Lý Ngọc Duy

* Báo cáo

Tâm trạng: Vui vẻ
Nhìn lại sơn mỹ.
ÄÄng ngày: 22:55 03-03-2010
ThÆ° mục: Tá»ng hợp
Tên sách: Nhìn lại Sơn Mỹ
NÄm xuất bản: 1996
SỠhoá: ptlinh,chuongxedap


Lá»i giá»i thiá»u

Ngày 16/3/1968, má»t ÄÆ¡n vá» quân viễn chinh Mỹ tiến vào SÆ¡n Mỹ và tàn sát cùng má»t lúc 504 thÆ°á»ng dân Viá»t Nam â phần lá»n là ngÆ°á»i già, phụ nữ, trẻ em. MÆ°á»i tám tháng sau, vụ thảm sát Äược phanh phui á» Mỹ, làm chấn Äá»ng dÆ° luận thế giá»i và lÆ°Æ¡ng tâm loài ngÆ°á»i. Khắp nÆ¡i trên giá»i ngÆ°á»i ta bày tá» sá»± phẫn ná», lên án hành Äá»ng tá»i ác dã man này và so sánh nó vá»i Oradour, Guernica, Shapeville, Katin, Lidice, Hiroshima... là những vụ thảm sát khủng khiếp nhất trong chiến tranh thế giá»i thứ hai. Thá»±c vậy, SÆ¡n Mỹ Äi vào lá»ch sá»­ nhÆ° má»t trong những vết thÆ°Æ¡ng nhức nhá»i của nhân dân Viá»t Nam cÅ©ng nhÆ° của cả nhân loại.

Nhân dân Viá»t Nam vá»n Äá» lượng, khoan hòa, dù vết thÆ°Æ¡ng SÆ¡n Mỹ chÆ°a lành, vẫn xem là má»t chuyá»n quá khứ. Quan há» Viá»t - Mỹ cÅ©ng Äã trá» lại bình thÆ°á»ng. Tuy nhiên thế giá»i sau chiến tranh lạnh vẫn còn nhiá»u bất á»n. Nhìn lại SÆ¡n Mỹ, má»t sá»± kiá»n hết sức Äau thÆ°Æ¡ng của quá khứ, không phải Äá» khÆ¡i gợi lại hận thù, mà Äá» tìm hiá»u má»t sá»± kiá»n lá»ch sá»­ không thá» bá» qua và quan trá»ng hÆ¡n là Äá» cùng cảnh giác, cùng nguyá»n cầu và phấn Äấu cho hòa bình, Äá» không còn nÆ¡i nào trên hành tinh chúng ta còn những thảm cảnh nhÆ° SÆ¡n Mỹ.

Vá»i ý tÆ°á»ng ấy, chúng tôi xin gá»­i Äến bạn Äá»c tập sách má»ng này vá»i lá»i chúc bình yên, hạnh phúc.

TẠHIá»N MINH
NghỠsĩ ưu tú
Giám Äá»c Sá» VHTT Quảng Ngãi


1
TỪ SÆ N MỸ ÄẾN âLÃNG Há»NGâ

NÆ¡i xảy ra vụ thảm sát vá»n là má»t làng quê trong sá» nhiá»u làng quê ná»i tiếp nhau, im vắng trong xứ sá» nông nghiá»p Viá»t Nam thuỠấy. Làng quê này nằm giữa miá»n trung Viá»t Nam. Từ mé bắc tá»nh lỵ Quảng Ngãi, trên Quá»c lá» 1 ná»i liá»n cả thân dài của Äất nÆ°á»c, có má»t tá»nh lá» dẫn vá» phía Äông, lẩn quất theo tả ngạn sông Trà Khúc, ÄÆ°a Äến tận cá»­a Sa Kỳ. Phía Bắc của SÆ¡n Mỹ là bán Äảo Ba Làng An (Batanggang Peninsula). Phía nam SÆ¡n Mỹ là cá»­a Äại Cá» LÅ©y, nÆ¡i sông Trà Khúc - con sông lá»n nhất của tá»nh Quảng Ngãi - Äá» ra biá»n. Cá»­a biá»n này từng Äóng vai trò là má»t cá»­a khẩu quan trá»ng bậc nhất của tá»nh Quảng Ngãi vá»i phÆ°Æ¡ng tiá»n thuyá»n buá»m trong thá»i phong kiến thuá» trÆ°á»c. á» khoảng giữa hai cá»­a biá»n là xã SÆ¡n Mỹ, cách tá»nh lỵ Quảng Ngãi 13 km vá» hÆ°á»ng Äông - Äông bắc.

Äá»i vá»i nhiá»u ngÆ°á»i nÆ°á»c ngoài, nhất là ngÆ°á»i phÆ°Æ¡ng Tây, sá»± tiếp liá»n giữa các làng mạc trùm mát bóng tre và những cánh Äá»ng phẳng lỳ nÆ¡i Äây khiến thật khó phân Äá»nh Äá»a giá»i, thậm chí có ngÆ°á»i xem Äây là vùng bán khai, và Äá»i vá»i quân viễn chinh Mỹ, thì há» Äã xem thÆ°á»ng và tá»± tiá»n Äặt tên cho vùng Äất. Kỳ thá»±c, vùng Äất này Äược ngÆ°á»i Viá»t Äến khai phá và kiến tạo trÆ°á»c Hoa Kỳ lập quá»c ít nhất là hai thế ká»·, các Äá»a giá»i làng xã nÆ¡i Äây, cÅ©ng nhÆ° trên toàn thá» Äất nÆ°á»c Viá»t Nam bá»n nghìn nÄm vÄn hiến, Äã hoàn toàn á»n Äá»nh và rõ rá»t. Trong thá»i thá»±c dân phong kiến, vùng Äất SÆ¡n Mỹ nằm trong tá»ng Châu1, má»t trong bá»n tá»ng của huyá»n SÆ¡n Tá»nh, tá»nh Quảng Ngãi. Sau khi lật nhào Äược thá»±c dân phong kiến, giành Äá»c lập dân tá»c bằng cuá»c cách mạng tháng Tám nÄm 1945, chính phủ Viá»t Nam Dân chủ Cá»ng hòa Äã hoạch Äá»nh lại các ÄÆ¡n vá» hành chính. ÄÆ¡n vá» tá»ng quá rá»ng Äược xóa bá» và ÄÆ¡n vá» nhá» hÆ¡n Äược xác lập. Sau hiá»p nghá» GiÆ¡-ne-vÆ¡ 1954, Äất nÆ°á»c Viá»t Nam bá» chia cắt thành hai miá»n Nam Bắc vá»i hai chế Äá» chính trá» khác nhau. Miá»n Bắc tiếp tục chế Äá» dân chủ cá»ng hòa. á» miá»n Nam Viá»t Nam, chính quyá»n Sài Gòn tiếp quản. Äược sá»± ủng há» và khuyến khích của Hoa Kỳ, há» Äã ra sức xóa sạch những thành quả của cách mạng Viá»t Nam, trong Äó có viá»c Äặt lại tên Äất. ÄÆ¡n vá» huyá»n vá» cÆ¡ bản vẫn giữ nguyên nhÆ°ng Äược gá»i là quận; ÄÆ¡n vá» thôn (dÆ°á»i xã) Äược gá»i là ấp. Riêng ÄÆ¡n vá» xã bá» Äá»i Äá»a danh. DÆ°á»i chế Äá» Sài Gòn, xã Tá»nh Khê mang tên là xã SÆ¡n Mỹ, trong khi Äá»a giá»i hành chính của nó vẫn Äược giữ nguyên nhÆ° dÆ°á»i thá»i chính phủ Viá»t Nam Dân chủ Cá»ng hòa trÆ°á»c Äó (trÆ°á»c 1954).

