My OperaNước mắt, nước mắt và nước mắt - gửi về Thiên đường du lịch Sa Pa
Wednesday, February 18, 2009 4:01:51 PM
Bài 1:
http://www.laodong.com.vn/Home/Goc-khuat-Sa-Pa-Ban-ca-con-vi-doi-khat/20092/126801.laodong
Bài 2:
http://www.anninhthudo.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=42975&ChannelID=5
Dường như đó là bản năng không đáng khuyến khích phát huy của người viết nói chung, Hắn vẫn thích bản thảo của hắn hơn là bản đã in báo:)
Góc khuất Sa Pa
Phóng sự 2 kỳ của Đỗ Doãn Hoàng
Vợ Dình và đứa con mà cô ta và các nhân chứng đều cho rằng: đã được đặt cọc tiền, cho bú thêm vài buổi nữa, trả nốt tiền là bán con:
Chị Chỉnh, mẹ của bé Dung, lở loét khắp cơ thể, vẫn đi lang thang ở "thiên đường du lịch" kiếm sống bằng những trò ma tịt... mà có trời mới biết được (tôi biết một phần, ngại nói ra thì mang tiếng là chưa đủ bằng chứng):
Nồi lẩu "rách trời rơi xuống", nấu bằng rẻ rách đốt với nilong ở bãi rác, Lù Thị Hoa thú nhận, xương thịt thừa được Hoa nhặt ở thùng rác, về nấu bằng ống bơ đốt rẻ rách và nilong để cho Giàng A Mai bồi dưỡng trước khi... chết:
Giàng A Mai nằm chờ chết, Mai bảo tôi, "Em bị si đa" rồi anh ơi:
Anh trai Mai, là Giàng A Sinh, vừa đi ăn trộm gỗ bị người ta đánh cho nôn ra máu, đại tiểu tiện ra máu, khi tôi đến, mặt Sinh còn sưng vều, Sinh bảo, em đi chặt trộm cây bạch đàn bán cho người ta làm cột dựng quán phục vụ khách du lịch. Em nghiện đã 10 năm:
Còn đây là túp lều ở bản Giàng Tà Chải, trên núi đồi hoang vu của vợ chồng Giàng A Dình. Họ đã quyết định bán 2 đứa con (đứa trước đã bán, đứa bế trên tay sắp bán - theo lời chính vợ Dình và nhân chứng!
Trong đêm thăm thẳm lạnh giá của Sa Pa này, ở bìa túp lều hoang, Sùng A Cổ đã kể với tôi về việc bán đứa con trai 7 tháng tuổi cho người không quen biết, không biết họ mua làm gì của mình (sau đó là lời kẻ của vợ Cổ và người đã tự nhận là "giới thiệu" để cho vợ chồng Cổ đem con đi Lào Cai bán thằng bé):
Sa Pa, đã bắt đầu là thiên đường du lịch của Việt Nam từ hơn 100 năm trước, kể từ khi người Pháp ranh ý biết “dang tay mở khóa động đào” cho xứ sở mây mù. Sa Pa nổi tiếng đến mức, nhiều kẻ giờ đây chỉ bán cái tiếng hão của Mường Tiên cũng đủ hốt bạc. Nhiều du khách phải leo núi Hàm Rồng với giá vé vào cổng cắt cổ 30.000 đồng/vé/ người, trong khi vườn lan, vườn đào, các cổng trời bị bỏ bẵng như một cái vườn hoang sau lũ quét. Tôi nói sai thì núi đá Sa Pa đè chết tôi, đời tôi chưa bao giờ bị chém đến mức: 40.000 đồng/ ấm chè mạn như ở Hàm Rồng, với cái ấm to bằng quả na, bốn cái chén bé bằng hạt mít như thế. Làm du lịch điêu trá vậy, song Sa Pa vẫn là “con gà đẻ trứng vàng”, bởi đơn giản, nơi này đã cõi thần tiên để tình nhân lên gieo hút mật ngọt của tình nhân.
Lần này, theo các tình nhân, tôi leo núi Hàm Rồng, tôi về Cầu Mây nức tiếng, để chợt gặp một Sa Pa với những khóc khuất hãi hùng.
Bài 1: Bán cả đàn con vì đói khát !
Nhiều người đàn bà, vì đói khát, phải bán con, ngay cả khi sinh linh của thị vẫn đỏ hỏn; nhiều con nghiện chết rục trong hốc đá; những “thây người” rời chốn ăn hang ở lỗ theo đúng nghĩa đen để lê lết tấm thân lở lói vì AIDS, đi lang thang trong thị trấn sực nức nước hoa của người giàu năm châu bốn bể. Tôi chứng kiến, người ta, thậm chí, bới các thùng rác kiếm xương gà xương lợn mà ăn như súc vật.
Như Lao Động Cuối tuần số Tết 2009 đã đăng tải phóng sự “Từ trong hang núi bước ra”, tôi - nhờ có thành tích tham gia cứu các cháu Pan và Dung (đều là bé gái, 6 tuổi) ra khỏi hang đá bẩn thỉu “ăn lông ở lỗ”, tràn ngập khói thuốc phiện (cháu Dung đã có xét nghiệm kết luận nghiện ma túy) để đưa các cháu đến trường - nên giới “người rừng” ở Sa Pa rất tin tưởng. Pan và mẹ đẻ của cháu giờ đây tự tin đưa “bố Hoàng” thâm nhập thế giới cùng khổ, lấp láp giữa thiện và ác ở Sa Pa.
Trong hang tối, Sùng A Cổ nằm khò khè, tiếng thở của hắn tội tình như đứa bé đã lả đi vì sặc nước. Tôi lật cái “tử thi” biết nói của Cổ lên, hang tối, chui vào hang như rúc xuống lòng cống. Cổ 35 tuổi mà già sọm, da bọc xương, tóc dài như thổ phỉ. Dễ đến cả năm trời hắn chưa tắm. Cổ người ở bản Chu Va 12, Bình Lư (tỉnh Lai Châu), lang thang ở “thiên đường du lịch” đã vài năm. Vợ Cổ cũng tên là… Cổ, Giàng Thị Cổ, 26 tuổi, mà hom hem, rách bẩn như bà lão ăn mày. Cả hai đều nghiện ma túy. Có một sự thật mà rất nhiều người ở Sa Pa đã kể với tôi, nay tôi vào hang thối, ra lều bẩn, giữa đêm khua tìm kiếm đúng cả vợ lẫn chồng Cổ để nghe chính họ nói ra thảm trạng.
Lần thứ hai chúng tôi trở lại, hang núi đã bị cán bộ Sa Pa cho người lên đốt cháy rụi. Vợ chồng cổ và 6 người nghiện ăn hang ở lỗ bèn dạt xuống một ngôi nhà hoang, chỉ cách sân quần nổi tiếng giữa trung tâm thị trấn thiên đường du lịch có 30m để tiếp tục cuộc đời vật vạ như hoang thú. Nam, phụ, lão, ấu, ai cũng nghiện, và quá nửa đã dám tự tuyên bố mình bị HIV/AIDS lở loét tanh òm, họ cứ nằm din dít, chịn tựa vào nhau mà đốt rẻ rách, các mảnh vụn ni lông khét mù mà sưởi, ngủ. Họ sống qua ngày bằng cơm thừa canh cặn của Sa Pa lộng lẫy.
Vợ Cổ chích hút ma túy bằng cái tiền vừa bán đứa con trai 7 tháng tuổi, “no dồn đói góp”, chích nhiều quá, sốc thuốc, ngã sấp mặt vào đống lửa, đang bị bỏng nặng, suốt ngày nằm trong lều, đốt ni lông khói đen hắc đến mức đen kịt mặt mũi để sưởi ấm trong lạnh giá, sương muối Sa Pa. Giàng Thị Cổ kể: nhớ con lắm. “Nó” (người mua trẻ em) bảo bán cho nó, nó đi nó nuôi, lúc mình nhớ con thì đến nhà nó nó cho xem lại cái ảnh thằng Sùng A Thò (tên cháu bé). Bán con cho cái nhà ở gần cổng chợ Sa Pa ấy. Bán được 2,5 triệu đồng, nó bảo là phải bế con xuống tận Thành phố Lào Cai giao cho nó (có thể đối tượng sợ công an, hoặc đối mặt với các thủ tục hành chính và hình sự khác nếu mang đứa đi trẻ từ Sa Pa). Hai vợ chồng mình đi, họ bắt thay quần áo sạch sẽ (quần áo họ cho) rồi mới đi theo họ (một số người trong cuộc kể rằng, nếu mặc quần áo người thiểu số bế đứa trẻ đi thì sẽ không an toàn, vì công an sẽ biết là người nghèo cõng con đi bán). Thằng cu A Thò họ cũng được “người mua” tắm rửa kỹ càng, thay quần áo mới, sức nước hoa rồi bảo hai vợ chồng mình bế đi.
Đang dở câu chuyện trong mùi khét lẹt do đốt rẻ rách và túi ni lông nhặt ngoài bãi rác để sưởi, thì tiếng Giàng Thị Cổ nấc lên, khiến 8 con nghiện có mặt nhất tề hoảng hồn. Cổ gào gổng: Hu hu, Giờ mình nhớ con quá. Tiền thì ra khỏi thành phố đã bị mất hết cả. Mình xuống nhà ấy bảo nó cho xem ảnh thằng cu A Thò. Nó không cho xem, nó chỉ cho chồng mình xem thôi. Vì mình xem là mình khóc ầm lên, nó sợ.
