My OperaRượu độc, ôi rượu độc
Saturday, October 6, 2012 4:52:25 PM
Thâm nhập những “bí mật chết người” ở làng rượu độc
Phóng sự của: Nhóm PV Tuổi trẻ Đời sống
Khuấy nước lã và cồn độc hại với nhau, ném thêm ít hương liệu rẻ tiền điêu trá vào, thế là thành rượu bán cho người ta nhâm nhi nhấp khà - tưởng như thanh tao và ngon nghẻ lắm. “Làng rượu cồn” Đại Lâm tồn tại đã 15 năm ròng, lúc cao điểm, mỗi ngày có nhiều nghìn lít rượu được ùn ùn chở bằng xe tải ra khỏi làng, đi khắp ngõ ngách Hà Nội, các tỉnh miền Bắc, tràn mãi vào tít Quảng Bình, Thừa Thiên Huế và phía Nam. Thùng phuy đựng rượu 300 lít một cái xếp lăn lóc, chi chít hai bên lối đi xuyên qua làng. Họ “chế biến rượu siêu tốc” ngay tại cổng nhà, ngay ven đường làng. Xe chở cồn công nghiệp về, hòa vào nước lã, khoắng lên là chở đi bán luôn. Công nghệ sản xuất rượu siêu tốc, siêu độc hại và siêu lợi nhuận. Ông Lai, Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa vừa mới nghỉ hưu, người đoạt giải nhì cuộc thi nấu rượu cấp quốc gia tổ chức ở Hà Nội, thở dài: số lượng rượu độc mà làng này làm ra, nó lớn đến mức, con số ấy “không thể đọc bằng mồm được nữa”. 15 năm qua, nó phải là hàng tỉ lít, nhà báo ạ.
Nhóm Phóng viên Tuổi trẻ Đời sống đã kỳ công xâm nhập vào thế giới “bí hiểm” và tai hại, tàn độc của “các nhóm người” sản xuất rượu rởm nửa bí mật nửa công khai thách thức dư luận và cơ quan chức năng này.
Bài 1:
Cồn công nghiệp “đốt chết” làng nấu rượu cổ truyền
Khi nghe chúng tôi nói về việc đem rượu “quái dị” được sản xuất ở xã nhà đi xét nghiệm xem “độc tố” thế nào, chủ tịch UBND xã Tam Đa - ông Nguyễn Văn Tôn - chỉ còn biết thủng thẳng: cồn công nghiệp khoắng lên với nước lã, thì độc hại dứt điểm rồi. Chả cần hiểu biết, chả cần xét nghiệm ai cũng biết là độc hại mà. Và, người dân ai cũng biết, cũng kể vanh vách công nghệ pha cồn với nước lã, hương liệu vào nhau để làm “rượu rởm” kia. Những kẻ giàu nứt đố đổ vách nhờ làm bậy bạ thứ rượu quái đản cho người ta uống khắp cả nước dường như cũng... biết “lỗi” của mình, nên họ giấu bí quyết rất tinh vi. Ai cũng nghe đồn có công nghệ làm rượu siêu tốc, siêu độc và siêu lợi nhuận. Song chẳng ai từng tận mắt chứng kiến và ghi nhận bằng chứng để “bắt tận tay day tận trán” được cả.
“Pháo đài” rượu rởm và những con mắt “cú vọ”
Xã Tam Đa (thuộc huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) có 12 nghìn dân, riêng “thủ phủ” của làng nấu rượu Đại Lâm đã có tới 4.000 người. Dân quá đông, sống chen chúc ven bờ sông Cầu. Dòng sông tràn ngập rác thải và nước thải từ các lò rượu, chuồng nuôi lợn truyền thống cùng hệ thống rượu nước lã pha cồn. “Cát tặc” hoạt động ầm ầm, bờ sông lở lói, tàu hút cát nổ đinh tai nhức óc. Cái bát nháo đó, ai ngờ lại là cơ sở để một số kẻ sấp mặt vì tiền sớm biến Đại Lâm trở thành “pháo đài” bất khả xâm nhập của các con phe rượu rởm.
Suốt những ngày chúng tôi lang thang dưới mọi “bộ dạng”, hóa trang để xâm nhập các lò rượu “giết người không dao”, đi đằng nào cũng bị dò xét, phát hiện. Nguyên Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Văn Lai thậm chí không dám tiếp chúng tôi, không dám đưa can rượu cho chúng tôi (dù trả tiền sòng phẳng) là bởi vì ông sợ các đám “cú vọ” nhìn thấy. Ông bảo, anh vào đến cống thối (cống điều tiết lũ ven sông Cầu quá ô nhiễm, xú uế quanh năm nồng nặc nên người dân gọi là Cống Thối), hay từ cổng ủy ban ra là bị “nó” theo dõi rồi. Xe lạ, người lạ đều bị đề phòng cao độ.
Quả thế, một bên là ruộng đồng, một bên là sông Cầu, làng Đại Lâm mọc trên con đê. Nhà có mặt tiền hướng ra mặt đê, mặt hậu thẳng xuống sông Cầu, vì thế nhà nào cũng dốc và có “hầm ngầm”. Các con ngõ thì bé đến mức hai xe máy khó bề tránh nhau. Đường ngõ dốc theo đúng nghĩa một cái sườn đê. Đường làng ở Đại Lâm thì kinh khủng những ổ voi ổ gà. Xe ô tô 5 chỗ đi là chạm gầm. Hang hốc, ổ gà xóc nảy đom đóm mắt. Đường xấu, chỉ có hai lối tiến vào làng từ hai đầu con đê sông Cầu, cho nên chả có một ai ập được vào làng bất ngờ mà không bị “cú vọ” theo dõi. Đại Lâm giống một con phố thẳng đuột với những ngõ nhỏ rêu phong hơn là một cái làng.
Đi ô tô hay xe máy, khách lạ đều không thể đỗ giữa đường làng mà hỏi dò hay chụp ảnh quay phim được. Dừng xe là tắc, bởi bốn bề là xe tải chở các phuy rượu, bom rượu, mỗi cái 200 - 300 lít. Muốn dừng thì phải gửi xe trong các gia đình có treo biển “trông xe ngày, đêm”. Nhò mặt ra là bạn bị phát hiện. Nhất là những người có dáng “cán bộ” một tí. Chúng tôi hỏi mua rượu cồn để làm mẫu đem về “xét nghiệm độc tố” mà vô cùng khó khăn. Bởi với ai, người ta cũng đề phòng. Mua có bạn, bán có phường. Chả ai tin có một kẻ lạ, tự dưng mua vài chục lít rượu cồn về để làm gì cả. Họ không bán. Dù ngay sau đó, xe tải của họ ghếch đuôi vào mé đường, cả nghìn lít rượu được khênh lên “đổ buôn” một lúc. Người trong khu vực không ai uống rượu “chế” ở Đại Lâm cả, nên họ nghiễm nhiên dùng xe tải trọng lớn đem đi bán nơi xa. Bán chủ yếu ở Hà Nội, đặc biệt mạn cầu Tó (xã Tả Thanh Oai – huyện Thanh Trì). “Bán tận các tỉnh phía Nam cũng có” - một gia đình kinh doanh xe tải chở rượu “độc” thuê ở Đại Lâm tiết lộ.
Tiếng than khóc của miền “Đại Lâm mỹ tửu”
Một cán bộ trạm y tế và một lãnh đạo xã xã Tam Đa khi làm việc với chúng tôi tại trụ sở của họ, cả hai cùng tiết lộ: trước dư luận quá bất bình về việc Đại Lâm có nhiều hộ sản xuất rượu độc hại, rởm rít, cán bộ địa phương cũng vài lần về lấy mẫu xét nghiệm xem thực hư nước lã pha cồn nó ra cái chất gì. Uống vào cơ thể người thì sẽ tác yêu tác quái ra sao! Nhưng bi kịch ở chỗ: đoàn cán bộ vừa ra khỏi ủy ban thì kẻ xấu làm rượu rởm đã biết tỏng. Họ bị theo dõi từ lúc xe hơi ghếch bánh vào đầu Cống Thối ven thành phố Bắc Ninh. Thế là mẫu rượu lấy về toàn nếp cái hoa vàng thứ thiệt, thơm ngon bổ dưỡng quá.
Ông Nguyễn Văn Lai, năm 2010 đương kim là Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, là người gốc làng Đại Lâm nổi tiếng và tai tiếng nhờ rượu, cũng là chủ hộ nấu rượu nếp cái hoa vàng nức tiếng trong khu vực. Tại triển lãm Vân Hồ ở Hà Nội, nhà nước tổ chức cuộc thi trình diễn nấu rượu các làng nghề truyền thống trong cả nước. Khênh nồi đồng, ống vòi vắt vẻo, củi lửa tưng bừng, ông Lai cùng cộng sự về Hà Nội đỏ lửa một phen. Rượu của ông được trao giải nhì toàn quốc. Đích thân ông đã đến tận nhà đồng chí Bí thư Thành ủy Hà Nội tặng một hũ rượu vào hàng mỹ tửu do mình chưng cất, nấu nướng theo phương pháp cổ truyền.
Nhưng, oái oăm thay, cũng chính hôm đó, Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng một phóng sự về thảm họa nước lã pha cồn công nghiệp biến thành rượu độc ở làng Đại Lâm. Phóng sự đó nói rất đích đáng và khách quan, nhưng nó là cái đúng với bọn làm rượu cồn. Còn người chân chỉ hạt bột và yêu nghề như ông, bỗng chốc bị tiếng oan. Nhiều người phỏng đoán, giới pha nước lã và cồn đem bán nó ghen với thành tích của ông Lai, nó sợ kế hoạch mở xưởng rượu cổ truyền tử tế của ông Lai thành hiện thực sẽ bóp chết lối làm ăn chụp giật của chúng. Chi tiết không một người Đại Lâm nào không nhớ này, cho thấy, những kẻ pha rượu cồn bậy bạ đã quá ma lanh, manh nha các dấu hiệu của “mafia” kia, chúng đã thao túng nhiều thứ, để tạo thành các lô cốt hàng rởm bất khả xâm phạm theo nhiều nghĩa. Giữa pháo đài kín đáo đó, các đại gia pha chế rượu độc cứ ung dung kiếm lời trên sự đau thương, chết chóc của nhiều triệu “ẩm khách” vô tội.
Các cụ già ở làng giải thích: từ thời thuộc Pháp, Đại Lâm có nghề nấu rượu. Người Pháp mở các lô (xưởng) rượu ở đây, nấu xong mang về Mẫu quốc, người nấu cũng không được uống. Sau này, trong lúc đói khát ăn cơm độn sắn, người ta không có gạo tẻ hay nếp cái hoa vàng để nấu rượu, mới bèn lấy thử cơm tẻ độn sắn trộn men bắc, rồi nấu rượu xem sao. Ai dè, uống thấy ngon, lại cho nhiều rượu hơn (so với gạo) trên một ký lô nguyên liệu sắn. Nghề rượu sắn ra đời như một thứ bản quyền quý báu của Đại Lâm, nó phát triển ầm ầm, quy mô “quốc gia”. Rượu chảy tràn theo sông Cầu, theo quốc lộ 1, quốc lộ 5 đi cả nước. Đó cũng là thời kỳ đường xá bị tàn phá khủng khiếp do các xe tải chở sắn gào rú mang nguyên liệu về cho làng rượu. Ô nhiễm môi trường cũng chưa bao giờ ác liệt đến thế. Vì mô hình “củ sắn con lợn”, nhà nào tiêu thụ hết càng nhiều tấn sắn, thì đồng nghĩa với quy mô chuồng trại nuôi lợn của họ càng lớn. Cả bã sắn, bã rượu, cả phân nước thải của các trang trại lợn đã đầu độc gần như chết đừ đừ dòng “sông Cầu nước chảy lơ thơ”.
Đến khi người Đại Lâm tìm ra phương pháp làm “rượu lối mới” (nước lã pha cồn công nghiệp!), thì nghề rượu sắn buộc phải cáo chung. Và đến lượt xe tải ùn ùn chở các phuy cồn lại kéo về làng, tiếp tục tàn phá đường xá. Đại Lâm là nơi tiêu thụ cồn công nghiệp nhiều nhất Việt Nam, bất kỳ ai ở làng cũng kể vanh vách về giá cả, công dụng, chủng loại của các loại cồn, từ cồn Quảng Ngãi (của nhà máy mía đường Quảng Ngãi), cồn Lam Sơn (của công ty mía đường Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa)… Cồn về, thì rượu lại xuất đi. Một xe cồn về thì tức là năm bảy xe rượu có tải trọng bằng ngần ấy xuất đi (sau khi pha nước lã). Thế là con đường độc đạo xuyên làng rượu lại càng bị băm nát hơn.
Từ chỗ hàng trăm hộ nấu rượu, thì bây giờ Đại Lâm chỉ còn hai ba chục gia đình còn đỏ lửa chưng cất rượu sắn, rượu gạo, hay nếp cái hoa vàng. Bởi làm rượu là công phu, nhiều bí kíp, đầu tắt mặt tối suốt đêm ngày, nhãng tay nhãng nghĩ là hỏng cả mẻ rượu. Trong khi đó, cánh làm rượu cồn đang thịnh phát, trong vài phút chế ra cả trăm lít rượu ào ào như nước… thải. Giá bán rượu cồn thì rẻ hơn nước suối đóng chai. Chỉ 7,5 nghìn đồng/ lít. Dĩ nhiên, rượu rởm bóp chết rượu thật. Không cần nhà xưởng, cứ lấy rệ đường làm chỗ tập kết thùng phuy 200-300 lít/ phuy. Cứ vần nó ra, cắm máy bơm xả nước lã vào miệng phuy, tống cồn, cho chất tạo bọt, khuấy đều, thả tí hương liệu rẻ mạt vào là xong. Gọi ô tô đến người ta tự tay khênh phuy lên thùng xe tải, tính tiền, làm chơi ăn thật!
Số gia đình, số lò nấu rượu giảm đi đến 9/10, nhưng số lượng rượu bán ra thị trường thì lại tăng vọt. Tăng đến mức, chỉ một số “đại lý” pha rượu thôi, không cần sắn bã, gạo nước, men rượu hay củi lửa chum vại nồi niêu gì, mà họ cứ bán rượu hàng nghìn lít mỗi ngày. Họ pha rượu bằng máy bơm công suất lớn, xả thẳng nước vào phuy cồn, đo “độ rượu” rồi bán ầm ầm. Rượu bán cho quán cơm bình dân, vỉa hè. Rượu đó pha hương nếp, pha thêm bột gạo cẩm gạo nếp ủ đường vào là thành rượu nếp quê, thêm “chất tạo hương” nữa là thành “rượu hương cốm mới”; thậm chí nhiều người còn nói nó được tống vào các chai rượu Tây đem “đổ buôn”. Thêm vài cái lá lẩu, hay ít thuốc bổ phế nữa là thành rượu dân tộc, rượu ngâm thuốc bắc “bổ thận tráng dương”. Nhiều người nghĩ, vào nhà hàng sang trọng, uống rượu đắt tiền ở nơi trịnh trọng thì sẽ thoát khỏi thảm cảnh cồn công nghiệp trộn nước lã thành đặc sản. Xin thưa, nghĩ như thế là nhầm. Các đại lý biết phù phép ở Đại Lâm có thể “chế” ra đủ thứ…
Cùng với sự thịnh phát đó là cảnh buồn: làng rượu cổ hàng trăm năm truyền thống bị khốn đốn. “Rượu cồn” Đại Lâm đốt chết làng mỹ tửu Đại Lâm xưa. Người già buồn bã thở than. Lớp trẻ mất nghề nấu rượu, bỏ ra thành phố, về thủ đô làm thuê, vào các khu công nghiệp bán sức lao động rẻ mạt. Làng quê hoang vắng. Tiếng xấu lan xa, sóng ngầm dậy lên trong các lò “rượu độc” chưa bao giờ nổi lửa, cũng không cần men, sắn, gạo.
Bài 2: Hóa trang điều tra các lò rượu tàn độc ven sông Cầu
Ông Nguyễn Văn Tôn, Chủ tịch UBND xã Tam Đa nói với PV TTĐS tại trụ sở xã:
“Cồn công nghiệp là để làm vào việc khác chứ không phải để… uống!”