Sông Trà Khúc

Xã Tá»nh Khê (tức SÆ¡n Mỹ) tây giáp xã Tá»nh Thiá»n, Tá»nh Long, bắc giáp các xã Tá»nh Hòa, Tá»nh Kỳ, nam giáp sông Trà Khúc và cá»­a Äại Cá» LÅ©y, Äông giáp biá»n Äông, vá»i diá»n tích tá»± nhiên toàn xã xấp xá» 20 km2. Xã có 4 thôn (tức ấp) là TÆ° Cung, TrÆ°á»ng Äá»nh, Mỹ Lại và Cá» LÅ©y. Thôn TÆ° Cung nằm sâu trong Äất liá»n, tức phía tây xã; vá»i những cánh Äá»ng xanh ngát. Thôn TrÆ°á»ng Äá»nh á» phía nam, Thôn Mỹ Lại á» mạn bắc nhiá»u gò Äất khô cằn, nghÄ©a Äá»a chen lẫn vá»i thôn xóm. Thôn Cá» LÅ©y á» phía Äông, bá» sông Kinh chảy theo hÆ°á»ng nam bắc cắt hẳn vá»i Äất liá»n khiến có Äá»a hình âtrÆ°á»c biá»n sau sôngâ vá»i nhiá»u cá»n cát, bóng dừa, rặng phi lao và bãi biá»n. Má»i thôn có nhiá»u xóm nhá». Vụ thảm sát SÆ¡n Mỹ ngày 16/3/1968 chủ yếu xảy ra á» xóm Thuận Yên (tức Xóm Làng) thôn TÆ° Cung (Mỹ Lai 4) và xóm Mỹ Há»i thôn Cá» LÅ©y (Mỹ Lai 2).

Từ tá»nh lỵ Quảng Ngãi theo tá»nh lá» 624 (tức Highway 521) Äến SÆ¡n Mỹ, càng xuôi vá» biá»n, bạn càng trông thấy rõ những ngá»n Äá»i lác Äác trên má»t vùng bình nguyên phẳng lỳ. Bên phải là má»t dải Äá»i phân cách giữa Tá»nh Khê và Tá»nh Long. Äi vào Äất SÆ¡n Mỹ, thì sát bên hữu tá»nh lá» là Núi Voi (Elephant Hill, Hill 85), Äá»i diá»n vá»i nó, phía tả con ÄÆ°á»ng, là con mÆ°Æ¡ng dẫn nÆ°á»c Äã Äẫm máu trong vụ tàn sát.

Äi lên Äá»nh Äầu Voi, bạn sẽ thâu tóm Äược trong tầm mắt cả má»t vùng Äá»ng bằng phẳng lỳ dÆ°á»i chân, những ô ruá»ng ngang dá»c nhÆ° bàn cá», các nẻo quanh dẫn vá» các xóm thôn lẩn khuất sau những hàng cây, những khu vÆ°á»n xanh Äặc, lác Äác Äó Äây những gò Äá»ng, lùm bụi, bãi tha ma. Nhìn xuá»ng hÆ°á»ng Äông, bạn sẽ thấy má»t Äại dÆ°Æ¡ng hùng vÄ©, trầm lắng, không thôi xô sóng vào bãi cát vàng Cá» LÅ©y. Trên bá», rặng phi lao Äứng vững chãi trên bãi cát nóng bá»ng chá»ng lại sóng, gió. Vào những ngày Äẹp trá»i, Äứng á» Äá»i Voi cÅ©ng có thá» thấy rõ dáng hình Äảo Lý SÆ¡n (cù lao Ré) nhÆ° má»t ngá»n Äá»i hùng vÄ© của dãy TrÆ°á»ng SÆ¡n từ phía tây Quảng Ngãi trôi dạt ra và nằm á» giữa biá»n, cách Äất liá»n 24 km. Äá»i Voi từng bá» quân Äá»i Sài Gòn rá»i quân Nam Triá»u Tiên và quân Mỹ thay nhau Äóng Äá»n Äá» chế ngá»± cả vùng Äất.

Nhìn tá»ng quan thì SÆ¡n Mỹ thuá»c hạng làng quê Äẹp ná»i tiếng của tá»nh Quảng Ngãi. Vẻ Äẹp ấy phần nhiá»u nhá» sông, biá»n. Äẹp nhất là thôn Cá» LÅ©y âtrÆ°á»c biá»n, sau sôngâ. Bãi biá»n Cá» LÅ©y (còn Äược gá»i là Mỹ Khê) dài 7 km, cong hình lưỡi liá»m, có cát vàng, rặng phi lao xanh sậm. Dòng sông Kinh chạy dá»c phía sau thôn (suá»t chiá»u dài từ nam Äến bắc SÆ¡n Mỹ), có bá» rá»ng 500 mét, nÆ°á»c lên xuá»ng theo thủy triá»u, lác Äác có bần, ÄÆ°á»c, Äặc biá»t có những Äám dừa nÆ°á»c ken dày. Bên trong thôn Cá» LÅ©y rợp mát bóng dừa. Thôn này hợp cùng thôn Cá» LÅ©y nam (nam Cá»­a Äại) Äược các nho sÄ© xÆ°a xếp hạng là má»t trong mÆ°á»i cảnh Äẹp của Quảng Ngãi vá»i cái mỹ danh âCá» LÅ©y cô thônâ. Thôn Mỹ Lại dá»c sông Kinh cÅ©ng hết sức nên thÆ¡, khiến TrÆ°Æ¡ng ÄÄng Quế, vá» quan Äầu triá»u Nguyễn ná»­a Äầu thế ká»· 19, khi vá» hÆ°u Äã vá» sá»ng cùng quê hÆ°Æ¡ng của ông nÆ¡i Äây và tá»± hào cho rằng quê hÆ°Æ¡ng này Äẹp chá» sau kinh Äô Huế.
_____________________________________________
1. TÆ°Æ¡ng ÄÆ°Æ¡ng vá»i các xã phía Äông SÆ¡n Tá»nh ngày nay.

