Do Doan Hoang

TT – 78 người của gần 60 hộ dân ở làng cổ Đường Lâm vừa đồng loạt ký tên trên lá đơn gửi đến UBND thị xã Sơn Tây, UBND TP Hà Nội và Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT&DL) để xin trả lại danh hiệu (di tích quốc gia) làng cổ Đường Lâm cho Nhà nước.

“Làng cổ Đường Lâm được công nhận di tích quốc gia từ năm 2005, đã gần 10 năm trôi qua đến nay quy hoạch làng cổ vẫn chưa hề có”

Ông PHAN VĂN HÒA (phó chủ tịch UBND xã Đường Lâm)

Cùng với đơn kiến nghị, trước đó ngày 17-4, một cuộc hội nghị đã diễn ra tại xã Đường Lâm (thị xã Sơn Tây, TP Hà Nội), với sự tham dự của phó bí thư Thị ủy – phó chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây cùng nhiều ban ngành của thị xã và xã Đường Lâm. Cùng ngày, thông báo số 79 đã ra đời về “chỉ đạo xử lý vi phạm trật tự xây dựng tại xã Đường Lâm”. Theo đó, nhiều gia đình đang đứng trước nguy cơ tiếp tục bị cưỡng chế. Lãnh đạo xã thừa nhận đã có chuyện người dân gặp cán bộ, đến tận nhà cán bộ chỉ mặt nói “nếu phá nhà thì tao không còn gì để mất”…

Xung quanh câu chuyện này, ông PHAN VĂN HÒA – phó chủ tịch UBND xã Đường Lâm – đã tìm gặp chúng tôi, mong được nói với báo chí nỗi bức xúc của mình. Ông mở đầu câu chuyện:

- Làng cổ Đường Lâm hiện nay đang có những bức xúc “không có lối thoát”. Lãnh đạo xã đi họp muốn nói về chuyện này, đôi khi định trình bày cũng không được nói. Họ cứ bảo trách nhiệm của chúng tôi là cứ xử lý “vi phạm” trong xây dựng đi đã. Chứ còn giải pháp thì… không có giải pháp.

Bây giờ nói thật, rõ ràng làng cổ Đường Lâm được công nhận di tích quốc gia từ năm 2005, đã gần 10 năm trôi qua, đến nay quy hoạch làng cổ vẫn chưa hề có. Vẫn mới chỉ có quy chế tạm thời về xây dựng, làm nhà cửa ở trong làng. Cán bộ xã chúng tôi đã có ý kiến rất nhiều nhưng không đâu vào đâu cả. Trong khi đó, từ năm 2007 đồng chí phó chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây đã yêu cầu là phải hoàn thành quy chế này trong năm 2007, nhưng đến nay bảy năm trôi qua quy chế đó vẫn chưa xong. Văn bản nói về “yêu cầu” này, cán bộ xã chúng tôi vẫn còn giữ đây.

TT – 78 people of 60 households in the ancient commune of Duong Lam simultaneously have signed the petition and have sent to the People’s Committee of Son Tay town , to Hanoi People’s Committee and to the Department of Cultural Heritage ( Ministry of Culture, Sports and Tourism ) to be relinquished the title ( national monument ) of Duong Lam ancient commune to the Government .

” Duong Lam ancient village has been recognized as national monument since 2005 , it has been nearly 10 years from now but the urban planning for the commune is still being unprecedented ” Mr Phan Van Hoa ( vice president of Duong Lam village )

Along with the petition , before 17-4, a conference was held in Duong Lam Commune ( Son Tay town , Hanoi ) , with the participation of Deputy Secretary Market Committee – Vice Chairman Son Tay town and many others of Duong Lam commune . On the same day , the announcement number 79 was born regarding ” handling violations of construction in Duong Lam Commune ” . Many families are at risk of being enforced. Community leaders have acknowledged that people came to officers houses claimed: ” if you destroy the house then i have nothing to lose ” …

The Vice President of Duong Lam commune, Mr. Phan Van Hoa, sought to meet us. He looked forward to talking to the press to explain his frustrations.

