cả bạn bè tử tế của mình nữa, cả vận động cán bộ trong bệnh viện nữa, nhưng chỉ cứu được vài cháu thôi. Còn lại là trả về để chết. Tôi vẫn thường xem tivi, thấy người ta vận động hàng chục hàng trăm tỷ đồng cho người nghèo. Tiền ấy đi đâu mà không dùng để cứu những cháu bé chăm ngoan, học giỏi và cực cực nghèo khổ bi đát như Nguyễn Thị Thơ nhỉ?”, chị Hương rầu rĩ như rên rẩm. Tôi phân tích: có sổ hộ nghèo, mẹ tâm thần bỏ đi chết ở đâu đó, có sổ tâm thần hẳn hoi; bố 73 tuổi chết có bát nhang trên bàn thờ hẳn hoi. Nghèo và bệnh hiểm nghèo đến mức bò lê kéo càng ăn xin ở bệnh viện để hy vọng sống làm người như thế chưa đủ tiêu chuẩn “người nghèo” sao? Thế rồi chị Hương mơ mộng nói về một cái quỹ. Sao chúng ta không lập một cái quỹ, để cứu cho tất cả những bệnh nhân tim bẩm sinh mà tuổi còn trẻ con như bé Thơ. Các cháu cần phải được sống. Các cháu phải chết ở tuổi dưới 14 chỉ vì không có 40 - 50 triệu đồng sửa quả tim tật nguyền thì tàn nhẫn quá. Chúng ta có nghèo đến mức đó không nhỉ?

Sau này, tôi và TS Hương đều rất mừng khi biết tin ý tưởng của chị Hương nói với tôi hôm đó đã trở thành hiện thực, với việc Đài Truyền hình Việt Nam và Tập đoàn Viễn thông Quân đội phối hợp thành lập Quỹ “Trái tim cho em”, để tất cả những bé thơ dưới 14 tuổi của Việt Nam ta được xét duyệt mổ tim miễn phí. Không biết có phải sự tử tế của TS Hương có phép nhiệm màu nào đó thức tỉnh những người khác; hay là số phận như cổ tích của bé Nguyễn Thị Thơ đã mở con đường sống cho hàng trăm hàng ngàn trẻ em bị tim bẩm sinh khác của đất nước này? Tôi chưa có dịp nào tìm hiểu kỹ hơn về câu chuyện đó. Chỉ biết, có lần trở lại Sơn Công, Ứng Hòa, chứng kiến bé Thơ bộc phát chắp tay vái vái cảm ơn những người tử tế đã dường như cho em một kiếp sống khác bằng một trái tim khỏe mạnh mới, tôi đã nhận ra: chiến dịch sửa chữa trái tim tàn tật của Thơ đã thức tỉnh rất nhiều người. Cạnh nhà Thơ, có ông giáo Ngô Cường dạy ở chính mái trường Thơ theo học. Quá thưởng cảm cho số phận bị giời già cay nghiệt như Thơ, ông đã viết thư cho bạn bè, thư cho người thân ở nước ngoài để xin tiền cứu sống cô học trò chăm ngoan học giỏi. Thư lên cơ quan chức năng. Nhưng chờ mãi chưa thấy hồi âm, và ông ngậm ngùi nghĩ đến ngày cô học trò Nguyễn Thị Thơ của mình buộc phải chết. Thế rồi cuộc vận động của tôi và đồng nghiệp được xã hội hưởng ứng. Điều đó cơ hồ đã buộc xã, huyện, và nhiều ban ngành đoàn thể phải vào cuộc thăm hỏi, động viên, quà cáp. Bởi, nếu không có “động thái” nào, biết đâu họ sẽ bị ai đó so bì, trách móc, oán thán; cũng có thể, thấy người ở nghìn trùng xa xôi gửi tiền về cứu bé Thơ, thì người chung một xã một huyện mà không “nhón tay độ thế” họ cũng áy náy, băn khoăn lắm..

Thơ ơi, có phải các nhà hảo tâm giúp cháu chữa bệnh tim bẩm sinh thân tàn ma dại đó; để rồi cháu lại quay ra giúp nhiều người chữa trị căn bệnh vô cảm chăng? Có một ngọn lửa thương yêu đã thêm một lần được nhóm lên từ số phận đáng thắt lòng vì buồn rồi lại thắt lòng vì vui của bé Thơ. Tôi luôn nghĩ, vì Thơ, vì ý tưởng của TS Hương và vài người tử tế kiểu đó nữa mà chúng ta đã có một chương trình khó có thể nhân ái hơn như “Trái tim cho em”.

Đ.D.H
Kèm theo chùm ảnh

Tên file: 1 bo cua Tho; 13 me cua Tho: Bố và mẹ cháu Thơ đều đã ở trên… bàn thờ. Mẹ Thơ là bệnh nhân tâm thần, bỏ nhà đi biệt tích đã 5 năm.

Tên file: 1 be Tho khi an xin o benh vien, lan dau tien chung toi gap tai BV Tim Bach Mai; 1 be Tho ve nha sau ca phau thuat tim: Gia cảnh và gương mặt thiểu não vì bệnh tật hiểm nghèo của bé Thơ trong lần đầu gặp chúng tôi.

Các file ảnh: 1 be Tho lan dau tien nhan tien cua nha tai tro de phau thuat tim: Bé Thơ lần đầu tiên nhận tiền của nhà tài trợ (đợt 1).

Các file ảnh: 1 hai anh em Tho; 12 hai anh em Tho; 1t Be tho cho lonj an; 1 Be Tho cho lon an: Thơ hiện nay, với ngôi nhà mới, công việc mới, bé đang đi học cấp 3 với sức khỏe tốt.