Một bộ phim tuyệt vời của Clint Eastwood, mô tả chân thật chiến trường khốc liệt tại đảo Iwo Jima, trận chiến quan trọng trong cục diện giữa quân Đồng Minh và Nhật Bản trong cuộc chiến tranh Thế Giới II. Chiếm được Iwo Jima, đồng nghĩa với sự thất thủ của Tokyo, phe Đồng Minh sẽ có được 1 bàn đạp quan trọng để đập tan chế độ quân phiệt Nhật. Đối với quân đội Nhật, mất Iwo Jima thì họ ko còn gì để mất trên mặt trận Thái Bình Dương. Trong tình hình chiến hạm Yamamoto - chiến hạm to nhất trong lịch sử thời bấy giờ - đã bị quân Đồng Minh đánh chìm, quân Nhật bị tổn thất nặng, từ thế xâm lăng phải rút về phòng ngự, bị áp đảo.

Bộ phim làm bằng tiếng Nhật kể về sự khắc nghiệt của chiến tranh và lòng trắc ẩn của con người truyền đi như một thông điệp buồn đau toàn cầu. Trong thực tế, cuộc đổ bộ chinh phục đảo Iwo Jima kéo dài từ tháng 2 đến tháng 3.1945 đã làm chết 6.800 lính Mỹ và bị thương 19.000 lính, trong khi phía Nhật tổn thất hơn 21.000 người.

Nội dung phim mô tả lại cuộc chiến ấy, dưới cái nhìn của vị chỉ huy tài ba của quân đội Nhật là Tadamichi Kuribayashi và 1 anh lính Saigo xuất thân là thợ làm bánh. Kuribayashi được học tập tại Mỹ, ông có 1 cái nhìn khách quan và đầy lòng trắc ẩn đối với số phận của những người lính của mình, và của Đồng Minh. Trong khi đó, anh lính Saigo, anh vốn là 1 chủ tiệm bánh, trong cục diện này, anh phải đấu tranh với những gian khổ, khắc nghiệt của cuộc chiến, đứng trước nhiều phút giây sinh tử anh vẫn luôn chứa đựng trong mình những khát vọng đời thường, muốn được bình an trở về với vợ và đứa con mới sinh mà anh chưa được biết mặt.

Vốn là tuỳ viên quân sự trong đại sứ quán Nhật tại thủ đô liên bang Mỹ, Kuribayashi là người rộng kiến thức và yêu hoà bình. Ông thừa hiểu mình và quân thuộc quyền chỉ là những con mồi dưới sức mạnh súng đạn của Mỹ, nhưng vì phục tùng hoàng đế nên ông phải làm mọi cách để kéo dài thời gian ngăn chặn lính Mỹ làm chủ được hòn đảo Iwo Jima trong tình thế quân số bị cắt giảm, lực lượng bị rút về Tokyo cố thủ gần hết, Kuribayashi chiến đấu khi trong tay ông chẳng còn gì để mất, ông cho đào các hang động, lấy vách núi làm lô cốt, ngụy trang các ụ súng. Chiến lược của ông làm thiệt hại nặng cho quân đội Đồng Minh khi họ đổ bộ vào Iwo Jima. Thế nhưng, sức cùng lực kiệt, lần lượt các trọng điểm quan trọng của họ đã bị thất thủ, Kuribayashi ra lệnh rút quân về phía Bắc hòn đảo để cố thủ.

Tuy nhiên, với 1 quan điểm truyền thống, các sĩ quan Nhật ra lệnh cho binh sĩ cùng với mình tự sát. Anh lính Saigo chứng kiến cảnh tượng hãi hùng ấy, lòng yêu nước trong anh không thiếu, nhưng anh đã hứa sẽ trở về với vợ con, anh chẳng muốn chết như thế, và anh đã bỏ chạy. Khi một người lính trong tiểu đội rút súng định bắn anh, anh đã nói "Giữa tự sát và tồn tại để tiếp tục chiến đấu, cái nào có lợi cho Nhật Hoàng hơn?". Và cả hai đã về điểm tập kết với Kuribayashi, nhưng quân số thiệt hại gần hết vì tự sát. Kuribayashi đau đớn nhận ra rằng ông đã thua trong cuộc chiến này, giữa lúc căng thẳng ấy, ông nhận được bài hát của các em thiếu nhi gửi từ Tokyo qua sóng radio, ca ngợi những vị anh hùng đang chiến đấu ở Iwo Jima ... "khi mà Iwo Jima còn giữ vững, chúng ta còn được hòa bình trên quê hương", lời bài hát như xé lòng vị tướng chỉ huy.

