My OperaLại vẫn... phóng sự:
Monday, September 8, 2008 4:37:04 AM
Ai mua tôi bán vườn cò !
Phóng sự của Đỗ Doãn Hoàng
http://www.laodong.com.vn/Home/phongsu/2008/9/105367.laodong
Nhà giáo Đặng Đình Quyển từng nhận “Giải thưởng Môi trường” (do Bộ KHCN&MT trao tặng, năm 2001) và nhiều Bằng khen do những thành tích đặc biệt trong việc bảo vệ đàn cò được báo chí tôn xưng là lớn nhất Việt Nam đang cư ngụ tại vườn đồi nhà ông. Gần 30 năm qua, hàng vạn con cò, vạc, giang đã được ông Quyển săn sóc tận tình suốt đêm ngày; ông còn đánh nhau với những kẻ săn bắn cò vạc trộm; ông chấp nhận không canh tác, không thu hái gì từ mấy héc-ta vườn đồi nhà mình vì lo sợ các hoạt động trên sẽ khuấy động sự bình yên của cò vạc trên “đất lành”. Kho kiến thức của nhà “cò học” Đặng Đình Quyển, qua 30 năm, đã khổng lồ đến mức người ta từng nhiều lần mời ông đi diễn thuyết về chim hoang dã ở nhiều nơi.
Thế nhưng, đến một ngày, kiệt quệ, tuyệt vọng, ông Quyển cay đắng nói lời rao bán vườn cò khổng lồ của mình cho bất kỳ ai có nhiều hơn 700 triệu đồng. Hình như, cay đắng kia mới chỉ là mở đầu cho những câu chuyện cay đắng khác…
Phóng sự của Đỗ Doãn Hoàng
http://www.laodong.com.vn/Home/phongsu/2008/9/105367.laodong
Nhà giáo Đặng Đình Quyển từng nhận “Giải thưởng Môi trường” (do Bộ KHCN&MT trao tặng, năm 2001) và nhiều Bằng khen do những thành tích đặc biệt trong việc bảo vệ đàn cò được báo chí tôn xưng là lớn nhất Việt Nam đang cư ngụ tại vườn đồi nhà ông. Gần 30 năm qua, hàng vạn con cò, vạc, giang đã được ông Quyển săn sóc tận tình suốt đêm ngày; ông còn đánh nhau với những kẻ săn bắn cò vạc trộm; ông chấp nhận không canh tác, không thu hái gì từ mấy héc-ta vườn đồi nhà mình vì lo sợ các hoạt động trên sẽ khuấy động sự bình yên của cò vạc trên “đất lành”. Kho kiến thức của nhà “cò học” Đặng Đình Quyển, qua 30 năm, đã khổng lồ đến mức người ta từng nhiều lần mời ông đi diễn thuyết về chim hoang dã ở nhiều nơi.
Thế nhưng, đến một ngày, kiệt quệ, tuyệt vọng, ông Quyển cay đắng nói lời rao bán vườn cò khổng lồ của mình cho bất kỳ ai có nhiều hơn 700 triệu đồng. Hình như, cay đắng kia mới chỉ là mở đầu cho những câu chuyện cay đắng khác…
Một nhà “cò học” và rất nhiều “cò tặc”
Có lẽ, ông Quyển là người đầu tiên ở Việt Nam rao bán đàn cò hàng vạn con (giá 700 triệu đồng).