Nằm trong tá»nh Quảng Ngãi có tinh thần yêu nÆ°á»c rất sá»m, Äất này cÅ©ng sản sinh ra nhiá»u nhân kiá»t. Äó là Äô Äá»c Tây SÆ¡n TrÆ°Æ¡ng ÄÄng Äá» cuá»i thế ká»· 18, là TrÆ°Æ¡ng Công Äá»nh, lãnh tụ phong trào kháng Pháp ngay từ khi quân viễn chinh Pháp khá»i sá»± xâm lược Viá»t Nam (1859), là TrÆ°Æ¡ng ÄÄng Quế, vá» quan hàng Äầu dÆ°á»i 3 triá»u vua Nguyễn (Minh Mạng, Thiá»u Trá», Tá»± Äức) trong suá»t 40 nÄm Äầu thế ká»· 19.

Vá» trí SÆ¡n Mỹ trên bản Äá» Nam Viá»t Nam

DÆ°á»i sá»± cai trá» khắc nghiá»t của thá»±c dân phong kiến, khát vá»ng Äá»i Äá»i của ngÆ°á»i dân SÆ¡n Mỹ càng trá»i dậy mãnh liá»t, cùng cả nÆ°á»c Äứng dậy làm cuá»c cách mạng tháng Tám 1945, thiết lập nÆ°á»c Viá»t Nam Dân chủ Cá»ng hòa.

Trong 9 nÄm kháng chiến chá»ng Pháp tái xâm lược (1945-1954) SÆ¡n Mỹ Äã hiên ngang Äứng trÆ°á»c Äầu sóng ngá»n gió cùng giữ gìn cho tá»nh Quảng Ngãi tá»± do.

Trong kháng chiến chá»ng Mỹ cứu nÆ°á»c, SÆ¡n Mỹ là má»t trong những làng quê sá»m giải phóng (1964) nhÆ°ng ngay sau dó (1965), quân viễn chinh Mỹ Äã Ỡạt Äá» vào miá»n Nam, và trong nhiá»u hoạt Äá»ng quân sá»±, có viá»c ra sức Äánh phá làng SÆ¡n Mỹ.

SÆ¡ Äá» cuá»c bao vây Mỹ Lai 4

Từ Tá»nh Khê hiá»n hoà, có vÄn hiến Äã lâu, SÆ¡n Mỹ Äã biến thành má»t bãi chiến trÆ°á»ng dÆ°á»i há»a lá»±c của Äá»i quân xâm lược.

DÆ°á»i mắt của quân viễn chinh Mỹ, SÆ¡n Mỹ là âvùng tá»± do bắn pháâ, là xứ của ngÆ°á»i da Äá» Indian Äáng khinh miá»t, là Làng Há»ng (Pinkville). Nó Äã bá» khoanh dấu Äá» trên bản Äá» quân sá»± Hoa Kỳ.

Quả vậy, trên tấm bản Äá» tác chiến tá» lá» l/100.000 do công binh Mỹ ấn hành nÄm 1967 có khoanh má»t khu vá»±c lá»n bằng bút chì Äá» vá»i dòng chữ:

âKhu vá»±c trách nhiá»m LÄ2TQLC (Lữ Äoàn 2 thủy quân lục chiến) Äại Hàn từ tháng 1/1967 Äến 31/12/1967, giao lại TF Barker (Task Force Barker - Lá»±c lượng Äặc nhiá»m Barker), LÄ 11 (Lữ Äoàn 11), SÆ° Äoàn Americal ká» từ ngày trênâ.

Bên trong có má»t vòng Äá» nhá» hÆ¡n khoanh lấy khu vá»±c xã SÆ¡n Mỹ và trong cùng là má»t chấm nhá» vá»i dòng chú thích: âẤp TÆ° Cung, xã SÆ¡n Mỹâ

Vụ thảm sát chủ yếu xảy ra á» cái chấm nhá» này, tức xóm Thuận Yên thôn TÆ° Cung, hay Mỹ Lai 4, hay Pinkville, nhÆ° Äã nói, và kẻ trá»±c tiếp nhúng tay vào máu không ai khác chính là Lá»±c lượng Äặc nhiá»m Barker. Lá»±c lượng này gá»m 3 Äại Äá»i: Äại Äá»i Alpha (ký hiá»u là A) thuá»c tiá»u Äoàn 3, trung Äoàn 1, Äại Äá»i Bravo (ký hiá»u là B), thuá»c tiá»u Äoàn 4, trung Äoàn 3, Äại Äá»i Charlie (ký hiá»u C) thuá»c tiá»u Äoàn 1, trung Äoàn 20 và má»t ÄÆ¡n vá» pháo binh - Tất cả Äá»u thuá»c lữ Äoàn 11. Trong Äó Äại Äá»i Charlie là Äại Äá»i chủ công của vụ tàn sát Äẫm máu á» SÆ¡n Mỹ ngày 16/3/1968 mà ngÆ°á»i thá»±c hiá»n chính là trung Äá»i 1. Chá» huy trÆ°á»ng Äại Äá»i Charlie là Äại úy Ernest Medina, sinh nÄm 1936, á» bang New Mexico, vá»n rất hÄng máu giết âViá»t cá»ngâ nên Äược Äá»ng Äá»i gán cho cái tên giễu là âMedina chó Äiênâ (Mad dog Medina) từ há»i còn tập luyá»n á» Äảo Hawaii. Chá» huy Trung Äá»i 1 là trung úy William Calley, có cái tên giễu là âCalley cáu giậnâ (Rusty Calley). CÅ©ng nhÆ° nhiá»u ÄÆ¡n vá» lính Mỹ khác, Äại Äá»i Charlie Äã từng bắn giết lẻ tẻ các thÆ°á»ng dân Viá»t Nam cÅ©ng nhÆ° phá hoại nhà cá»­a, mùa màng. Có nhiá»u lá»i khai báo cho thấy vụ hành quyết tập thá» dân làng SÆ¡n Mỹ Äã Äược Äại úy Medina ban bá» trong cuá»c há»p ngay từ Äêm hôm trÆ°á»c, tức 15/3/1968.
2
BUá»I SÃNG KHỦNG KHIẾP

Tảng sáng ngày 16/3/1968, nhÆ° lá» thÆ°á»ng, ngÆ°á»i dân SÆ¡n Mỹ dậy sá»m lo cÆ¡m nÆ°á»c Äá» chuẩn bá» cho má»t ngày lao Äá»ng má»i. Nhiá»u gia Äình Äang tụ tập bên mâm cÆ¡m. Má»t vài ngÆ°á»i Äã lên ÄÆ°á»ng Äi chợ hoặc vác cuá»c ra Äá»ng. Má»t buá»i sáng mùa xuân, có tiếng chim hót, Äôi tiếng gà gáy muá»n cùng vá»i tiếng ngÆ°á»i gá»i nhau Äi làm. Cây xanh trong làng phá»t má»t chút sÆ°Æ¡ng mai khiến cảnh vật á» Äây có vẻ mÆ¡ màng Äáng yêu, có vẻ Äẹp giản dá» và yên tÄ©nh.

