My OperaKhi lòng tin bị “xơi tái”
Sunday, September 30, 2007 6:14:41 PM
http://laodong.com.vn/Home/phongsu/2007/9/55894.laodong
Di dân tái định cư:
Khi lòng tin bị “xơi tái”
Phóng sự điều tra của Đỗ Doãn Hoàng
Thuỷ điện Sơn La lớn nhất toàn cõi Đông Nam Á, với hồ chứa hàng tỉ mét khối nước đang sắm sửa để dâng lên. Khi hàng vạn đồng bào của 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên đang gạt nước mắt chia tay chốn gốc phần thiêng liêng mình từng chôn nhau cắt rốn, chia tay mảnh đất từng có mồ mả ông bà mình để làm lý (lễ) cõng tất cả ra đi, ra đi làm lại từ đầu trên miền đất lạ; khi cả nước một lòng hướng về đại công trường “Vì dòng điện ngày mai của tổ quốc” với rất nhiều nỗ lực khả kính – thì ở một số nơi, có không ít người lại trắng trợn “xơi tái” tiền dự án di dân, “xơi tái” cả lòng tin của chúng ta. Chúng tôi muốn nói: đây là bằng chứng về những kẽ hở, sự dung túng đáng lên án trong chính sách hỗ trợ di dân tái định cư mà nhiều địa phương đang mắc phải.
Di dân tái định cư:
Khi lòng tin bị “xơi tái”
Phóng sự điều tra của Đỗ Doãn Hoàng
Thuỷ điện Sơn La lớn nhất toàn cõi Đông Nam Á, với hồ chứa hàng tỉ mét khối nước đang sắm sửa để dâng lên. Khi hàng vạn đồng bào của 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên đang gạt nước mắt chia tay chốn gốc phần thiêng liêng mình từng chôn nhau cắt rốn, chia tay mảnh đất từng có mồ mả ông bà mình để làm lý (lễ) cõng tất cả ra đi, ra đi làm lại từ đầu trên miền đất lạ; khi cả nước một lòng hướng về đại công trường “Vì dòng điện ngày mai của tổ quốc” với rất nhiều nỗ lực khả kính – thì ở một số nơi, có không ít người lại trắng trợn “xơi tái” tiền dự án di dân, “xơi tái” cả lòng tin của chúng ta. Chúng tôi muốn nói: đây là bằng chứng về những kẽ hở, sự dung túng đáng lên án trong chính sách hỗ trợ di dân tái định cư mà nhiều địa phương đang mắc phải.
Người đàn bà chống nạnh bên cầu Nậm Mộ
Chị Trần Thị Lợi năm nay 39 tuổi, nhà ở bản Tân Hưng, xã Chăn Nưa, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Chồng chị làm nghề sửa đồng hồ, dưới hàng cây long não cổ thụ, ngay đầu cầu Nậm Mộ; chị phụ việc cho chồng, có dựng một thùng xăng bơm tay bán lẻ ven quốc lộ. Suối Nậm Mộ chiều nào cũng lũ lượt con gái Thái hồn nhiên ra khoả trần tiên cảnh khiến ai đi qua cũng phải ngẩn ngơ, vì thế mà cái thùng bán xăng bơm thủ công của chị khá… đắt hàng.
Người ta khảo sát lòng sông, lòng suối nơi này để chuẩn bị cho thuỷ điện Sơn La khổng lồ từ hàng chục năm trước, chả ai hình dung được sau này quê mình sẽ ra thế nào. Có người còn không tin cái thuỷ điện gì ấy nó có thể ngập nước từ dưới Sơn La lên tận Sìn Hồ quê chị. Đùng đến ngày chị nghe xã họp dân thông báo là năm 2004 sẽ “đóng sổ” cái danh sách những người được hỗ trợ di dân ra khỏi vùng ngập nước, nhường nhà cửa bản làng cho lòng hồ thuỷ điện. Mỗi nhà ra đi được “đền bù” đến cả trăm triệu đồng, và còn nhiều hơn thế nữa. Một số tiền khổng lồ, càng khổng lồ hơn với cái bản thái ven sông Nậm Na nghèo hiu nghèo hắt quê chị.
Khênh cây xăng vào góc nhà sàn, chị ra Uỷ ban nghe Chủ tịch xã Màng Văn Tướng phát biểu. Trời ạ, sao mà danh sách được nhận tiền triệu, cả trăm triệu tiền của “chính phủ” lại toàn những người lạ, có người ở đẩu ở đâu đến, có người đã theo chồng về tận Hà Nội, Thái Bình làm dâu chục năm nay, có người chỉ loáng thoáng làm giáo viên, làm công nhân giao thông ở xã chị rồi đi biệt - giờ họ trở về và nghiễm nhiên “di dân tái định cư” đi, lĩnh tiền đi bản mới. Trong khi đó, nhiều hộ trong diện được xét hỗ trợ lại không biết cách đi “cửa sau” nên cứ gọi là trượt vỏ chuối. Cả đời tằn tiện, lành lẽ với sông lớn núi cao, tính chị Lợi thẳng lắm. Chị bảo, sẽ tố cáo.