.jpg)
Hai con cò này, bay qua đầu tôi và ông Quyển, nó có cái gì rệu rã, tuyệt vọng. Như cái điềm, tướng trước lúc ra trận mà bị gió thổi gẫy cờ ấy
Tôi nhớ là khoảng năm 2001, khi ông Đặng Đình Quyển vào Huế nhận giải thưởng “Vì Môi trường”, cánh báo chí chúng tôi đã xôn xao rất nhiều. Nhà ông Quyển ở xã Đào Mỹ, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang nườm nượp khách. Có khi, một lúc 6 cái ô tô cáu cạnh lò dò trên đường đất vào vườn cò giữa đồi hoang của Đào Mỹ, ông Quyển bảo vợ: bà thấy chưa, tôi có vài đấu vàng trong nhà, cũng chả có khách quý đến thăm nhiều như thế. Một ông cán bộ có cỡ ở tỉnh đỡ lời: bác ơi, em sẵn sàng bỏ cả trăm triệu ra, để đổi lấy cái việc, vườn nhà em, cứ chiều chiều lại có ba chục con cò lượn tròn chào “sân chim” rồi hạ cánh cư ngụ. Hàng xóm có người chia vui: tự dưng bác được cả nước biết tên, được lĩnh 5 triệu bạc, đúng là tốt phúc quá. Ông Quyển bảo: vải bây giờ 12 nghìn đồng/kg, nhà em 3 héc-ta cây cổ thụ không được đẵn, bạt ngàn vườn không được giồng vải kiếm ăn, em thiệt thòi mấy chục năm rồi. Thế là giời có mắt.
Nhưng rồi, càng ngày tâm sức của ông Quyển với vườn cò càng bị… bội bạc mãi đi. Ông bị dồn đến cái nước phải rao bán vườn cò, một việc làm đáng ngượng ngùng. Những người suốt đời đứng trên bục giảng là vậy, họ dễ có cảm giác ngượng ngùng lắm. Người ta bảo bán vé tham quan vườn cò, ông bảo, làm thế thì ngượng chết. Khi tiếp một lúc 13 vị khách ngoại quốc, ông tự hào phát run lên. Ông lập cập mời khách ngồi ngắm cò, mời mãi, bỗng dưng một ông Tây nói bằng tiếng Việt sõi sành: có ghế đâu mà ngồi! Ông Quyển tái mặt, đúng, ông dựng lều giữa bạt ngàn đồi nương, cơm niêu nước lọ, chả có của nả gì. Bà Minh thở dài nhấm nhẳng: “ông ấy chết trên vườn lúc nào cũng chả ai biết. Bán quách đi cho nhẹ nợ!”.
Nhà nghèo, bốn đứa con giai, khi chúng tôi có mặt, bà Minh vẫn phải đi bòn cóp từng quả nhãn, từng quả dứa, chất lên cái sọt chở xe đạp ra ngoài thị trấn Vôi (cách 10km) để bán kiếm đồng ra đồng vào. Gỗ cổ thụ trên mấy héc-ta đồi, cây nào cũng làm cột cái, khóa giang nhà được cả, đẵn một cái là có tiền triệu, nhưng thương lũ cò, ông Quyển kiên quyết không bán. Không bán thì nghèo. Bà Minh nhìn thấy chúng tôi đi ô tô đến, bà đã gợi ý xin tiền. Tất nhiên là chúng tôi cũng biếu ông Quyển tiền trăm để dưỡng già, để gọi là cảm cái nghĩa tử tế với thiên nhiên hoang dã của ông. Song, việc bà Minh trằn truội với áo cơm như thế, là một nguyên nhân để ông Quyển quyết định bán vườn cò. Ông bà còn bàn tính, sẽ nhờ Báo Bắc Giang đăng tin bán vườn cò với giá 700 triệu đồng.
Không chỉ bà Minh là “cò tặc”. Chúng tôi từng chụp ảnh làm thịt cò bán tràn lan cho du khách tại vườn cò Ngọc Nhị (Ba Vì, Hà Tây). Và, bây giờ, bất nghĩa thay, chủ vườn cò Ngọc Nhị còn bò gần hai trăm cây số lên tận Đào Mỹ, vào gạ vợ chồng ông Quyển bắt cò, vạc bán buôn cho anh ta. Bà Minh hí hửng lắm, ông Quyển thì cay đắng: “Nó bảo bắt cò bán cho nó. Tôi chửa bán “đợt hàng” nào”. Cò tặc cũng là mấy anh cán bộ địa phương, “các chú các bác ấy thích ăn thịt cò lắm, chứ thịt gà chẳng thích đâu nhé. Vừa rồi họ lên, nhà tôi có làm hai mâm” (lời bà Minh).