NhÆ°ng cái khoảnh khắc bình yên Äó bá»ng chá»c bá» phá vỡ. 5 giá» 30 phút, các tràng pháo Äủ cỡ từ núi RÄm, Bình Liên (huyá»n Bình SÆ¡n), chi khu SÆ¡n Tá»nh và Tiá»u khu Quảng Ngãi nhất loạt dá»i vào 4 thôn của xã SÆ¡n Mỹ. Mặt Äất rung chuyá»n dữ dá»i cùng những tiếng ná» Äinh tai nhức óc, tiếng cây gãy, tiếng gà vá»t kêu, tiếng ngÆ°á»i kêu khóc thất thanh. Äợt pháo kéo dài chừng 30 phút vừa dứt thì hai chiếc trá»±c thÄng HU.1A bay Äến, quần Äảo nhiá»u vòng, tá»i tấp khạc Äạn rá»c-két và Äại liên vào các tụ Äiá»m dân cÆ° của hai thôn TÆ° Cung và Cá» LÅ©y. Kế Äó, má»t tá»p trá»±c thÄng 9 chiếc từ hÆ°á»ng Chu Lai (cÄn cứ Mỹ nằm á» hÆ°á»ng bắc) bay vào, Äá» quân xuá»ng vạt ruá»ng phía tây thôn TÆ° Cung, má»t tá»p trá»±c thÄng 11 chiếc Äá» quân xuá»ng bãi Äất trá»ng gần xóm Gò, thôn Cá» LÅ©y.

Lính Mỹ bắt Äầu tiến vào làng

Những ngÆ°á»i dân lành Äang ẩn nấp trong các hầm tránh pháo, Äang Än sáng trong các túp lá»u hay Äang á» ngoài Äá»ng ai cÅ©ng tÆ°á»ng Äây chá» là cuá»c càn quét bình thÆ°á»ng nhÆ° má»i khi, không ai biết sá» má»nh của mình và Äá»ng bào mình ngay từ lúc này Äã bá» Äá»nh Äoạt.

Tại thôn Cá» LÅ©y, vừa bÆ°á»c ra khá»i máy bay, má»t trung Äá»i của Äại Äá»i Bravo Äã xông vào xóm Mỹ Há»i. Lính Mỹ chia thành nhiá»u tá»p, sục Äến từng nhà, tìm Äến từng hầm. Nhà bá» sục Äầu tiên là nhà ông Lá» lúc trong hầm nhà này có 15 ngÆ°á»i Äang trú ẩn. Thấy lính Mỹ kéo Äến, 8 ngÆ°á»i trong hầm bÆ°á»c ra, liá»n bá» xả súng bắn, tất cả Äá»u ngã gục, xác Äè lên nhau. Lính Mỹ tiếp tục Äặt mìn giật tung hầm, giết ná»t những ngÆ°á»i còn lại, xác những nạn nhân này bá» nát nhừ. Má»t tá»p lính Mỹ khác kéo vào nhà chá» Trinh kế cận. Con chá» Trinh là cháu Äức 8 tuá»i từ trong hầm chạy ra liá»n bá» bắn chết khi miá»ng cháu còn ngậm Äầy cÆ¡m. Giết xong cháu bé, tá»p lính Mỹ Äặt mìn giật tung hầm giết chết cả thảy 7 ngÆ°á»i gá»m mẹ con chá» Trinh và ba mẹ con chá» Hòa, không má»t ai Äược toàn thây. Má»t sản phụ là chá» Võ Thá» Mại vừa má»i sinh hôm trÆ°á»c, sức yếu không ká»p xuá»ng hầm trú ẩn, Äã bá» lính Mỹ lá»t hết quần áo, Äè xuá»ng hãm hiếp cho Äến chết. Äứa bé sÆ¡ sinh gào khóc thê thảm và hai Äứa con chá» Äang núp trong hầm cÅ©ng bá» gá»i ra bắn chết. Chá» Ngôn có mang Äến gần ngày sinh cÅ©ng bá» hãm hiếp, hiếp xong lính Mỹ dùng lưỡi lê Äâm thủng bụng, bào thai lòi hai chân ra ngoài. Ba Äứa con của chá» thấy vậy sợ quá khóc thét, cÅ©ng bá» lính Mỹ xả súng bắn. Chá» Võ Thá» Phụ bá» bắn chết Äang lúc cho con bú, Äứa trẻ vừa khóc thét vừa bò tá»i nhay vú mẹ. Lính Mỹ nói âvi-xiâ, âvi-xiâ rá»i chất tranh lên cả hai mẹ con, châm lá»­a Äá»t, thiêu rụi luôn cả cÄn nhà. Hai mẹ con bá» lá»­a thiêu co quắp cả chân tay, bá» xÆ°Æ¡ng của cháu bé vẫn còn nằm nguyên trên xác mẹ.

TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° vậy, hai chá» em gái Ngô Thá» Mùi, Ngô Thá» Má»t bá» bá»n lính Mỹ lôi ra khá»i hầm, thay nhau hãm hiếp, hiếp xong xô hai chá» em vào lại trong hầm, giật mìn giết luôn cả 4 Äứa con nhá» của chá» Mùi trong Äó. Gia Äình ông Võ Mãi có 4 ngÆ°á»i bá» giết sạch. Hầm nhà ông Võ Toan có 6 ngÆ°á»i, bá» lính Mỹ ném lá»±u Äạn vào giết chết 4 ngÆ°á»i. Hầm nhà bà Nguyễn Thá» Thi bá» Äánh sập, có 2 bà già và 6 em nhá» bá» chết, chá» sót lại má»t cháu bé 10 tuá»i bá» thÆ°Æ¡ng nặng. Trong sá» 16 gia Äình khác trong xóm có 7 cụ già, 12 phụ nữ, 17 trẻ em dÆ°á»i 15 tuá»i Äá»u bá» bắn chết bằng súng trÆ°á»ng, súng tiá»u liên, mìn và lá»±u Äạn. Nhiá»u ngÆ°á»i chết không toàn thây. Nhà cá»­a trong xóm Äá»u bá» thiêu hủy, cây cá»i Äá» gãy, Äá» dùng Äá»u hÆ° hại, trâu bò gà vá»t Äá»u bá» giết sạch. Chá» trong thoáng chá»c, cả má»t xóm thôn trù phú Äã biến thành má»t vùng Äất chết: có 97 ngÆ°á»i bá» tàn sát, phần lá»n là ngÆ°á»i già, phụ nữ và trẻ em.