PV: Thưa ông, làng mình làm rượu rởm đầu độc lương dân cả nước thế này, ông lại là người thôn Tam Đa. Có bao giờ ông thấy áy náy không?
Ông Tôn: Do nhu cầu sử dụng, mưu sinh nên xảy ra chuyện rượu thật – rượu giả như thế. Ai cũng nhìn thấy rõ nhưng không làm gì được. Nguyên nhân thì do cả một hệ thống, của cả xã hội, rồi đặc điểm địa phương, nó tự phát thôi chứ không phải do công ty hay xí nghiệp nào đứng ra sản xuất cả. Lại không có một thứ tiêu chuẩn nào của nhà nước cho người dân sản xuất rượu cả (?). Mấy ông cán bộ xã đến hỏi, kiểm tra thì người ta bảo nhà ông này làm được thì nhà tôi cũng làm được (rượu nước lã pha cồn công nghiệp). Để tôi kiếm sống chứ.
PV: Ông đã bao giờ nghe kết luận về việc cồn pha nước làm rượu sẽ độc hại chưa?
Ông Tôn: Cái đó không cần phải nghe, chúng tôi thấy rõ chứ, không thể bảo là cái cồn ấy, sản xuất thành rượu theo phương pháp ấy rồi uống mà tốt được. Không phân tích, không cần hiểu, chỉ cần nhìn theo góc độ thế này đã đủ thấy: cồn công nghiệp là để làm vào việc khác chứ không phải là để uống.
PV: Các ông có thống kê được số lượng rượu xuất ra của xã mình mỗi ngày hoặc mỗi tháng không?
Ông Tôn: Cái này thì khó lắm, trước đây làng nấu rượu sắn nhiều, bây giờ thì số lượng thống kê nó không chuẩn nữa. Ngày xưa bà con nấu rượu sắn nhưng đến giờ nghề làm rượu sắn mai một, rất hạn chế. Bây giờ, tôi đố nhà báo thấy nhà nào có vòi cần làm rượu mà còn miếng sắn để làm rượu đấy. Ngày xưa mô hình nổi tiếng “củ sắn con lợn” nhưng giờ sắn đem làm bánh kẹo, làm mì tôm đủ thứ khác rồi… Rượu gạo thì người ta làm phổ thông hơn, còn một số nhà là rượu cồn.
“Không có văn bản nào nói về việc không được mang cồn về địa phương để chế thành rượu cả”
PV: Ông có biết cồn công nghiệp đem làm rượu này người ta lấy hàng ở đâu?
Ông Tôn: Họ mua trong Hà Tĩnh, trong phía trong... ấy. Họ chuyển ra rất nhiều, còn chỗ của ông Hiển (nhà máy sản xuất cồn ở gần làng) thì không thể đủ cung cấp được.
PV: Theo ông biết, thì đã bao giờ có đoàn kiểm tra nào về lấy mẫu xét nghiệm rượu pha cồn chưa?
Ông Tôn: Chưa, từ ngày tôi làm Chủ tịch UBND xã thì chưa có. Trước đấy cũng có mấy đoàn về lấy nhưng rồi đi và chẳng thấy ai quay lại nói gì hoặc là có cái văn bản kết luận gì cả. Nếu là rượu này độc hại thì phải bằng mọi biện pháp ngăn chặn bà con lại chứ, ví dụ thế. Và cũng không có văn bản nào nói về việc không được mang cồn về địa phương để chế (với nước lã, hương liệu) thành rượu cả.
PV: Thưa ông, cồn pha nước làm rượu ở Đại Lâm này, người ta mua của nhà máy nào hay mua trôi nổi?
Ông Tôn: Chủ yếu là mua cồn trôi nổi, nó có một đại lý, lấy cồn ở trong ấy về, có thể qua đại lý cấp 1, cấp 2 phân phối cho bà con. Người thì 1 phuy 2 tạ, người thì vài phuy, những người buôn đi nơi khác thì mua nhiều phuy, họ chế ra rượu rồi mang đi. Không phải cồn đánh vec-ni làm tủ làm giường gỗ đâu. Vì cồn đánh vec-ni nó hôi. Còn đây là cồn công nghiệp, 90 độ.
Thâm nhập những “bí mật chết người” ở làng rượu độc
Phóng sự của: Nhóm PV
Bài 2: Hóa trang điều tra các lò rượu tàn độc ven sông Cầu
Ngay bìa làng, lập “nhà máy sản xuất cồn” phục vụ “chế” rượu !
Rượu nước lã pha cồn từng bị “sờ gáy” nhiều lần, nhưng các “pháo đài rượu độc” vẫn sống khỏe. Thế là nó biết tự củng cố sức mạnh sau mỗi lần chết hụt. Như từng kể ở bài trước, chúng tôi đã đóng vai nhiều giới người, lúc đàn ông, lúc đàn bà, lúc bệ rạc, lêch thếch, lúc sang trọng để tiếp cận các “lò rượu” không khói than, không sắn bã thóc gạo kia. Sự đề phòng cao độ của các chủ pha chế rượu cuối cùng đã bị bẻ gẫy, bởi chúng tôi đã nhận ra cái “gót chân Asin” này: có một sự phân chia “bè cánh” kịch liệt giữa những người bán rượu ở Đại Lâm.
Người nấu rượu cực khổ, lời lãi rất ít (nhiều khi chỉ lãi cái bỗng rượu để nuôi lợn), bỗng dưng lại bị bại hoại vì rượu pha cồn điêu trá. Nhiều người ly hương, mất nghề rượu, phải đi làm thuê làm mướn, con cái tứ tán phiêu bạt vì nạn. Nhiều người muốn làm rượu rởm cho xong, sấp mặt kiếm miếng ăn rồi kệ ai chết cứ chết, ai giàu cứ giàu. Nhưng sự thật là họ không có cách nào... “tha hóa” được, vì buôn có bạn, bán có phường. Phải thâm niên làm “rượu cồn” thì mới có đầu mối xuất hàng, mới được “vênh vang” đứng rìa đường hòa nước lã với cồn công nghiệp rồi chở bằng xe tải đi bán khắp… muôn phương. Họ tống nước ao, nước sông bẩn thỉu vào thùng phuy, đổ cồn, sục khí tạo bọt cùng hương liệu rẻ như bèo vào thành… mấy trăm lít rượu một lúc, và thu bộn tiền. Có cán bộ cay cú vì bị mang tiếng lãnh đạo làng rượu rởm. Có lãnh đạo xã là người gốc làng Đại Lâm, “phi nội tắc ngoại” (không anh em đằng nội thì cũng họ hàng đằng ngoại) với hầu hết những kẻ làm rượu giả, rượu rởm - họ ngại tiếp xúc với nhà báo, ngại nói ra sự thật.
Trước sự “chia rẽ” đó, chúng tôi đã cài máy ghi âm, bút và cúc áo có khả năng quay phim chụp ảnh, lúc là nhà báo, lúc vào vai sinh viên tìm hiểu làng nghề truyền thống, lúc là gã bán thịt chó lôi thôi luộm thuộm đi tìm mối mua rượu thật rẻ… Chúng tôi “hóa trang” để “điều tra”, phân tích những đắng lòng đang diễn ra ở Đại Lâm.
Dọc hai bên đường làng bụi bặm, nhà cửa tối tăm, xô xệch, nhiều nhà mặt hậu lấn ra lòng sông để tiện cho việc chất thải chuồng trại trút xuống. Hai bên rìa sông cơ man nào là rác rưởi. Bởi trong các làng nghề, thì có lẽ “nấu rượu, nuôi lợn” là thứ nghề gây mùi sặc sụa và xú uế nhất. Ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tỉnh Bắc Ninh thở dài chí lý: chúng tôi không thể cấp giấy chứng nhận VSATTP cho bất cứ hộ làm rượu nào ở Đại Lâm cả, vì môi trường ở đây bẩn thỉu, ô nhiễm một cách toàn diện! Dọc đường, bất kỳ người lạ nào đi qua cũng tròn mắt, thảng thốt trước sự có mặt của cơ man nào là những thùng phuy đựng rượu và đựng cồn công nghiệp.
(Đoạn này anh xem lại, vì cái Cống Thối thuộc Vạn An – thành phố Bắc Ninh. Đại Lâm thải thẳng mọi thứ xuống sông Cầu, không liên quan gì đến Cống Thối cả)
Giáp ranh với Đại Lâm là phường Vạn An – nơi có cống thối. Cách cống thối không xa là một cơ sở sản xuất cồn khá nổi tiếng của nhà ông H.N. Ông này xuất phát là công nhân xây dựng, vợ là giáo viên. Khoảng năm 1997, công thức nước lã pha cồn trộn chất tạo bọt và hóa chất độc hại tạo mùi ra đời rồi cứ thế phát triển, ngay lập tức vợ chồng H.N bập vào làm ăn lớn. Bà vợ thôi dạy học, ông chồng thôi làm nhà nước. Ngày ấy nhà họ là đại lý buôn bán rượu và cồn lớn vào bậc nhất.
Theo ông Lai, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, thì đó đích thị là thời kỳ mà Đại Lâm như con thú khổng lồ, phình bụng uống hết số cồn công nghiệp tồn dư của mấy cái nhà máy đường từ miền Bắc, qua Thanh Hóa hắt mãi vào miền Trung. Cồn chảy về Đại Lâm ào ào. Chủ tịch UBND xã Tam Đa, ông Nguyễn Văn Tôn thủng thẳng: nhà H.N làm gì cung cấp đủ cồn cho cái làng pha rượu từ nước lã này. Cồn trôi nổi khắp nơi là chủ yếu chứ, chia cho đại lý cấp một rồi cấp hai…
Không sản xuất đủ cồn để bán, nhưng sự “thức thời” cũng đủ để ông bà chủ này giàu nứt đố đổ vách. Từ chỗ nấu rượu, nhảy buôn rượu rồi pha rượu “công nghệ mới” độc hại. Khi thấy cồn chở tận Quảng Ngãi về làng, tốn kém, mất thời gian, họ thành lập “xí nghiệp” sản xuất cồn ở ngay làng bên. Phục vụ mình, phục vụ cả làng, hết làng này, sang tận làng khác. Nghe nói, gần đây họ còn thành lập cả nhà máy sản xuất rượu ở khu công nghiệp của huyện.
Không cần “nổi lửa”, vẫn có hàng nghìn lít “rượu quê” mỗi ngày
Ông A, ngoài năm mươi tuổi, có nhiều năm dùng xe tải nhà mình chở rượu nước lã pha cồn thuê cho các “đại lý” từ Đại Lâm đi Cầu Tó (Hà Nội), Hải Dương, Thanh Hóa, Nghệ An, tiết lộ: tôi là người chở thuê, thì cái gì quốc cấm tôi mới từ chối. Chứ chở rượu hay chở lợn gà, tôi đi hết. Cứ lái cẩn thận, xuống Hà Nội, vào cái làng ở cầu Tó - cả làng buôn miến dong và buôn rượu rởm - nhanh nhanh chóng chóng, người ta bảo “vần” các phuy rượu, các săm rượu to như con trâu đến nhà nào thì tôi vần. “Nhưng, đem thứ rượu quá độc hại đó đi bán. Tôi xin thề là tận mắt tôi chứng kiến nó lấy nước ao bơm vào phuy, trộn với cồn công nghiệp bảo tôi chở đem đi bán buôn. Nó pha cồn thơm còn đỡ. Chứ nó pha cồn hôi độc lắm, thấy rượu hôi, nó đổ thêm tí vani thơm thơm vẫn nấu chè đỗ , đồ xôi vào là xong. Tôi áy náy lắm, thấy mình thật độc ác. Rượu ấy người ta uống vào, đứa khỏe không chết ngay đâu, vì nó có sức để chống chọi. Chứ người yếu mà nã vào thì… hại âm hại dương, ốm đau bệnh tật dai dẳng”, ông A nhấn mạnh. Vợ chồng ông bí mật chỉ cho chúng tôi nhà nào nấu rượu chân chính, bằng sắn, hoặc nếp cái hoa vàng. Nhà nào “pha rượu” bằng cồn hôi, cồn công nghiệp đem đổ buôn. Bà cũng giúp chúng tôi mua mẫu cồn pha rượu ở Đại Lâm đi xét nghiệm.
Quan sát bình thường đã thấy bi hài: rượu “pha” thì không đỏ lửa, không than, không củi, không sắn bã gạo. Không cần bếp, mỗi ngày họ vẫn “nấu” được hàng nghìn lít “rượu quê”. Họ xếp đầy những cái thùng phuy trước cửa. Cùng lắm, họ “tế nhị” giấu trong những cái kho có cửa sắt chổng thẳng ra trục đường chính của làng. Vì làm như thế cho tiện lợi. Trước đây họ đựng rượu vào săm ô tô loại cực lớn, khoét chỗ van của săm ra, làm một cái nắp an toàn, đổ nước lã và cồn vào đó, rồi nhảy lên giẫm đạp cho cồn (hoặc viên thuốc nhỏ xíu của Trung Quốc) hòa đều với nước ao nước sông, kèm thêm ít rượu sắn nữa cho dậy mùi, thế là thành săm rượu lớn một hai trăm lít.
Sau này thấy cái săm bất tiện. Họ chuyển sang dùng toàn bộ thùng phuy. Thường là phuy màu xanh có dung tích 200 đến 300 lít/ cái. Phuy này chở cồn công nghiệp 90 - 97 độ từ nhà máy cồn đầu làng, hoặc từ Quảng Ngãi, Thanh Hóa ra Đại Lâm. Họ cứ để cồn ở ven đường, ria tường các nhà pha chế rượu, nhà nào rộng, có cửa xếp thì vần vào trong, kéo cửa, khóa lại. Rồi họ đổ nước lã, đổ hương liệu, chất tạo bọt vào ngay cái thùng phuy trước cửa nhà, họ chế cồn vào ngay tại đó. Bởi không ai đủ sức khênh các thùng đó đi, mà cũng không khênh đi làm gì cho nhọc sức, tốn công. Lý do là: người làng thì ai cũng biết “trò ma tịt” làm rượu độc. Người ngoài thì không tiếp cận được mà ngó nghiêng, không mua được về mà “xét nghiệm” hay nghiên cứu. Cán bộ VSATTP còn bị hăm dọa đuổi khỏi hiện trường. Nhìn thì có vẻ nửa công khai, nửa bí mật, nhưng về bản chất đó là sự bí mật hết sức tinh vi và đầy vẻ thách thức của các “đại lý rượu cồn”.
Tóm lại, đi xuyên qua làng Đại Lâm, cứ cổng nhà nào có các phuy xanh khổng lồ, xếp hàng dài, thì đích thị nhà đó có pha rượu từ cồn. Mô hình này chúng tôi cũng gặp lại ở một làng mạn cầu T., huyện Thanh Trì, Hà Nội - làng này mua rượu từ Đại Lâm về rồi “đong” đi bán lẻ khắp Hà Nội. Bà con rỉ tai: chả nhà nào nấu rượu sắn, rượu gạo mà lại đựng vào phuy cả. Vì họ nấu cả ngày được hơn chục lít, họ đem bán cho người sử dụng, mỗi lần vài lít là nhiều, nhà nào có đám cưới xin ma chay, lấy đến 50 lít là hết cỡ. Cũng không ai để vào phuy vứt ra lề đường như thế cả.
Theo tìm hiểu của nhóm PV TTĐS, qua xác nhận của ông Chủ tịch UBND xã Tam Đa, chúng tôi lên danh sách vài nhà “pha” rượu cồn, gồm: nhà Hạnh A., nhà Lai H., Bắc H., Ban H., Phương D,… Bà con kể vanh vách từng nhà, sự nhẫn tâm của từng đại lý trong việc làm rượu “siêu độc hại” đem đi bán ào ào, bán từng xe tải nghìn lít mỗi lần.
