My OperaNgười đàn bà tử tế
Sunday, December 24, 2006 6:32:19 AM
Với phóng sự và với Đỗ Doãn Hoàng
(Tập bút ký, phóng sự "Người đàn bà tử tế", Đỗ Doãn Hoàng, NXB CAND, 2005)
(Thay lời giới thiệu)
Nhà văn TRUNG TRUNG ĐỈNH
Phi phóng sự bất thành báo chí - đó là quan niệm của tôi.
Tôi có hai người bạn vong niên, hai gã luôn cùng tôi bàn về những chuyến lãng du trong đời, đó là hai “cây” phóng sự sừng sỏ: Huỳnh Dũng Nhân và Đỗ Doãn Hoàng - mỗi cây “chấn” ở một đầu đất nước! “Con sói phóng sự” Huỳnh Dũng Nhân nay đã đi lại chậm chạp, tay bút chân giầy đã bớt dọc ngang, dường như đã đến lúc tìm hang để có chốn có nơi nghiền ngẫm sự đời cùng những trang văn thâm thúy trầm mặc, âu đó cũng là thuận với quy luật của muôn đời vậy.
(Tập bút ký, phóng sự "Người đàn bà tử tế", Đỗ Doãn Hoàng, NXB CAND, 2005)
(Thay lời giới thiệu)
Nhà văn TRUNG TRUNG ĐỈNH
Phi phóng sự bất thành báo chí - đó là quan niệm của tôi.
Tôi có hai người bạn vong niên, hai gã luôn cùng tôi bàn về những chuyến lãng du trong đời, đó là hai “cây” phóng sự sừng sỏ: Huỳnh Dũng Nhân và Đỗ Doãn Hoàng - mỗi cây “chấn” ở một đầu đất nước! “Con sói phóng sự” Huỳnh Dũng Nhân nay đã đi lại chậm chạp, tay bút chân giầy đã bớt dọc ngang, dường như đã đến lúc tìm hang để có chốn có nơi nghiền ngẫm sự đời cùng những trang văn thâm thúy trầm mặc, âu đó cũng là thuận với quy luật của muôn đời vậy.
Kế tiếp lớp đàn anh, Đỗ Doãn Hoàng trỗi dậy với sức bật của tuổi trẻ tài cao đầy quyến rũ bằng chính nội lực của một tay phóng sự bẩm sinh. Anh xuất hiện từ thuở còn sinh viên (năm 1995, khi Hoàng đang học khoa Báo chí, Phân viện Báo chí và Tuyên truyền). Không rụt rè, không tự ti, mặc cảm vì sự non nớt của tuổi đời, tuổi nghề như nhiều cây bút cùng trang lứa, nhưng cũng không quá chói sáng khiến dư luận phải ồn lên như một hiện tượng. Điểm xuất phát của Đỗ Doãn Hoàng khá vững chắc vì anh được sinh ra và lớn lên ở một vùng quê cổ giàu bản sắc văn hóa của Hà Tây (làng Việt cổ Đường Lâm - “đất hai vua”, thị xã Sơn Tây), trong một gia đình truyền thống. Bố anh - cây viết văn xuôi Đỗ Doãn Quát, một thời là lính chiến, sau về quê làm thuốc, viết văn; mẹ anh quán xuyến việc nhà, giáo dưỡng con cái, ba anh em anh đều trưởng thành và đều trở thành những nhà báo sớm tự lập (và đều lấy vợ lấy chồng làm… nhà báo. Tôi vẫn thường nói vui với bố Hoàng, “nhà anh đủ nhân sự để có thể lập ra cả một tờ báo… riêng”). Như người đi săn, người làm phóng sự nếu không có năng khiếu bẩm sinh khiến anh ta say nghề thì dù có được trang bị đầy đủ phương tiện đến đâu cũng chỉ “săn” được những “con mồi” ở ngoài vòng của những “cánh rừng cuộc sống”. Không lụy đề tài. Không lụy điểm đến xa gần, dễ khó. Không lụy phương tiện… mà chỉ lụy vào cảm giác, cảm xúc. Nếu đã “đánh được hơi” thì dù có trường chinh vạn dặm, lên rừng xuống bể, ra nguy vào hiểm cũng không sờn lòng, ra sống vào chết cũng không lùi bước. Phải đến được tận nơi, phải “sờ” được tay vào “hiện vật”. Cái máu ấy không ít nhà báo có, nhưng để “biến” được “cái máu ấy” thành phóng sự thì còn nhiều yếu tố lắm. Còn nhiều người chưa làm được hoặc làm mãi mà vẫn chưa được lắm! Phóng sự kén người chứ không phải người kén phóng sự. Cùng một sự kiện, có người viết một cái là ra phóng sự liền. Còn có người loay hoay mãi, bài binh bố trận mãi mà nó cứ nhạt tèo, bài báo không ra bài báo, phóng sự không ra phóng sự. Phóng sự ăn nhau ở cái giọng chứ không phải chỉ có thông tin sự kiện. Phóng sự ăn nhau ở tấm lòng, ở cái duyên của người viết với thông tin sự kiện chứ không phải chỉ bản thân sự kiện ấy. Sự kiện là thông tin khách quan nhưng tấm lòng là thông tin chủ quan. Người viết phóng sự mà thiếu cảm xúc thì cũng như người Việt mình ăn cơm không rau vậy.