Lính Mỹ bắt Äầu thá» hiá»n công nghá»

Tại thôn TÆ° Cung, Äại Äá»i Charlie do Äại úy Ernest Medina chá» huy vừa Äá» quân xuá»ng Äã vây lấy xóm Thuận Yên. Các trung Äá»i 2 và 3 chia nhau chặn các ngả ÄÆ°á»ng, càn qua các ruá»ng lúa, vừa Äi vừa ná» súng vào bất cứ ngÆ°á»i dân nào chúng bắt gặp. Còn trung Äá»i 1 do trung úy William Calley chá» huy thì xông thẳng vào làng thá»±c hiá»n cuá»c bắn giết thÆ°á»ng dân, trong khi chúng không há» gặp má»t há»a lá»±c nào bắn trả lại chúng. Tá»n thất duy nhất của lính Mỹ hôm ấy là anh lính da Äen Herbert Carter, ngÆ°á»i không chá»u Äá»±ng ná»i cảnh giết chóc man rợ, nên Äã tá»± bắn vào chân mình Äá» khá»i tham gia vào hành Äá»ng tá»i ác. Sau này Carter ká» rằng vụ bắn giết á» TÆ° Cung bắt Äầu ngay khi lính Mỹ rá»i máy bay trá»±c thÄng Äá» bá» xuá»ng khoảnh ruá»ng á» rìa làng: âTôi thấy má»t cụ già Äứng giữa ruá»ng vẫy tay tá» vẻ thân thiá»n, nhÆ°ng bá» lính Mỹ hạ sát ngay... Vào trong làng tôi chẳng thấy má»t Viá»t cá»ng nào cả, chá» toàn là những nông dân chạy khá»i những túp lá»u bá» Äá»t và bá» lính Mỹ bắn chết. Má»t sá» lính Mỹ Äặc biá»t thích thú trong viá»c giết ngÆ°á»i này: Má»i xác ngÆ°á»i ngã xuá»ng là chúng lại kêu toáng lên: âGhi cho tao má»t bàn nữaâ. Cánh quân trung Äá»i 2 do trung úy Stephen Brooks chá» huy sá»± bắn giết cÅ©ng chẳng khác gì hÆ¡n. Simpson, lính của trung Äá»i này, ká»: âTôi thấy má»t phụ nữ bế con chạy vá» phía làng. Tôi Äã Äược lá»nh bắn bất cứ cái gì di Äá»ng. NgÆ°á»i phụ nữ cách tôi chừng 20 thÆ°á»c Anh (hÆ¡n 18 mét). Tôi bắn chết ngÆ°á»i Äàn bà và Äứa bé. Nó chừng hai tuá»iâ. Simpson thú nhận rằng hôm ấy y Äã giết ít nhất 10 ngÆ°á»i. Sá» ngÆ°á»i bá» giết Äầu tiên là các nông dân, là trẻ em Äi chÄn trâu ngoài Äá»ng trÆ°á»c lúc máy bay Äá» quân, chủ yếu là dân của hai xóm Bình Äông, Bình Tây. Song cuá»c tàn sát dữ dá»i nhất phải ká» là tại xóm Thuận Yên (Mỹ Lai 4).

Tháp tùng vá»i Äại Äá»i Charlie hành quân vào âLàng Há»ngâ hôm Äó có Ronald Haeberle, trung sÄ©, nhiếp ảnh viên quân Äá»i Mỹ. Theo thá»i hạn quân ngÅ©, Haeberle chá» còn 11 ngày nữa sẽ Äược vá» nÆ°á»c và giải ngÅ©. Chắc anh cÅ©ng không ngá» rằng mình sẽ thành má»t chứng nhân quan trá»ng góp phần ÄÆ°a vụ thảm sát Mỹ Lai ra ánh sáng làm chấn Äá»ng dÆ° luận nÆ°á»c Mỹ và thế giá»i. Hôm ấy Haeberle mang theo 3 máy ảnh, 2 chiếc lắp phim Äen-trắng và 1 chiếc lắp phim màu. Sau vụ thảm sát, Haeberle ná»p 40 bức ảnh Äen-trắng cho quân Äá»i, còn 18 bức ảnh màu thì giữ lại cho mình. MÆ°á»i tám tháng sau, khi vụ thảm sát Äược phát giác á» Mỹ, Haeberle Äã công bá» các bức ảnh màu này khiến chính quyá»n Mỹ hết ÄÆ°á»ng chá»i cãi. Kèm theo 18 bức ảnh là những lá»i ká» hết sức chi tiết và rõ rá»t của tác giả. Haeberle ká» trên tạp chí Mỹ Äá»i sá»ng (Life): âTôi Äến Äại Äá»i C lúc 6 giá» sáng ngày 16/3/1968, trÆ°á»c lúc mặt trá»i má»c. Không ai giải thích gì cho tôi vá» cuá»c hành quân này. Vừa ra khá»i máy bay trá»±c thÄng, tôi Äã nghe tiếng súng ná» ran. Liếc sang bên cạnh, thấy những thân ngÆ°á»i ngã gục, nhÆ°ng tôi không quay lại. Má»t sá» thÆ°á»ng dân Viá»t Nam, chắc khoảng 15 ngÆ°á»i, phần lá»n là Äàn bà và trẻ con, Äang Äi trên ÄÆ°á»ng, cách Äó chừng 100 thÆ°á»c Anh. Bất thình lình lính Mỹ bắn vào há» bằng súng M.16 và cả súng phóng lá»±u M.79. TrÆ°á»c cảnh tượng ấy, tôi không dám tin vào chính mắt mình nữaâ. á» má»t chá» khác, Haeberle ká», âNgay phía bên phải, tôi thấy má»t ngÆ°á»i Äàn bà, Äầu chá» ta nhấp nhô khá»i má»t bụi rậm. Tất cả lính Mỹ á» Äó lập tức nhằm vào Äó mà bắn, bắn mãi không thôi, ngÆ°á»i ta có thá» thấy từng mảnh thá»t xÆ°Æ¡ng bay lên tung tóeâ.

Cảnh xác ngÆ°á»i nằm trên ÄÆ°á»ng

Và Äây má»t cận cảnh khác


Trung Äá»i 1 của Calley là ÄÆ¡n vá» Äầu tiên xông vào xóm Thuận Yên và triá»n khai cuá»c tàn sát có kế hoạch, có phÆ°Æ¡ng pháp, trong Äó lính Mỹ Äược chia thành nhiá»u tá»p, tá»a Äi các hÆ°á»ng, nhóm này thì bắn giết, lùng bắt dân, nhóm khác Äá»t nhà, giật mìn Äánh sập các hầm trú ẩn, nhóm ná» lại bắn giết trâu bò, chặt phá cây cá»i. CÅ©ng nhÆ° á» xóm Mỹ Há»i thôn Cá» LÅ©y, lính Mỹ á» Äây cÅ©ng Äạt tá»i Äá»nh cao của sá»± huá»· diá»t. Các bức ảnh của Haeberle Äã ghi lại rành rành những cảnh Äó.