Sùng A Cổ đỡ lời vợ: lúc bọn mình đói quá, bà người Mán (Dao) bảo bán nó đi. Bán được tiền, mà nó cũng sướng đời nó, chả biết nó có được sung sướng thật không? Chứ mình đói quá. Mình không còn tiền hít heroin, giờ uống thuốc cảm 500 đồng/ viên để cho bớt vật thuốc thôi. Hôm bán, người ta bảo mình ký vào giấy tờ, mình bảo mình thề đấy, không biết một chữ nào đâu. Họ bảo, thế thì thôi, “không biết viết thì không sao đâu”. Lấy tiền về, mình lại đánh mất tiền vì cái túi quần người ta cho mình mặc nó bị thủng. Vợ mình hút thuốc phiện, lại ngã vào bếp lửa, chắc nó chết mất, mà chẳng có tiền đi chữa bệnh.
(Lời của người nghiện dễ gây cho ta cảm giác thiếu tin tưởng. Tôi đã yêu cầu vợ chồng Cổ đưa đến tận nhà cái người mà Cổ bảo đã “mua” con của Cổ, cùng đi có các nhân chứng đã tường thuật câu chuyện trên. Người đàn bà bán hàng, là chủ một tòa nhà đẹp ở ngay cổng chợ Sa Pa (cùng gia đình) chị ta miễn cưỡng công nhận: đúng, chị ta có “làm phúc” bằng cách giới thiệu cho một người ở dưới xuôi (?) lên nhận con của vợ chồng Cổ làm con nuôi. Có trả tiền đàng hoàng, có mang con về TP Lào Cai giao nhận “hàng”. Chị này từ chối cung cấp địa chỉ của người mua trẻ em, bằng cách nói “không biết người mua là ai, không có địa chỉ” (?). Chị ta còn than vãn: từ hôm “bán mua” xong, liên tục, vợ chồng Cổ cứ kéo đến xin xỏ, chị phải cho họ mất rất nhiều thứ cho nó êm chuyện. “Rõ khổ, có lần bọn nghiện nó còn kéo đến rất đông, cứ như là bắt đền gia đình tôi ấy”.)
“Có phải Nhà Báo đến để mua con của mình không?”?
Tôi đã lạnh người, lạnh ớn xống lưng đến tận giờ phút này, khi nghe câu hỏi của người đàn bà đang bế đứa con đỏ hon hỏn ấy. Thác Bạc, Cầu Mây là hai điểm nhấn, như là linh hồn của khu du lịch Sa Pa. Cầu Mây, cách thị trấn khoảng 10km, ở vào địa phận bản Giàng Tả Chải, xã Tả Van, chỉ có thể đến đó bằng cách đi bộ trèo dốc. Cách Cầu Mây nửa tiếng đi bộ nữa, đi tít hút vào trong hoa cỏ dại và sương mù dày đặc, có một căn lều cô độc, rách rưới, chỉ rộng khoảng 4m2. Phải thông qua ông Giàng A Chu, ông Chu cử một trong 9 người con của ông, là cậu bé Chơ dẫn đường, chúng tôi mới tìm được túp lều liêu xiêu trong gió lạnh này. Đây là nhà của Giàng A Dình, vợ Dình mới 25 tuổi, đã qua 4 lần đẻ, thị không nhớ tên của chính mình.
Đứa con cô ta đang bế trên tay bé bằng bắp chân, đỏ hỏn, mắt nhắm tịt, được cuốn tã lót bẩn thỉu đến buốt lòng. Căn nhà giữa hoang vu được rào hai lần bằng cách xếp đá khá đẹp. Nó đẹp ở góc độ của nhà nhiếp ảnh, nhà quay phim hay du hí, chứ với Giàng A Dình, tột cùng đói rách, hì rào đá, xếp gỗ, phủ bạt là một việc chẳng đặng đừng. Một việc như là bản năng sinh tồn. Vợ Dình bảo:
“Mình chưa kịp đặt tên cho đứa bé này. Mới đẻ được mấy ngày mà. Đứa trước, là con gái, vì nó lớn, nên mình bán được 3,5 triệu đồng. Mình đã bán rồi, lấy tiền rồi, “ăn” hết tiền ấy rồi (các nhân chứng, có một người tự xưng là công an viên của bản đều xác nhận điều này). Đứa này là con trai, mình đẻ trong lều, lúc 3h chiều, mình tự khắc dùng con dao cắt rốn cho nó. Người ta đã mua đứa này rồi. Nhưng vì nó còn bé quá, người ta cho mình thêm 500 nghìn và một cân thịt lợn để mình nuôi nó thêm ít ngày nữa, cho nó khỏe một tí nữa, rồi người ta sẽ “bắt” đi. Lúc bắt đi người ta mới trả nốt 3 triệu đồng”.
Cái người tự xưng là Công an viên của bản cho biết: bản Giàng Tả Chải có hơn 600 dân. Nhà Dình nghèo lắm. Hai đứa con trai của Dình ngơ ngác đứng ngoài đồi nương nhìn khách lạ. Chợt vợ Dình chợt như nhớ ra điều gì, hỏi độp vào mặt tôi:
“Mày là Nhà Báo à? Có phải mày đến mua con tao không?”.
Vợ Dình tưởng tôi tên là Nhà Báo, giống như chồng thị tên là A Dình vậy. Và, theo tư duy của vợ Dình, chẳng có lý do gì để có người lạ đến túp lều giữa rừng của thị, ngoài cái việc một gã tên là Nhà Báo đang đến “bắt” đứa bé mang đi như đã đặt cọc tiền và đã giao hẹn. Nhiều nhân chứng và vợ Dình đều cho biết: qua một người mai mối trên Sa Pa, người ở dưới xuôi đã lên, đã đưa ít tiền cho Dình, đã hẹn ngày mang đứa bé đi. Cái người ấy là ai, đã đưa bao nhiêu tiền, vợ Dình không được biết. Việc giao dịch hoàn toàn là do Dình quyết.
Tôi đem những bánh kẹo và những đồng tiền nhỏ bé mình có được đặt quay lại túp lều, đặt vào tay vợ Dình. Nàng dơm dớm nước mắt: chưa có ai cho vợ Dình cái gì như thể hôm nay. Cho tiền mà lại không bắt con của nàng đi. Vợ Dình trật hai bầu vú thây lẩy, trắng muốt ra cho con bú. Thảng nghe tiếng vợ Dình thủ thỉ (A Chơ dịch): con bú đi, rồi không bao giờ được bú mẹ nữa. Trong nhà không có gạo, không có tiền, cái lều nó cũng ngá (ngã, đổ) rồi.
Đứa bé như con mèo con đỏ hỏn chợt cụ cựa, mặt nó, bàn tay bé như cọng ngó sen non mỡn của nó cọ vào bầu ngực mẹ tin cậy. Nó không biết rằng, vì đói khát, có một cuộc dứt tình khủng khiếp sẽ đến trong vài ngày nữa; và nó không bao giờ còn được nương tựa vào bầu ngực của tình mẫu tử ruột rà kia nữa. Người ta sẽ mang nó đi đâu và làm gì với nó?
Trên đây chỉ là những ví dụ nhỏ. Theo các nhân chứng, vài cuốn băng ghi âm, những hình ảnh sinh động mà chúng tôi đang lưu giữ, thì việc mua bán trẻ em này có rất nhiều khuất tất, nó đang gây một dư luận xấu trong bà con bản xứ. Có một phong trào bán con vì đói khát, với “giả cả” truyền tai nhau khá sành sỏi? Có người thấy chúng tôi hỏi thăm, đã gạ bán con trai, con gái của họ cho chúng tôi mang đi.
(Bài 2: Những người kiếm thức ăn từ thùng rác…)
Bài cuối:
Những người nghiện nhặt xương ngoài thùng rác…
Bây giờ, “ra ngõ gặp thằng nghiện”. Đời người làm báo, thì gặp cánh HIV/AIDS với chòm nghiện oặt ma túy các thể dạng, nào có sá gì. Nhưng, đúng là nghiện đến mức như những gì tôi thấy ở Sa Pa (tỉnh Lào Cai), thì không có ngôn từ nào diễn tả được nữa, chỉ có thể gọi là: kinh hoàng, nhục nhã, là dưới mức có thể hình dung ở một kiếp phận người trần (bất thành nhân). Và, dĩ nhiên, đằng sau thảm trạng khiến những người có lương tâm phải thổn thức kia, là câu hỏi về trách nhiệm của chính quyền địa phương, những người vốn được xem như là “công bộc của dân”!
Vạch quần áo, khoe da thịt lở loét để… xin tiền
Các cụ nói, “hổ dữ không ăn thịt con”. Bán con, bán cho người không quen biết, không biết tên họ, địa chỉ, không biết người ta mang khúc ruột xót ruột đau của mình đi đâu, chỉ có thể là hành động cùng quẫn vì đói khát. Vì sự xui khiến của con ma khiếp đảm nhất trong các con “ma”, nếu trên đời có cái gọi là “ma” - ma túy! Dường như không có trò ma mãnh, bỉ ổi nào mà các con nghiện “ăn hang ở lỗ” như người nguyên thủy quanh núi Hàm Rồng không làm để kiếm ăn, kiếm thuốc hút, hít, chích.