- Duong Lam ancient village currently has “no way out” . Community leaders want to talk about this on meetings, but sometimes the explanations cannot be done. They just told us that our responsibility is handling any ” violation” of building going on. But as for solutions – no solutions at all .

To be honest , it’s clear that Duong Lam ancient commune has been recognized as national monument since 2005 , but nearly 10 years passed , the urban planning is still being unprecedented . There are only temporary regulations of construction , house construction in the commune . Commune officials have told so many times but it didn’t lead to anywhere. Meanwhile, the Vice Chairman of Son Tay town has required to complete this regulation in 2007 , but now that seven years have passed the regulations still remain unfinished . We still keep the “requests” here with us. .

* Bà con khổ sở, bức xúc, vậy xin hỏi ông, ai được “lợi” trong sự tôn vinh làng cổ Đường Lâm là di tích quốc gia làng cổ đầu tiên của VN này?

- Nói thực lòng là từ khi bán vé vào làng cổ Đường Lâm, họ thu quá nhiều tiền từ việc làm du lịch làng cổ chúng tôi, nhưng người dân Đường Lâm hầu như chưa được hưởng một cái gì. Số tiền đó… năm đầu tiên họ cho xã được 10 triệu, năm thứ hai được 20 triệu và năm vừa qua là 30 triệu đồng. Số tiền ít ỏi đó chúng tôi chi vào việc tuyên truyền quảng bá, phục vụ các lễ hội này kia. Có như vậy thôi.

Ông Giang Mạnh Hoằng (chủ tịch UBND xã Đường Lâm): Bà con bức xúc lắm

“Chúng tôi thương bà con mình lắm, chín năm rồi mà không được hưởng lợi gì từ du lịch làng cổ Đường Lâm cả (trừ vài gia đình có nhà cổ). Có hộ, bốn cặp vợ chồng sống chung trong căn nhà cấp bốn khoảng 100m². Một số nhà vừa xây mới cũng đang sắp bị cưỡng chế hạ thấp độ cao, nhiều hộ chật quá, họ xây thêm cái gác xép nhỏ cũng bị “quy” vào xây hai tầng và yêu cầu phá dỡ. Vì cái quy chế tạm thời kia mà đến trụ sở xã, trường mầm non xã cũng không được xây dựng đạt quy mô.

70-80 cháu sinh hoạt chung trong một cái phòng, vì không thể xây hai tầng được, dự án xây ra vị trí khác thì đang phải… chờ tiền. Bà con không được hỗ trợ giãn dân hoặc kinh phí sửa sang nhà cửa gì cả, trong khi đó toàn bộ tiền thu vé 20.000 đồng/người vào làng, mỗi năm hai ba chục vạn khách, tiền tỉ ấy, người ta nói (bằng văn bản) là để… chi cho công tác quản lý (trả lương cho những người đứng ra tổ chức thu vé!). Bà con bức xúc lắm”.

Th.Tâm ghi

Dân Đường Lâm quá khổ vì không được xây dựng nhà cửa theo nhu cầu sống của mình, trong khi họ đang phải ở cực kỳ chật chội. Chúng tôi đã đề xuất một mẫu nhà làm sao vừa đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu cho bà con, vừa bảo vệ được cảnh quan làng cổ. Tức là bên ngoài nhìn vào vẫn là nhà cổ, vẫn lợp ngói, nhưng bên trong được phép xây hai tầng. Bên trong phải đủ tiện nghi và diện tích sử dụng tối thiểu. Nhưng “các ông ấy” không cho làm.

* People are struggling, I would like to ask , who benefits from the honor of being recognized Duong Lam ancient commune as the first national ancient village monument of VN?

- Frankly, since they sale tickets to Duong Lam ancient commune , they collected much money from tourists, however Duong Lam people hardly receive anything . That money … The first year they gave to our commune 10 million VND, 20 million VND for the second year and for the last year is 30 million VND. With that little money we can only spend on promoting, serving the other festivals . That’s it.