Chủ tịch xã trợn mắt: nói năng lung tung sẽ bỏ tù! Bà con nghe được, uất quá, nên nhiều người động viên chị Lợi là người sắc sảo nên đi tìm lại sự công bằng. Chủ tịch Tướng lại bắn tin: thì tiền của Nhà nước, cơ hội ngàn đời có một lần “nó” tuôn về nhiều thế, hoa thơm mỗi người ngửi tí. Chớ có kiện cáo làm gì (câu nổi tiếng này của ông Chủ tịch được rất nhiều đơn kiện của bà con “trích dẫn”). Ông Chủ tịch tiếp: chúng mày cứ kiện cáo thì những người bị mất “suất” nhiều triệu đồng, cả trăm triệu đồng, “họ” sẽ trả thù dã man. Chồng chị Lợi là người chữa đồng hồ yếu đuối, nên rất sợ. Hàng xóm nhiều người thấy Bí thư chi bộ, Bí thư Đảng uỷ xã rồi cả Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã đều liên luỵ to sau khi chị Lợi chống nạnh đầu cầu Nậm Mộ thề sẽ đi đi đến cùng vụ “vạch mặt quan tham” này, đâm ra họ cũng… lặng lẽ rút êm. Bộ tứ “ngự lâm pháo thủ” chỉ còn lại gồm: chị Lợi và các ông Tấn, Tiếp, Kiếm.
Chị Trần Thị Lợi sống bằng nghề bán xăng lẻ bên cầu rồi trở thành “người hùng” giúp cơ quan chức năng loại trừ quan tham!Xã Chăn Nưa có hơn 4.000 dân, chủ yếu là đồng bào Thái, người Kinh và người Mảng. Chấp hành chủ trương di dân tái định cư phục vụ quá trình ngập nước trên diện rộng của lòng hồ thuỷ điện Sơn La, có hơn một nghìn dân Chăn Nưa phải chuyển đi nơi khác. Ngoài 60 tuổi đời, gắn bó máu thịt với Chăn Nưa, lại làm ở chi hội Mặt trận tổ quốc của… bản, ông Nguyễn Công Tiếp quá hiểu “cuộc đời và sự nghiệp” của hầu hết bà con trong khu vực. Chị Lợi cũng là một chủ quán sắc sảo giữa chốn “ba quân” gần uỷ ban xã, chị lại thính tai, 40 tuổi gắn bó với cầu Nậm Mộ này, có gì mà chị không biết. Khi thấy danh sách khoảng 30 hộ dân “nhảy dù” vào để đút lót quan tham, để làm giả hồ sơ hộ khẩu nhận hàng tỉ đồng tiền của nhà nước, chị Lợi, ông Tiếp biết ngay. Thế nên trong đơn tố cáo của họ, lời lẽ rành rọt tới mức, kiểu như: cô X. goá chồng, theo bà dì lên bán quán, tằng tịu với ông Chủ tịch xã, được “duyệt” chế độ; bà Y. nhảy dù vào lấy tiền di dân, khi “đo đạc” phải mượn nhà nhà bà Z. để đo chiếu lệ!
Có một điều mà bà con rất lấy làm kỳ lạ là: sao đi tố cáo sự thật, để bảo về khối tiền tỷ mà nhà nước đã và đang bị mất vì sự điêu trá của cán bộ cơ sở mà lại… khó khăn thế. Đơn gửi tới tấp, không ai trả lời. Thậm chí như ông Tiếp, ông phóng chiếc xe Cup 81 cũ kỹ của mình vượt 100km đèo dốc dựng trời ra Uỷ ban nhân dân tỉnh Lai Châu xin gặp cán bộ tỉnh để “đưa đơn” cũng không gặp được. Cuối cùng, thật trớ trêu, ông đã phải đứng ở cổng Uỷ ban tỉnh, đếm tiền rồi hỏi tiền ra bưu điện gần đó, gửi thư đảm bảo vào cho các đồng chí hữu quan.
Chị Lợi hay đọc báo, hay xem tivi, nên rất hiểu là mình cần bình tĩnh, bài bản, kẻo mang tiếng là tham gia khiếu kiện đông người, kích động bà con. Nhưng chị gửi đơn khắp tỉnh, huyện, đi đâu cũng… bặt vô âm tín. Càng ngày, “phe” bị tố cáo họ càng đe doạ dữ dội; trong lá đơn gửi lực lượng cảnh sát kinh tế, cảnh sát hình sự của tỉnh Lai Châu, chị Lợi viết rõ (trích nguyên văn tài liệu do các chiến sỹ công an cung cấp): “chúng tôi đã chịu nhiều chửi bới”; “ông chủ tịch còn bảo kiện thế chứ kiện nữa cũng chả làm gì được ông ấy” với những lời đe doạ tàn nhẫn; “Vậy tính mạng của chúng tôi rất nguy hiểm, nếu chúng tôi có mệnh hệ gì, các đồng chí công an cứ lần theo dấu vết ấy mà tìm (thủ phạm)”.