Nước lã + cồn + hóa chất = đổ trực tiếp vào miệng “ẩm khách”
Chúng tôi đóng vai một nhóm khách du lịch tìm mua rượu và hỏi đường đi sang Vân Hà (rượu làng Vân Nổi tiếng, thuộc huyện Việt Yên – Bắc Giang). Gửi xe ở nhà ông Kiểu. Cài sẵn thiết bị ghi âm, ghi hình, chúng tôi đến nhiều nhà hỏi mua rượu, vào thăm bếp của họ, xem mô hình “củ sắn con lợn”. Cách nhà anh Kiểu chừng 50m, sau nhiều giờ giấu diếm, dò la, một đại lý “rượu cồn” khét tiếng đã tiến hành pha chế nước lã với cồn để kịp mối hàng. “Người ta đã gọi điện, xe tải sắp đến nơi” (một người hàng xóm tiết lộ). Chúng tôi đi ô tô, đi xe máy, rồi đi bộ túc tắc, chia thành nhiều nhóm tiếp cận. Đến gần là họ bỏ vào nhà. Hỏi mua rượu uống thử, họ bảo nhà tôi không bán rượu, cũng không thèm nói chuyện, chỉ có sự cáu bẳn và nét mặt đầy giận dữ. Nhiều nhà lấy rượu cồn đổ vào ang, chĩnh, vại sành ra vẻ như ta đây bán rượu nếp nấu lò truyền thống…
Cuối cùng, trong vai người hỏi đường ra bến đò để sang làng Vân, chúng tôi đã được hai phụ nữ tiến hành pha rượu tiếp chuyện. Hình ảnh từ camera rất gần và hình ảnh từ các bức ảnh “zoom” từ rất xa lại cho thấy: công nghệ sản xuất rượu từ cồn công nghiệp cực nhanh, cực độc hại và rẻ tiền. Sau đó, trong vai người đi mua rượu mẫu về bỏ mối cho các đại lý ở làng sinh viên Hà Nội, chúng tôi cũng tiếp cận được với những người dân trực tiếp pha rượu từ cồn đem bán buôn, theo đó, công thức pha rượu như sau:
Chỉ cần cái “cờ lê” to hơn cái chén uống trà một chút. Hai người đàn bà phốp phápngoắc vào vào nắp phuy cồn công nghiệp 300 lít. Sau vài vòng xoay ngược chiều kim đồng hồ, nắp mở. Hơi cồn 90 độ bay nồng nặc không gian.Tiếp đó, họ thay nhau dùng các ống tuy ô bằng nhựa dài khoảng 2m, màu trắng ngà thả vào các phuy cồn, hút cồn từ phuy này sang phuy khác. Nước lã cũng được hút theo máy bơm, đi dọc ống nhựa từ trong nhà ra khu “chế biến rượu”.
Việc hút cồn ra khỏi phuy khổng lồ, được thực hiện khá đơn giản, thuần thục và… rợn người. Chỉ một tia lửa nhỏ, phuy cồn có thể gây cháy giống như một phuy xăng! Tuy nhiên, người đàn bà thò dây tuy ô khổng lồ vào phuy cồn, bà ta nghiêng một phuy rỗng khác, để nó nằm ngang trên mặt đất, miệng phuy tiếp xúc với mặt đường làng. Rồi bà ta ngậm miệng vào ống tuy ô, hút “chụt” một cái, khạc nhổ phì phì một chút, thế là cồn từ từ chảy ở bên phuy đứng sang phuy nằm. Khi nó đã chảy ồ ồ, bà ta dựng nốt phuy đang nằm dậy. Theo nguyên tắc bình thông nhau, cồn cứ thế chảy. Vì phuy quá lớn, miệng phuy lại chỉ bé bằng cái miệng bình xăng xe máy, nên bà ta phải dùng một cái gậy gỗ xám cũ, vót nhẵn, chuyên dùng để đo mực nước, mực cồn trong các phuy. Khi nước lã, cồn được chuyên từ phuy nọ sang phuy kia, những thợ pha rượu liên tiếp dùng cây gậy gỗ thọc sâu vào mỗi phuy. Thọc vào phuy, khi nghe tiếng “kịch” chạm đáy phuy, cây gậy gỗ sẽ bị ngấm nước hoặc cồn vào phần ngập trong dung dịch nước - cồn. Chỗ ngập của cây gậy sẽ bị nhuộm màu đen sẫm. Căn cứ vào ngấn nước đó, họ sẽ biết phuy cồn đã đầy đến đâu, phuy nước đã vơi đến đâu.
Ví dụ: phuy cồn 300 lít. Họ phải rút 100 lít ra, đổ nó vào phuy rỗng khác. Khi đã có 100 lít cồn ở phuy có dung tích 300 lít rồi. Họ chỉ việc tống thêm 200 lít nước máy hoặc nước ao nữa vào cái phuy có sẵn 100 lít cồn đó, thế là có một “bom” rượu 300 lít đem bán. Tất nhiên, trước khi đi bán nên thọc gậy vào khuấy một chút lấy lệ, gọi là “lương tâm và uy tín” của “đại lý rượu quê”. Khuấy nhằm mục đích hòa trộn giữa cồn và nước, nhớ phải bỏ thêm chút hương liệu thơm thơm cho giống mùi rượu. Để tăng độ giống rượu quê của phuy rượu 300 lít vừa tức tốc ra lò bằng công nghệ “chết người” kia, người ta thường mua thêm chút rượu sắn, thả vào đó gọi là tạo mùi! Thêm tí chất tạo bọt. Các chất “tạo mùi”, tạo bọt này thì không cần khuấy, bởi “rượu độc” không ai bán ở làng, càng không bán cho người Bắc Ninh uống. Nên, nhất định phải cho lên xe tải đổ buôn ở nơi xa xôi, thì dọc đường đi tự sự lắc lư dặm dài kia, nó sẽ là cái máy khuấy tốt nhất cho phuy “đặc sản rượu quê” khổng lồ và… rách trời rơi xuống!
Trong vai những người buôn rượu đi tìm mối hàng, chúng tôi được một bà chủ đưa vào tận hang ổ pha chế rượu độc của mình. Chị khoe, rượu nhà chị cứ vài tấn đi Hà Nội, Hải Dương, ùn ùn. Chị cần giữ uy tín, chị khuyên chúng tôi không nên mua cồn về pha, vì như thế nhọc sức mà dễ mất “thương hiệu” lắm. “Cứ để chị pha, rồi gọi điện thoại chị chở đi cho. Chị chỉ lấy công làm lãi thôi. Đổ nước lã vào khuấy với cồn để làm rượu thì… vất vả lắm (?!)”. Cái khó nhất, cần phải có máy móc hẳn hoi, đó là đo độ của rượu sau khi pha chế. Chị ta dùng một cái máy bé xíu, đặt trong một ống tre cũ kỹ. Hòa nước lã với cồn xong, múc thứ “rượu” đó ra, nhúng ống tre và máy đo độ rượu vào. Máy có hai thông số, thứ nhất là độ của rượu, thứ hai là độ nóng lạnh của cồn. Rượu này là 45 độ, độ nóng lạnh của cồn là 22. Giải thích rất loằng ngoằng, tóm lại rượu như vừa đo là 8 nghìn đồng một lít. Bà chủ ra giá và hứa còn “để cửa” cho khách kiếm ăn. Ý là còn giảm giá nếu mua nhiều và dần dà là mối hàng quen. Một người am hiểu nói nhỏ với chúng tôi: về Hà Nội, em còn pha nước lã vào nữa chứ, pha thành rượu hương cốm, rượu cẩm, rượu thuốc nữa chứ, cứ là lãi mẹ lãi con đủ đường.
Khi chúng tôi về điều tra ở khu vực Cầu Tó (Thanh Trì, Hà Nội), đã chứng kiến cảnh các bà buôn rượu (“ăn hàng” từ Đại Lâm) trình diễn đủ chiêu pha rượu cồn, tống hóa chất vào làm rượu cốm, rượu cẩm, rượu thuốc với các mánh khóe rợn người!
Bài 3: Lật tẩy các “nanh vuốt” đầu độc nhiều triệu người của rượu cồn
Bây giờ, người uống rượu ở Hà Nội, hầu hết là uống… cồn!
Trò chuyện với PV TTĐS, ông ông Nguyễn Văn Lai - nguyên là Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa (xem ảnh) - chuyên gia nấu rượu từng đoạt giải nhì cuộc thi cấp quốc gia dành cho các làng nghề truyền thống nấu rượu (tổ chức tại Triển lãm Vân Hồ, Hà Nội) - cho biết:
“Làng rượu Đại Lâm nổi tiếng từ thời thuộc Pháp, nấu rượu cho Tây mang về Mẫu quốc và xuất đi các nước. Khoảng năm 1997, từ khi có cồn, của nhà máy sản xuất cồn trong Lam Sơn (Thanh Hóa), trong Quảng Ngãi, bên Việt Trì (tỉnh Phú Thọ)... Cồn ấy nó làm cho mất làng nghề nấu rượu truyền thống của chúng tôi. Cái cồn nướng mực ấy. Cứ cốc cồn với cốc nước đổ vào nhau là thành rượu. Cái cồn này giờ nhà nước mình không cấm. Trong cồn có cồn thơm, cồn hôi, cồn gạo nếp, cồn sắn, cồn mía đường. Thịnh hành nhất là cồn mía đường. Thời kỳ 1996, 1997 ở đây tiêu thụ rất nhiều cồn tồn kho cho Nhà máy đường Lam Sơn trong Thanh Hóa.
Giả dụ, ngay lúc này, tôi mà có pha rượu cho các anh uống uống thì các anh cũng chẳng biết là mình đang uống cồn! Bây giờ ở Hà Nội, ngoài những ông uống rượu Tây ra thì tôi không dám chắc ra, còn thì hầu hết là… uống cồn. Cả những cái phuy vừa nãy các anh chụp cũng toàn là rượu cồn hết. Thích pha thêm hương liệu thì pha, còn chả pha thì thôi.
Thâm nhập những “bí mật chết người” ở làng rượu độc
Phóng sự của: Nguyễn Tâm và Minh Đức
Bài 3:
Lật tẩy các “nanh vuốt rượu cồn” đã nhiều năm đầu độc người tiêu dùng
Về Hà Nội, rượu cồn lại được pha thêm nước lã và hóa chất lần nữa!
Để hàng nhiều triệt lít rượu cồn, suốt 15 năm qua tỏa từ Đại Lâm đi cả nước được, người ta phải tạo nanh vuốt cho đường dây của mình. Đó là hệ thống phân phối, chuyên chở, hệ thống đại lý ở các nơi nhằm pha chế “biến hóa” rượu cồn thành rượu thuốc, rượu nếp, rượu cẩm, rượu quê, rượu nút lá chuối, rượu cuốc lủi... Và, nhóm PV TTĐS tiếp tục điều tra từ những người tham gia chở các phuy rượu cồn từ Đại Lâm tỏa đi các tỉnh tiêu thụ. Chúng tôi có mặt ở gần khu vực Cầu Tó, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội. Tham gia chở rượu trong những phuy khổng lồ về làng này, hầu hết mang biển số 99 (biển số tỉnh Bắc Ninh)… Từ các đại lý ở Thanh Trì này, người ta tiếp tục pha chế các kiểu, trước khi bán nó cho những người đi giao rượu tại các đại lý nhỏ hơn, hoặc các quán ăn nhà hàng lớn.
Trong vai người tổ chức hệ thống quán ăn ở một khu vực có nhiều trường Đại học, muốn mua rượu rẻ để bán cho người bình dân, chúng tôi tiếp cận với bà Là Lê Thị H., nhà ở đường chợ Tó. Bà này cho biết: Nhà bà B. - Vinh, nhà Lai bán rượu phuy từ Đại Lâm đấy. Nhà Lai nó không nấu, nhà nó buôn thôi, nhà B. - Vinh thì có bán cả rượu nấu, cả rượu Bắc Ninh (Đại Lâm) - toàn rượu cồn đấy, lấy ở Đại Lâm với làng Vân. Dân Hà Nội mình toàn uống thứ rượu này. Ngày trước đóng về đây nhiều lắm, giờ đã bớt đi rồi. Dân ở đây (khu vực bà Lê Thị H. sinh sống) người ta không uống đâu, toàn uống rượu nấu thôi”. Suốt quá trình điều tra, đi đâu chúng tôi cũng được nghe câu nói đầy “thông minh” đó của người dân, của người buôn, của cả ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) tỉnh Bắc Ninh, rằng: quê tôi, tỉnh tôi biết rượu pha cồn là độc hại rồi, không uống đâu. Bán cho người ta uống thôi!
Bà Lê Thị H. nói tiếp: “Rượu pha từ cồn ấy rẻ lắm, chở về đến đây rồi mà cũng chỉ 9 - 10 nghìn đồng một 1 lít thôi, nhiều loại lắm, bây giờ còn đắt đấy chứ trước chỉ 2 - 3 nghìn/ lít thôi. Xe 99… chở về đây, lúc nào hết rượu thì cứ gọi điện, rồi người ta lại chở ô tô sang. Trước nhiều nhà buôn rượu ắm. Giờ chỉ còn độ chục nhà thôi. Rượu đóng chai nửa lít một, có màu mà bán ở các quán ăn ấy, rượu đấy cũng toàn cồn. Hà Nội mà mua rượu, nhiều khi đưa rượu xịn người ta lại kêu là rởm, mà đưa rượu rởm người ta lại cứ khen là rượu ngon, rượu xịn. Nhà bác B. – V. người lớn, làm ăn đứng đắn. Chứ nhà L. chao chát, ghê gớm lắm, con vợ nó cũng kinh lắm, đong rượu rồi mà không mua thì không được, nhà nó, người ta đưa rượu cồn đến rồi nó còn tiếp tục pha thêm nước lã vào ấy chứ.
Rượu cẩm, rượu nếp, rượu cốm, rượu thuốc… pha từ “cồn” và hóa chất hết
Khi đã tin tưởng mối bán buôn rượu pha cồn Đại Lâm, một chủ đại lý rượu cồn ở Thanh Trì đã cho chúng tôi vào xem các công đoạn, các nhà kho “nanh vuốt” rượu rởm của mình. Ông chồng tên T, bà vợ tên L. Sau đây là cuộc đối thoại của chúng tôi với bà chủ đại lý:
- Nhà cô buôn rượu ạ? Cháu đi tìm mối hàng nhập rượu bán quán.
- Ừ đây, rượu đây, thế muốn mua loại nào, loại nào cũng có.
- Cháu muốn mua rượu rẻ để về bán mới có lãi?
- Đây, rượu Đại Lâm (Bắc Ninh) đây. Lấy kiểu như thế nào, rượu trắng hay rượu nếp? Loại 10, 12 hay 14 nghìn đồng một lít? 14 nghìn là rượu 45 độ, 12 nghìn đồng thì chỉ 40 độ thôi.
- Cô lấy nhà ai bên Đại Lâm?
- Ai đi lấy mà biết được, người ta mang sang đây người ta đổ cả xe tải ấy chứ.
- Nhưng cô lấy thì cô phải biết là lấy của nhà ai chứ?
- Cứ gọi điện thì người ta đánh ô tô chở sang. Một chủ to bên đấy người ta “đổ hàng”... (PV: tất cả các đại lý đều giấu mối hàng, vì họ sợ chúng tôi bỏ họ mà về thẳng Đại Lâm nhập rượu).
- Cho cháu xem rượu 12 nghìn đồng một lít?
- Mày biết nếm không? Tao đi buôn hàng bao nhiêu năm còn đếch biết rượu nào với rượu nào nữa ấy chứ.
- Cô cứ cho cháu ngửi cái xem nào. Cháu đoán trăm phần trăm đây là rượu cồn.
- Chuẩn chuẩn rượu cồn. Này, rượu gạo xịn ở đây 35 nghìn 1 lít cơ nhá. Mười mấy nghìn thì chỉ có rượu (cồn) này thôi chứ.
- Chả giấu gì cô, cháu có bốn cái nhà hàng ăn!
- Thế mày có lấy nhiều không? Thế mày làm cả rượu thuốc rượu thiếc, rồi rượu nếp, rượu hương cốm, rượu cẩm rượu kiếc nữa, đặt ở đây làm luôn cho.
- Thế rượu cẩm cô làm kiểu gì ạ?
- Rượu cẩm nhá, thổi gạo làm nếp cẩm, ngâm rữa, chắt ra rồi chế vào rượu này mà bán chứ còn gì nữa. Thế nó mới lãi. Hôm trước nhà cô mang rượu gạo 35 nghìn đồng một lít ra bán, khách nó toàn chê. Cứ rượu cồn trộn tí nếp cẩm nó lại khen!