Mr. Giang Manh Hoang (Chairman Duong Lam Commune): “People are very upset”

“We feel so sorry for people from the commune , they didn’t receive any benefits from Duong Lam tourism for nine years (except some families that have ancient houses ) . There is a case when four couples live in poor house about 100m ² . Some new construction is also about to be forced to cut the height. There is some cases when they build a small loft for more spaces. But they were judges as building two floors and they were required to dismantle the 2nd floor immediately.. Because of the temporary regulation, the commune offices and communal kindergartens are not built.

The activities for 70-80 children is in one room, because they can not build two floors. The project to relocate it is … waiting for the money . People are not being supported or funded for home improvements at all. Even though the cost for the ticket is 20,000 VND per person for entering the village. Every year there are two-three thousand dozen passengers. With that amount, it is said (by text ) for … the fee of expenditure management ( pay for the organizers who sold tickets ! ) . People are strongly disappointed.

Th.Tam record

Duong Lam people are very miserable because they can not build their houses to the needs of their lives, they are in extremely cramped situation . We have proposed an example of the house both to meet the minimum requirements for their lives, and to protect the ancient commune landscapes . The outside look remains ancient, but the inside allows two-floors. The Inside must be comfortable to use maximum allowed spaces. But the “they” don’t allow us to do so.

* Là một cán bộ tâm huyết với vấn đề bảo tồn làng cổ cũng như lo lắng vì cuộc sống an lành cho bà con mình, theo ông, bây giờ cơ quan chức năng phải làm gì để tháo gỡ bức xúc đó?

- Bây giờ bắt họ dỡ nhà ra thì quá khổ. Chúng tôi đã “đấu tranh” rất quyết liệt nhưng không (chưa) được. Nhu cầu sống trong không gian đủ để sinh hoạt của bà con là có thật, là chính đáng. Nhà các cán bộ xã đấy, nhiều nhà ba bốn tầng, rộng rãi, đầy đủ tiện nghi.

Còn nhiều ngôi nhà tít ngoài rệ làng, mà giờ bà con cơi nới làm lại phục vụ nhu cầu sống tối thiểu của mình thì cán bộ lại lên đòi phá của họ. Làm như vậy quá vất vả cho người dân. Anh M. ở làng này xếp gạch đúng một năm trời để đấy, mới làm được cái nhà có gác xép. Nhiều nhà bây giờ có gác xép giống hệt anh ta thì lại bị yêu cầu phá dỡ. Bà con không biết đâu mà lần.

* Dự kiến UBND xã sắp được UBND thị xã giao nhiệm vụ phá dỡ nhiều hạng mục, nhiều công trình nhà dân trong làng, các ông nghĩ sao?

- Vừa rồi đồng chí phó bí thư thị ủy và đồng chí phó chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây có lên đây kiểm tra và ra thông báo rõ ràng: theo đó nhiều ngôi nhà sai phép, họ sẽ ra quyết định xử lý. Chúng tôi đã báo cáo đầy đủ, đã lập biên bản đầy đủ, đã gửi văn bản xuống thị xã rồi. Cơ quan chức năng dự kiến sẽ ra quyết định phá dỡ, yêu cầu UBND xã Đường Lâm phải thực thi công việc này. Tôi tin chắc nếu động vào nhà một số đối tượng “có máu mặt” trong xã, họ sẽ “trắng đen” với chúng tôi luôn. Kể cả đứng trước nguy cơ bị kỷ luật vì không làm tròn trách nhiệm phá dỡ công trình của dân, đợt này chúng tôi cũng không làm cái việc phá dỡ nhà của bà con mình đâu.

Đất là đất của người ta, “các ông” đến khai thác du lịch, đã không giúp, không chia cho người ta cái gì thì thôi, ai lại làm thế. Đất của người ta chật thế, xin dự án giãn dân làng cổ thì dự án vẫn nằm trên giấy. Diện tích khu giãn dân chúng tôi đã nhiều lần đề xuất xin với hơn 10ha, ở bên gần làng Phụ Khang, vượt ra khỏi ranh giới làng cổ hẳn hoi. Nhưng một đại diện lãnh đạo ban đầu tư thị xã bảo cứ tình trạng này thì 10 năm nữa vẫn chưa có đất giãn dân, bà con phải làm sao.

