Đỗ Doãn Hoàng

Viết tiếp loạt bài “Khi những dòng sông bị “mổ bụng”

Thursday, August 16, 2007 5:24:47 PM

Khi những dòng sông bị “mổ bụng”
Phóng sự điều tra của Đỗ Doãn Hoàng

UBND tỉnh Lai Châu sẽ lập lại trật tự trong việc tận thu vàng sa khoáng

Sau khi Báo Lao Động các số 174 và 175/2007 (ra các ngày 30 và 31/7/2007) đăng loạt phóng sự “Khi những dòng sông bị “mổ bụng” viết về thảm trạng buông lỏng quản lý trong “thế giới ngầm” khai thác vàng sa khoáng trên địa bàn tỉnh Lai Châu, chúng tôi đã có các cuộc trao đổi với cơ quan chức năng xung quanh vấn đề này. Trong khi một cán bộ am tường vụ việc bên Cục địa chất Khoáng sản Việt Nam cho rằng: TƯ hầu như không “tham dự” gì trong việc tận thu khoáng sản ở vùng sắp bị ngập nước của lòng hồ Thuỷ điện Sơn La trên địa bàn tỉnh Lai Châu; thì cơ quan chức năng tỉnh Lai Châu lại tỏ ra quá lúng túng trong việc cấp phép, quản lý, tận thu nguồn lợi khổng lồ này.

“Ông lên hỏi tỉnh mà xem”

Ông Nguyễn Thế Nghĩa, Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường Lai Châu:
“Sở tài nguyên chỉ thẩm định hồ sơ (cấp phép cho đơn vụ cá nhân khai thác vàng sa khoáng – PV), trình lên tỉnh, qua văn thư vào sổ sách, văn thư phân phát về cho thư ký (của lãnh đạo tỉnh – PV); thư ký trình lên cho chánh phó văn phòng uỷ ban (tỉnh). Chánh phó văn phòng uỷ ban xem xong, mới ký vào phiếu trình lãnh đạo (tỉnh Lai Châu). Nó qua công đoạn như thế, chứ đâu có phải Sở này (Sở TNMT) tự ký quyết định.
Hồ sơ không đủ thì tỉnh không ký. Ông ấy (Khiếu Công Khanh, cấp phó của ông Nghĩa, đã bị bắt tạm giam - PV) đâu có được ký giấy cấp phép tận thu vàng sa khoáng? Cần thiết thì ông (nhà báo) lên hỏi tỉnh mà xem”.
Chính sách phụ thu của tỉnh là sai luật

Ông Nguyễn Đăng Đạo, Phó Chủ tịch Phụ trách Nông lâm của tỉnh Lai Châu:
“Đúng là tỉnh Lai Châu đã quy định về “chính sách phụ thu”, với giá 10-20 triệu đồng/ha (như Báo Lao Động viết) diện tích tận thu vàng sa khoáng. Chính sách phụ thu bấy giờ được hiểu là một hình thức mà các doanh nghiệp họ tự đóng góp tiền vào “đền” lại cái việc họ làm nát những con đường, thay đổi dòng chảy của sông - tức là để xây dựng cơ sở hạ tầng cho địa phương. Sau thấy quy định ấy nó sai luật là chúng tôi đã sửa việc đó rồi. Bộ Tài chính người ta cũng có ý kiến về cái đó rồi”.
Thưa ông, những giấy phép cho tàu vàng hành hoành ỏ Chăn Nưa (chẳng hạn), đều là do UBND tỉnh Lai Châu cấp. Vậy trách nhiệm cuối cùng trong việc để xảy ra tình trạng “cát cứ” như vừa qua, phải là Tỉnh…
- Ông Đạo: Các con tàu đào đãi vàng sa khoáng ở Chăn Nưa đều là tỉnh cấp giấy phép. Tỉnh ký, nhưng trách nhiệm của Sở Tài nguyên Môi trường là tham mưu cho tỉnh về vấn đề này. Họ phải báo cáo vùng này không được cấp phép, hoặc việc cấp phép này là không đúng luật (ví dụ thế) ... Trước, chúng tôi giao cho ông Khanh (Khiếu Công Khanh, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên môi trường, đang bị tạm giam), giờ giao cho anh Nghĩa (Giám đốc Sở) phụ trách khoáng sản.
Tăng cường kiểm tra giám sát

Ông Đạo tiếp: “Hiện nay, toàn tỉnh Lai Châu chúng tôi đã cấp khoảng 60 giấy phép cho các cá nhân, doanh nghiệp khai thác vàng sa khoáng. Đội ngũ khai thác lậu dĩ nhiên là có, họ chủ yếu là người dân. Các tàu lớn của doanh nghiệp, cái sai của họ chỉ là hết giấy phép mà vẫn cố tình hoạt động.
Khó khăn của chúng tôi trong việc tận thu vàng sa khoáng hiện nay là làm sao lập lại trật tự kỷ cương, tăng cường kiểm tra, giám sát việc cấp giấy phép, quản lý việc hoạt động của các con tàu vàng một cách hiệu quả. Ví dụ như ở điểm nóng Chăn Nưa, lâu nay vẫn đều đặn có kiểm tra, hết đoàn nọ đoàn kia đấy. Nhưng, để xảy ra những vi phạm như thế, lỗi là do số cán bộ xã ấy hay bắt nọt (hạch sách, vòi tiền) các doanh nghiệp đến khai thác. Trong huyện Mường Tè, dọc sông Đà, vừa rồi có nhiều doanh nghiệp vi phạm các quy định về tận thu vàng sa khoáng, họ đã bị chúng tôi kiểm tra, phạt rất nghiêm khắc”.

Khi những dòng sông bị “mổ bụng” (Bài 3)Khi những dòng sông bị “mổ bụng (hồi âm)