Cuộc chiến kết thúc với 1 kết quả không ngoài những gì người xem đoán được. Phần thắng thuộc về phe Đồng Minh. Kết thúc cuộc chiến cũng là kết thúc nỗi thống khổ, cùng cực mà từng người lính Nhật phải chịu đựng suốt thời gian này, đôi khi cái chết cũng là một sự giải thoát.

Xen lẫn những pha chiến đấu ác liệt, là những đoạn gợi nhớ về những kỷ niệm của từng nhân vật. Kuribayashi nhớ về những người bạn của ông trong quân đội Mỹ. Tại buổi tiệc chia tay, vợ của bạn ông đã hỏi 1 câu "khi anh gặp chồng tôi trên mặt trận, ông có bắn anh ấy ko?", ông đã trả lời thật mạnh mẽ "đó là trách nhiệm của tôi", bạn ông nói "anh đúng là người Nhật". Anh lính Saigo nhớ về vợ con mình ở quê nhà, nhớ về lúc bị gọi đi lính... Đồng đội của Saigo cũng có hoàn cảnh đáng thương, vì bảo vệ 1 chú chó của thường dân mà anh bị chuyển công tác ra Iwo jima, để rồi sau cùng, anh đầu hàng nhưng vẫn bị 1 người lính Mỹ bắn chết.

Tui là người thích xem phim chiến tranh, xem phim này thoạt đầu chỉ mong được xem những cảnh hoành tráng về cuộc chiến, và tôi đã thỏa lòng mong đợi. Không những thế, tính nhân văn của bộ phim còn thể hiện rõ nét qua những cảnh phim rất bình thường, giản dị. Toàn bộ phim là một thông điệp đau buồn gửi đến toàn nhân loại: chiến tranh, dù đứng ở phương diện nào cũng đều có những khổ đau, chết chóc, nhiều số phận con người bị vùi dập, lãng quên trên mặt trận.

Thật may là ngay sau đó, tui được xem tiếp film Flag Of Our Fathers, cùng đạo diễn Clint Eastwood, cũng về cuộc chiến Iwo Jima, nhưng dưới góc độ của quân đội Mỹ. Họ có lợi thế hơn, mạnh mẽ hơn những người Nhật trên đảo, nhưng đã là chiến tranh, họ cũng có nhiều đau thương, mất mát trước sức kháng cự quyết tử của quân Nhật cùng với nỗi ám ảnh kinh hoàng về cuộc chiến đeo đuổi suốt quãng đời còn lại của những người lính Mỹ - phe chiến thắng.

BÊN LỀ BỘ PHIM

Diễn viên Ken Watanabe - thủ vai Kuribayashi - cho biết: “Chúng tôi muốn cho người xem hôm nay, kể cả những bạn diễn viên người Nhật trẻ tuổi, hiểu được lính Nhật đã nghĩ, đã lo lắng và cố sống với súng đạn như thế nào cách nay mấy chục năm. Đó là những thanh niên có cuộc sống bỗng chốc bị gián đoạn, bị kết liễu. Họ là những thân phận đáng được nghe, xem, hiểu và cảm thông.

Khi nghiên cứu tài liệu lịch sử để thực hiện Letters from Iwo Jima , Clint Eastwood phát hiện ra rằng tướng Tadamachi Kuribayashi vốn là một người đầy lòng nhân ái, rất quý sự sống qua các bức thư ông gửi vợ con. Và Clint Eastwood quyết định giao vai viên sĩ quan bị lương tâm cắn rứt vì không nỡ thi hành mệnh lệnh cấp trên cho Ken Watanabe, nghệ sĩ tài hoa nhất của điện ảnh Nhật ngày nay.

Từng đóng qua các vai kiếm sĩ samurai Nhật, vậy mà Ken Watanabe cho biết vai tướng Kuribayashi là một vai diễn rất khó. Anh giải thích: “Không như hình ảnh mọi người đã in trong đầu khi nghe nói đến các tướng tá trong quân đội Nhật thời Thế chiến II, những con người luôn sẵn sàng sát hại cũng như sẵn sàng hy sinh vì Thiên hoàng, tướng Tadamachi Kuribayashi là người hoàn toàn khác hẳn. Vai này khiến tôi mất nhiều thời gian. Tôi đã tìm đọc rất nhiều sách để hiểu được tâm lý, thái độ, cách ứng xử và ngôn ngữ riêng của người lính Nhật thời cách nay hơn 60 năm. Đó là chưa kể đến các lo lắng không hiểu Clint, tuy là một đạo diễn tài hoa, nhưng vì là người Mỹ thì thực hiện phim nhìn từ góc độ lính Nhật năm xưa có đủ đảm bảo độ chính xác hay không”, Ken tâm sự.