Giọng ông Quyển khi nhặt xác mấy trăm con cò bị bão quật chết đêm qua, nghe mòng mọng nước mắt: cò, vạc, hàng vạn con, nó đã tin tưởng “gửi thân” cho mình ba chục năm qua, sao mình không cứu được nó, thật đáng ngượng, anh nhỉ! Ông Quyển tuyệt đối không dám ăn thịt cò vạc bao giờ. Lũ chim thân thuộc với ông như chân với tay. Ông ghi chép từng điều lạ của thế giới cò. Kỳ lạ. Cò chỉ ở vườn nhà ông, trắng toát mấy héc-ta rậm rì, tuyệt đối không sang vườn nhà khác, dù cây nhà ông và cây nhà hàng xóm chạm lá đan cành vào nhau! Ông thương lũ cò vụng về làm tổ, nuôi con, nên cứ gió bão về là cò con lại ngã xuống đồi, xuống ao mà chết hàng loạt. Thế mà cò mẹ biết ăn trộm rác của nhau, anh nào lớ xớ đi cắp rác chả chịu trông nom, lúc về là… công cốc vì bị mẹ cò khác nó “thuổng”. Cướp rác của nhau, nhưng mỗi lúc nháo nhác đi kiếm ăn về, là cò lại quên mất tổ của mình ở đâu. Nó nhảy bừa vào nhà “hàng xóm”, thế là đánh nhau. Cứ táo tác, trơ lông, toác máu mỏ vì đánh nhau mỗi ngày.
Cò rất thông minh và dễ bị ám ảnh. Có lần, một con cò bị dính bẫy keo, nó kéo theo cả keo dính, cả cái cọc nhỏ về vườn, kêu cứu ầm ĩ. Cả nghìn con cò túm tụm tìm cách cứ bạn, chúng mổ, đá, rung lắc đủ kiểu, cả lũ đều kiệt sức rồi mà keo và cây gậy nhỏ vẫn dính chặt vào con cò xấu số. Cò lâm nạn tắt thở. Lũ cò kinh sợ bỏ đi, vườn nhà ông Quyển chiều ấy rặt một màu xanh, thay vì màu trắng như các buổi chiều của suốt ba chục năm qua. Ông Quyển thẫn thờ vác dao đi đuổi bọn cò tặc, có lần đã ẩu đả, có lần cãi cọ. Hình như, vài ngày sau, vì cảm cái nghĩa “xả thân” của “bố cò” Đặng Đình Quyển, vài chú cò trắng muốt lại chao liệng “chào sân” Đào Mỹ, thám thính tứ bề rồi kêu vang gọi bầy về “đất lành”.
Bán vườn cò – giọt nước đã tràn ly!
Ông Quyển từng có nhiều đêm thức trắng để bảo vệ đàn cò. Thợ săn nó dùng súng bắn đạn dia, cứ nã bừa một phát lên trời, có khi năm bảy cánh cò rụng lấp lánh như diều… đứt dây. Có khi bọn chúng còn thả pháo sáng, pháo hoa vào giữa vườn, để cò bay lên đen kịt nền trời mà bắn!
Thật khó để tìm được người yêu thương vườn cò như ông Quyển. Nhưng cũng thật khó để có hành động rao bán nào gây nhức nhối như “thảm trạng” của vườn cò ông Quyển hiện nay. Nếu vườn cò rơi vào tay người khác, không biết chăm bẵm, không tận tụy, không biết giồng cây rồi ngửa cổ gọi cò về bằng cái giọng “Cò… ò… ò” như ông Quyển… - thì đàn cò sẽ vỗ cánh ra đi mãi mãi. Sự biến mất của vườn cò từng được báo chí coi là “lớn nhất Việt Nam” kia sẽ là nỗi đau của tất cả chúng ta.
Bán vườn cò. Đằng sau cái thất bại của sự tử tế trong ông giáo già Đặng Đình Quyển là nỗi đắng đót, sự đáng ngượng ngùng của cơ quan hữu trách tỉnh Bắc Giang. Vấn đề nằm ở đó. Nếu cứ tình trạng bỏ quên ông giáo già cùng di sản vườn cò cho đám “cò tặc” đủ các “nhân dạng” như hiện nay, thì sẽ đến ngày nhiều vườn cò, sân chim quý báu khác bị rơi vào tan rã.