Và lâu nay, tôi thấy Đỗ Doãn Hoàng đã biết cách đem đến món rau quê kiểng ấy cho bữa cơm Việt của nhiều độc giả. Anh đi và viết như “điên”, anh đây đó như một gã du mục. Anh cũng chuyển cơ quan… soành soạch, chỉ giản đơn là anh muốn tự làm mới mình.
Đọc phóng sự của Đỗ Doãn Hoàng hấp dẫn không chỉ ở thông tin lạ, một ông Chamaléa Ha Rá, vốn là funlro trốn chạy, suốt 18 năm liền sống một mình trong hang núi. Hay tục bỏ con vào trong rọ, treo lên ngọn cây cho đến chết rục từ khi mới sinh ra chỉ vì bố mẹ thấy hoàn cảnh của mình không thể nuôi được nó! Chuyện li kỳ hổ ăn thịt người, gấu vồ tát chết những cư dân lam lũ ở bản Hà Nhì xa xôi hẻo lánh nơi giáp ranh ba biên giới Việt - Trung - Lào. Chuyện 90 tuổi vẫn khỏe như lực sĩ của dũng sĩ săn voi số 1 Tây Nguyên - ông Ama Kông ở Buôn Đôn, Đắk Lắk. Tục trai gái vừa nứt mắt đã “ngủ thăm” nguyên thủy và diễm tình của người Dao Tiền vùng thượng huyện Thanh Sơn, Phú Thọ. Chuyện đi tìm bản sắc người Khơ Mú ở Mường Lò hay “Nhật ký giết rừng” ở A Pa Chải, Mường Nhé, Điện Biên. Chuyện những người 3 đời làm nghề “móc cống” kinh hoàng ở Hà Nội. Chuyện tai ách ở xóm “cơm đen” tử thần Hưng Long, Nghệ Anh v.v… Có lẽ không chuyện gì là không viết được thành phóng sự qua ngòi bút của Đỗ Doãn Hoàng.
Anh dẫn dắt chúng ta đi dọc ngang đất nước, gặp đủ hạng người, sao người nào ta cũng thấy mến yêu, cũng dễ cảm thông, cũng sẵn lòng chia sẻ. Mỗi chuyến đi xuyên Việt, lội rừng của Hoàng thường kéo dài 20 ngày cho đến cả tháng trời. Đúng là một gã thích sống đời… rong ruổi! Càng đi tới vùng sâu vùng xa càng khiến ta gần gũi hơn và cuộc sống khó khăn của bà con các dân tộc và tự ta ta thấy rõ hơn trách nhiệm của mình. Đỗ Doãn Hoàng kể chuyện giản dị, đi và viết giản dị, không mấy khi thấy anh bơi, anh tán, rồi bình luận đao to búa lớn. Ta chỉ thấy Đỗ Doãn Hoàng lẫn trong dân bản, đứng về phía dân bản; anh không chìa tay dẫn dắt bà con nhiều khi còn mông muội của mình đi, mà thường thấy anh chìa tay nhờ bà con dẫn dắt. Cái phẩm chất tự nhiên ấy xuất phát từ tấm lòng, từ nhu cầu tự thân của cuộc sống của người làm phóng sự. Điều đó đã tạo nên vẻ đẹp hồn nhiên trong sáng và cả cốt cách của cây viết Đỗ Doãn Hoàng.
Ba mươi tuổi, hành trang là 5 tập phóng sự đĩnh đạc, 1 tập truyện ngắn, 1 tập truyện vừa với cả một kho khổng lồ tài liệu điền dã tứ phương - Đỗ Doãn Hoàng chưa có dấu hiệu mệt mỏi - tất nhiên, anh còn quá trẻ. Cũng chưa có dấu hiệu lặp lại mình. Xe phân khối lớn của anh còn nhiều xăng. Bút còn nhiều mực. Gối chưa mỏi. Chân chưa chồn. Máu giang hồ vẫn chưa nguội. Tuổi chưa cao - chức sắc chưa vướng bận - tất nhiên. Lòng còn mê mải, vợ con, anh em, cha mẹ, bè bạn đề huề, tôi tin Hoàng còn nhiều nội lực để sải bước trên con đường đã chọn.
Những thiên phóng sự trên đây là một chặng. Còn chặng tới thế nào? Có khác đi không? Ấy mới là cái mà chúng ta vẫn hằng mong đợi. Anh có vẻ như đã sẵn sàng. Và chúng ta cũng vui vẻ đợi.
Hà Nội, năm 2005
T.T.Đ
Unregistered user # Thursday, February 8, 2007 4:59:57 AM
Unregistered user # Saturday, October 10, 2009 4:41:20 AM
Đỗ Doãn Hoàngdodoanhoang # Saturday, October 10, 2009 2:47:19 PM