Äá»t và giết sạch

Lúc lính Mỹ xông vào nhà thì gia Äình bà cụ Nguyễn Thá» Äá»c Äang tụ tập bên mâm cÆ¡m sáng - chá» là cÆ¡m nguá»i vá»i củ lang. Lính Mỹ bất thần xông Äến, bắn xá»i vào mâm cÆ¡m. 9 ngÆ°á»i Äã chết: gá»m chá»ng bà, vợ chá»ng ngÆ°á»i con trai trÆ°á»ng, Äứa con gái và các cháu ná»i, ngoại. Äứa cháu ná»i Äầu vÄng lông lá»c mà miá»ng vẫn còn ngậm chặt củ khoai lang. Chính bà, nhá» bá» thÆ°Æ¡ng nằm im á» Äó và ba Äứa cháu nhá» chÆ°a ngá»i vào mâm cÆ¡m Äã thoát chết. Cạnh nhà bà cụ Äá»c là nhà ông Äặng, cả 6 ngÆ°á»i trong gia Äình cÅ©ng Äang ngá»i bên mâm cÆ¡m thì bá» lính Mỹ kéo vào ná» súng bắn chết hết và thiêu rụi luôn cÄn nhà. Gia Äình cụ Lê Lý 7 ngÆ°á»i Äá»u bá» lính Mỹ lùa xuá»ng hầm rá»i giật mìn giết sạch. Gia Äình ông Liên 5 ngÆ°á»i, gia Äình ông May 6 ngÆ°á»i, gia Äình ông Nguyên 4 ngÆ°á»i cÅ©ng không còn ai sá»ng sót.

Giếng nÆ°á»c và xác ngÆ°á»i

Ãng cụ TrÆ°Æ¡ng ThÆ¡, lúc ấy Äã 72 tuá»i, bá» lính Mỹ tóm lấy râu lôi từ nhà ra sân, bá» Äánh nhừ tá»­. Lính Mỹ cắt cả chòm râu lẫn cằm dÆ°á»i của cụ, xô cụ xuá»ng giếng rá»i ném lá»±u Äạn theo. Cụ Mục Lại cÅ©ng bá» bá»n lính vặt râu làm trò cÆ°á»i rá»i bá» bắn chết. Trong má»t bức ảnh Haeberle chụp má»t cụ già ngá»i xá»p dÆ°á»i Äất, mắt nhìn thẳng cÄm uất, tác giả ká»: âNgÆ°á»i Äàn ông này Äã già và Äi lại khó khÄn, run rẩy tá»±a há» không Äứng vững ná»i. Ãng ta nhìn nhÆ° muá»n kêu lên. Vừa quay Äi, tôi nghe hai phát súng ná»â.

Vá»i trẻ em, lính Mỹ cÅ©ng không chùn tay tàn sát. Má»t phóng viên khác của quân Äá»i Mỹ cÅ©ng Äi theo cuá»c hành quân là anh Jay Roberts, ká», âMá»t Äứa trẻ nhá» xíu chá» mặc má»t chiếc áo ngắn Äang bò lê trên Äá»ng xác chết và nắm lấy bàn tay của ai Äó, chắc là mẹ nó. Má»t lính Mỹ Äi sau tôi quì xuá»ng và bắn chết nó bằng má»t phát Äạnâ. Má»t trong các bức ảnh gây niá»m thÆ°Æ¡ng tâm sâu sắc nhất trong dÆ° luận là cảnh hai em bé nằm sấp trên ÄÆ°á»ng bên má»t thá»­a ruá»ng vá»i lá»i ká» của Haeberle: âKhi hai Äứa bé bá» bắn, Äứa lá»n nằm Äè lên Äứa nhá» nhÆ° Äá» che chá» em nó. NhÆ°ng lính Mỹ Äã kết liễu cuá»c Äá»i cả haiâ. Má»t cảnh tượng thÆ°Æ¡ng tâm khác, Haeberle ká»: âMá»t Äứa trẻ chập chững bÆ°á»c lại chá» chúng tôi. Nó chẳng há» kêu khóc má»t tiếngâ. Haeberle quì xuá»ng chụp ảnh Äứa bé. Má»t lính Mỹ cÅ©ng quì xuá»ng bên cạnh rá»i âbắn ba loạt Äạn vào Äứa bé. Loạt Äầu Äẩy bật nó ra sau, loạt thứ hai hất nó tung lên, loạt thứ ba quật nó ngã sấp. Sau Äó tên lính thản nhiên Äứng dậy bÆ°á»c Äiâ.

Hai Äứa trẻ trên ÄÆ°á»ng làng

Äá»i vá»i phụ nữ, trÆ°á»c khi giết chết má»t cách man rợ, lính Mỹ Äã giá» những trò thú vật ghê tá»m. Em Phạm Thá» Mùi má»i 14 tuá»i bá» nhiá»u tên lính thay nhau hãm hiếp bên cạnh xác ngÆ°á»i mẹ vừa bá» bắn chết cùng Äứa em thÆ¡. Hiếp xong, lính Mỹ Äẩy em vào nhà rá»i châm lá»­a Äá»t. Má»i lần Mùi cá» bò ra, bá»n lính lại xô vào nhà cho Äến khi em bá» lá»­a thiêu chết má»i thôi. Lá»­a cÅ©ng thiêu cháy luôn xác của mẹ và Äứa em thÆ¡ bên cạnh. Em Äá» Thá» Nguyá»t, há»i ấy 12 tuá»i, bá» má» bụng. Bà cụ TrÆ°Æ¡ng Thá» Dậu 60 tuá»i bá» hai lính Mỹ hiếp trÆ°á»c khi bá» giết.

Má»t trong những tấm ảnh màu của Haeberle ÄÄng trên tạp chí Mỹ Äá»i sá»ng sá» ra ngày 19/1/1970 là cảnh má»t tá»p phụ nữ và trẻ em Viá»t Nam Äứng tụm lại vá»i nhau, kèm lá»i thuật: âHaeberle và Roberts chÄm chÄm nhìn bá»n lính tiến lại gần má»t tá»p phụ nữ và trẻ em - trong Äó có má»t cô bé Äá» 13 tuá»i, mặc bá» quần áo bà ba Äen. Má»t gã lính Mỹ tóm lấy em và Äược mấy tên kia giúp sức, lá»t quần áo em ra.

- Thá»­ xem ngÆ°á»i ngợm nó ra sao. Má»t tên nói.

- Vi-xi bum-bum - Má»t tên khác nói, ý bảo rằng cô bé này là gái Äiếm của Viá»t cá»ng.

- Tao thèm con bé này quá - Tên thứ ba nói.

Chúng lá»t quần áo cô bé trong khi chung quanh xác Äá», nhà cháy. Mẹ cô bé ra sức cào cấu bá»n lính Äá» cứu lấy con (...) Má»t tên lính Äá Äít bà, tên khác tát bà túi bụi.

Haeberle nhảy tá»i chụp ảnh tá»p phụ nữ. Trong ảnh ta thấy em bé gái núp sau mẹ, Äang tìm cách cài cúc áo nÆ¡i ngá»±c...

Má»t tên lính há»i:

- Nào, ta làm gì em1 Äây?

- Giết em Äi, Má»t tên nào Äó trả lá»i.

Tôi nghe má»t loạt Äạn M.60 ná» - Roberts ká» - và khi chúng tôi quay lại thì cả tá»p phụ nữ lẫn con cái há» Äá»u chết cảâ.