Lúc cao điểm, trên núi có tới 20 người sống trong hang đá. Nhiều người còn lại dạt ra chợ thị trấn ngủ qua đêm, họ đại tiểu tiện bừa bãi, giới tiểu thương khiếu nại, ban quản lý chợ đuổi rát quá, họ tràn cả ra những ngôi nhà hoang gần các khách sạn ba sao mà dặt dẹo. Cái hang nhà anh Cu, chị Chỉnh tôi không thể nào quên. Đút cả nhà cửa, ruộng vườn ở xã Tả Giàng Phình (Sa Pa) vào ống tẩu, họ dắt nhau lên Hàm Rồng, vào hang trở lại thời nguyên thủy. Hang rúc xuyên qua một dãy núi đá tai mèo xám ngoét. Trần hang thấp đến mức ai muốn vào hang phải bò đồng thời bằng hai tay cộng với hai đầu gối như súc vật. Cán bộ thỉnh thoảng đi đốt hang để trả lại “mỹ quan” cho khu du lịch, họ chả sức đâu mà chui vào, cứ tẩm dầu đẫm đùn rẻ rách, ném vụt vào trong hõm tối, khói đùn ra khét mù, là xong. Khi tôi vào, nóc hang có bé Dung (6 tuổi) và em trai Dung (4 tuổi) đang ở truồng ngồi như đàn khỉ canh gác ở giữa đỉnh đá tai mèo phún sắc. Một đứa nhỏ, chị La đang vạch ti cho con bú. Hang chỉ có một manh chiếu, vài cái ống bơ để đun nước sái thuốc phiện, không có cả nồi niêu. Nhưng tràn ngập các loại ống tẩu, bàn đèn làm bằng ống bơ sữa bò.
Con nghiện, đôi khi họ cũng có chút “phẩm cách bẹp tai”. Ví dụ họ không cho quay phim, chụp ảnh, họ giấu nhân thân của mình, họ không tụt quần áo lấy ven chích choác giữa nơi đông vui. Tôi, thậm chí phải liên lạc với Trưởng công an thị trấn Sa Pa trước lúc lên hang núi để đề phòng hiểm nguy, nhưng tôi đã nhầm, giới nghiện ở Sa Pa, chí xỉa ra vài chục nghìn ra là muốn làm gì họ thì làm. Thậm chí vợ họ ngủ với người khác, đẻ con ra, họ đem bán bỏ; vẫn vui vẻ.
Sau khi chúng tôi kỳ công trắc nghiệm phát hiện con gái anh Cu, bé gái tên là Dung, có quá nhiều khả năng nghiện ma túy (sau này có xét nghiệm hẳn hoi), Cu vui vẻ kể với tôi chuyện mình cho con hút hít thế nào. Đưa Dung đi học, Cu còn đem những viên thuốc trắng xuống trường cho con gái dùng, khiến giáo viên trường nội trú tá hỏa sợ. Cu dụ con gái bỏ học, hằng đêm, tôi thấy Cu đứng trong bóng tối, điều khiển hai đứa trẻ tội nghiệp kiếm ăn. Dường như, phải cho con nghiện ma túy, bỏ học, thì Ký mới xui khiến những đứa con của mình bám khách du lịch trong và ngoài nước xin tiền cho vợ chồng anh ta ăn cơm trắng và hút cơm đen được. Dung, xinh gái, bé như cái kẹo, vẫn nghiện, vẫn trở thành một “sát thủ” xin tiền khét tiếng ở Sa Pa. Trong lần trở lại Sa Pa giữa tháng 2/2009 này, Cu đã ngã bệnh nằm bẹp trong hang núi, thỉnh thoảng bé Dung mang tí đồ ăn ngược núi tiếp tế. Toàn người Cu trào máu ra khắp thất khiếu. Bộ hạ Cu sưng lớn, chật ních khung quần rộng, máu rỏ ra khắp nơi, tanh tưởi.
Đến mức, trước khi nằm bẹp, Cu còn làm một cái việc hãi hùng là nằm ở cuối con dốc đông đúc của thị trấn du lịch để rên la xin ăn. Khách nước ngoài thương quá, Cu trật cả quần ra cho người ta xem “chỗ kín”, những mong thúc mãi vào lòng thương hại của những người nhân ái. Người ta cho tiền, Cu lại trật da thịt Ký ra, rồi lấy tiền mua thuốc phiện. Rất rất nhiều khả năng, Cu đã bị AIDS giai đoạn cuối. Hàng chục con nghiện sống mất hết nhân tính, sống vật vạ nhờ thùng rác của thị trấn như thế, mà họ vẫn mua được ma túy để dùng, không hiểu nguồn ma túy ấy ở đâu ra?
Tương tự, vợ Cu, chị Chỉnh, không biết cho hay bán, hay gửi con đi đâu, giờ chỉ dắt díu có hai đứa trẻ suốt đêm ngày lăng xăng bám chân du khách kiếm ăn. Mánh khóe kiếm ăn của Chỉnh, chúng tôi theo dõi, ghi nhận được nhiều điều “đen tối”, vì bằng chứng chưa thuyết phục 100% nên chưa tiện kể ra đây. Nhưng, cả Cu và Chỉnh đều thú nhận đã nghiện trên 10 năm ròng, “chắc là đã Si đa (chuyển sang giai đoạn AIDS)”. Chị Chỉnh, giờ mặt mũi sưng sỉa, mủ máu chảy tơ tướp đỏ hỏn. Đó là một gương mặt, dù rất thương xót, tôi thú thật là mình không dám nhìn lâu, không dám ngồi quá gần. Chỉnh rủ rỉ, cái bệnh của Chỉnh, bác sỹ bảo không sống được bao lâu nữa. Vợ chồng Cu chăn dắt hai đứa con sòn sòn tinh ranh của mình đi kiếm ăn. Dung nói tiếng Anh như gió, xinh xẻo, biết khơi gợi tình cảm của khách nước ngoài, nên Cu vẫn có miếng ăn, dù đã nhiều ngày, chẳng một lần ra khỏi hang. Dù, chị Chỉnh, mẹ Dung, cứ đến gần ai là người ta bỏ chạy.
Chúng tôi đưa Dung và Pan đi học, Dung bỏ trốn về hang núi và không một đến trường trở lại, suốt 2 năm qua. Pan được đưa đi xét nghiệm nước tiểu, “âm tính” với ma túy, vẫn học ở trường Nội trú Hoàng Liên. Nhưng cuối tuần em vẫn về túp lều kinh tởm làm bằng phế liệu, rẻ rách, ni lông trên sườn núi Hàm Rồng với bố mẹ. Ký, bố Pan cũng nằm bẹp trong đống chăn đệm, ni lông, rẻ rách cáu bẩn, trước mặt là ống tẩu, điếu cày và chút cơm thừa canh cặn. Cũng đã nhiều ngày anh ta chưa ra khỏi căn lều tối om. Mẹ Pan thì cũng có thành tích: vạch da thịt xin ăn khá dày. Vì chích thuốc phiện quá nhiều, có lẽ bị viêm cơ, bên chân của chị La sưng to như cái cột nhà, đói thuốc, đói cơm, chị ta vẫn phải lết dần ra phía thị trấn kiếm ăn. Kiếm cái gì? Cái chân đỏ tấy, nhức buốt, chị ta lăn lê, kêu gào, khóc lóc. “Cu, bố cái Dung có cái chim (dương vật) sưng to, đít cũng chảy máu rất nhiều, nó cởi quần áo cho “tây” xem rồi người ta cho tiền. Mình bị đau quá, mình mua hai cái gậy chống khệnh khạng xuống núi, mình khóc nhiều. Một người Tây thương quá mới cho định cho mình 1,6 triệu mà chữa bệnh; nhưng cái người Việt (hướng dẫn viên) đi cùng mới bảo mình là người nghiện đấy, cho tiền mình sẽ hút chích hết mà không đi chữa bệnh. Người “Tây” đưa mình lên trên thị trấn mổ cái chân, hết 800 nghìn mà” - chị La kể rành mạch. Rồi lại ngồi khóc, cái người có thâm niên 12 năm nghiện oặt, khi khóc cũng có vẻ chân thành. Biết mình sống chẳng được bao nhiêu nữa, chị La dè dặt, nói tiếng Việt lơ lớ: “Rõ khổ, hai đứa trẻ sinh ra trong cái nhà mà bố mẹ đều nghiện. Vì con, mình giờ không chết được, mà cũng không… sống được. Mình đang định cho cái Pan bỏ học, sang Bình Lư chăn trâu cho người ta, người ta nuôi, mỗi năm lại được 2 triệu tiền công. Đang định, ai mua hai đứa này thì mình bán nó đi…”.
Mã Thị Pan, con gái chị La, nó vẫn thường gọi tôi (người viết bài này) là “bố Hoàng”, sau khi tôi và đồng nghiệp đề nghị cho nó đi học, được ở ký túc xá, được ăn cơm mà không phải đi ăn xin. Cái gia đình nhục nhằn sống trong đống phế liệu bẩn thỉu này không giấu tôi cái gì. Chị La nghiện, đau đẻ cái Pan khi cơn đói khát hành hoành trên hang núi. Anh Ký phải đi cắm cái vòng bạc giả vẫn đeo ở cổ mình, lấy 15 nghìn đồng mua mỳ tôm cho chị La ăn, rồi lấy sức giặn đẻ. Pan ra đời trong cơn đói thuốc phiện và đói cơm ăn. Cũng hôm đó, chị La nấu sẵn một ống bơ lá ngón, để nếu chồng còn đánh đập (đánh đến gẫy xương sườn), thì sẽ tự tử rồi nhử cho chồng cùng chết.
Đốt ni lông sưởi ấm; nhặt đầu gà, xương lợn ở thùng rác về ăn
Sử sách, người đời vẫn trân trọng gọi Sa Pa là một vưu vật của tạo hóa, một xứ sở thần tiên lộng lẫy. Nhưng, đi giữa huyền ảo mây mù, nếu bớt vô tình một chút, bạn sẽ gặp những hình nhân lất lưởng vì đói thuốc phiện đang lệu dệu kiếm ăn bằng đủ mọi mánh khóe. Có khi là ăn xin; có khi là bán khóc mua cười cho du khách; có khi ăn trộm bị đánh cho nôn ra máu, đái ra máu, mặt mũi sưng vều; có khi ngồi ở chợ lao động bốc vác thuê; có khi rao bán chính con đẻ của mình; có khi nhặt rác rưởi về lều đốt lên sưởi ấm qua giá rét quanh năm ở cái nơi gần nóc nhà Đông Dương nhất...