* Bà con đã gửi đơn đến cơ quan chức năng, đến tòa báo bày tỏ nguyện vọng muốn “trả lại danh hiệu làng cổ Đường Lâm” cho Nhà nước, ông nghĩ sao về điều này?

- Cái đau nhất là bấy nhiêu năm làm du lịch, bà con Đường Lâm quá thiệt thòi nhưng họ chưa được hưởng lợi gì cả. Ước tính mỗi năm hàng chục vạn khách chính thức đi vào làng. Số tiền rất lớn nhưng bà con không được hưởng gì cả. Di tích này là của người Đường Lâm, lẽ ra người Đường Lâm phải được quản lý và khai thác, đằng này họ từ nơi khác đến khai thác toàn bộ, người Đường Lâm không được gì cả. Nếu chúng tôi quản lý, chúng tôi sẽ có tiền tái đầu tư cho bà con, như thế sẽ dễ hơn nhiều chứ. Phân tích vậy thôi chứ chúng tôi không quan tâm cái đó lắm, chúng tôi đang cần giải pháp cho dân mình thôi, mệt mỏi quá rồi.

* Ông vừa nhắc đến “họ”, họ là ai, thưa ông?

- Đó là Ban quản lý di tích làng cổ Đường Lâm, trực thuộc UBND thị xã Sơn Tây.

* As a devoted staff to the issues of maintaining the traditional village and carrying about the welfare of the people of the village, he said , authorities now have to do something to solve people disappointments.

- Now if they force people to resize their houses, it will be too much. We were “fighting” aggressively but there is no result. The need in space for life activities is real and plausible. The authorities houses are many spacious, fully furnished with three or four-floors. However as for other poor citizens, they try to repair houses that located outside the village just to serve their poor lives. The authority want to destroy it. Mr. M prepare bricks for a whole year to make a home lofts. But now the authority force him to dismantle it. .

* As estimated, CPC is going to be tasked by People’s Committee to dismantle many items , many of the house’s construction in the village , and what do you think ?

- Recently , the Vice Secretary of the Party Committee and Vice Chairman of Son Tay town came here to check this out and gave a clear notice : houses that violate the law will be handled . We made a full report , completed set records and sent it to the town . The competent authority is expected to make demolition decisions to require Duong Lam commune to execute this work . I am sure even if we are on the verge of being disciplined for failing to fulfill our duties of civil works demolition , this time we are not doing the demolition of the house of our people in the commune.

The land belongs to the people , “they” come to develop tourism , they don’t help the people, they don’t give them anything. But they must not do that demolition to them . People’s land are tight. Projects on relocation villagers are still remaining on paper . We have asked a lot of time to provide us a population density area with 10ha, near the village Phu Khang, which is out of the boundaries of the ancient village righteous . But a committee leader’s investor’s representative wonders if this situation is remain unsolved for more 10 years of then what people should do.

* People have submitted an application to the authorities, to the newspapers to expressed a desire ” to return the title of the ancient village of Duong Lam ” to the government , what do you think about this ?

- The most painful is that for so many years doing tourism, people of Duong Lam commune didn’t receive any benefits at all . As estimated, each year tens thousands of visitors come to the village officially . Huge money amounts but people do not receive anything. This is a relic of Duong Lam, the Duong Lam people should have managed and exploited it all , but they have nothing. If we manage the relic , we will re-invest the money for the people. I’m just analyzing that, but we do not care so much about it. All we need is the solutions for our citizens. We are so exhausted.

* You has mentioned ” them ” , who are they , sir ?

