Do Huu Duyen

Khổng Tử ra chơi ngoài đồng, thấy một người đàn bà đứng khóc nỉ non ở chỗ bờ đầm. Khổng Tử lấy làm lạ, bảo học trò hỏi vì cớ gì mà khóc.
Người đàn bà nói : “Độ trước tôi cắt cỏ thi, tôi đánh mất cái trâm cài đầu bằng cỏ thi, cho nên tôi khóc”.
Khổng Tử hỏi : Đi cắt cỏ thi, mà mất cái trâm cài bằng cỏ thi thì việc gì mà phải khóc ?
Người đàn bà nói : Không phải vì tôi đánh mất cái trâm cỏ thi mà tôi khóc; tôi sở dĩ khóc, là vì thương tiếc một vật cũ, dùng đã lâu, mà ngày nay không sao thấy được nữa.

Cái gì là của mình, mình yêu mà lỡ khi mất, thì về sau dù được cái khác giống như thế, hay hơn thế, cũng không thể sao yêu cho bằng. Thường, lại chỉ thấy cái mới mà hồi nhớ đến cái cũ, sinh ra chạnh lòng. Tại đối với mình, cái của mất không chỉ có giá mà thôi, lại có một phần tâm hồn hay tâm hồn người để lại cho mình ngụ ở trong nữa. Sự cảm động đầu tiên bao giờ cũng là sự cảm động hay nhất. Ôi ! Con người ta, dù cho lông bông phiêu bạt đến thế nào, còn có chút tâm tình, cũng không sao quên được gốc tích xứ sở mình.

(Cổ học tinh hoa - Bản sửa)