Đặc biệt, tôi ám ảnh bởi cái người đàn bà mà tôi đã nhìn thấy, đã nghe chị chàng tự thú nhận mình đi đến các thùng rác bốc mùi về để ăn và bón từng miếng cho người chồng bệch bạc vì ho lao, vì những dấu hiệu nhãn tiền của HIV… đang chờ chết.
Người đàn bà đó là Lù Thị Hoa, vợ của Giàng A Mai. Chưa đầy 30 tuổi, mà thân hình Hoa không còn chút thần sắc sự sống nào. Mai cũng thú nhận, trong cơn điên cuồng vì ròi bò trong xương, hắn đã lượn khắp Hàm Rồng, tìm ống xi lanh mà con nghiện của thị trấn Sa Pa chích choác bỏ lại để… dùi vào ven của Mai, dùi, bơm mót từng tí thuốc phiện cho đỡ thèm. Thế là nhiễm HIV.
Trong ngôi nhà hoang ẩm ướt bé tẹo, thế mà đã khét mù khói của ba cái đống ni long, rẻ rách đốt lên để sưởi ấm cho 10 người nghiện. Hang núi bị cán bộ đốt hết. Mỗi người tá túc một nơi, giá rét quá, hễ thấy có chỗ nào khuất gió là họ chui vào. Trong ngôi nhà hoang, có hai vợ chồng nghiện ma túy đã ngoài sáu mươi tuổi, là ông Giàng A Thào và bà Trang Thị Sao, nhà ở gần khu vực đón khách du lịch nổi tiếng của Sa Pa, xã Tả Phìn. Họ có một đàn con rất đông, vì nghiện đã 20 năm ròng, con cái đuổi họ ra đường. Ông Thào đã từng được chính quyền địa phương cưỡng chế đi cai nghiện ở dưới Trung tâm Phố Lu, huyện Bảo Thắng (Lào Cai); song vì ông bị ho lao nặng, “cán bộ bảo tao không ở trại được nữa, chết trong trại thì không được”, ông được thả ra, tiếp tục bám trụ Sa Pa kiếm cái ăn, cái hút cho mình và cho vợ. Vợ chồng ông Thào già nua được nhường cho cái góc rộng rãi nhất trong ngôi nhà hoang, cả hai có thể duỗi chân và dùng những cái lạt nilong, những cái túi nilong mỏng xèo hơ vào lửa cho nó cháy mà sưởi ấm cho nhau. Muội khói rẻ rách và ni long bám đen mặt mũi quần áo họ. Họ đi tìm ống tẩu cũ, cho vào luộc lên lấy thứ nước đen đen của ống tẩu mà sì sụp húp sái cho đỡ nhớ thuốc phiện.
Bên cạnh ông cụ Thào là nhóm người ngoài ba mươi tuổi, đều tự khai tên tuổi, quê quán, thành tích nghiện rất thành khẩn khi mẹ bé Pan (là chỗ cũng đã nghiện hàng chục năm ròng với họ!) nói tôi là người đến để giúp đỡ họ: nhưng tuyệt đối không ai có lấy một mẩu giấy tờ tùy thân. Ai cũng kêu nghiện quá, đói thuốc và chắc là bị HIV rồi. Giàng Thị Cổ, 26 tuổi, vừa ngã vào bếp lửa toàn mụn nilong cháy dở do sốc thuốc, đang ngồi ôm đầu gối và bầu ngực, kêu là sắp chết vì vết bỏng thối inh lên rồi. Cặp anh em ruột mới 30-31 tuổi gồm Giàng A Sinh và Giàng A Mai (người ở Suối Hồ, Sa Pa) là bi đát hơn cả. Sinh thú nhận đang què tay, nôn ra máu, đi tiểu ra máu, mặt sưng vều vì trót đi chặt trộm cây thông của người ta. Đói quá, anh này đi chặt thông bán cho người ta làm cột dựng lều bán quán, cái cây mới trồng, chỉ to bằng miệng bát đã bị hạ lả tả, giá dân nghiện bán đồng loạt: 50.000 đồng/cây. “Cả toán người nó vụt, chỗ nào nó cũng đánh, giờ chỗ nào cũng… ra máu. Nhưng làm gì có tiền mà đi bệnh viện, hả anh?” - Sinh nói. Rồi Sinh quay ra cám cảnh nhìn em trai mình, Giàng A Mai. Suốt 5 ngày chúng tôi lang thang ở Sa Pa, chưa một lần thấy Giàng A Mai cất nổi mình dậy. Chân tay, cơ thể anh ta lở loét, trầy tróc như vừa bị luộc chín, anh ta bảo: em hỏi bác sỹ, họ bảo, chả sống được bao nhiêu nữa. “Em Si đa (bị AIDS) rồi”. Vợ Mai gạt nước mắt, bón thức ăn cho chồng.
Trở lại với nồi thức ăn mà Lù Thị Hoa bón cho chồng. Thị là người nghiện, chồng cũng nghiện. Trong khi những người khác lang loàn, tình dục lang chạ, đẻ đái bừa phứa, dọa bỏ lá ngón giết cả chồng, thì Lù A Hoa lại hết lòng chăm sóc chồng rất chu đáo. Vợ Mai vừa nhặt đâu về được một cái đũa duy nhất, thị khoắng nó vào cái ống bơ lòng bé mà ống cao như ống khói đang bắc trên ba hòn gạch chỉ. Thị cuộn từng cái túi nilong nhặt ngoài bãi rác về, rồi thả chúng vào đống nilong đang cháy thành tro, coi như tiếp lửa cho nồi “lẩu” chăm sóc người sắp chết. Cơn vật thuốc hành hạ cả hai vợ chồng, Hoa vẫn cắn răng bón thịt thà từ nồi “lẩu” cho Mai. Lẩu phải nấu bằng ống bơ, vì nếu kiếm được nồi niêu, chỉ loáng cái là “bọn nghiện” nó đem bán mất. Hoa bón bằng một chiếc đũa. Trong nồi, khi tôi đến, gồm một cái đầu gà để nguyên cả cổ đen thui (thịt gà đen là đặc sản của Sa Pa); vài cái xương gà, xương lợn đã bị gặm nham nhở, ít xương sườn lổn nhổn. Vợ Mai sượng sùng bỏ nilong vào bếp lửa, nói: “Em nhặt ở ngoài thùng rác, nhà hàng người ta vứt bỏ, về bồi dưỡng cho anh ấy”. Mai đỡ lời vợ: “Phận mình nó vậy, biết làm sao hả anh…”. Rồi Mai nằm vật ra, thở khò khè, mắt Mai chậm chạp ngó lơ một cách khó nhọc.
Mỗi lần có dịp ghé qua hoặc ở lại Sa Pa, tôi lại đến thăm các cư dân nghiện sống dưới mức sống của một con người ở thiên đường du lịch, lại phải nghe tin: có người xóm nghiện vừa chết. Lần này, đến lượt Mã A Chu chết vì nghiện, tôi vẫn chưa kịp tặng anh ta cái ảnh đang hút thuốc phiện qua cái ống tẩu bằng tre tươi. Vợ anh ta ngay lập tức lấy một người chồng khác cũng tên là Chu, cũng là cư dân xóm ăn hang ở lỗ. Cô con gái đến tuổi dậy thì của họ được bán cho người ta làm chăn đệm mua vui như chính người nhà tố cáo hay đem đi tận đâu đâu làm gỉ gì, có trời mà biết. Mai bảo, em sắp chết, nhưng Mai và xóm nghiện vẫn gân cổ thống kê những “cùng hội cùng thuyền” đã chết của mình rất rành mạch, gồm: Mã A Chu; Thào Chu; Thào Thị Dẩy; Giàng Thị Lài; Mã A Thủng… Tôi đếm sơ sơ, tôi còn giữ những tấm ảnh những con nghiện đang ngồi trước mặt tôi đây với sắc diện hết sức láu cá của mấy năm về trước, thế mà giờ họ đã ở tình cảnh thần chết cận kề, máu trào khắp cơ thể, không di chuyển được nữa rồi. Đó Chỉnh, là Cu, là Ký, là Mai, là Cổ, là Hoa, là ông cụ Thào, bà cụ Sao…
Họ, những hình nhân bị ma túy uống hết máu, ăn hết óc, họ đã là một lầm lỗi, đáng thương và đáng trách. Nhưng, những đứa trẻ đã bị bán khi còn đỏ hỏn, những đứa trẻ đang sống trong hang tối, trong địa ngục của đói khát và dốt nát, chúng không có tội. Ngay cả những con nghiện thật khó để “cai” hay hoàn lương kia, họ có thật sự xứng đang bị vứt ra bãi rác, nhặt cơm thừa xương thối ở bãi rác về ăn như tôi đã tận mắt chứng kiến như thế không? Là đồng bào với nhau, cứ để tình trạng ăn hang ở lỗ, sống trong lỗ cống của thiên đường du lịch kinh tởm như thế này, có khác gì chúng ta thấy họ đang chết cùng con cái họ mà không thèm cứu vớt? Chúng ta có quy định về cai nghiện và quản lý đối tượng nghiện; chúng ta có luật về chăm sóc giáo dục trẻ em. Dù với lý do gì, chính quyền địa phương và tỉnh Lào Cai cũng không thể để tình trạng trên tiếp tục diễn ra.