- Cô còn loại nào hay hay nữa không ạ?
- Mày muốn ngọt thì mày cho thêm tí đường vào là xong chứ có đếch gì đâu. Cho một tí đường là nó ngọt luôn.
- Mối trước mà cháu lấy nó thơm, có mùi như là mùi hương cốm cơ.
- Thì đây, cho một tí dung dịch mùi cốm này vào. Đây này, cho một giọt vào. Cho nó ngửi xem đúng có thơm không (bà này lấy một cái hóa chất mùi cốm ra thả vào rượu trước mặt chúng tôi, máy bí mật của chúng tôi đã ghi hình được cảnh này – PV). Mày bán hàng ăn hay mày ngâm rượu gì?
- Dạ, cháu chả biết ngâm.
- Thôi mày không biết làm đâu, cứ cần rượu cẩm hay rượu thuốc loại gì thì để đấy nhà cô làm cho. Giá nếp cẩm, pha từ rượu cồn này ra, thì tía nó cao lên một tí, là 15 nghìn đồng một lít. Số điện thoại nhà cô đây, xóm Đ., xã HH, điện thoại: 0436.888.3…
Nước mắt của người có lương tâm ở Đại Lâm
Suốt 15 năm qua, lúc vào vụ Tết, lễ, hay cái mùa nhà máy sản xuất cồn nó tồn đọng sản phẩm, thì làng Đại Lâm náo nức cảnh pha chế rượu cồn siêu tốc, bằng nước lã và hóa chất “bí ẩn”. Nếu mỗi ngày tính bằng nghìn lít ra khỏi làng nấu rượu không nổi lửa, thì thử hỏi bao nhiêu triệu, bao nhiêu tỷ lít rượu đã tung hoành, tác yêu tác quái trong xã hội Việt Nam suốt 15 năm qua? Thử hỏi, đến giờ phút này, sau 15 năm, cơ quan hữu trách tỉnh Bắc Ninh vẫn chưa một lần lấy mẫu cồn, mẫu rượu tai tiếng đó đi xét nghiệm để kết luận “độc hay không độc”, thì ai sẽ cứu lương dân khỏi thảm họa uống hóa chất độc hại vào người rồi cùng hẹn nhau ở bệnh viện ung thư?
Tại làng Đại Lâm, trong vai một chuyên gia nghiên cứu về lịch sử làng rượu cổ truyền, chúng tôi có cuộc trò chuyện với nhiều bô lão đã nhiều năm nấu rượu sắn, rượu nếp cái hoa vàng phục vụ ẩm khách muôn phương. Giờ rượu cồn tác yêu tác quái, các cụ mất nghề. Cụ Nguyễn Văn Viễn, 75 tuổi, vừa bị ngã rất đau, phải nằm nói chuyện với chúng tôi. Cụ đau da thịt một, thì lòng tê tái mười phần, bởi “chúng nó pha cồn công nghiệp vào, bán 8 nghìn đồng một lít “toàn nước lã” thế, thì rượu gạo mấy chục nghìn một lít của chúng tôi làm sao mà “địch” nổi”. “Các đại lý ở làng bây giờ đa số dùng cồn công nghiệp pha với nước lã bán. Họ dùng cồn thực phẩm thì còn đỡ tai hại, đằng này đa số là cồn công nghiệp anh ạ”, cụ Viễn thở dài. Xóm làng bây giờ xơ xác, tiền trăm tiền triệu dồn hết vào cho mấy đại lý pha nước lã với cồn công nghiệp mà bán, làng rượu cổ hiu hắt mất nghề. “Thanh niên đi làm thuê ngoài công ty xí nghiệp. Tiếng là lương 3 triệu đồng/tháng. Nhưng tính ra rất khổ, chi phí đi lại ăn ở nữa là hết. Ở nhà nấu rượu, thu 3 triệu một tháng, mỗi ngày 1 trăm nghìn đồng. Nhưng còn lãi thêm 1 trăm nghìn đồng bã bỗng đem ra nuôi lợn nữa. Mô hình củ sắn con lợn cứu dân làng là vì thế. Giờ thì mất hết rồi”, cụ Viễn thều thào cất giọng xa vắng.
Cụ Nguyễn Văn Thủy, 70 tuổi tâm sự: “Rượu pha từ cồn ở làng này. Cứ nói nôm na là rượu rởm. Chả cần kỹ thuật gì, cứ dùng nước giếng khoan, lọc qua tí cát tí than là xả vào với cồn: thành rượu. Một phuy 300 lít, thế là có bạc triệu. Dân lành chúng tôi, nấu được vài chục lít rượu gạo, phải uy tín lắm, tiếp thị lắm mới bán được cho đám ma đám cưới nhà ai đó. Chứ người ta làm rượu cồn, pha ra phuy nào là ô tô ùn ùn chở đi phuy đó ngay!”. Ông Thủy mơ màng nhớ về cái thời làm rượu men Bắc chân chỉ hạt bột, “con lợn bấy giờ ăn bã rượu quê, da dẻ nó cũng hồng hào, trông thích lắm”. Ông Vũ Đình Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Đa cho biết: trước việc rượu cồn làm tai tiếng và mai một nghề nấu rượu truyền thống ở xã, nhiều lần bà con đã kiến nghị trong các cuộc họp hội đồng, tiếp xúc cử tri, là làm sao dẹp rượu cồn đi để bảo vệ làng nghề. Nhưng khó lắm. Nó là cả một hệ thống. Mà nhà nước cũng không có văn bản nào cấm làng Đại Lâm pha cồn vào nước lã thành rượu đem bán cả. Đau đớn nhất có lẽ là thảm cảnh của ông Nguyễn Văn Lai, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, vừa được trao giải nhì cuộc thi nấu rượu tổ chức tại Hà Nội thì dư luận ầm ĩ chuyện cả làng Đại Lâm của ông pha cồn với nước lã thành rượu bán tùm lum. Dự án làm khu vực sản xuất rượu nếp, rượu gạo đình đám của ông Lai phút chốc tan tanh vì tiếng xấu do người khác gây nên. Đặc biệt, bấy giờ, ông Lai đã phải về xã nhà, làm văn bản, cam kết mình đã nấu rượu gạo nếp cái hoa vàng, nhờ Chủ tịch UBND xã đóng dấu xác nhận vào để gửi ban tổ chức cuộc thi thì họ mới dám… trao giải! Đấy, ông Lai và nhiều người lương thiện đã phải “tự bảo vệ” thanh danh cho mình trước thảm họa rượu cồn như thế.
Nếu cấm ở Đại Lâm, con buôn sẽ mang công thức nước lã pha cồn đi nơi khác… làm ăn!
Chủ tịch UBND xã Tam Đa, ông Nguyễn Văn Tôn rất có lý: nếu rượu cồn độc hại, xin nhà nước hãy có công văn, chỉ thị cấm tiệt việc pha cồn công nghiệp với nước lã đem bán đi. Có “giấy trắng mực đen”, xã sẽ tổ chức cấm ngay. Chứ như hiện nay, giả dụ xã đến nhắc nhở, người ta sẽ bảo nhà A làm được thì nhà B tôi cũng làm được chứ.
Đặc biệt, ông Tôn cũng mở ngoặc: công thức nước lã pha cồn, nhiều nơi cũng biết, chứ chả riêng gì Đại Lâm biết. Cấm ở làng này, làng khác nó vẫn làm, hoặc người làng này đem công thức hóa chất, cồn công nghiệp và nước lã làm rượu sang làng khác, khu vực khác để làm. Thế nghĩa là, cấm Đại Lâm pha rượu, thì rượu loại này sẽ được pha ở nơi khác. Cấm thế nào được. Ông Lai dùng hình ảnh ví von: trâu bò đánh nhau ruồi muỗi nó trục lợi à. Làng này không pha, làng khác nó pha thì người tiêu dùng vẫn bị đầu độc. “Trừ khi có văn bản từ Thủ tướng Chính phủ, quy trách nhiệm quản lý cho Chủ tịch UBND tỉnh rồi các ban ngành cấm tuyệt đối dùng cồn công nghiệp hay cồn độc hại vào pha nước lã làm rượu, mới may ra cấm được, nhà báo ạ”, ông Lai nói.
Những người ngộ độc Methanol đã mù nhiều lắm!
Bệnh nhân Bùi Văn Nhi, 49 tuổi ở thành phố Thái Bình được người nhà đưa lên Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê sâu. Tại Trung tâm chống độc của bệnh viện, các bác sĩ kết luận ông Nhi bị ngộ độc Methanol (một chất cồn có công thức hóa học là CH3OH). Bệnh nhân Nhi phải thở ô xi và lọc máu liên tục trong ba ngày để loại bỏ Methanol ra khỏi cơ thể. Ngày 05/10, sức khỏe của ông Nhi mới ổn định và được ra viện. Chúng tôi có cuộc trò chuyện “nóng” với ông tại Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khi ông vẫn đang mặc áo bệnh nhân:
- Các bác sĩ cho biết ông bị ngộ độc Methanol. Rõ ràng, ông có uống rượu thì mới xảy ra ngộ độc Methanol được chứ?
- Trước đấy mấy ngày, tôi có uống hai chén rượu thuốc.
- Rượu ngâm thuốc ấy, ông mua ở đâu?
- Tôi nhờ một người lấy rượu của người quen của họ.
- Sau khi uống xong, ông có triệu chứng gì?
- Tôi uống tối hôm trước, ngày hôm sau vẫn đi làm bình thường, nhìn lên bóng đèn tự dưng lại thấy màu vàng, rồi màu xanh, màu đỏ. Người mệt mỏi, chán ăn, tôi ngủ từ chập tối. Hôm sau thấy tôi mê mệt, không biết gì nên người nhà đưa lên đây. Các bác sĩ kết luận tôi bị ngộ độc Methanol.
- Chi phí lọc máu của ông có nhiều không?
- Tôi phải lọc máu ba lần, mỗi lần hết hơn chục triệu.
- Ra viện rồi, về nhà liệu ông có uống rượu nữa không?
- Không, không, tôi vái đến già, qua cái trận này là hãi lắm rồi. Bác sĩ bảo tôi là trường hợp hy hữu được cứu sống mà không để lại di chứng gì. Vì những người ngộ độc Methanol xong, bị mù nhiều lắm.
Chuyên gia phân tích kỹ về những thảm họa “cồn cồng nghiệp” ở Đại Lâm
TS Nguyễn Duy Thịnh - Viện công nghệ Sinh học và công nghệ Thực phẩm - ĐH Bách Khoa Hà Nội nhận định:
-Nguy cơ rượu bị nhiễm độc là rất cao; không có chuyện làng Đại Lâm làm rượu từ cồn thực phẩm đã tinh chế với giá 80-100.000 đồng/lít để pha thành rượu; hầu hết cồn mua của nhà máy đường là cồn công nghiệp; uống rượu pha cồn công nghiệp thì cực kỳ độc hại, có thể gây mù mắt hoặc tử vong!
Ông Thịnh nói: Sản xuất rượu bây giờ là một trong những lĩnh vực rất dễ bị nhiễm độc. Vì trong ngành công nghiệp rượu, người ta có sản xuất hai loại, một loại rượu tinh chế với mức độ tinh sạch rất cao, dùng cho thực phẩm. Loại thứ hai gọi là cồn, loại này không tinh chế, dùng cho ngành công nghiệp, người ta dùng làm nhiên liệu đốt chẳng hạn. Ví dụ người ta lấy cồn để trộn vào xăng mấy phần trăm, thì cồn ấy không cần tinh chế. Nó là chất hữu cơ, chỉ cần cháy là được nên người ta không cần tinh chế cho đắt đỏ ra. Chính vì thế mà cồn tinh chế - cồn thực phẩm rất đắt, còn cồn công nghiệp thì lại rất rẻ.
Ông có nói cồn thực phẩm rất đắt, hiện nay cồn tinh chế dùng cho thực phẩm thì bao nhiêu tiền một lít ạ?
Như nhà máy rượu cồn Hà Nội, người ta bán 1 lít cồn như vậy giá 80 đến 100 nghìn. Còn cồn công nghiệp thì chỉ khoảng 15 nghìn/lít.
Rượu pha cồn công nghiệp, uống chết người
Với giá 80 nghìn đồng một lít cồn, về pha với hai lít nước (và hương liệu) thì được 3 lít rượu, họ bán 7 nghìn đồng/lít - thế thì họ sạt nghiệp vì lỗ vốn! Theo điều tra của PV TTĐS, làng Đại Lâm ở Bắc Ninh người ta “nấu rượu” bằng cách pha cồn mua trôi nổi hoặc mua từ nhà máy đường với nước lã, cồn đó không thể nào là cồn thực phẩm tinh khiết như ông nói!
Mình phải truy ra, nếu mua cồn từ những nhà máy đường chẳng hạn, thì phần lớn cồn từ mật mía người ta không dùng cho thực phẩm, vì cồn mật mía có mùi mật - mùi gỉ đường rất khó chịu, giá rẻ nên người ta thường sản xuất để dùng trong công nghiệp: dùng để tổng hợp chất hữu cơ, làm nhiên liệu, làm dung môi. Cồn đó không được xếp vào cồn thực phẩm. Cồn công nghiệp khi lên men, tạo thành hàm lượng andehit va metacyclin rất lớn, uống vào rất độc hại. Thứ hai là trong quá trình lên men ấy có khả năng sinh ra rượu methanol - cũng là rượu, nhưng rượu methanol rất độc, thậm chí với hàm lượng cao có thể gây mù mắt. Trong miền Nam có nhiều loại rượu pha chế, uống vào mấy người chết, loại đó là rất nguy hiểm.
Ví dụ như làng bên ấy, sẽ có hai trường hợp xảy ra, một là cồn công nghiệp như lãnh đạo xã thừa nhận, hai là cồn của nhà máy đường, hai trường hợp đó ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe người tiêu dùng?
Hầu hết cồn ở nhà máy mía đường là cồn công nghiệp, sản xuất từ mật gỉ. Thông thường loại cồn ấy rất khó tinh chế, mùi mật mía cũng rất khó làm sạch. Nên người ta để cồn ấy làm cồn công nghiệp.
Cồn mua từ nhà máy đường, hầu hết là cồn công nghiệp
Tức là bản chất của cồn mà làng Đại Lâm dùng để pha rượu, dù có là cồn gì cũng không dùng để pha rượu được đúng không ạ?
Cái cồn ấy, nhỡ người ta mua của nhà máy rượu Hà Nội thì sao?
Không! Chắc chắn không. Dân thì nói là mua của nhà máy đường trong Thanh Hóa, Quảng Ngãi, lãnh đạo xã thì nói là cồn công nghiệp.
Trên thực tế người ta có thể gọi lẫn lộn cồn làm từ nhà máy mía đường là cồn công nghiệp. Trong lĩnh vực thực phẩm người ta phân biệt gồm cồn công nghiệp và cồn thực phẩm. Cồn thực phẩm dùng để pha chế đồ uống. Người ta pha cồn từ nồng độ cao thành rượu có nồng độ nhất định, cồn càng tinh khiết bao nhiêu, chất lượng rượu càng tốt bấy nhiêu. Đấy gọi là cồn thực phẩm. Tất cả các cồn còn lại đều là cồn công nghiệp, kể cả cồn mua từ nhà máy đường.
Đại Lâm pha cồn công nghiệp làm rượu : sự thật không thể chối cãi !
Chúng tôi thì chỉ suy luận thế này thôi. Cứ cho là người ta pha hai phần nước, một phần cồn để thành rượu 30 độ đi, nhưng người ta lại bán ra thị trường với giá 7 – 8 nghìn đồng 1 lít rượu thì người ta không đời nào đi mua loại cồn tinh khiết 80 đến 100 nghìn một lít mà pha được?
Đúng rồi, cho nên người ta mua cồn công nghiệp, giá rẻ. Xăng người ta bán có 23 nghìn/lít mà còn trộn cồn vào để bán thì chứng tỏ giá cồn phải rất rẻ. Tôi nghĩ chỉ vào độ 15 nghìn 1 lít thôi. Vậy thì người ta mua cồn công nghiệp như suy luận là đúng quá còn gì nữa. Nhưng trong cồn công nghiệp có methanol là chất cực độc, mà lại dùng để pha với nước thành rượu là không chấp nhận được.