- They are the Management Board Duong Lam ancient village, under TPC Son Tay town .
Đơn xin trả lại danh hiệu làng cổ Đường Lâm

[...] Chúng tôi là những người dân đang sinh sống tại làng cổ Đường Lâm. Chúng tôi không có quyền được tự do xây dựng, sửa sang, cơi nới nhà cửa trên chính mảnh đất của gia đình mình. Đã gần 10 năm nay, chính quyền xã Đường Lâm và một số người trong Ban quản lý di tích làng cổ suốt ngày đêm đi lùng sục xem có phát hiện thấy nhà ai chở gạch, ximăng là lập tức có giấy thông báo: cắt điện, nước, cuối cùng là cưỡng chế, đập phá các công trình xây dựng vì không theo thiết kế của ban quản lý. Thiết kế đó là: xây nhà cổ, chủ yếu là gỗ và ngói cổ, toàn nguyên vật liệu đắt như vàng.

Dân số của làng chúng tôi mỗi năm tăng, diện tích ở thì vẫn thế, chúng tôi phải khắc phục bằng cách xây nhà cao tầng nhưng không được vì mắc phải quy chế (tạm thời) của ban quản lý làng cổ. Chúng tôi không hiểu thực chất quy chế đó là gì? Vì đa số hộ dân không được xây nhà từ hai tầng trở lên, nhưng thiểu số thì có khoảng 30 gia đình vẫn xây dựng nhà từ 2-3 tầng. [...]

Chúng tôi là những người dân hiền lành quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời để kiếm kế sinh nhai. Khi nghe đài phát thanh của xã công bố “làng được công nhận là di tích quốc gia làng cổ”, chúng tôi đã vui mừng lắm vì nghĩ cả đất nước quan tâm đến xã mình. Cán bộ xã nói sẽ thu hút khách du lịch, nhân dân được hưởng lợi từ đó, đời sống sẽ nâng lên. Nhưng, thực tế từ đó đến nay chỉ có khoảng tám gia đình được đầu tư xây dựng, còn lại gần 400 hộ gia đình chẳng được hỗ trợ gì cả. Sự bức xúc này đã nung nấu từ gần 10 năm nay rồi và đến giờ không thể chịu nổi nữa.

Vì vậy chúng tôi cùng nhau làm đơn này xin trả lại danh hiệu “(Di tích quốc gia) làng cổ Đường Lâm”; (chúng tôi làm như thế với mong muốn) trả lại sự yên bình và “tự do” (trong sinh hoạt) vốn có của vùng nông thôn trung du này. Chúng tôi đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết nguyện vọng chính đáng, giản dị của nhân dân chúng tôi. Chúng tôi xin cảm ơn.

Đường Lâm, ngày 30-4-2013

(78 người làm đơn đã ký)

The application for returning back the title Duong Lam ancient village

[ ... ] We are the people living in the ancient village of Duong Lam . We do not have the freedom to build , remodel , or enlargement of the our house on our family’s land . It has been nearly 10 years now , Duong Lam commune authorities and a number of village management board ancient relic hunt day and night to see if anyone is carrying a brick , cement. They will be notified immediately with : power cuts , water , ultimately coercive , smashing buildings because the construction doesn’t follow the design of management authorities. The design is : housing stock , mostly wood and tile neck , full- expensive materials like gold .

The population of our village increases every year, the area remains the same , we have to adapt by by building tall buildings but we cannot do so due to the regulations (temporary) of the management of the ancient village . We do not actually understand what it is regulation ? Because the majority of households are not allowed to build from 2 floors and more , but there are about 30 minority families who are still allowed to build 2-3 floors building . [ ... ]

We are peaceful people working hard for year round . When we listen to the announcement in the radio that the village was recognized as a national monument ancient village ‘ , we were really happy to think that the country is carrying about our commune . Commune officials say it will attract tourists , people will benefit from it , our level of life will be increased. But , in fact only about eight family were invested to reconstruct, 400 households remains not being supported at all . This disappointment maintained for 10 years, we cannot stand it anymore.

So we decide to make this application to return you back the title ” ( National Monument ) Duong Lam ancient village ” ; (we do so with the desire ) to pay back the peace and “freedom ” ( in life activities) that we already have in this commune. We ask the authorities to consider and resolve our simple and legimate aspiration. We thank you .

Duong Lam Commune, date 30-4, 2013

78 persons have signed