(Trên đây, chúng tôi cố gắng chỉ đưa ra những hình ảnh, câu chuyện xác thực nhất từ những ngày điền dã ở Sa Pa, xin phép không bình luận gì thêm. Chúng tôi sẽ sớm trở lại vấn đề này, với các lý giải của cơ quan hữu trách).
http://www.laodong.com.vn/Home/Goc-khuat-Sa-Pa-Ban-ca-con-vi-doi-khat/20092/126801.laodong
Bài 2:
http://www.anninhthudo.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=42975&ChannelID=5
Dường như đó là bản năng không đáng khuyến khích phát huy của người viết nói chung, Hắn vẫn thích bản thảo của hắn hơn là bản đã in báo:)
Góc khuất Sa Pa
Phóng sự 2 kỳ của Đỗ Doãn Hoàng
Vợ Dình và đứa con mà cô ta và các nhân chứng đều cho rằng: đã được đặt cọc tiền, cho bú thêm vài buổi nữa, trả nốt tiền là bán con:
Chị Chỉnh, mẹ của bé Dung, lở loét khắp cơ thể, vẫn đi lang thang ở "thiên đường du lịch" kiếm sống bằng những trò ma tịt... mà có trời mới biết được (tôi biết một phần, ngại nói ra thì mang tiếng là chưa đủ bằng chứng):
Nồi lẩu "rách trời rơi xuống", nấu bằng rẻ rách đốt với nilong ở bãi rác, Lù Thị Hoa thú nhận, xương thịt thừa được Hoa nhặt ở thùng rác, về nấu bằng ống bơ đốt rẻ rách và nilong để cho Giàng A Mai bồi dưỡng trước khi... chết:
Giàng A Mai nằm chờ chết, Mai bảo tôi, "Em bị si đa" rồi anh ơi:
Anh trai Mai, là Giàng A Sinh, vừa đi ăn trộm gỗ bị người ta đánh cho nôn ra máu, đại tiểu tiện ra máu, khi tôi đến, mặt Sinh còn sưng vều, Sinh bảo, em đi chặt trộm cây bạch đàn bán cho người ta làm cột dựng quán phục vụ khách du lịch. Em nghiện đã 10 năm:
Còn đây là túp lều ở bản Giàng Tà Chải, trên núi đồi hoang vu của vợ chồng Giàng A Dình. Họ đã quyết định bán 2 đứa con (đứa trước đã bán, đứa bế trên tay sắp bán - theo lời chính vợ Dình và nhân chứng!
Trong đêm thăm thẳm lạnh giá của Sa Pa này, ở bìa túp lều hoang, Sùng A Cổ đã kể với tôi về việc bán đứa con trai 7 tháng tuổi cho người không quen biết, không biết họ mua làm gì của mình (sau đó là lời kẻ của vợ Cổ và người đã tự nhận là "giới thiệu" để cho vợ chồng Cổ đem con đi Lào Cai bán thằng bé):
Sa Pa, đã bắt đầu là thiên đường du lịch của Việt Nam từ hơn 100 năm trước, kể từ khi người Pháp ranh ý biết “dang tay mở khóa động đào” cho xứ sở mây mù. Sa Pa nổi tiếng đến mức, nhiều kẻ giờ đây chỉ bán cái tiếng hão của Mường Tiên cũng đủ hốt bạc. Nhiều du khách phải leo núi Hàm Rồng với giá vé vào cổng cắt cổ 30.000 đồng/vé/ người, trong khi vườn lan, vườn đào, các cổng trời bị bỏ bẵng như một cái vườn hoang sau lũ quét. Tôi nói sai thì núi đá Sa Pa đè chết tôi, đời tôi chưa bao giờ bị chém đến mức: 40.000 đồng/ ấm chè mạn như ở Hàm Rồng, với cái ấm to bằng quả na, bốn cái chén bé bằng hạt mít như thế. Làm du lịch điêu trá vậy, song Sa Pa vẫn là “con gà đẻ trứng vàng”, bởi đơn giản, nơi này đã cõi thần tiên để tình nhân lên gieo hút mật ngọt của tình nhân.
Lần này, theo các tình nhân, tôi leo núi Hàm Rồng, tôi về Cầu Mây nức tiếng, để chợt gặp một Sa Pa với những khóc khuất hãi hùng.
Bài 1: Bán cả đàn con vì đói khát !
Nhiều người đàn bà, vì đói khát, phải bán con, ngay cả khi sinh linh của thị vẫn đỏ hỏn; nhiều con nghiện chết rục trong hốc đá; những “thây người” rời chốn ăn hang ở lỗ theo đúng nghĩa đen để lê lết tấm thân lở lói vì AIDS, đi lang thang trong thị trấn sực nức nước hoa của người giàu năm châu bốn bể. Tôi chứng kiến, người ta, thậm chí, bới các thùng rác kiếm xương gà xương lợn mà ăn như súc vật.
Như Lao Động Cuối tuần số Tết 2009 đã đăng tải phóng sự “Từ trong hang núi bước ra”, tôi - nhờ có thành tích tham gia cứu các cháu Pan và Dung (đều là bé gái, 6 tuổi) ra khỏi hang đá bẩn thỉu “ăn lông ở lỗ”, tràn ngập khói thuốc phiện (cháu Dung đã có xét nghiệm kết luận nghiện ma túy) để đưa các cháu đến trường - nên giới “người rừng” ở Sa Pa rất tin tưởng. Pan và mẹ đẻ của cháu giờ đây tự tin đưa “bố Hoàng” thâm nhập thế giới cùng khổ, lấp láp giữa thiện và ác ở Sa Pa.
Trong hang tối, Sùng A Cổ nằm khò khè, tiếng thở của hắn tội tình như đứa bé đã lả đi vì sặc nước. Tôi lật cái “tử thi” biết nói của Cổ lên, hang tối, chui vào hang như rúc xuống lòng cống. Cổ 35 tuổi mà già sọm, da bọc xương, tóc dài như thổ phỉ. Dễ đến cả năm trời hắn chưa tắm. Cổ người ở bản Chu Va 12, Bình Lư (tỉnh Lai Châu), lang thang ở “thiên đường du lịch” đã vài năm. Vợ Cổ cũng tên là… Cổ, Giàng Thị Cổ, 26 tuổi, mà hom hem, rách bẩn như bà lão ăn mày. Cả hai đều nghiện ma túy. Có một sự thật mà rất nhiều người ở Sa Pa đã kể với tôi, nay tôi vào hang thối, ra lều bẩn, giữa đêm khua tìm kiếm đúng cả vợ lẫn chồng Cổ để nghe chính họ nói ra thảm trạng.
Lần thứ hai chúng tôi trở lại, hang núi đã bị cán bộ Sa Pa cho người lên đốt cháy rụi. Vợ chồng cổ và 6 người nghiện ăn hang ở lỗ bèn dạt xuống một ngôi nhà hoang, chỉ cách sân quần nổi tiếng giữa trung tâm thị trấn thiên đường du lịch có 30m để tiếp tục cuộc đời vật vạ như hoang thú. Nam, phụ, lão, ấu, ai cũng nghiện, và quá nửa đã dám tự tuyên bố mình bị HIV/AIDS lở loét tanh òm, họ cứ nằm din dít, chịn tựa vào nhau mà đốt rẻ rách, các mảnh vụn ni lông khét mù mà sưởi, ngủ. Họ sống qua ngày bằng cơm thừa canh cặn của Sa Pa lộng lẫy.
Vợ Cổ chích hút ma túy bằng cái tiền vừa bán đứa con trai 7 tháng tuổi, “no dồn đói góp”, chích nhiều quá, sốc thuốc, ngã sấp mặt vào đống lửa, đang bị bỏng nặng, suốt ngày nằm trong lều, đốt ni lông khói đen hắc đến mức đen kịt mặt mũi để sưởi ấm trong lạnh giá, sương muối Sa Pa. Giàng Thị Cổ kể: nhớ con lắm. “Nó” (người mua trẻ em) bảo bán cho nó, nó đi nó nuôi, lúc mình nhớ con thì đến nhà nó nó cho xem lại cái ảnh thằng Sùng A Thò (tên cháu bé). Bán con cho cái nhà ở gần cổng chợ Sa Pa ấy. Bán được 2,5 triệu đồng, nó bảo là phải bế con xuống tận Thành phố Lào Cai giao cho nó (có thể đối tượng sợ công an, hoặc đối mặt với các thủ tục hành chính và hình sự khác nếu mang đứa đi trẻ từ Sa Pa). Hai vợ chồng mình đi, họ bắt thay quần áo sạch sẽ (quần áo họ cho) rồi mới đi theo họ (một số người trong cuộc kể rằng, nếu mặc quần áo người thiểu số bế đứa trẻ đi thì sẽ không an toàn, vì công an sẽ biết là người nghèo cõng con đi bán). Thằng cu A Thò họ cũng được “người mua” tắm rửa kỹ càng, thay quần áo mới, sức nước hoa rồi bảo hai vợ chồng mình bế đi.
Đang dở câu chuyện trong mùi khét lẹt do đốt rẻ rách và túi ni lông nhặt ngoài bãi rác để sưởi, thì tiếng Giàng Thị Cổ nấc lên, khiến 8 con nghiện có mặt nhất tề hoảng hồn. Cổ gào gổng: Hu hu, Giờ mình nhớ con quá. Tiền thì ra khỏi thành phố đã bị mất hết cả. Mình xuống nhà ấy bảo nó cho xem ảnh thằng cu A Thò. Nó không cho xem, nó chỉ cho chồng mình xem thôi. Vì mình xem là mình khóc ầm lên, nó sợ.