-Thay mặt BBT TTĐS, xin chân thành cảm ơn ông !
(Còn nữa)
Phóng sự của: Nhóm PV Tuổi trẻ Đời sống
Khuấy nước lã và cồn độc hại với nhau, ném thêm ít hương liệu rẻ tiền điêu trá vào, thế là thành rượu bán cho người ta nhâm nhi nhấp khà - tưởng như thanh tao và ngon nghẻ lắm. “Làng rượu cồn” Đại Lâm tồn tại đã 15 năm ròng, lúc cao điểm, mỗi ngày có nhiều nghìn lít rượu được ùn ùn chở bằng xe tải ra khỏi làng, đi khắp ngõ ngách Hà Nội, các tỉnh miền Bắc, tràn mãi vào tít Quảng Bình, Thừa Thiên Huế và phía Nam. Thùng phuy đựng rượu 300 lít một cái xếp lăn lóc, chi chít hai bên lối đi xuyên qua làng. Họ “chế biến rượu siêu tốc” ngay tại cổng nhà, ngay ven đường làng. Xe chở cồn công nghiệp về, hòa vào nước lã, khoắng lên là chở đi bán luôn. Công nghệ sản xuất rượu siêu tốc, siêu độc hại và siêu lợi nhuận. Ông Lai, Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa vừa mới nghỉ hưu, người đoạt giải nhì cuộc thi nấu rượu cấp quốc gia tổ chức ở Hà Nội, thở dài: số lượng rượu độc mà làng này làm ra, nó lớn đến mức, con số ấy “không thể đọc bằng mồm được nữa”. 15 năm qua, nó phải là hàng tỉ lít, nhà báo ạ.
Nhóm Phóng viên Tuổi trẻ Đời sống đã kỳ công xâm nhập vào thế giới “bí hiểm” và tai hại, tàn độc của “các nhóm người” sản xuất rượu rởm nửa bí mật nửa công khai thách thức dư luận và cơ quan chức năng này.
Bài 1:
Cồn công nghiệp “đốt chết” làng nấu rượu cổ truyền
Khi nghe chúng tôi nói về việc đem rượu “quái dị” được sản xuất ở xã nhà đi xét nghiệm xem “độc tố” thế nào, chủ tịch UBND xã Tam Đa - ông Nguyễn Văn Tôn - chỉ còn biết thủng thẳng: cồn công nghiệp khoắng lên với nước lã, thì độc hại dứt điểm rồi. Chả cần hiểu biết, chả cần xét nghiệm ai cũng biết là độc hại mà. Và, người dân ai cũng biết, cũng kể vanh vách công nghệ pha cồn với nước lã, hương liệu vào nhau để làm “rượu rởm” kia. Những kẻ giàu nứt đố đổ vách nhờ làm bậy bạ thứ rượu quái đản cho người ta uống khắp cả nước dường như cũng... biết “lỗi” của mình, nên họ giấu bí quyết rất tinh vi. Ai cũng nghe đồn có công nghệ làm rượu siêu tốc, siêu độc và siêu lợi nhuận. Song chẳng ai từng tận mắt chứng kiến và ghi nhận bằng chứng để “bắt tận tay day tận trán” được cả.
“Pháo đài” rượu rởm và những con mắt “cú vọ”
Xã Tam Đa (thuộc huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) có 12 nghìn dân, riêng “thủ phủ” của làng nấu rượu Đại Lâm đã có tới 4.000 người. Dân quá đông, sống chen chúc ven bờ sông Cầu. Dòng sông tràn ngập rác thải và nước thải từ các lò rượu, chuồng nuôi lợn truyền thống cùng hệ thống rượu nước lã pha cồn. “Cát tặc” hoạt động ầm ầm, bờ sông lở lói, tàu hút cát nổ đinh tai nhức óc. Cái bát nháo đó, ai ngờ lại là cơ sở để một số kẻ sấp mặt vì tiền sớm biến Đại Lâm trở thành “pháo đài” bất khả xâm nhập của các con phe rượu rởm.
Suốt những ngày chúng tôi lang thang dưới mọi “bộ dạng”, hóa trang để xâm nhập các lò rượu “giết người không dao”, đi đằng nào cũng bị dò xét, phát hiện. Nguyên Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Văn Lai thậm chí không dám tiếp chúng tôi, không dám đưa can rượu cho chúng tôi (dù trả tiền sòng phẳng) là bởi vì ông sợ các đám “cú vọ” nhìn thấy. Ông bảo, anh vào đến cống thối (cống điều tiết lũ ven sông Cầu quá ô nhiễm, xú uế quanh năm nồng nặc nên người dân gọi là Cống Thối), hay từ cổng ủy ban ra là bị “nó” theo dõi rồi. Xe lạ, người lạ đều bị đề phòng cao độ.
Quả thế, một bên là ruộng đồng, một bên là sông Cầu, làng Đại Lâm mọc trên con đê. Nhà có mặt tiền hướng ra mặt đê, mặt hậu thẳng xuống sông Cầu, vì thế nhà nào cũng dốc và có “hầm ngầm”. Các con ngõ thì bé đến mức hai xe máy khó bề tránh nhau. Đường ngõ dốc theo đúng nghĩa một cái sườn đê. Đường làng ở Đại Lâm thì kinh khủng những ổ voi ổ gà. Xe ô tô 5 chỗ đi là chạm gầm. Hang hốc, ổ gà xóc nảy đom đóm mắt. Đường xấu, chỉ có hai lối tiến vào làng từ hai đầu con đê sông Cầu, cho nên chả có một ai ập được vào làng bất ngờ mà không bị “cú vọ” theo dõi. Đại Lâm giống một con phố thẳng đuột với những ngõ nhỏ rêu phong hơn là một cái làng.
Đi ô tô hay xe máy, khách lạ đều không thể đỗ giữa đường làng mà hỏi dò hay chụp ảnh quay phim được. Dừng xe là tắc, bởi bốn bề là xe tải chở các phuy rượu, bom rượu, mỗi cái 200 - 300 lít. Muốn dừng thì phải gửi xe trong các gia đình có treo biển “trông xe ngày, đêm”. Nhò mặt ra là bạn bị phát hiện. Nhất là những người có dáng “cán bộ” một tí. Chúng tôi hỏi mua rượu cồn để làm mẫu đem về “xét nghiệm độc tố” mà vô cùng khó khăn. Bởi với ai, người ta cũng đề phòng. Mua có bạn, bán có phường. Chả ai tin có một kẻ lạ, tự dưng mua vài chục lít rượu cồn về để làm gì cả. Họ không bán. Dù ngay sau đó, xe tải của họ ghếch đuôi vào mé đường, cả nghìn lít rượu được khênh lên “đổ buôn” một lúc. Người trong khu vực không ai uống rượu “chế” ở Đại Lâm cả, nên họ nghiễm nhiên dùng xe tải trọng lớn đem đi bán nơi xa. Bán chủ yếu ở Hà Nội, đặc biệt mạn cầu Tó (xã Tả Thanh Oai – huyện Thanh Trì). “Bán tận các tỉnh phía Nam cũng có” - một gia đình kinh doanh xe tải chở rượu “độc” thuê ở Đại Lâm tiết lộ.
Tiếng than khóc của miền “Đại Lâm mỹ tửu”
Một cán bộ trạm y tế và một lãnh đạo xã xã Tam Đa khi làm việc với chúng tôi tại trụ sở của họ, cả hai cùng tiết lộ: trước dư luận quá bất bình về việc Đại Lâm có nhiều hộ sản xuất rượu độc hại, rởm rít, cán bộ địa phương cũng vài lần về lấy mẫu xét nghiệm xem thực hư nước lã pha cồn nó ra cái chất gì. Uống vào cơ thể người thì sẽ tác yêu tác quái ra sao! Nhưng bi kịch ở chỗ: đoàn cán bộ vừa ra khỏi ủy ban thì kẻ xấu làm rượu rởm đã biết tỏng. Họ bị theo dõi từ lúc xe hơi ghếch bánh vào đầu Cống Thối ven thành phố Bắc Ninh. Thế là mẫu rượu lấy về toàn nếp cái hoa vàng thứ thiệt, thơm ngon bổ dưỡng quá.
Ông Nguyễn Văn Lai, năm 2010 đương kim là Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, là người gốc làng Đại Lâm nổi tiếng và tai tiếng nhờ rượu, cũng là chủ hộ nấu rượu nếp cái hoa vàng nức tiếng trong khu vực. Tại triển lãm Vân Hồ ở Hà Nội, nhà nước tổ chức cuộc thi trình diễn nấu rượu các làng nghề truyền thống trong cả nước. Khênh nồi đồng, ống vòi vắt vẻo, củi lửa tưng bừng, ông Lai cùng cộng sự về Hà Nội đỏ lửa một phen. Rượu của ông được trao giải nhì toàn quốc. Đích thân ông đã đến tận nhà đồng chí Bí thư Thành ủy Hà Nội tặng một hũ rượu vào hàng mỹ tửu do mình chưng cất, nấu nướng theo phương pháp cổ truyền.
Nhưng, oái oăm thay, cũng chính hôm đó, Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng một phóng sự về thảm họa nước lã pha cồn công nghiệp biến thành rượu độc ở làng Đại Lâm. Phóng sự đó nói rất đích đáng và khách quan, nhưng nó là cái đúng với bọn làm rượu cồn. Còn người chân chỉ hạt bột và yêu nghề như ông, bỗng chốc bị tiếng oan. Nhiều người phỏng đoán, giới pha nước lã và cồn đem bán nó ghen với thành tích của ông Lai, nó sợ kế hoạch mở xưởng rượu cổ truyền tử tế của ông Lai thành hiện thực sẽ bóp chết lối làm ăn chụp giật của chúng. Chi tiết không một người Đại Lâm nào không nhớ này, cho thấy, những kẻ pha rượu cồn bậy bạ đã quá ma lanh, manh nha các dấu hiệu của “mafia” kia, chúng đã thao túng nhiều thứ, để tạo thành các lô cốt hàng rởm bất khả xâm phạm theo nhiều nghĩa. Giữa pháo đài kín đáo đó, các đại gia pha chế rượu độc cứ ung dung kiếm lời trên sự đau thương, chết chóc của nhiều triệu “ẩm khách” vô tội.
Các cụ già ở làng giải thích: từ thời thuộc Pháp, Đại Lâm có nghề nấu rượu. Người Pháp mở các lô (xưởng) rượu ở đây, nấu xong mang về Mẫu quốc, người nấu cũng không được uống. Sau này, trong lúc đói khát ăn cơm độn sắn, người ta không có gạo tẻ hay nếp cái hoa vàng để nấu rượu, mới bèn lấy thử cơm tẻ độn sắn trộn men bắc, rồi nấu rượu xem sao. Ai dè, uống thấy ngon, lại cho nhiều rượu hơn (so với gạo) trên một ký lô nguyên liệu sắn. Nghề rượu sắn ra đời như một thứ bản quyền quý báu của Đại Lâm, nó phát triển ầm ầm, quy mô “quốc gia”. Rượu chảy tràn theo sông Cầu, theo quốc lộ 1, quốc lộ 5 đi cả nước. Đó cũng là thời kỳ đường xá bị tàn phá khủng khiếp do các xe tải chở sắn gào rú mang nguyên liệu về cho làng rượu. Ô nhiễm môi trường cũng chưa bao giờ ác liệt đến thế. Vì mô hình “củ sắn con lợn”, nhà nào tiêu thụ hết càng nhiều tấn sắn, thì đồng nghĩa với quy mô chuồng trại nuôi lợn của họ càng lớn. Cả bã sắn, bã rượu, cả phân nước thải của các trang trại lợn đã đầu độc gần như chết đừ đừ dòng “sông Cầu nước chảy lơ thơ”.
Đến khi người Đại Lâm tìm ra phương pháp làm “rượu lối mới” (nước lã pha cồn công nghiệp!), thì nghề rượu sắn buộc phải cáo chung. Và đến lượt xe tải ùn ùn chở các phuy cồn lại kéo về làng, tiếp tục tàn phá đường xá. Đại Lâm là nơi tiêu thụ cồn công nghiệp nhiều nhất Việt Nam, bất kỳ ai ở làng cũng kể vanh vách về giá cả, công dụng, chủng loại của các loại cồn, từ cồn Quảng Ngãi (của nhà máy mía đường Quảng Ngãi), cồn Lam Sơn (của công ty mía đường Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa)… Cồn về, thì rượu lại xuất đi. Một xe cồn về thì tức là năm bảy xe rượu có tải trọng bằng ngần ấy xuất đi (sau khi pha nước lã). Thế là con đường độc đạo xuyên làng rượu lại càng bị băm nát hơn.
Từ chỗ hàng trăm hộ nấu rượu, thì bây giờ Đại Lâm chỉ còn hai ba chục gia đình còn đỏ lửa chưng cất rượu sắn, rượu gạo, hay nếp cái hoa vàng. Bởi làm rượu là công phu, nhiều bí kíp, đầu tắt mặt tối suốt đêm ngày, nhãng tay nhãng nghĩ là hỏng cả mẻ rượu. Trong khi đó, cánh làm rượu cồn đang thịnh phát, trong vài phút chế ra cả trăm lít rượu ào ào như nước… thải. Giá bán rượu cồn thì rẻ hơn nước suối đóng chai. Chỉ 7,5 nghìn đồng/ lít. Dĩ nhiên, rượu rởm bóp chết rượu thật. Không cần nhà xưởng, cứ lấy rệ đường làm chỗ tập kết thùng phuy 200-300 lít/ phuy. Cứ vần nó ra, cắm máy bơm xả nước lã vào miệng phuy, tống cồn, cho chất tạo bọt, khuấy đều, thả tí hương liệu rẻ mạt vào là xong. Gọi ô tô đến người ta tự tay khênh phuy lên thùng xe tải, tính tiền, làm chơi ăn thật!
Số gia đình, số lò nấu rượu giảm đi đến 9/10, nhưng số lượng rượu bán ra thị trường thì lại tăng vọt. Tăng đến mức, chỉ một số “đại lý” pha rượu thôi, không cần sắn bã, gạo nước, men rượu hay củi lửa chum vại nồi niêu gì, mà họ cứ bán rượu hàng nghìn lít mỗi ngày. Họ pha rượu bằng máy bơm công suất lớn, xả thẳng nước vào phuy cồn, đo “độ rượu” rồi bán ầm ầm. Rượu bán cho quán cơm bình dân, vỉa hè. Rượu đó pha hương nếp, pha thêm bột gạo cẩm gạo nếp ủ đường vào là thành rượu nếp quê, thêm “chất tạo hương” nữa là thành “rượu hương cốm mới”; thậm chí nhiều người còn nói nó được tống vào các chai rượu Tây đem “đổ buôn”. Thêm vài cái lá lẩu, hay ít thuốc bổ phế nữa là thành rượu dân tộc, rượu ngâm thuốc bắc “bổ thận tráng dương”. Nhiều người nghĩ, vào nhà hàng sang trọng, uống rượu đắt tiền ở nơi trịnh trọng thì sẽ thoát khỏi thảm cảnh cồn công nghiệp trộn nước lã thành đặc sản. Xin thưa, nghĩ như thế là nhầm. Các đại lý biết phù phép ở Đại Lâm có thể “chế” ra đủ thứ…
Cùng với sự thịnh phát đó là cảnh buồn: làng rượu cổ hàng trăm năm truyền thống bị khốn đốn. “Rượu cồn” Đại Lâm đốt chết làng mỹ tửu Đại Lâm xưa. Người già buồn bã thở than. Lớp trẻ mất nghề nấu rượu, bỏ ra thành phố, về thủ đô làm thuê, vào các khu công nghiệp bán sức lao động rẻ mạt. Làng quê hoang vắng. Tiếng xấu lan xa, sóng ngầm dậy lên trong các lò “rượu độc” chưa bao giờ nổi lửa, cũng không cần men, sắn, gạo.
Bài 2: Hóa trang điều tra các lò rượu tàn độc ven sông Cầu
Ông Nguyễn Văn Tôn, Chủ tịch UBND xã Tam Đa nói với PV TTĐS tại trụ sở xã:
“Cồn công nghiệp là để làm vào việc khác chứ không phải để… uống!”
PV: Thưa ông, làng mình làm rượu rởm đầu độc lương dân cả nước thế này, ông lại là người thôn Tam Đa. Có bao giờ ông thấy áy náy không?
