My OperaCó một người cựu binh với số phận tớ cho là rất đáng nhớ. Đã viết chân dung ông từ Việt Nam, nay sang Lào viết thêm:
Thursday, September 30, 2010 4:13:16 PM
Bài 1: Sau 60 năm, cụ “bước xuống” từ… bàn thờ !
Phóng sự dài kỳ của Phạm Thị Thảo Giang
Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Một ngày tháng tám, miền đồi núi mượt mà, tĩnh lặng, nhấp nhô, vô cùng xinh đẹp, có cái tên thơ mộng đệ nhất nước Nam ta - thị trấn Thảo Nguyên - bỗng xôn xao lạ lạ. Người từ các nương chè uốn lượn như sóng xanh đổ ra, người từ các triền núi thắm tụt dốc xuống, người dưới đáy thung sâu thấp thểnh trèo lên. Họ đi xem ông Hoàng Văn Phẩm, 92 tuổi cùng 2 người con bạc đầu đến từ miền biên viễn của đất nước Lào xa xôi… cứ thế lạy nhau. Ông Phẩm tóc trắng đứng bên hiên căn nhà gỗ chân đồi, ông thảng thốt như người mộng du; hai người con quỳ đầu bạc từ ngoài cổng, tiếng khóc rầm rĩ, họ lết bằng hai đầu gối tiến về phía ông bố già mà chưa bao giờ họ nhìn thấy hoặc có thể mường tượng ra gương mặt. Họ đi bằng đầu gối, họ khóc rồi nói bằng thứ tiếng lạ hoắc. Bố của họ đã “bước xuống” trần gian nước Việt sau 60 năm ngồi trên ban thờ xếp toàn xương thú, lông chim quệt máu khô và một cánh nỏ vạm vỡ bên xứ Lào.
Họ cứ khóc ròng. Khi đoàn người hiếu kỳ đã tản đi, có người gạt nước mắt xúc cảm với cuộc trùng phùng như là mộng mị nọ, thì ông Phẩm mới phiên dịch tiếng của các đứa con người Lào đó cho đàn con Việt Nam của mình và xóm mạc nghe: họ bảo, “ôi, bố còn sống ư”, và ông cũng bảo, “thế là các con vẫn chưa chết cả ư? Mẹ Te còn sống không?”. Chỉ mấy cái từ giống nhau đó, họ cứ khóc và nói đi nói lại suốt cả tiếng đồng hồ, nước mắt cứ lã chã, không ai buồn lau đi. Vậy mà đúng 60 năm qua, kể từ ngày bố Phẩm buộc phải biến mất khỏi biên giới tỉnh Luang Nậm Thà - Lào (vì nhiệm vụ tuyệt mật, không thể cho gia đình biết là ông còn sống), gia đình và bản làng đã lập ban thờ, xót xa tưởng nhớ “nhà cách mạng Việt Nam” bao năm sống tình nghĩa, hòa nhập đến từng miếng ăn giấc ngủ với bà con.
Nhận thấy đây là một câu chuyện cảm động, ý nghĩa, nó là một phần của lịch sử, nó mang “vóc dáng” của cả nhiều cộng đồng người trong một giai đoạn lịch sử không thể nào quên, nó giúp ta nhìn rõ hơn về bức chân dung tuyệt đẹp và cũng tuyệt kỳ thú của người chiến binh Việt Hoàng Văn Phẩm (và nhiều đồng đội của ông) đã tình nguyện, cam khổ và quật cường làm nhiệm vụ cách mạng bên nước bạn Lào ra sao, chúng tôi đã đi nhiều nghìn cây số từ Việt Nam sang Luang Nậm Thà, một tỉnh biên giới cực bắc của Lào để tìm hiểu. Và, cũng là để giúp cho đại gia đình ông Phẩm ở Việt Nam và đại gia đình với đàn con cháu hơn 30 người của chính ông ở Lào có thể gặp được nhau, hiểu nhau nhiều hơn.
Phóng sự dài kỳ của Phạm Thị Thảo Giang
Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Một ngày tháng tám, miền đồi núi mượt mà, tĩnh lặng, nhấp nhô, vô cùng xinh đẹp, có cái tên thơ mộng đệ nhất nước Nam ta - thị trấn Thảo Nguyên - bỗng xôn xao lạ lạ. Người từ các nương chè uốn lượn như sóng xanh đổ ra, người từ các triền núi thắm tụt dốc xuống, người dưới đáy thung sâu thấp thểnh trèo lên. Họ đi xem ông Hoàng Văn Phẩm, 92 tuổi cùng 2 người con bạc đầu đến từ miền biên viễn của đất nước Lào xa xôi… cứ thế lạy nhau. Ông Phẩm tóc trắng đứng bên hiên căn nhà gỗ chân đồi, ông thảng thốt như người mộng du; hai người con quỳ đầu bạc từ ngoài cổng, tiếng khóc rầm rĩ, họ lết bằng hai đầu gối tiến về phía ông bố già mà chưa bao giờ họ nhìn thấy hoặc có thể mường tượng ra gương mặt. Họ đi bằng đầu gối, họ khóc rồi nói bằng thứ tiếng lạ hoắc. Bố của họ đã “bước xuống” trần gian nước Việt sau 60 năm ngồi trên ban thờ xếp toàn xương thú, lông chim quệt máu khô và một cánh nỏ vạm vỡ bên xứ Lào.
Họ cứ khóc ròng. Khi đoàn người hiếu kỳ đã tản đi, có người gạt nước mắt xúc cảm với cuộc trùng phùng như là mộng mị nọ, thì ông Phẩm mới phiên dịch tiếng của các đứa con người Lào đó cho đàn con Việt Nam của mình và xóm mạc nghe: họ bảo, “ôi, bố còn sống ư”, và ông cũng bảo, “thế là các con vẫn chưa chết cả ư? Mẹ Te còn sống không?”. Chỉ mấy cái từ giống nhau đó, họ cứ khóc và nói đi nói lại suốt cả tiếng đồng hồ, nước mắt cứ lã chã, không ai buồn lau đi. Vậy mà đúng 60 năm qua, kể từ ngày bố Phẩm buộc phải biến mất khỏi biên giới tỉnh Luang Nậm Thà - Lào (vì nhiệm vụ tuyệt mật, không thể cho gia đình biết là ông còn sống), gia đình và bản làng đã lập ban thờ, xót xa tưởng nhớ “nhà cách mạng Việt Nam” bao năm sống tình nghĩa, hòa nhập đến từng miếng ăn giấc ngủ với bà con.
Nhận thấy đây là một câu chuyện cảm động, ý nghĩa, nó là một phần của lịch sử, nó mang “vóc dáng” của cả nhiều cộng đồng người trong một giai đoạn lịch sử không thể nào quên, nó giúp ta nhìn rõ hơn về bức chân dung tuyệt đẹp và cũng tuyệt kỳ thú của người chiến binh Việt Hoàng Văn Phẩm (và nhiều đồng đội của ông) đã tình nguyện, cam khổ và quật cường làm nhiệm vụ cách mạng bên nước bạn Lào ra sao, chúng tôi đã đi nhiều nghìn cây số từ Việt Nam sang Luang Nậm Thà, một tỉnh biên giới cực bắc của Lào để tìm hiểu. Và, cũng là để giúp cho đại gia đình ông Phẩm ở Việt Nam và đại gia đình với đàn con cháu hơn 30 người của chính ông ở Lào có thể gặp được nhau, hiểu nhau nhiều hơn.