Äây là những "kẻ Äá»ch" của lính Mỹ

Nhà sÆ° trụ trì tại ngôi chùa nhá» á» xóm Thuận Yên là Thích Tâm Trí (Äá» Ngá») cÅ©ng bá» sát hại thê thảm. Sledge, lính truyá»n tin của trung Äá»i 1 ká»: âMá»t ngÆ°á»i mặc áo nhà sÆ° Äược dẫn Äến chá» trung úy Calley. Ãng ta ra hiá»u nhÆ° muá»n nói: không phải Viá»t cá»ng. Calley há»i ngÆ°á»i Äó vài câu nhÆ°ng ông ta chá» lắc Äầu và nhắc Äi nhắc lại: không phải Viá»t cá»ng. Kế Äó Calley dùng báng súng Äánh vào má»m nhà sÆ°. Ãng ta ngã ngá»­a ra và xua tay nhÆ° muá»n thanh minh. Trung úy Calley chÄ©a thẳng há»ng súng vào mặt nhà sÆ° và bóp cò. Ná»­a Äầu ông ta vỡ toác raâ.

Sá»± man rợ của lính Mỹ thá» hiá»n cao Äá» khi chúng gom dân lại và tàn sát tập thá» hàng chục, hàng trÄm ngÆ°á»i cùng má»t lúc, Äặc biá»t là á» chá» bãi Äất trá»ng cạnh chòi canh gần nhà ông Nguyễn Nhiá»u và á» con mÆ°Æ¡ng cuá»i xóm Thuận Yên (bây giá» là rìa phía Äông của khuôn viên nhà Chứng tích SÆ¡n Mỹ). Những câu trả lá»i phá»ng vấn sau Äây của Paul Meadlo - nguyên là lính của Calley - Äá»i vá»i hãng truyá»n hình Mỹ CBS cho thấy má»t phần diễn tiến của những cảnh tượng hãi hùng Äó:

Há»i: Có bao nhiêu ngÆ°á»i bá» các anh tập trung lại?

Meadlo: chừng 40, 50.

Há»i: Những ngÆ°á»i nhÆ° thế nào?

Meadlo: Äàn ông, Äàn bà, trẻ em và trẻ sÆ¡ sinh. Chúng tôi bắt tất cả ngá»i xá»m. Trung úy Calley bảo chúng tôi: âCó biết làm gì bá»n này không?â Tôi Äáp có và ngỡ rằng Calley dặn tôi phải canh chừng những ngÆ°á»i kia. 10, 15 phút sau, Calley quay lại há»i: âSao mày không giết chúng nó Äi? Tao muá»n chúng nó phải chếtâ rá»i Calley lùi lại vài bÆ°á»c và bắt Äầu bắn, y bảo chúng tôi bắn. Tôi Äã bắn 4 bÄng Äạn M.16.

Há»i: Lần Äó anh giết bao nhiêu ngÆ°á»i?

Meadlo: Súng tá»± Äá»ng cứ lia vào ngÆ°á»i Äứng. Chắc lần Äó tôi Äã giết chừng 10 Äến 25 ngÆ°á»i.

Há»i: Toàn Äàn ông, Äàn bà và trẻ em chứ?

Meadlo: Äàn ông, Äàn bà, trẻ em. Và cả trẻ sÆ¡ sinh. Rá»i chúng tôi bắt gặp thêm 7, 8 ngÆ°á»i trong làng. Chúng tôi dá»n há» vào má»t túp lá»u, ném lá»±u Äạn vào Äó. Chúng tôi lại dẫn 7, 8 ngÆ°á»i khác Äến má»t con mÆ°Æ¡ng Äã có 70, 80 ngÆ°á»i, viên trung úy Äẩy há» xuá»ng rãnh rá»i xả súng theo.

Há»i: CÅ©ng Äàn ông, Äàn bà, trẻ em?

Meadlo: Äàn ông, Äàn bà, trẻ em và trẻ sÆ¡ sinh. Tôi Äã tận mắt trông thấy chừng 350 ngÆ°á»i bá» giết nhÆ° thế.

Há»i: Bây giá» anh nghÄ© gì vá» viá»c làm Äó?

Meadlo: Viá»c làm Äó khắc sâu trong lÆ°Æ¡ng tâm tôi và còn Äeo Äuá»i tôi suá»t Äá»i. NhÆ°ng ngay hôm sau, Chúa Äã phạt tôi. Tôi giẫm phải mìn và cụt mất má»t chân.
____________________________________
1. Em: Tiếng Viá»t trong nguyên bản tiếng Anh
Không riêng gì Meadlo, anh lính truyá»n tin Sledge cÅ©ng ká»: âTôi theo trung úy Calley Äến cái mÆ°Æ¡ng á» rìa phía Äông làng. á» Äó chúng tôi gặp trung sÄ© Mitchell. Calley nói Äiá»u gì Äó vá»i Mitchell, tôi không rõ. Sau Äó cả hai ngÆ°á»i dùng báng súng Äẩy dân làng xuá»ng cái mÆ°Æ¡ng rá»i bắn há». Bá»ng có ngÆ°á»i nào Äó kêu lên: âMá»t Äứa bé kìaâ. Tôi thấy má»t Äứa trẻ, không rõ trai hay gái, Äang chạy vá» phía làng. Má»t Äứa bé tí xíu. Trung úy Calley Äuá»i theo, tóm lấy nó, Äẩy nó xuá»ng mÆ°Æ¡ng rá»i bắn theoâ. Má»t lính Mỹ khác còn khai rõ rằng, anh ta Äã nhìn xuá»ng con mÆ°Æ¡ng thấy xác ngÆ°á»i chá»ng chất trong vÅ©ng máu, toàn là ngÆ°á»i già, phụ nữ và trẻ em. Trung úy Calley Äang bắn những ngÆ°á»i còn sá»ng Äang Äứng hoặc quì trong lòng mÆ°Æ¡ng. Sau Äó y bắn tiếp tá»p dân làng má»i bá» Äiá»u Äến. Những tá»p lính Mỹ cứ tiếp tục giải từng nhóm dân làng Äến, lùa há» xuá»ng mÆ°Æ¡ng rá»i quay Äi, Äá» cho Calley Äứng mãi á» Äó ná» súng suá»t má»t tiếng rưỡi Äá»ng há». Con mÆ°Æ¡ng dẫn nÆ°á»c Äã biến thành há» huyá»t Äầy những xác ngÆ°á»i vá»i máu Äá» ngập dòng. Tuy nhiên, vẫn còn má»t chút may mắn là má»t ít ngÆ°á»i Äã từ cõi chết trá» vá» và ká» lại ná»i hãi hùng của há», không má»t chút sai lá»ch vá»i những lá»i khai khác. Äó là cụ TrÆ°Æ¡ng Châu, há»i ấy 75 tuá»i, cô Äá» Thá» Tuyết, 16 tuá»i, anh Äá» Ba, 24 tuá»i, TrÆ°Æ¡ng Liêm 20 tuá»i nhá» xác ngÆ°á»i Äè lên mà thoát chết. Các anh Äá» Ba, TrÆ°Æ¡ng Liêm thoát chết trong cuá»c bắn giết của lính Mỹ á» tháp canh Äã ká» lại những cảnh tàn sát tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° á» con mÆ°Æ¡ng nÆ°á»c: lính Mỹ Äiá»u dân Äến, gôm lại bên dây thép gai, hiếp dâm phụ nữ, rá»i chúng lùi lại chừng 15 thÆ°á»c và dùng Äại liên bắn xả vào Äám Äông, xác ngÆ°á»i Äá» lên nhau chá»ng chất.