Ông Tôn: Do nhu cầu sử dụng, mưu sinh nên xảy ra chuyện rượu thật – rượu giả như thế. Ai cũng nhìn thấy rõ nhưng không làm gì được. Nguyên nhân thì do cả một hệ thống, của cả xã hội, rồi đặc điểm địa phương, nó tự phát thôi chứ không phải do công ty hay xí nghiệp nào đứng ra sản xuất cả. Lại không có một thứ tiêu chuẩn nào của nhà nước cho người dân sản xuất rượu cả (?). Mấy ông cán bộ xã đến hỏi, kiểm tra thì người ta bảo nhà ông này làm được thì nhà tôi cũng làm được (rượu nước lã pha cồn công nghiệp). Để tôi kiếm sống chứ.
PV: Ông đã bao giờ nghe kết luận về việc cồn pha nước làm rượu sẽ độc hại chưa?
Ông Tôn: Cái đó không cần phải nghe, chúng tôi thấy rõ chứ, không thể bảo là cái cồn ấy, sản xuất thành rượu theo phương pháp ấy rồi uống mà tốt được. Không phân tích, không cần hiểu, chỉ cần nhìn theo góc độ thế này đã đủ thấy: cồn công nghiệp là để làm vào việc khác chứ không phải là để uống.
PV: Các ông có thống kê được số lượng rượu xuất ra của xã mình mỗi ngày hoặc mỗi tháng không?
Ông Tôn: Cái này thì khó lắm, trước đây làng nấu rượu sắn nhiều, bây giờ thì số lượng thống kê nó không chuẩn nữa. Ngày xưa bà con nấu rượu sắn nhưng đến giờ nghề làm rượu sắn mai một, rất hạn chế. Bây giờ, tôi đố nhà báo thấy nhà nào có vòi cần làm rượu mà còn miếng sắn để làm rượu đấy. Ngày xưa mô hình nổi tiếng “củ sắn con lợn” nhưng giờ sắn đem làm bánh kẹo, làm mì tôm đủ thứ khác rồi… Rượu gạo thì người ta làm phổ thông hơn, còn một số nhà là rượu cồn.
“Không có văn bản nào nói về việc không được mang cồn về địa phương để chế thành rượu cả”
PV: Ông có biết cồn công nghiệp đem làm rượu này người ta lấy hàng ở đâu?
Ông Tôn: Họ mua trong Hà Tĩnh, trong phía trong... ấy. Họ chuyển ra rất nhiều, còn chỗ của ông Hiển (nhà máy sản xuất cồn ở gần làng) thì không thể đủ cung cấp được.
PV: Theo ông biết, thì đã bao giờ có đoàn kiểm tra nào về lấy mẫu xét nghiệm rượu pha cồn chưa?
Ông Tôn: Chưa, từ ngày tôi làm Chủ tịch UBND xã thì chưa có. Trước đấy cũng có mấy đoàn về lấy nhưng rồi đi và chẳng thấy ai quay lại nói gì hoặc là có cái văn bản kết luận gì cả. Nếu là rượu này độc hại thì phải bằng mọi biện pháp ngăn chặn bà con lại chứ, ví dụ thế. Và cũng không có văn bản nào nói về việc không được mang cồn về địa phương để chế (với nước lã, hương liệu) thành rượu cả.
PV: Thưa ông, cồn pha nước làm rượu ở Đại Lâm này, người ta mua của nhà máy nào hay mua trôi nổi?
Ông Tôn: Chủ yếu là mua cồn trôi nổi, nó có một đại lý, lấy cồn ở trong ấy về, có thể qua đại lý cấp 1, cấp 2 phân phối cho bà con. Người thì 1 phuy 2 tạ, người thì vài phuy, những người buôn đi nơi khác thì mua nhiều phuy, họ chế ra rượu rồi mang đi. Không phải cồn đánh vec-ni làm tủ làm giường gỗ đâu. Vì cồn đánh vec-ni nó hôi. Còn đây là cồn công nghiệp, 90 độ.
Thâm nhập những “bí mật chết người” ở làng rượu độc
Phóng sự của: Nhóm PV
Bài 2: Hóa trang điều tra các lò rượu tàn độc ven sông Cầu
Ngay bìa làng, lập “nhà máy sản xuất cồn” phục vụ “chế” rượu !
Rượu nước lã pha cồn từng bị “sờ gáy” nhiều lần, nhưng các “pháo đài rượu độc” vẫn sống khỏe. Thế là nó biết tự củng cố sức mạnh sau mỗi lần chết hụt. Như từng kể ở bài trước, chúng tôi đã đóng vai nhiều giới người, lúc đàn ông, lúc đàn bà, lúc bệ rạc, lêch thếch, lúc sang trọng để tiếp cận các “lò rượu” không khói than, không sắn bã thóc gạo kia. Sự đề phòng cao độ của các chủ pha chế rượu cuối cùng đã bị bẻ gẫy, bởi chúng tôi đã nhận ra cái “gót chân Asin” này: có một sự phân chia “bè cánh” kịch liệt giữa những người bán rượu ở Đại Lâm.
Người nấu rượu cực khổ, lời lãi rất ít (nhiều khi chỉ lãi cái bỗng rượu để nuôi lợn), bỗng dưng lại bị bại hoại vì rượu pha cồn điêu trá. Nhiều người ly hương, mất nghề rượu, phải đi làm thuê làm mướn, con cái tứ tán phiêu bạt vì nạn. Nhiều người muốn làm rượu rởm cho xong, sấp mặt kiếm miếng ăn rồi kệ ai chết cứ chết, ai giàu cứ giàu. Nhưng sự thật là họ không có cách nào... “tha hóa” được, vì buôn có bạn, bán có phường. Phải thâm niên làm “rượu cồn” thì mới có đầu mối xuất hàng, mới được “vênh vang” đứng rìa đường hòa nước lã với cồn công nghiệp rồi chở bằng xe tải đi bán khắp… muôn phương. Họ tống nước ao, nước sông bẩn thỉu vào thùng phuy, đổ cồn, sục khí tạo bọt cùng hương liệu rẻ như bèo vào thành… mấy trăm lít rượu một lúc, và thu bộn tiền. Có cán bộ cay cú vì bị mang tiếng lãnh đạo làng rượu rởm. Có lãnh đạo xã là người gốc làng Đại Lâm, “phi nội tắc ngoại” (không anh em đằng nội thì cũng họ hàng đằng ngoại) với hầu hết những kẻ làm rượu giả, rượu rởm - họ ngại tiếp xúc với nhà báo, ngại nói ra sự thật.
Trước sự “chia rẽ” đó, chúng tôi đã cài máy ghi âm, bút và cúc áo có khả năng quay phim chụp ảnh, lúc là nhà báo, lúc vào vai sinh viên tìm hiểu làng nghề truyền thống, lúc là gã bán thịt chó lôi thôi luộm thuộm đi tìm mối mua rượu thật rẻ… Chúng tôi “hóa trang” để “điều tra”, phân tích những đắng lòng đang diễn ra ở Đại Lâm.
Dọc hai bên đường làng bụi bặm, nhà cửa tối tăm, xô xệch, nhiều nhà mặt hậu lấn ra lòng sông để tiện cho việc chất thải chuồng trại trút xuống. Hai bên rìa sông cơ man nào là rác rưởi. Bởi trong các làng nghề, thì có lẽ “nấu rượu, nuôi lợn” là thứ nghề gây mùi sặc sụa và xú uế nhất. Ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tỉnh Bắc Ninh thở dài chí lý: chúng tôi không thể cấp giấy chứng nhận VSATTP cho bất cứ hộ làm rượu nào ở Đại Lâm cả, vì môi trường ở đây bẩn thỉu, ô nhiễm một cách toàn diện! Dọc đường, bất kỳ người lạ nào đi qua cũng tròn mắt, thảng thốt trước sự có mặt của cơ man nào là những thùng phuy đựng rượu và đựng cồn công nghiệp.
(Đoạn này anh xem lại, vì cái Cống Thối thuộc Vạn An – thành phố Bắc Ninh. Đại Lâm thải thẳng mọi thứ xuống sông Cầu, không liên quan gì đến Cống Thối cả)
Giáp ranh với Đại Lâm là phường Vạn An – nơi có cống thối. Cách cống thối không xa là một cơ sở sản xuất cồn khá nổi tiếng của nhà ông H.N. Ông này xuất phát là công nhân xây dựng, vợ là giáo viên. Khoảng năm 1997, công thức nước lã pha cồn trộn chất tạo bọt và hóa chất độc hại tạo mùi ra đời rồi cứ thế phát triển, ngay lập tức vợ chồng H.N bập vào làm ăn lớn. Bà vợ thôi dạy học, ông chồng thôi làm nhà nước. Ngày ấy nhà họ là đại lý buôn bán rượu và cồn lớn vào bậc nhất.
Theo ông Lai, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, thì đó đích thị là thời kỳ mà Đại Lâm như con thú khổng lồ, phình bụng uống hết số cồn công nghiệp tồn dư của mấy cái nhà máy đường từ miền Bắc, qua Thanh Hóa hắt mãi vào miền Trung. Cồn chảy về Đại Lâm ào ào. Chủ tịch UBND xã Tam Đa, ông Nguyễn Văn Tôn thủng thẳng: nhà H.N làm gì cung cấp đủ cồn cho cái làng pha rượu từ nước lã này. Cồn trôi nổi khắp nơi là chủ yếu chứ, chia cho đại lý cấp một rồi cấp hai…
Không sản xuất đủ cồn để bán, nhưng sự “thức thời” cũng đủ để ông bà chủ này giàu nứt đố đổ vách. Từ chỗ nấu rượu, nhảy buôn rượu rồi pha rượu “công nghệ mới” độc hại. Khi thấy cồn chở tận Quảng Ngãi về làng, tốn kém, mất thời gian, họ thành lập “xí nghiệp” sản xuất cồn ở ngay làng bên. Phục vụ mình, phục vụ cả làng, hết làng này, sang tận làng khác. Nghe nói, gần đây họ còn thành lập cả nhà máy sản xuất rượu ở khu công nghiệp của huyện.
Không cần “nổi lửa”, vẫn có hàng nghìn lít “rượu quê” mỗi ngày
Ông A, ngoài năm mươi tuổi, có nhiều năm dùng xe tải nhà mình chở rượu nước lã pha cồn thuê cho các “đại lý” từ Đại Lâm đi Cầu Tó (Hà Nội), Hải Dương, Thanh Hóa, Nghệ An, tiết lộ: tôi là người chở thuê, thì cái gì quốc cấm tôi mới từ chối. Chứ chở rượu hay chở lợn gà, tôi đi hết. Cứ lái cẩn thận, xuống Hà Nội, vào cái làng ở cầu Tó - cả làng buôn miến dong và buôn rượu rởm - nhanh nhanh chóng chóng, người ta bảo “vần” các phuy rượu, các săm rượu to như con trâu đến nhà nào thì tôi vần. “Nhưng, đem thứ rượu quá độc hại đó đi bán. Tôi xin thề là tận mắt tôi chứng kiến nó lấy nước ao bơm vào phuy, trộn với cồn công nghiệp bảo tôi chở đem đi bán buôn. Nó pha cồn thơm còn đỡ. Chứ nó pha cồn hôi độc lắm, thấy rượu hôi, nó đổ thêm tí vani thơm thơm vẫn nấu chè đỗ , đồ xôi vào là xong. Tôi áy náy lắm, thấy mình thật độc ác. Rượu ấy người ta uống vào, đứa khỏe không chết ngay đâu, vì nó có sức để chống chọi. Chứ người yếu mà nã vào thì… hại âm hại dương, ốm đau bệnh tật dai dẳng”, ông A nhấn mạnh. Vợ chồng ông bí mật chỉ cho chúng tôi nhà nào nấu rượu chân chính, bằng sắn, hoặc nếp cái hoa vàng. Nhà nào “pha rượu” bằng cồn hôi, cồn công nghiệp đem đổ buôn. Bà cũng giúp chúng tôi mua mẫu cồn pha rượu ở Đại Lâm đi xét nghiệm.
Quan sát bình thường đã thấy bi hài: rượu “pha” thì không đỏ lửa, không than, không củi, không sắn bã gạo. Không cần bếp, mỗi ngày họ vẫn “nấu” được hàng nghìn lít “rượu quê”. Họ xếp đầy những cái thùng phuy trước cửa. Cùng lắm, họ “tế nhị” giấu trong những cái kho có cửa sắt chổng thẳng ra trục đường chính của làng. Vì làm như thế cho tiện lợi. Trước đây họ đựng rượu vào săm ô tô loại cực lớn, khoét chỗ van của săm ra, làm một cái nắp an toàn, đổ nước lã và cồn vào đó, rồi nhảy lên giẫm đạp cho cồn (hoặc viên thuốc nhỏ xíu của Trung Quốc) hòa đều với nước ao nước sông, kèm thêm ít rượu sắn nữa cho dậy mùi, thế là thành săm rượu lớn một hai trăm lít.
Sau này thấy cái săm bất tiện. Họ chuyển sang dùng toàn bộ thùng phuy. Thường là phuy màu xanh có dung tích 200 đến 300 lít/ cái. Phuy này chở cồn công nghiệp 90 - 97 độ từ nhà máy cồn đầu làng, hoặc từ Quảng Ngãi, Thanh Hóa ra Đại Lâm. Họ cứ để cồn ở ven đường, ria tường các nhà pha chế rượu, nhà nào rộng, có cửa xếp thì vần vào trong, kéo cửa, khóa lại. Rồi họ đổ nước lã, đổ hương liệu, chất tạo bọt vào ngay cái thùng phuy trước cửa nhà, họ chế cồn vào ngay tại đó. Bởi không ai đủ sức khênh các thùng đó đi, mà cũng không khênh đi làm gì cho nhọc sức, tốn công. Lý do là: người làng thì ai cũng biết “trò ma tịt” làm rượu độc. Người ngoài thì không tiếp cận được mà ngó nghiêng, không mua được về mà “xét nghiệm” hay nghiên cứu. Cán bộ VSATTP còn bị hăm dọa đuổi khỏi hiện trường. Nhìn thì có vẻ nửa công khai, nửa bí mật, nhưng về bản chất đó là sự bí mật hết sức tinh vi và đầy vẻ thách thức của các “đại lý rượu cồn”.
Tóm lại, đi xuyên qua làng Đại Lâm, cứ cổng nhà nào có các phuy xanh khổng lồ, xếp hàng dài, thì đích thị nhà đó có pha rượu từ cồn. Mô hình này chúng tôi cũng gặp lại ở một làng mạn cầu T., huyện Thanh Trì, Hà Nội - làng này mua rượu từ Đại Lâm về rồi “đong” đi bán lẻ khắp Hà Nội. Bà con rỉ tai: chả nhà nào nấu rượu sắn, rượu gạo mà lại đựng vào phuy cả. Vì họ nấu cả ngày được hơn chục lít, họ đem bán cho người sử dụng, mỗi lần vài lít là nhiều, nhà nào có đám cưới xin ma chay, lấy đến 50 lít là hết cỡ. Cũng không ai để vào phuy vứt ra lề đường như thế cả.
Theo tìm hiểu của nhóm PV TTĐS, qua xác nhận của ông Chủ tịch UBND xã Tam Đa, chúng tôi lên danh sách vài nhà “pha” rượu cồn, gồm: nhà Hạnh A., nhà Lai H., Bắc H., Ban H., Phương D,… Bà con kể vanh vách từng nhà, sự nhẫn tâm của từng đại lý trong việc làm rượu “siêu độc hại” đem đi bán ào ào, bán từng xe tải nghìn lít mỗi lần.