Sùng A Cổ đỡ lời vợ: lúc bọn mình đói quá, bà người Mán (Dao) bảo bán nó đi. Bán được tiền, mà nó cũng sướng đời nó, chả biết nó có được sung sướng thật không? Chứ mình đói quá. Mình không còn tiền hít heroin, giờ uống thuốc cảm 500 đồng/ viên để cho bớt vật thuốc thôi. Hôm bán, người ta bảo mình ký vào giấy tờ, mình bảo mình thề đấy, không biết một chữ nào đâu. Họ bảo, thế thì thôi, “không biết viết thì không sao đâu”. Lấy tiền về, mình lại đánh mất tiền vì cái túi quần người ta cho mình mặc nó bị thủng. Vợ mình hút thuốc phiện, lại ngã vào bếp lửa, chắc nó chết mất, mà chẳng có tiền đi chữa bệnh.
(Lời của người nghiện dễ gây cho ta cảm giác thiếu tin tưởng. Tôi đã yêu cầu vợ chồng Cổ đưa đến tận nhà cái người mà Cổ bảo đã “mua” con của Cổ, cùng đi có các nhân chứng đã tường thuật câu chuyện trên. Người đàn bà bán hàng, là chủ một tòa nhà đẹp ở ngay cổng chợ Sa Pa (cùng gia đình) chị ta miễn cưỡng công nhận: đúng, chị ta có “làm phúc” bằng cách giới thiệu cho một người ở dưới xuôi (?) lên nhận con của vợ chồng Cổ làm con nuôi. Có trả tiền đàng hoàng, có mang con về TP Lào Cai giao nhận “hàng”. Chị này từ chối cung cấp địa chỉ của người mua trẻ em, bằng cách nói “không biết người mua là ai, không có địa chỉ” (?). Chị ta còn than vãn: từ hôm “bán mua” xong, liên tục, vợ chồng Cổ cứ kéo đến xin xỏ, chị phải cho họ mất rất nhiều thứ cho nó êm chuyện. “Rõ khổ, có lần bọn nghiện nó còn kéo đến rất đông, cứ như là bắt đền gia đình tôi ấy”.)
“Có phải Nhà Báo đến để mua con của mình không?”?
Tôi đã lạnh người, lạnh ớn xống lưng đến tận giờ phút này, khi nghe câu hỏi của người đàn bà đang bế đứa con đỏ hon hỏn ấy. Thác Bạc, Cầu Mây là hai điểm nhấn, như là linh hồn của khu du lịch Sa Pa. Cầu Mây, cách thị trấn khoảng 10km, ở vào địa phận bản Giàng Tả Chải, xã Tả Van, chỉ có thể đến đó bằng cách đi bộ trèo dốc. Cách Cầu Mây nửa tiếng đi bộ nữa, đi tít hút vào trong hoa cỏ dại và sương mù dày đặc, có một căn lều cô độc, rách rưới, chỉ rộng khoảng 4m2. Phải thông qua ông Giàng A Chu, ông Chu cử một trong 9 người con của ông, là cậu bé Chơ dẫn đường, chúng tôi mới tìm được túp lều liêu xiêu trong gió lạnh này. Đây là nhà của Giàng A Dình, vợ Dình mới 25 tuổi, đã qua 4 lần đẻ, thị không nhớ tên của chính mình.
Đứa con cô ta đang bế trên tay bé bằng bắp chân, đỏ hỏn, mắt nhắm tịt, được cuốn tã lót bẩn thỉu đến buốt lòng. Căn nhà giữa hoang vu được rào hai lần bằng cách xếp đá khá đẹp. Nó đẹp ở góc độ của nhà nhiếp ảnh, nhà quay phim hay du hí, chứ với Giàng A Dình, tột cùng đói rách, hì rào đá, xếp gỗ, phủ bạt là một việc chẳng đặng đừng. Một việc như là bản năng sinh tồn. Vợ Dình bảo:
“Mình chưa kịp đặt tên cho đứa bé này. Mới đẻ được mấy ngày mà. Đứa trước, là con gái, vì nó lớn, nên mình bán được 3,5 triệu đồng. Mình đã bán rồi, lấy tiền rồi, “ăn” hết tiền ấy rồi (các nhân chứng, có một người tự xưng là công an viên của bản đều xác nhận điều này). Đứa này là con trai, mình đẻ trong lều, lúc 3h chiều, mình tự khắc dùng con dao cắt rốn cho nó. Người ta đã mua đứa này rồi. Nhưng vì nó còn bé quá, người ta cho mình thêm 500 nghìn và một cân thịt lợn để mình nuôi nó thêm ít ngày nữa, cho nó khỏe một tí nữa, rồi người ta sẽ “bắt” đi. Lúc bắt đi người ta mới trả nốt 3 triệu đồng”.
Cái người tự xưng là Công an viên của bản cho biết: bản Giàng Tả Chải có hơn 600 dân. Nhà Dình nghèo lắm. Hai đứa con trai của Dình ngơ ngác đứng ngoài đồi nương nhìn khách lạ. Chợt vợ Dình chợt như nhớ ra điều gì, hỏi độp vào mặt tôi:
“Mày là Nhà Báo à? Có phải mày đến mua con tao không?”.
Vợ Dình tưởng tôi tên là Nhà Báo, giống như chồng thị tên là A Dình vậy. Và, theo tư duy của vợ Dình, chẳng có lý do gì để có người lạ đến túp lều giữa rừng của thị, ngoài cái việc một gã tên là Nhà Báo đang đến “bắt” đứa bé mang đi như đã đặt cọc tiền và đã giao hẹn. Nhiều nhân chứng và vợ Dình đều cho biết: qua một người mai mối trên Sa Pa, người ở dưới xuôi đã lên, đã đưa ít tiền cho Dình, đã hẹn ngày mang đứa bé đi. Cái người ấy là ai, đã đưa bao nhiêu tiền, vợ Dình không được biết. Việc giao dịch hoàn toàn là do Dình quyết.
Tôi đem những bánh kẹo và những đồng tiền nhỏ bé mình có được đặt quay lại túp lều, đặt vào tay vợ Dình. Nàng dơm dớm nước mắt: chưa có ai cho vợ Dình cái gì như thể hôm nay. Cho tiền mà lại không bắt con của nàng đi. Vợ Dình trật hai bầu vú thây lẩy, trắng muốt ra cho con bú. Thảng nghe tiếng vợ Dình thủ thỉ (A Chơ dịch): con bú đi, rồi không bao giờ được bú mẹ nữa. Trong nhà không có gạo, không có tiền, cái lều nó cũng ngá (ngã, đổ) rồi.
Đứa bé như con mèo con đỏ hỏn chợt cụ cựa, mặt nó, bàn tay bé như cọng ngó sen non mỡn của nó cọ vào bầu ngực mẹ tin cậy. Nó không biết rằng, vì đói khát, có một cuộc dứt tình khủng khiếp sẽ đến trong vài ngày nữa; và nó không bao giờ còn được nương tựa vào bầu ngực của tình mẫu tử ruột rà kia nữa. Người ta sẽ mang nó đi đâu và làm gì với nó?
Trên đây chỉ là những ví dụ nhỏ. Theo các nhân chứng, vài cuốn băng ghi âm, những hình ảnh sinh động mà chúng tôi đang lưu giữ, thì việc mua bán trẻ em này có rất nhiều khuất tất, nó đang gây một dư luận xấu trong bà con bản xứ. Có một phong trào bán con vì đói khát, với “giả cả” truyền tai nhau khá sành sỏi? Có người thấy chúng tôi hỏi thăm, đã gạ bán con trai, con gái của họ cho chúng tôi mang đi.
(Bài 2: Những người kiếm thức ăn từ thùng rác…)
Bài cuối:
Những người nghiện nhặt xương ngoài thùng rác…
Bây giờ, “ra ngõ gặp thằng nghiện”. Đời người làm báo, thì gặp cánh HIV/AIDS với chòm nghiện oặt ma túy các thể dạng, nào có sá gì. Nhưng, đúng là nghiện đến mức như những gì tôi thấy ở Sa Pa (tỉnh Lào Cai), thì không có ngôn từ nào diễn tả được nữa, chỉ có thể gọi là: kinh hoàng, nhục nhã, là dưới mức có thể hình dung ở một kiếp phận người trần (bất thành nhân). Và, dĩ nhiên, đằng sau thảm trạng khiến những người có lương tâm phải thổn thức kia, là câu hỏi về trách nhiệm của chính quyền địa phương, những người vốn được xem như là “công bộc của dân”!
Vạch quần áo, khoe da thịt lở loét để… xin tiền
Các cụ nói, “hổ dữ không ăn thịt con”. Bán con, bán cho người không quen biết, không biết tên họ, địa chỉ, không biết người ta mang khúc ruột xót ruột đau của mình đi đâu, chỉ có thể là hành động cùng quẫn vì đói khát. Vì sự xui khiến của con ma khiếp đảm nhất trong các con “ma”, nếu trên đời có cái gọi là “ma” - ma túy! Dường như không có trò ma mãnh, bỉ ổi nào mà các con nghiện “ăn hang ở lỗ” như người nguyên thủy quanh núi Hàm Rồng không làm để kiếm ăn, kiếm thuốc hút, hít, chích.