Ông Quyển ngồi trong bóng tối nhí nhóa của căn nhà nhỏ giữa đồi hoang vắng: Tôi già rồi, tôi không đủ sức, đủ tiền trông cò nữa, cò sẽ bỏ đi thôi. Tôi đã kiến nghị lên tỉnh xin hỗ trợ kinh phí để sống làm người, để chăm đàn cò mà các vị ấy đã có nghị quyết là cần bảo vệ, đã được cả nước biết tiếng rồi kéo về thăm. Tỉnh bảo, cái này hỏi bên Tài nguyên môi trường. Sang Môi trường, thì “chả có gì cả”, về huyện. Huyện bảo, có nhiều thứ cần phải lo lắm. Bao năm bị bỏ bẵng, vừa rồi, huyện có về, bảo có tiền rồi, lập dự án bảo tồn và phát triển đàn cò trị giá những 300 triệu. Làm mãi, làm kỹ lắm, rồi lại… trượt vỏ chuối. Tôi lên gặp anh Cường, Bí thư huyện uỷ, cũng là chỗ giáo học với nhau ngày xưa, nể lắm, huyện mới cho được 6 triệu. Số tiền ấy, nói thật, để có được nó, cũng phải chạy ngược chạy xuôi, coi như… gần hết. Tổng số, gần 30 năm qua, tôi được nhận những khoản tiền sau đây: một tổ chức môi trường của Đức cho 45 triệu sau khi tôi đi nhận giải Vì Môi trường về, huyện cho 6 triệu, trước đó, tỉnh cho 8 triệu. Số tiền này tôi không được ăn uống vào miệng một trinh cắc nào, làm bờ tường, đường đi, chòi ngắm cò, hàng rào bảo vệ, trồng thêm cây cối phục vụ cò vạc.
Trước khi quyết định rao bán vườn cò, tôi đã từng nói với cán bộ địa phương, rằng tôi hiến vườn cò này cho nhà nước, các anh quản lý sao cho cò nó đông đàn dài lũ, phục vụ thế hệ sau. Chả ai dám nhận, chắc họ nghĩ “ôm rơm làm gì cho nặng bụng”, có ai thật sự yêu cò không nhỉ? Vừa rồi, có nhiều người hỏi mua vườn cò lắm, có anh tên H. công tác ở lực lượng vũ trang dưới ở Hà Nội, được anh Thọ người xã Đào Mỹ này dẫn lối, lên đây trả vườn cò nhà tôi là gần 1 tỷ đồng. Tôi sẽ lấy tiền, đi khỏi nhà, khỏi đồi, khỏi vườn cò, bỏ lại cả ao cá, vườn cây và hàng vạn cò, vạc. Tôi đang tính, cũng đau đớn, rằng mình đi thì cò có sống được với chủ mới không? Như thế có phải mình tàn nhẫn với mình và với… cò quá không?
Giọng ông Quyển chùng xuống. Chiều, cò vạc về bay loác choác loạc choạc, trắng toát cả một vùng trời. Cò vạc bay hốt hoảng như có đám thợ săn mang gương mặt người đang tàn sát đồng loại của chúng ở rất gần, đâu đây…
Đỗ Doãn Hoàng
Unregistered user # Monday, September 8, 2008 11:56:07 AM
Đỗ Doãn Hoàngdodoanhoang # Monday, September 8, 2008 3:53:22 PM
NHƯNG MÀ, EM HỎI KHÍ KHÔNG PHẢI, BÁC QUÊ ĐÂU TA? TỈNH BÁC LÀ TỈNH GÌ? BÁC (NÓI NHƯ CÁC CỤ GIÀ): CON CÁI NHÀ AI?
ĐÙA THÔI, BÁC CHO EM BIẾT QUÝ DANH ĐI ĐỂ EM CÒN ĐI ĐÁNH NHẮM (ĂN CỖ).
Unregistered user # Tuesday, September 9, 2008 1:16:29 AM
Đỗ Doãn Hoàngdodoanhoang # Tuesday, September 9, 2008 11:30:52 AM