Nước lã + cồn + hóa chất = đổ trực tiếp vào miệng “ẩm khách”
Chúng tôi đóng vai một nhóm khách du lịch tìm mua rượu và hỏi đường đi sang Vân Hà (rượu làng Vân Nổi tiếng, thuộc huyện Việt Yên – Bắc Giang). Gửi xe ở nhà ông Kiểu. Cài sẵn thiết bị ghi âm, ghi hình, chúng tôi đến nhiều nhà hỏi mua rượu, vào thăm bếp của họ, xem mô hình “củ sắn con lợn”. Cách nhà anh Kiểu chừng 50m, sau nhiều giờ giấu diếm, dò la, một đại lý “rượu cồn” khét tiếng đã tiến hành pha chế nước lã với cồn để kịp mối hàng. “Người ta đã gọi điện, xe tải sắp đến nơi” (một người hàng xóm tiết lộ). Chúng tôi đi ô tô, đi xe máy, rồi đi bộ túc tắc, chia thành nhiều nhóm tiếp cận. Đến gần là họ bỏ vào nhà. Hỏi mua rượu uống thử, họ bảo nhà tôi không bán rượu, cũng không thèm nói chuyện, chỉ có sự cáu bẳn và nét mặt đầy giận dữ. Nhiều nhà lấy rượu cồn đổ vào ang, chĩnh, vại sành ra vẻ như ta đây bán rượu nếp nấu lò truyền thống…
Cuối cùng, trong vai người hỏi đường ra bến đò để sang làng Vân, chúng tôi đã được hai phụ nữ tiến hành pha rượu tiếp chuyện. Hình ảnh từ camera rất gần và hình ảnh từ các bức ảnh “zoom” từ rất xa lại cho thấy: công nghệ sản xuất rượu từ cồn công nghiệp cực nhanh, cực độc hại và rẻ tiền. Sau đó, trong vai người đi mua rượu mẫu về bỏ mối cho các đại lý ở làng sinh viên Hà Nội, chúng tôi cũng tiếp cận được với những người dân trực tiếp pha rượu từ cồn đem bán buôn, theo đó, công thức pha rượu như sau:
Chỉ cần cái “cờ lê” to hơn cái chén uống trà một chút. Hai người đàn bà phốp phápngoắc vào vào nắp phuy cồn công nghiệp 300 lít. Sau vài vòng xoay ngược chiều kim đồng hồ, nắp mở. Hơi cồn 90 độ bay nồng nặc không gian.Tiếp đó, họ thay nhau dùng các ống tuy ô bằng nhựa dài khoảng 2m, màu trắng ngà thả vào các phuy cồn, hút cồn từ phuy này sang phuy khác. Nước lã cũng được hút theo máy bơm, đi dọc ống nhựa từ trong nhà ra khu “chế biến rượu”.
Việc hút cồn ra khỏi phuy khổng lồ, được thực hiện khá đơn giản, thuần thục và… rợn người. Chỉ một tia lửa nhỏ, phuy cồn có thể gây cháy giống như một phuy xăng! Tuy nhiên, người đàn bà thò dây tuy ô khổng lồ vào phuy cồn, bà ta nghiêng một phuy rỗng khác, để nó nằm ngang trên mặt đất, miệng phuy tiếp xúc với mặt đường làng. Rồi bà ta ngậm miệng vào ống tuy ô, hút “chụt” một cái, khạc nhổ phì phì một chút, thế là cồn từ từ chảy ở bên phuy đứng sang phuy nằm. Khi nó đã chảy ồ ồ, bà ta dựng nốt phuy đang nằm dậy. Theo nguyên tắc bình thông nhau, cồn cứ thế chảy. Vì phuy quá lớn, miệng phuy lại chỉ bé bằng cái miệng bình xăng xe máy, nên bà ta phải dùng một cái gậy gỗ xám cũ, vót nhẵn, chuyên dùng để đo mực nước, mực cồn trong các phuy. Khi nước lã, cồn được chuyên từ phuy nọ sang phuy kia, những thợ pha rượu liên tiếp dùng cây gậy gỗ thọc sâu vào mỗi phuy. Thọc vào phuy, khi nghe tiếng “kịch” chạm đáy phuy, cây gậy gỗ sẽ bị ngấm nước hoặc cồn vào phần ngập trong dung dịch nước - cồn. Chỗ ngập của cây gậy sẽ bị nhuộm màu đen sẫm. Căn cứ vào ngấn nước đó, họ sẽ biết phuy cồn đã đầy đến đâu, phuy nước đã vơi đến đâu.
Ví dụ: phuy cồn 300 lít. Họ phải rút 100 lít ra, đổ nó vào phuy rỗng khác. Khi đã có 100 lít cồn ở phuy có dung tích 300 lít rồi. Họ chỉ việc tống thêm 200 lít nước máy hoặc nước ao nữa vào cái phuy có sẵn 100 lít cồn đó, thế là có một “bom” rượu 300 lít đem bán. Tất nhiên, trước khi đi bán nên thọc gậy vào khuấy một chút lấy lệ, gọi là “lương tâm và uy tín” của “đại lý rượu quê”. Khuấy nhằm mục đích hòa trộn giữa cồn và nước, nhớ phải bỏ thêm chút hương liệu thơm thơm cho giống mùi rượu. Để tăng độ giống rượu quê của phuy rượu 300 lít vừa tức tốc ra lò bằng công nghệ “chết người” kia, người ta thường mua thêm chút rượu sắn, thả vào đó gọi là tạo mùi! Thêm tí chất tạo bọt. Các chất “tạo mùi”, tạo bọt này thì không cần khuấy, bởi “rượu độc” không ai bán ở làng, càng không bán cho người Bắc Ninh uống. Nên, nhất định phải cho lên xe tải đổ buôn ở nơi xa xôi, thì dọc đường đi tự sự lắc lư dặm dài kia, nó sẽ là cái máy khuấy tốt nhất cho phuy “đặc sản rượu quê” khổng lồ và… rách trời rơi xuống!
Trong vai những người buôn rượu đi tìm mối hàng, chúng tôi được một bà chủ đưa vào tận hang ổ pha chế rượu độc của mình. Chị khoe, rượu nhà chị cứ vài tấn đi Hà Nội, Hải Dương, ùn ùn. Chị cần giữ uy tín, chị khuyên chúng tôi không nên mua cồn về pha, vì như thế nhọc sức mà dễ mất “thương hiệu” lắm. “Cứ để chị pha, rồi gọi điện thoại chị chở đi cho. Chị chỉ lấy công làm lãi thôi. Đổ nước lã vào khuấy với cồn để làm rượu thì… vất vả lắm (?!)”. Cái khó nhất, cần phải có máy móc hẳn hoi, đó là đo độ của rượu sau khi pha chế. Chị ta dùng một cái máy bé xíu, đặt trong một ống tre cũ kỹ. Hòa nước lã với cồn xong, múc thứ “rượu” đó ra, nhúng ống tre và máy đo độ rượu vào. Máy có hai thông số, thứ nhất là độ của rượu, thứ hai là độ nóng lạnh của cồn. Rượu này là 45 độ, độ nóng lạnh của cồn là 22. Giải thích rất loằng ngoằng, tóm lại rượu như vừa đo là 8 nghìn đồng một lít. Bà chủ ra giá và hứa còn “để cửa” cho khách kiếm ăn. Ý là còn giảm giá nếu mua nhiều và dần dà là mối hàng quen. Một người am hiểu nói nhỏ với chúng tôi: về Hà Nội, em còn pha nước lã vào nữa chứ, pha thành rượu hương cốm, rượu cẩm, rượu thuốc nữa chứ, cứ là lãi mẹ lãi con đủ đường.
Khi chúng tôi về điều tra ở khu vực Cầu Tó (Thanh Trì, Hà Nội), đã chứng kiến cảnh các bà buôn rượu (“ăn hàng” từ Đại Lâm) trình diễn đủ chiêu pha rượu cồn, tống hóa chất vào làm rượu cốm, rượu cẩm, rượu thuốc với các mánh khóe rợn người!
Bài 3: Lật tẩy các “nanh vuốt” đầu độc nhiều triệu người của rượu cồn
Bây giờ, người uống rượu ở Hà Nội, hầu hết là uống… cồn!
Trò chuyện với PV TTĐS, ông ông Nguyễn Văn Lai - nguyên là Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa (xem ảnh) - chuyên gia nấu rượu từng đoạt giải nhì cuộc thi cấp quốc gia dành cho các làng nghề truyền thống nấu rượu (tổ chức tại Triển lãm Vân Hồ, Hà Nội) - cho biết:
“Làng rượu Đại Lâm nổi tiếng từ thời thuộc Pháp, nấu rượu cho Tây mang về Mẫu quốc và xuất đi các nước. Khoảng năm 1997, từ khi có cồn, của nhà máy sản xuất cồn trong Lam Sơn (Thanh Hóa), trong Quảng Ngãi, bên Việt Trì (tỉnh Phú Thọ)... Cồn ấy nó làm cho mất làng nghề nấu rượu truyền thống của chúng tôi. Cái cồn nướng mực ấy. Cứ cốc cồn với cốc nước đổ vào nhau là thành rượu. Cái cồn này giờ nhà nước mình không cấm. Trong cồn có cồn thơm, cồn hôi, cồn gạo nếp, cồn sắn, cồn mía đường. Thịnh hành nhất là cồn mía đường. Thời kỳ 1996, 1997 ở đây tiêu thụ rất nhiều cồn tồn kho cho Nhà máy đường Lam Sơn trong Thanh Hóa.
Giả dụ, ngay lúc này, tôi mà có pha rượu cho các anh uống uống thì các anh cũng chẳng biết là mình đang uống cồn! Bây giờ ở Hà Nội, ngoài những ông uống rượu Tây ra thì tôi không dám chắc ra, còn thì hầu hết là… uống cồn. Cả những cái phuy vừa nãy các anh chụp cũng toàn là rượu cồn hết. Thích pha thêm hương liệu thì pha, còn chả pha thì thôi.
Thâm nhập những “bí mật chết người” ở làng rượu độc
Phóng sự của: Nguyễn Tâm và Minh Đức
Bài 3:
Lật tẩy các “nanh vuốt rượu cồn” đã nhiều năm đầu độc người tiêu dùng
Về Hà Nội, rượu cồn lại được pha thêm nước lã và hóa chất lần nữa!
Để hàng nhiều triệt lít rượu cồn, suốt 15 năm qua tỏa từ Đại Lâm đi cả nước được, người ta phải tạo nanh vuốt cho đường dây của mình. Đó là hệ thống phân phối, chuyên chở, hệ thống đại lý ở các nơi nhằm pha chế “biến hóa” rượu cồn thành rượu thuốc, rượu nếp, rượu cẩm, rượu quê, rượu nút lá chuối, rượu cuốc lủi... Và, nhóm PV TTĐS tiếp tục điều tra từ những người tham gia chở các phuy rượu cồn từ Đại Lâm tỏa đi các tỉnh tiêu thụ. Chúng tôi có mặt ở gần khu vực Cầu Tó, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội. Tham gia chở rượu trong những phuy khổng lồ về làng này, hầu hết mang biển số 99 (biển số tỉnh Bắc Ninh)… Từ các đại lý ở Thanh Trì này, người ta tiếp tục pha chế các kiểu, trước khi bán nó cho những người đi giao rượu tại các đại lý nhỏ hơn, hoặc các quán ăn nhà hàng lớn.
Trong vai người tổ chức hệ thống quán ăn ở một khu vực có nhiều trường Đại học, muốn mua rượu rẻ để bán cho người bình dân, chúng tôi tiếp cận với bà Là Lê Thị H., nhà ở đường chợ Tó. Bà này cho biết: Nhà bà B. - Vinh, nhà Lai bán rượu phuy từ Đại Lâm đấy. Nhà Lai nó không nấu, nhà nó buôn thôi, nhà B. - Vinh thì có bán cả rượu nấu, cả rượu Bắc Ninh (Đại Lâm) - toàn rượu cồn đấy, lấy ở Đại Lâm với làng Vân. Dân Hà Nội mình toàn uống thứ rượu này. Ngày trước đóng về đây nhiều lắm, giờ đã bớt đi rồi. Dân ở đây (khu vực bà Lê Thị H. sinh sống) người ta không uống đâu, toàn uống rượu nấu thôi”. Suốt quá trình điều tra, đi đâu chúng tôi cũng được nghe câu nói đầy “thông minh” đó của người dân, của người buôn, của cả ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) tỉnh Bắc Ninh, rằng: quê tôi, tỉnh tôi biết rượu pha cồn là độc hại rồi, không uống đâu. Bán cho người ta uống thôi!
Bà Lê Thị H. nói tiếp: “Rượu pha từ cồn ấy rẻ lắm, chở về đến đây rồi mà cũng chỉ 9 - 10 nghìn đồng một 1 lít thôi, nhiều loại lắm, bây giờ còn đắt đấy chứ trước chỉ 2 - 3 nghìn/ lít thôi. Xe 99… chở về đây, lúc nào hết rượu thì cứ gọi điện, rồi người ta lại chở ô tô sang. Trước nhiều nhà buôn rượu ắm. Giờ chỉ còn độ chục nhà thôi. Rượu đóng chai nửa lít một, có màu mà bán ở các quán ăn ấy, rượu đấy cũng toàn cồn. Hà Nội mà mua rượu, nhiều khi đưa rượu xịn người ta lại kêu là rởm, mà đưa rượu rởm người ta lại cứ khen là rượu ngon, rượu xịn. Nhà bác B. – V. người lớn, làm ăn đứng đắn. Chứ nhà L. chao chát, ghê gớm lắm, con vợ nó cũng kinh lắm, đong rượu rồi mà không mua thì không được, nhà nó, người ta đưa rượu cồn đến rồi nó còn tiếp tục pha thêm nước lã vào ấy chứ.
Rượu cẩm, rượu nếp, rượu cốm, rượu thuốc… pha từ “cồn” và hóa chất hết
Khi đã tin tưởng mối bán buôn rượu pha cồn Đại Lâm, một chủ đại lý rượu cồn ở Thanh Trì đã cho chúng tôi vào xem các công đoạn, các nhà kho “nanh vuốt” rượu rởm của mình. Ông chồng tên T, bà vợ tên L. Sau đây là cuộc đối thoại của chúng tôi với bà chủ đại lý:
- Nhà cô buôn rượu ạ? Cháu đi tìm mối hàng nhập rượu bán quán.
- Ừ đây, rượu đây, thế muốn mua loại nào, loại nào cũng có.
- Cháu muốn mua rượu rẻ để về bán mới có lãi?
- Đây, rượu Đại Lâm (Bắc Ninh) đây. Lấy kiểu như thế nào, rượu trắng hay rượu nếp? Loại 10, 12 hay 14 nghìn đồng một lít? 14 nghìn là rượu 45 độ, 12 nghìn đồng thì chỉ 40 độ thôi.
- Cô lấy nhà ai bên Đại Lâm?
- Ai đi lấy mà biết được, người ta mang sang đây người ta đổ cả xe tải ấy chứ.
- Nhưng cô lấy thì cô phải biết là lấy của nhà ai chứ?
- Cứ gọi điện thì người ta đánh ô tô chở sang. Một chủ to bên đấy người ta “đổ hàng”... (PV: tất cả các đại lý đều giấu mối hàng, vì họ sợ chúng tôi bỏ họ mà về thẳng Đại Lâm nhập rượu).
- Cho cháu xem rượu 12 nghìn đồng một lít?
- Mày biết nếm không? Tao đi buôn hàng bao nhiêu năm còn đếch biết rượu nào với rượu nào nữa ấy chứ.
- Cô cứ cho cháu ngửi cái xem nào. Cháu đoán trăm phần trăm đây là rượu cồn.
- Chuẩn chuẩn rượu cồn. Này, rượu gạo xịn ở đây 35 nghìn 1 lít cơ nhá. Mười mấy nghìn thì chỉ có rượu (cồn) này thôi chứ.
- Chả giấu gì cô, cháu có bốn cái nhà hàng ăn!
- Thế mày có lấy nhiều không? Thế mày làm cả rượu thuốc rượu thiếc, rồi rượu nếp, rượu hương cốm, rượu cẩm rượu kiếc nữa, đặt ở đây làm luôn cho.
- Thế rượu cẩm cô làm kiểu gì ạ?
- Rượu cẩm nhá, thổi gạo làm nếp cẩm, ngâm rữa, chắt ra rồi chế vào rượu này mà bán chứ còn gì nữa. Thế nó mới lãi. Hôm trước nhà cô mang rượu gạo 35 nghìn đồng một lít ra bán, khách nó toàn chê. Cứ rượu cồn trộn tí nếp cẩm nó lại khen!
- Cô còn loại nào hay hay nữa không ạ?