Lúc cao điểm, trên núi có tới 20 người sống trong hang đá. Nhiều người còn lại dạt ra chợ thị trấn ngủ qua đêm, họ đại tiểu tiện bừa bãi, giới tiểu thương khiếu nại, ban quản lý chợ đuổi rát quá, họ tràn cả ra những ngôi nhà hoang gần các khách sạn ba sao mà dặt dẹo. Cái hang nhà anh Cu, chị Chỉnh tôi không thể nào quên. Đút cả nhà cửa, ruộng vườn ở xã Tả Giàng Phình (Sa Pa) vào ống tẩu, họ dắt nhau lên Hàm Rồng, vào hang trở lại thời nguyên thủy. Hang rúc xuyên qua một dãy núi đá tai mèo xám ngoét. Trần hang thấp đến mức ai muốn vào hang phải bò đồng thời bằng hai tay cộng với hai đầu gối như súc vật. Cán bộ thỉnh thoảng đi đốt hang để trả lại “mỹ quan” cho khu du lịch, họ chả sức đâu mà chui vào, cứ tẩm dầu đẫm đùn rẻ rách, ném vụt vào trong hõm tối, khói đùn ra khét mù, là xong. Khi tôi vào, nóc hang có bé Dung (6 tuổi) và em trai Dung (4 tuổi) đang ở truồng ngồi như đàn khỉ canh gác ở giữa đỉnh đá tai mèo phún sắc. Một đứa nhỏ, chị La đang vạch ti cho con bú. Hang chỉ có một manh chiếu, vài cái ống bơ để đun nước sái thuốc phiện, không có cả nồi niêu. Nhưng tràn ngập các loại ống tẩu, bàn đèn làm bằng ống bơ sữa bò.
Con nghiện, đôi khi họ cũng có chút “phẩm cách bẹp tai”. Ví dụ họ không cho quay phim, chụp ảnh, họ giấu nhân thân của mình, họ không tụt quần áo lấy ven chích choác giữa nơi đông vui. Tôi, thậm chí phải liên lạc với Trưởng công an thị trấn Sa Pa trước lúc lên hang núi để đề phòng hiểm nguy, nhưng tôi đã nhầm, giới nghiện ở Sa Pa, chí xỉa ra vài chục nghìn ra là muốn làm gì họ thì làm. Thậm chí vợ họ ngủ với người khác, đẻ con ra, họ đem bán bỏ; vẫn vui vẻ.
Sau khi chúng tôi kỳ công trắc nghiệm phát hiện con gái anh Cu, bé gái tên là Dung, có quá nhiều khả năng nghiện ma túy (sau này có xét nghiệm hẳn hoi), Cu vui vẻ kể với tôi chuyện mình cho con hút hít thế nào. Đưa Dung đi học, Cu còn đem những viên thuốc trắng xuống trường cho con gái dùng, khiến giáo viên trường nội trú tá hỏa sợ. Cu dụ con gái bỏ học, hằng đêm, tôi thấy Cu đứng trong bóng tối, điều khiển hai đứa trẻ tội nghiệp kiếm ăn. Dường như, phải cho con nghiện ma túy, bỏ học, thì Ký mới xui khiến những đứa con của mình bám khách du lịch trong và ngoài nước xin tiền cho vợ chồng anh ta ăn cơm trắng và hút cơm đen được. Dung, xinh gái, bé như cái kẹo, vẫn nghiện, vẫn trở thành một “sát thủ” xin tiền khét tiếng ở Sa Pa. Trong lần trở lại Sa Pa giữa tháng 2/2009 này, Cu đã ngã bệnh nằm bẹp trong hang núi, thỉnh thoảng bé Dung mang tí đồ ăn ngược núi tiếp tế. Toàn người Cu trào máu ra khắp thất khiếu. Bộ hạ Cu sưng lớn, chật ních khung quần rộng, máu rỏ ra khắp nơi, tanh tưởi.
Đến mức, trước khi nằm bẹp, Cu còn làm một cái việc hãi hùng là nằm ở cuối con dốc đông đúc của thị trấn du lịch để rên la xin ăn. Khách nước ngoài thương quá, Cu trật cả quần ra cho người ta xem “chỗ kín”, những mong thúc mãi vào lòng thương hại của những người nhân ái. Người ta cho tiền, Cu lại trật da thịt Ký ra, rồi lấy tiền mua thuốc phiện. Rất rất nhiều khả năng, Cu đã bị AIDS giai đoạn cuối. Hàng chục con nghiện sống mất hết nhân tính, sống vật vạ nhờ thùng rác của thị trấn như thế, mà họ vẫn mua được ma túy để dùng, không hiểu nguồn ma túy ấy ở đâu ra?
Tương tự, vợ Cu, chị Chỉnh, không biết cho hay bán, hay gửi con đi đâu, giờ chỉ dắt díu có hai đứa trẻ suốt đêm ngày lăng xăng bám chân du khách kiếm ăn. Mánh khóe kiếm ăn của Chỉnh, chúng tôi theo dõi, ghi nhận được nhiều điều “đen tối”, vì bằng chứng chưa thuyết phục 100% nên chưa tiện kể ra đây. Nhưng, cả Cu và Chỉnh đều thú nhận đã nghiện trên 10 năm ròng, “chắc là đã Si đa (chuyển sang giai đoạn AIDS)”. Chị Chỉnh, giờ mặt mũi sưng sỉa, mủ máu chảy tơ tướp đỏ hỏn. Đó là một gương mặt, dù rất thương xót, tôi thú thật là mình không dám nhìn lâu, không dám ngồi quá gần. Chỉnh rủ rỉ, cái bệnh của Chỉnh, bác sỹ bảo không sống được bao lâu nữa. Vợ chồng Cu chăn dắt hai đứa con sòn sòn tinh ranh của mình đi kiếm ăn. Dung nói tiếng Anh như gió, xinh xẻo, biết khơi gợi tình cảm của khách nước ngoài, nên Cu vẫn có miếng ăn, dù đã nhiều ngày, chẳng một lần ra khỏi hang. Dù, chị Chỉnh, mẹ Dung, cứ đến gần ai là người ta bỏ chạy.
Chúng tôi đưa Dung và Pan đi học, Dung bỏ trốn về hang núi và không một đến trường trở lại, suốt 2 năm qua. Pan được đưa đi xét nghiệm nước tiểu, “âm tính” với ma túy, vẫn học ở trường Nội trú Hoàng Liên. Nhưng cuối tuần em vẫn về túp lều kinh tởm làm bằng phế liệu, rẻ rách, ni lông trên sườn núi Hàm Rồng với bố mẹ. Ký, bố Pan cũng nằm bẹp trong đống chăn đệm, ni lông, rẻ rách cáu bẩn, trước mặt là ống tẩu, điếu cày và chút cơm thừa canh cặn. Cũng đã nhiều ngày anh ta chưa ra khỏi căn lều tối om. Mẹ Pan thì cũng có thành tích: vạch da thịt xin ăn khá dày. Vì chích thuốc phiện quá nhiều, có lẽ bị viêm cơ, bên chân của chị La sưng to như cái cột nhà, đói thuốc, đói cơm, chị ta vẫn phải lết dần ra phía thị trấn kiếm ăn. Kiếm cái gì? Cái chân đỏ tấy, nhức buốt, chị ta lăn lê, kêu gào, khóc lóc. “Cu, bố cái Dung có cái chim (dương vật) sưng to, đít cũng chảy máu rất nhiều, nó cởi quần áo cho “tây” xem rồi người ta cho tiền. Mình bị đau quá, mình mua hai cái gậy chống khệnh khạng xuống núi, mình khóc nhiều. Một người Tây thương quá mới cho định cho mình 1,6 triệu mà chữa bệnh; nhưng cái người Việt (hướng dẫn viên) đi cùng mới bảo mình là người nghiện đấy, cho tiền mình sẽ hút chích hết mà không đi chữa bệnh. Người “Tây” đưa mình lên trên thị trấn mổ cái chân, hết 800 nghìn mà” - chị La kể rành mạch. Rồi lại ngồi khóc, cái người có thâm niên 12 năm nghiện oặt, khi khóc cũng có vẻ chân thành. Biết mình sống chẳng được bao nhiêu nữa, chị La dè dặt, nói tiếng Việt lơ lớ: “Rõ khổ, hai đứa trẻ sinh ra trong cái nhà mà bố mẹ đều nghiện. Vì con, mình giờ không chết được, mà cũng không… sống được. Mình đang định cho cái Pan bỏ học, sang Bình Lư chăn trâu cho người ta, người ta nuôi, mỗi năm lại được 2 triệu tiền công. Đang định, ai mua hai đứa này thì mình bán nó đi…”.
Mã Thị Pan, con gái chị La, nó vẫn thường gọi tôi (người viết bài này) là “bố Hoàng”, sau khi tôi và đồng nghiệp đề nghị cho nó đi học, được ở ký túc xá, được ăn cơm mà không phải đi ăn xin. Cái gia đình nhục nhằn sống trong đống phế liệu bẩn thỉu này không giấu tôi cái gì. Chị La nghiện, đau đẻ cái Pan khi cơn đói khát hành hoành trên hang núi. Anh Ký phải đi cắm cái vòng bạc giả vẫn đeo ở cổ mình, lấy 15 nghìn đồng mua mỳ tôm cho chị La ăn, rồi lấy sức giặn đẻ. Pan ra đời trong cơn đói thuốc phiện và đói cơm ăn. Cũng hôm đó, chị La nấu sẵn một ống bơ lá ngón, để nếu chồng còn đánh đập (đánh đến gẫy xương sườn), thì sẽ tự tử rồi nhử cho chồng cùng chết.
Đốt ni lông sưởi ấm; nhặt đầu gà, xương lợn ở thùng rác về ăn
Sử sách, người đời vẫn trân trọng gọi Sa Pa là một vưu vật của tạo hóa, một xứ sở thần tiên lộng lẫy. Nhưng, đi giữa huyền ảo mây mù, nếu bớt vô tình một chút, bạn sẽ gặp những hình nhân lất lưởng vì đói thuốc phiện đang lệu dệu kiếm ăn bằng đủ mọi mánh khóe. Có khi là ăn xin; có khi là bán khóc mua cười cho du khách; có khi ăn trộm bị đánh cho nôn ra máu, đái ra máu, mặt mũi sưng vều; có khi ngồi ở chợ lao động bốc vác thuê; có khi rao bán chính con đẻ của mình; có khi nhặt rác rưởi về lều đốt lên sưởi ấm qua giá rét quanh năm ở cái nơi gần nóc nhà Đông Dương nhất...