Đỉnh điểm của vấn đề là khi chị Lợi lếch thếch bắt xe khách về Hà Nội kêu cứu. Lần đầu tiên trong 39 năm tuổi đời, chị dám ki cóp tiền ngồi máy bay (từ Điện Biên về Hà Nội), cũng là lần đầu tiên trong đời chị dụt dè biết thế nào là thủ đô Hà Nội. Nhìn chị lôi thôi, thật thà, chú bảo vệ ân cần mời vào gặp các đồng chí tiếp dân. Bức màn tăm tối của những kẻ dối trên lừa dưới trong dự án di dân ở Chăn Nưa, nhờ sự công minh của “trung ương” đã được vén lên. Lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm kinh tế, Công an Lai Châu vào cuộc, riêng phần điều tra theo đơn của bà Lợi, ông Tiếp, về những kẻ “…cố ý làm trái quy định, đưa một số hộ dân không đúng tiêu chuẩn vào danh sách các hộ được hỗ trợ tái định cư để nhận đất, tiền hỗ trợ tái định cư của dự án gây thất thoát tài sản của nhà nước”; “Công an tỉnh đã tiến hành xác minh làm rõ sự việc trên, kết qủa xác minh cho thấy: nội dung đơn của quần chúng nhân dân bản Tân Hưng là đúng sự thật. Tổng cộng (riêng số hộ bị rà soát ở riêng xã Chăn Nưa) có 29 hộ thực hiện sai quy định của Quyết định số 459/QĐ-TTg, ngày 12/5/2004 của Thủ tướng Chính phủ về bồi thường, di dân tái định cư Thuỷ điện Sơn La” (nguyên văn công văn do Phó trưởng phòng PC15, Trung tá Bùi Tấn Huỳnh đã ký).
Những bàn tay muốn che “mặt trời”
Mới đây, ít nhất 5 cán bộ chủ chốt nhất của xã Chăn Nưa đã bị khởi tố, bắt giam, hai ông Tướng và Lý (khi đó là Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND xã) đã bị đưa ra xét xử công khai. Coi như quá trình tiễu trừ cái ác của ông Tiếp, bà Lợi đã đi đến kết quả rực rỡ bước đầu. Nhiều đối tượng trong toàn bộ cái “bậu xậu làm càn” ở xã Chăn Nưa đã bị bắt, khởi tố vì tội đánh bạc, đưa và nhận hối lộ, với bản án, bản kết luận điều tra sáng rõ như ban ngày mà chúng tôi đang có trong tay. Nhưng, ít ai ngờ được, các cái trò thác loạn của bọn chúng lại có gốc rễ sâu xa từ tiền mà chúng vơ vét được trong quá trình “nghênh ngang một cõi” làm hồ sơ giả cho người ta nhận hàng trăm triệu của nhà nước. Được biết, khi bị cơ quan công an bắt, khi hỏi cung, Tướng chỉ thích nói chuyện mua gái nhà hàng. Quá trình điều tra các tội trạng của đường dây này, cơ quan công an đã bắt đầu từ lá đơn của chị Lợi, ông Tiếp, và lá đơn đó chủ yếu tố cáo tội làm giả hồ sơ di dân tái định cư.
Sau khi hầu như toàn bộ ê kíp lãnh đạo cũ của xã Chăn Nưa bị “bóc gỡ” đem đi… khởi tố, tạm giam, ở tù; chúng tôi làm việc với Ban Lãnh đạo mới của xã thì hỏi gì các đồng chí cũng… ậm ờ xin phép giở sổ. Đến số lượng dân, số lượng hộ dân trong kế hoạch phải di dời khỏi địa bàn sắp là lòng hồ thuỷ điện, anh Chủ tịch UBND Lò Văn Dán cũng chả biết. Nhưng số lượng đơn thì anh nắm rất rõ khi cả Bí thư và Chủ tịch UBND xã đều thở dài: hôm qua chúng tôi vừa họp về tình trạng những hộ bị phanh phui làm hồ sơ điêu trá xin nhận tiền (đã nhận) của Nhà nước, vừa họp xong, sáng nay đã nhận được thêm 4 cái đơn tố cáo nữa. Xã chả biết làm thế nào, cứ kính chuyển lên huyện. Thế lúc xét duyệt không ai kiểm tra, thanh tra sao? Thế Ban di dân cấp huyện, cấp tỉnh đâu? Thế nếu có nhiều người ở nhiều xã cũng sòng phẳng và cương trực như chị Lợi, ông Tiếp thì liệu còn bao nhiêu “đường dây” chạy hồ sơ di dân tái định cư với những bàn tay muốn che khuất cả mặt trời nữa đây?
còn tiếp
Unregistered user # Sunday, September 30, 2007 7:50:50 PM
Đỗ Doãn Hoàngdodoanhoang # Sunday, September 30, 2007 7:56:04 PM