- Mày muốn ngọt thì mày cho thêm tí đường vào là xong chứ có đếch gì đâu. Cho một tí đường là nó ngọt luôn.
- Mối trước mà cháu lấy nó thơm, có mùi như là mùi hương cốm cơ.
- Thì đây, cho một tí dung dịch mùi cốm này vào. Đây này, cho một giọt vào. Cho nó ngửi xem đúng có thơm không (bà này lấy một cái hóa chất mùi cốm ra thả vào rượu trước mặt chúng tôi, máy bí mật của chúng tôi đã ghi hình được cảnh này – PV). Mày bán hàng ăn hay mày ngâm rượu gì?
- Dạ, cháu chả biết ngâm.
- Thôi mày không biết làm đâu, cứ cần rượu cẩm hay rượu thuốc loại gì thì để đấy nhà cô làm cho. Giá nếp cẩm, pha từ rượu cồn này ra, thì tía nó cao lên một tí, là 15 nghìn đồng một lít. Số điện thoại nhà cô đây, xóm Đ., xã HH, điện thoại: 0436.888.3…
Nước mắt của người có lương tâm ở Đại Lâm
Suốt 15 năm qua, lúc vào vụ Tết, lễ, hay cái mùa nhà máy sản xuất cồn nó tồn đọng sản phẩm, thì làng Đại Lâm náo nức cảnh pha chế rượu cồn siêu tốc, bằng nước lã và hóa chất “bí ẩn”. Nếu mỗi ngày tính bằng nghìn lít ra khỏi làng nấu rượu không nổi lửa, thì thử hỏi bao nhiêu triệu, bao nhiêu tỷ lít rượu đã tung hoành, tác yêu tác quái trong xã hội Việt Nam suốt 15 năm qua? Thử hỏi, đến giờ phút này, sau 15 năm, cơ quan hữu trách tỉnh Bắc Ninh vẫn chưa một lần lấy mẫu cồn, mẫu rượu tai tiếng đó đi xét nghiệm để kết luận “độc hay không độc”, thì ai sẽ cứu lương dân khỏi thảm họa uống hóa chất độc hại vào người rồi cùng hẹn nhau ở bệnh viện ung thư?
Tại làng Đại Lâm, trong vai một chuyên gia nghiên cứu về lịch sử làng rượu cổ truyền, chúng tôi có cuộc trò chuyện với nhiều bô lão đã nhiều năm nấu rượu sắn, rượu nếp cái hoa vàng phục vụ ẩm khách muôn phương. Giờ rượu cồn tác yêu tác quái, các cụ mất nghề. Cụ Nguyễn Văn Viễn, 75 tuổi, vừa bị ngã rất đau, phải nằm nói chuyện với chúng tôi. Cụ đau da thịt một, thì lòng tê tái mười phần, bởi “chúng nó pha cồn công nghiệp vào, bán 8 nghìn đồng một lít “toàn nước lã” thế, thì rượu gạo mấy chục nghìn một lít của chúng tôi làm sao mà “địch” nổi”. “Các đại lý ở làng bây giờ đa số dùng cồn công nghiệp pha với nước lã bán. Họ dùng cồn thực phẩm thì còn đỡ tai hại, đằng này đa số là cồn công nghiệp anh ạ”, cụ Viễn thở dài. Xóm làng bây giờ xơ xác, tiền trăm tiền triệu dồn hết vào cho mấy đại lý pha nước lã với cồn công nghiệp mà bán, làng rượu cổ hiu hắt mất nghề. “Thanh niên đi làm thuê ngoài công ty xí nghiệp. Tiếng là lương 3 triệu đồng/tháng. Nhưng tính ra rất khổ, chi phí đi lại ăn ở nữa là hết. Ở nhà nấu rượu, thu 3 triệu một tháng, mỗi ngày 1 trăm nghìn đồng. Nhưng còn lãi thêm 1 trăm nghìn đồng bã bỗng đem ra nuôi lợn nữa. Mô hình củ sắn con lợn cứu dân làng là vì thế. Giờ thì mất hết rồi”, cụ Viễn thều thào cất giọng xa vắng.
Cụ Nguyễn Văn Thủy, 70 tuổi tâm sự: “Rượu pha từ cồn ở làng này. Cứ nói nôm na là rượu rởm. Chả cần kỹ thuật gì, cứ dùng nước giếng khoan, lọc qua tí cát tí than là xả vào với cồn: thành rượu. Một phuy 300 lít, thế là có bạc triệu. Dân lành chúng tôi, nấu được vài chục lít rượu gạo, phải uy tín lắm, tiếp thị lắm mới bán được cho đám ma đám cưới nhà ai đó. Chứ người ta làm rượu cồn, pha ra phuy nào là ô tô ùn ùn chở đi phuy đó ngay!”. Ông Thủy mơ màng nhớ về cái thời làm rượu men Bắc chân chỉ hạt bột, “con lợn bấy giờ ăn bã rượu quê, da dẻ nó cũng hồng hào, trông thích lắm”. Ông Vũ Đình Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Đa cho biết: trước việc rượu cồn làm tai tiếng và mai một nghề nấu rượu truyền thống ở xã, nhiều lần bà con đã kiến nghị trong các cuộc họp hội đồng, tiếp xúc cử tri, là làm sao dẹp rượu cồn đi để bảo vệ làng nghề. Nhưng khó lắm. Nó là cả một hệ thống. Mà nhà nước cũng không có văn bản nào cấm làng Đại Lâm pha cồn vào nước lã thành rượu đem bán cả. Đau đớn nhất có lẽ là thảm cảnh của ông Nguyễn Văn Lai, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tam Đa, vừa được trao giải nhì cuộc thi nấu rượu tổ chức tại Hà Nội thì dư luận ầm ĩ chuyện cả làng Đại Lâm của ông pha cồn với nước lã thành rượu bán tùm lum. Dự án làm khu vực sản xuất rượu nếp, rượu gạo đình đám của ông Lai phút chốc tan tanh vì tiếng xấu do người khác gây nên. Đặc biệt, bấy giờ, ông Lai đã phải về xã nhà, làm văn bản, cam kết mình đã nấu rượu gạo nếp cái hoa vàng, nhờ Chủ tịch UBND xã đóng dấu xác nhận vào để gửi ban tổ chức cuộc thi thì họ mới dám… trao giải! Đấy, ông Lai và nhiều người lương thiện đã phải “tự bảo vệ” thanh danh cho mình trước thảm họa rượu cồn như thế.
Nếu cấm ở Đại Lâm, con buôn sẽ mang công thức nước lã pha cồn đi nơi khác… làm ăn!
Chủ tịch UBND xã Tam Đa, ông Nguyễn Văn Tôn rất có lý: nếu rượu cồn độc hại, xin nhà nước hãy có công văn, chỉ thị cấm tiệt việc pha cồn công nghiệp với nước lã đem bán đi. Có “giấy trắng mực đen”, xã sẽ tổ chức cấm ngay. Chứ như hiện nay, giả dụ xã đến nhắc nhở, người ta sẽ bảo nhà A làm được thì nhà B tôi cũng làm được chứ.
Đặc biệt, ông Tôn cũng mở ngoặc: công thức nước lã pha cồn, nhiều nơi cũng biết, chứ chả riêng gì Đại Lâm biết. Cấm ở làng này, làng khác nó vẫn làm, hoặc người làng này đem công thức hóa chất, cồn công nghiệp và nước lã làm rượu sang làng khác, khu vực khác để làm. Thế nghĩa là, cấm Đại Lâm pha rượu, thì rượu loại này sẽ được pha ở nơi khác. Cấm thế nào được. Ông Lai dùng hình ảnh ví von: trâu bò đánh nhau ruồi muỗi nó trục lợi à. Làng này không pha, làng khác nó pha thì người tiêu dùng vẫn bị đầu độc. “Trừ khi có văn bản từ Thủ tướng Chính phủ, quy trách nhiệm quản lý cho Chủ tịch UBND tỉnh rồi các ban ngành cấm tuyệt đối dùng cồn công nghiệp hay cồn độc hại vào pha nước lã làm rượu, mới may ra cấm được, nhà báo ạ”, ông Lai nói.
Những người ngộ độc Methanol đã mù nhiều lắm!
Bệnh nhân Bùi Văn Nhi, 49 tuổi ở thành phố Thái Bình được người nhà đưa lên Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê sâu. Tại Trung tâm chống độc của bệnh viện, các bác sĩ kết luận ông Nhi bị ngộ độc Methanol (một chất cồn có công thức hóa học là CH3OH). Bệnh nhân Nhi phải thở ô xi và lọc máu liên tục trong ba ngày để loại bỏ Methanol ra khỏi cơ thể. Ngày 05/10, sức khỏe của ông Nhi mới ổn định và được ra viện. Chúng tôi có cuộc trò chuyện “nóng” với ông tại Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, khi ông vẫn đang mặc áo bệnh nhân:
- Các bác sĩ cho biết ông bị ngộ độc Methanol. Rõ ràng, ông có uống rượu thì mới xảy ra ngộ độc Methanol được chứ?
- Trước đấy mấy ngày, tôi có uống hai chén rượu thuốc.
- Rượu ngâm thuốc ấy, ông mua ở đâu?
- Tôi nhờ một người lấy rượu của người quen của họ.
- Sau khi uống xong, ông có triệu chứng gì?
- Tôi uống tối hôm trước, ngày hôm sau vẫn đi làm bình thường, nhìn lên bóng đèn tự dưng lại thấy màu vàng, rồi màu xanh, màu đỏ. Người mệt mỏi, chán ăn, tôi ngủ từ chập tối. Hôm sau thấy tôi mê mệt, không biết gì nên người nhà đưa lên đây. Các bác sĩ kết luận tôi bị ngộ độc Methanol.
- Chi phí lọc máu của ông có nhiều không?
- Tôi phải lọc máu ba lần, mỗi lần hết hơn chục triệu.
- Ra viện rồi, về nhà liệu ông có uống rượu nữa không?
- Không, không, tôi vái đến già, qua cái trận này là hãi lắm rồi. Bác sĩ bảo tôi là trường hợp hy hữu được cứu sống mà không để lại di chứng gì. Vì những người ngộ độc Methanol xong, bị mù nhiều lắm.
Chuyên gia phân tích kỹ về những thảm họa “cồn cồng nghiệp” ở Đại Lâm
TS Nguyễn Duy Thịnh - Viện công nghệ Sinh học và công nghệ Thực phẩm - ĐH Bách Khoa Hà Nội nhận định:
-Nguy cơ rượu bị nhiễm độc là rất cao; không có chuyện làng Đại Lâm làm rượu từ cồn thực phẩm đã tinh chế với giá 80-100.000 đồng/lít để pha thành rượu; hầu hết cồn mua của nhà máy đường là cồn công nghiệp; uống rượu pha cồn công nghiệp thì cực kỳ độc hại, có thể gây mù mắt hoặc tử vong!
Ông Thịnh nói: Sản xuất rượu bây giờ là một trong những lĩnh vực rất dễ bị nhiễm độc. Vì trong ngành công nghiệp rượu, người ta có sản xuất hai loại, một loại rượu tinh chế với mức độ tinh sạch rất cao, dùng cho thực phẩm. Loại thứ hai gọi là cồn, loại này không tinh chế, dùng cho ngành công nghiệp, người ta dùng làm nhiên liệu đốt chẳng hạn. Ví dụ người ta lấy cồn để trộn vào xăng mấy phần trăm, thì cồn ấy không cần tinh chế. Nó là chất hữu cơ, chỉ cần cháy là được nên người ta không cần tinh chế cho đắt đỏ ra. Chính vì thế mà cồn tinh chế - cồn thực phẩm rất đắt, còn cồn công nghiệp thì lại rất rẻ.
Ông có nói cồn thực phẩm rất đắt, hiện nay cồn tinh chế dùng cho thực phẩm thì bao nhiêu tiền một lít ạ?
Như nhà máy rượu cồn Hà Nội, người ta bán 1 lít cồn như vậy giá 80 đến 100 nghìn. Còn cồn công nghiệp thì chỉ khoảng 15 nghìn/lít.
Rượu pha cồn công nghiệp, uống chết người
Với giá 80 nghìn đồng một lít cồn, về pha với hai lít nước (và hương liệu) thì được 3 lít rượu, họ bán 7 nghìn đồng/lít - thế thì họ sạt nghiệp vì lỗ vốn! Theo điều tra của PV TTĐS, làng Đại Lâm ở Bắc Ninh người ta “nấu rượu” bằng cách pha cồn mua trôi nổi hoặc mua từ nhà máy đường với nước lã, cồn đó không thể nào là cồn thực phẩm tinh khiết như ông nói!
Mình phải truy ra, nếu mua cồn từ những nhà máy đường chẳng hạn, thì phần lớn cồn từ mật mía người ta không dùng cho thực phẩm, vì cồn mật mía có mùi mật - mùi gỉ đường rất khó chịu, giá rẻ nên người ta thường sản xuất để dùng trong công nghiệp: dùng để tổng hợp chất hữu cơ, làm nhiên liệu, làm dung môi. Cồn đó không được xếp vào cồn thực phẩm. Cồn công nghiệp khi lên men, tạo thành hàm lượng andehit va metacyclin rất lớn, uống vào rất độc hại. Thứ hai là trong quá trình lên men ấy có khả năng sinh ra rượu methanol - cũng là rượu, nhưng rượu methanol rất độc, thậm chí với hàm lượng cao có thể gây mù mắt. Trong miền Nam có nhiều loại rượu pha chế, uống vào mấy người chết, loại đó là rất nguy hiểm.
Ví dụ như làng bên ấy, sẽ có hai trường hợp xảy ra, một là cồn công nghiệp như lãnh đạo xã thừa nhận, hai là cồn của nhà máy đường, hai trường hợp đó ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe người tiêu dùng?
Hầu hết cồn ở nhà máy mía đường là cồn công nghiệp, sản xuất từ mật gỉ. Thông thường loại cồn ấy rất khó tinh chế, mùi mật mía cũng rất khó làm sạch. Nên người ta để cồn ấy làm cồn công nghiệp.
Cồn mua từ nhà máy đường, hầu hết là cồn công nghiệp
Tức là bản chất của cồn mà làng Đại Lâm dùng để pha rượu, dù có là cồn gì cũng không dùng để pha rượu được đúng không ạ?
Cái cồn ấy, nhỡ người ta mua của nhà máy rượu Hà Nội thì sao?
Không! Chắc chắn không. Dân thì nói là mua của nhà máy đường trong Thanh Hóa, Quảng Ngãi, lãnh đạo xã thì nói là cồn công nghiệp.
Trên thực tế người ta có thể gọi lẫn lộn cồn làm từ nhà máy mía đường là cồn công nghiệp. Trong lĩnh vực thực phẩm người ta phân biệt gồm cồn công nghiệp và cồn thực phẩm. Cồn thực phẩm dùng để pha chế đồ uống. Người ta pha cồn từ nồng độ cao thành rượu có nồng độ nhất định, cồn càng tinh khiết bao nhiêu, chất lượng rượu càng tốt bấy nhiêu. Đấy gọi là cồn thực phẩm. Tất cả các cồn còn lại đều là cồn công nghiệp, kể cả cồn mua từ nhà máy đường.
Đại Lâm pha cồn công nghiệp làm rượu : sự thật không thể chối cãi !
Chúng tôi thì chỉ suy luận thế này thôi. Cứ cho là người ta pha hai phần nước, một phần cồn để thành rượu 30 độ đi, nhưng người ta lại bán ra thị trường với giá 7 – 8 nghìn đồng 1 lít rượu thì người ta không đời nào đi mua loại cồn tinh khiết 80 đến 100 nghìn một lít mà pha được?
Đúng rồi, cho nên người ta mua cồn công nghiệp, giá rẻ. Xăng người ta bán có 23 nghìn/lít mà còn trộn cồn vào để bán thì chứng tỏ giá cồn phải rất rẻ. Tôi nghĩ chỉ vào độ 15 nghìn 1 lít thôi. Vậy thì người ta mua cồn công nghiệp như suy luận là đúng quá còn gì nữa. Nhưng trong cồn công nghiệp có methanol là chất cực độc, mà lại dùng để pha với nước thành rượu là không chấp nhận được.
-Thay mặt BBT TTĐS, xin chân thành cảm ơn ông !
(Còn nữa)