Đặc biệt, tôi ám ảnh bởi cái người đàn bà mà tôi đã nhìn thấy, đã nghe chị chàng tự thú nhận mình đi đến các thùng rác bốc mùi về để ăn và bón từng miếng cho người chồng bệch bạc vì ho lao, vì những dấu hiệu nhãn tiền của HIV… đang chờ chết.
Người đàn bà đó là Lù Thị Hoa, vợ của Giàng A Mai. Chưa đầy 30 tuổi, mà thân hình Hoa không còn chút thần sắc sự sống nào. Mai cũng thú nhận, trong cơn điên cuồng vì ròi bò trong xương, hắn đã lượn khắp Hàm Rồng, tìm ống xi lanh mà con nghiện của thị trấn Sa Pa chích choác bỏ lại để… dùi vào ven của Mai, dùi, bơm mót từng tí thuốc phiện cho đỡ thèm. Thế là nhiễm HIV.
Trong ngôi nhà hoang ẩm ướt bé tẹo, thế mà đã khét mù khói của ba cái đống ni long, rẻ rách đốt lên để sưởi ấm cho 10 người nghiện. Hang núi bị cán bộ đốt hết. Mỗi người tá túc một nơi, giá rét quá, hễ thấy có chỗ nào khuất gió là họ chui vào. Trong ngôi nhà hoang, có hai vợ chồng nghiện ma túy đã ngoài sáu mươi tuổi, là ông Giàng A Thào và bà Trang Thị Sao, nhà ở gần khu vực đón khách du lịch nổi tiếng của Sa Pa, xã Tả Phìn. Họ có một đàn con rất đông, vì nghiện đã 20 năm ròng, con cái đuổi họ ra đường. Ông Thào đã từng được chính quyền địa phương cưỡng chế đi cai nghiện ở dưới Trung tâm Phố Lu, huyện Bảo Thắng (Lào Cai); song vì ông bị ho lao nặng, “cán bộ bảo tao không ở trại được nữa, chết trong trại thì không được”, ông được thả ra, tiếp tục bám trụ Sa Pa kiếm cái ăn, cái hút cho mình và cho vợ. Vợ chồng ông Thào già nua được nhường cho cái góc rộng rãi nhất trong ngôi nhà hoang, cả hai có thể duỗi chân và dùng những cái lạt nilong, những cái túi nilong mỏng xèo hơ vào lửa cho nó cháy mà sưởi ấm cho nhau. Muội khói rẻ rách và ni long bám đen mặt mũi quần áo họ. Họ đi tìm ống tẩu cũ, cho vào luộc lên lấy thứ nước đen đen của ống tẩu mà sì sụp húp sái cho đỡ nhớ thuốc phiện.
Bên cạnh ông cụ Thào là nhóm người ngoài ba mươi tuổi, đều tự khai tên tuổi, quê quán, thành tích nghiện rất thành khẩn khi mẹ bé Pan (là chỗ cũng đã nghiện hàng chục năm ròng với họ!) nói tôi là người đến để giúp đỡ họ: nhưng tuyệt đối không ai có lấy một mẩu giấy tờ tùy thân. Ai cũng kêu nghiện quá, đói thuốc và chắc là bị HIV rồi. Giàng Thị Cổ, 26 tuổi, vừa ngã vào bếp lửa toàn mụn nilong cháy dở do sốc thuốc, đang ngồi ôm đầu gối và bầu ngực, kêu là sắp chết vì vết bỏng thối inh lên rồi. Cặp anh em ruột mới 30-31 tuổi gồm Giàng A Sinh và Giàng A Mai (người ở Suối Hồ, Sa Pa) là bi đát hơn cả. Sinh thú nhận đang què tay, nôn ra máu, đi tiểu ra máu, mặt sưng vều vì trót đi chặt trộm cây thông của người ta. Đói quá, anh này đi chặt thông bán cho người ta làm cột dựng lều bán quán, cái cây mới trồng, chỉ to bằng miệng bát đã bị hạ lả tả, giá dân nghiện bán đồng loạt: 50.000 đồng/cây. “Cả toán người nó vụt, chỗ nào nó cũng đánh, giờ chỗ nào cũng… ra máu. Nhưng làm gì có tiền mà đi bệnh viện, hả anh?” - Sinh nói. Rồi Sinh quay ra cám cảnh nhìn em trai mình, Giàng A Mai. Suốt 5 ngày chúng tôi lang thang ở Sa Pa, chưa một lần thấy Giàng A Mai cất nổi mình dậy. Chân tay, cơ thể anh ta lở loét, trầy tróc như vừa bị luộc chín, anh ta bảo: em hỏi bác sỹ, họ bảo, chả sống được bao nhiêu nữa. “Em Si đa (bị AIDS) rồi”. Vợ Mai gạt nước mắt, bón thức ăn cho chồng.
Trở lại với nồi thức ăn mà Lù Thị Hoa bón cho chồng. Thị là người nghiện, chồng cũng nghiện. Trong khi những người khác lang loàn, tình dục lang chạ, đẻ đái bừa phứa, dọa bỏ lá ngón giết cả chồng, thì Lù A Hoa lại hết lòng chăm sóc chồng rất chu đáo. Vợ Mai vừa nhặt đâu về được một cái đũa duy nhất, thị khoắng nó vào cái ống bơ lòng bé mà ống cao như ống khói đang bắc trên ba hòn gạch chỉ. Thị cuộn từng cái túi nilong nhặt ngoài bãi rác về, rồi thả chúng vào đống nilong đang cháy thành tro, coi như tiếp lửa cho nồi “lẩu” chăm sóc người sắp chết. Cơn vật thuốc hành hạ cả hai vợ chồng, Hoa vẫn cắn răng bón thịt thà từ nồi “lẩu” cho Mai. Lẩu phải nấu bằng ống bơ, vì nếu kiếm được nồi niêu, chỉ loáng cái là “bọn nghiện” nó đem bán mất. Hoa bón bằng một chiếc đũa. Trong nồi, khi tôi đến, gồm một cái đầu gà để nguyên cả cổ đen thui (thịt gà đen là đặc sản của Sa Pa); vài cái xương gà, xương lợn đã bị gặm nham nhở, ít xương sườn lổn nhổn. Vợ Mai sượng sùng bỏ nilong vào bếp lửa, nói: “Em nhặt ở ngoài thùng rác, nhà hàng người ta vứt bỏ, về bồi dưỡng cho anh ấy”. Mai đỡ lời vợ: “Phận mình nó vậy, biết làm sao hả anh…”. Rồi Mai nằm vật ra, thở khò khè, mắt Mai chậm chạp ngó lơ một cách khó nhọc.
Mỗi lần có dịp ghé qua hoặc ở lại Sa Pa, tôi lại đến thăm các cư dân nghiện sống dưới mức sống của một con người ở thiên đường du lịch, lại phải nghe tin: có người xóm nghiện vừa chết. Lần này, đến lượt Mã A Chu chết vì nghiện, tôi vẫn chưa kịp tặng anh ta cái ảnh đang hút thuốc phiện qua cái ống tẩu bằng tre tươi. Vợ anh ta ngay lập tức lấy một người chồng khác cũng tên là Chu, cũng là cư dân xóm ăn hang ở lỗ. Cô con gái đến tuổi dậy thì của họ được bán cho người ta làm chăn đệm mua vui như chính người nhà tố cáo hay đem đi tận đâu đâu làm gỉ gì, có trời mà biết. Mai bảo, em sắp chết, nhưng Mai và xóm nghiện vẫn gân cổ thống kê những “cùng hội cùng thuyền” đã chết của mình rất rành mạch, gồm: Mã A Chu; Thào Chu; Thào Thị Dẩy; Giàng Thị Lài; Mã A Thủng… Tôi đếm sơ sơ, tôi còn giữ những tấm ảnh những con nghiện đang ngồi trước mặt tôi đây với sắc diện hết sức láu cá của mấy năm về trước, thế mà giờ họ đã ở tình cảnh thần chết cận kề, máu trào khắp cơ thể, không di chuyển được nữa rồi. Đó Chỉnh, là Cu, là Ký, là Mai, là Cổ, là Hoa, là ông cụ Thào, bà cụ Sao…
Họ, những hình nhân bị ma túy uống hết máu, ăn hết óc, họ đã là một lầm lỗi, đáng thương và đáng trách. Nhưng, những đứa trẻ đã bị bán khi còn đỏ hỏn, những đứa trẻ đang sống trong hang tối, trong địa ngục của đói khát và dốt nát, chúng không có tội. Ngay cả những con nghiện thật khó để “cai” hay hoàn lương kia, họ có thật sự xứng đang bị vứt ra bãi rác, nhặt cơm thừa xương thối ở bãi rác về ăn như tôi đã tận mắt chứng kiến như thế không? Là đồng bào với nhau, cứ để tình trạng ăn hang ở lỗ, sống trong lỗ cống của thiên đường du lịch kinh tởm như thế này, có khác gì chúng ta thấy họ đang chết cùng con cái họ mà không thèm cứu vớt? Chúng ta có quy định về cai nghiện và quản lý đối tượng nghiện; chúng ta có luật về chăm sóc giáo dục trẻ em. Dù với lý do gì, chính quyền địa phương và tỉnh Lào Cai cũng không thể để tình trạng trên tiếp tục diễn ra.
(Trên đây, chúng tôi cố gắng chỉ đưa ra những hình ảnh, câu chuyện xác thực nhất từ những ngày điền dã ở Sa Pa, xin phép không bình luận gì thêm. Chúng tôi sẽ sớm trở lại vấn đề này, với các lý giải của cơ quan hữu trách).