Tiếp theo trung Äá»i 1 của Calley, các trung Äá»i khác của Äại Äá»i Charlie sau khi bao vây và bắn chết những ngÆ°á»i dân chạy trá»n, lại quét qua xóm và làm ná»t những viá»c còn lại. Lính của trung Äá»i 3 là Michael Terry ká»: âBilly và tôi bắt Äầu bữa Än trÆ°a, nhÆ°ng ngay gần chá» chúng tôi ngá»i là những xác ngÆ°á»i Viá»t Nam chá»ng chất trên vÅ©ng máu, trong Äó vẫn còn vá»ng ra nhiá»u tiếng rên. Calley Äã qua Äây trÆ°á»c chúng tôi và hết thảy những ngÆ°á»i kia Äá»u bá» bắn, nhÆ°ng vẫn có ngÆ°á»i chÆ°a chết hẳn... Thế là chúng tôi kết liễu Äá»i há» rá»i trá» lại chá» ngá»i Äá» Än trÆ°aâ. Terry ká» thêm, sá» ngÆ°á»i sá»ng sót lại bá» lùng sục Äá» bắn chết không chừa má»t ai còn sá»ng. Cả gia súc cÅ©ng vậy.

Mặc dù vá» sau, Äứng trÆ°á»c tòa, Calley cá» chá»i quanh vá» tá»i lá»i của y nhÆ°ng sá»± thật vá» những hành vi tá»i ác của y Äã quá rõ. Còn Äại Äá»i trÆ°á»ng Äại Äá»i Charlie? Medina nói rằng y không há» ban lá»nh tàn sát thÆ°á»ng dân và cÅ©ng không há» biết có cuá»c tàn sát (!). DÄ© nhiên Äã có nhiá»u bằng chứng ngược lại.

Äá»t sạch

Và giết không từ má»t ai

Hôm 16/3/1968, có hai thông dá»ch viên ngÆ°á»i Viá»t là trung sÄ© DÆ°Æ¡ng Minh và trung sÄ© Nguyễn Äình Phú cÅ©ng Äi theo cuá»c hành quân. Trung sÄ© Phú ká» rằng ngay trong Äêm 15/3/1968, á» Bá» chá» huy Lá»±c lượng Äặc nhiá»m Barker, suá»t Äêm lính Mỹ Äược cho uá»ng bia. Khi Äêm sắp tàn thì há» Äã quá say. Có ngÆ°á»i nói vá»i anh rằng Äã có lá»nh trong cuá»c hành quân hôm sau sẽ tàn sát hết dân làng, không Äược Äá» má»t vật gì còn sá»ng sót. Trung sÄ© Phú ná»­a tin ná»­a ngá». Tuy nhiên anh nghÄ© rằng chá» do quá say nên ngÆ°á»i ta nói bâng quÆ¡ vậy thôi, không ngá» Äó lại là sá»± thật. Trung sÄ© Phú là ngÆ°á»i theo sát Medina và bá» chá» huy Äại Äá»i Charlie hôm ấy. MÆ°á»i nÄm sau, anh ká»: âKhi tiếng súng trong làng bá»t dần thì há» (Bá» chá» huy Äại Äá»i C) chuyá»n vào làng... bằng con ÄÆ°á»ng vòng vá» phía bên phải. Äến má»t khúc quanh, thấy má»t em bé nằm chết sát dậu, bên ÄÆ°á»ng, Äầu bá» nát, tôi nghÄ© có lẽ em bé bá» bắn vá»i theo bằng má»t quả M.79. Äến má»t ngã ba ÄÆ°á»ng, má»t hình ảnh quá ghê rợn lại Äập vào mắt tôi: má»t Äá»ng xác chết nằm ngá»n ngang trên mặt ÄÆ°á»ng, già có, trẻ có, Äàn ông có, thậm chí có những em bé hãy còn bú sữa mẹâ. Trung sÄ© DÆ°Æ¡ng Minh há»i ấy 26 tuá»i, cÅ©ng 10 nÄm sau, anh ká»: âSau khi chứng kiến cảnh giết chóc khủng khiếp, tôi Äến gặp Medina và dùng lá»i lẽ nhẹ nhàng Äá» phản Äá»i viá»c Äá»ng bào trong làng bá» bắn chết cÅ©ng nhÆ° súc vật và nhà cá»­a bá» thiêu hủy. Medina trả lá»i tôi: âHá» toàn là kẻ thùâ (All are enemies). Tôi má»i há»i: âÄại úy thừa biết là má»t quân nhân Hoa Kỳ (GI) không nên và không có quyá»n hạ sát má»t ngÆ°á»i dân không có vÅ© trang và không có hành Äá»ng chá»ng lạiâ. Medina nói là há» Äã chá»ng lại lính của ông ta. Tôi vặn lại: nếu há» chá»ng lại thì tất có vÅ© khí mà quân của ông thu Äược sau khi há» chết, hoặc lính của ông phải bá» tá»n thất, mà cả hai Äiá»u ấy Äá»u không có, vậy thì tất cả những ngÆ°á»i bá» giết Äá»u không phải kẻ Äá»ch. Cuá»i cùng, Medina trả lá»i rằng y Äã Äược lá»nh làm nhÆ° vậy (I had ben ordered to do so), không Äược há»i gì cảâ. Medina tá» vẻ bá»±c mình và DÆ°Æ¡ng Minh liá»n bá» ÄÆ°a Äi chá» khác.

Má»t sá» lính Mỹ cÅ©ng xác nhận Medina á» trong khoảng cách có thá» trông thấy lính Mỹ tàn sát dân làng và chính y cÅ©ng Äã trá»±c tiếp nhúng tay vào máu. John Paul, lính truyá»n tin của Medina, ká» rằng anh ta Äã trông thấy 5 ngÆ°á»i Viá»t Nam bá» bắn gục trên ruá»ng lúa, trong Äó có má»t ngÆ°á»i Äàn bà còn sá»ng và Medina Äã kết liễu cuá»c Äá»i chá» ta bằng má»t phát Äạnâ. Binh nhì Pendleton: âCuá»c bắn giết sắp Äến há»i kết thúc. Má»t sá» lính Mỹ Äang bắn vào những dân làng còn sá»ng sót. Má»t Äứa bé Äứng giữa má»t Äá»ng xác chết chừng 15 ngÆ°á»i, hình nhÆ° Äang tìm ai. Và Äại úy Medina Äã bắn chết nóâ.

Hắn Äã không nhìn thấy


Viên chuẩn úy phi công trá»±c thÄng Hugh Thompson cÅ©ng có nhiá»m vụ bay trên bầu trá»i SÆ¡n Mỹ hôm ấy, ká» rằng, thấy những thÆ°á»ng dân bá» thÆ°Æ¡ng bên dÆ°á»i, anh ta Äã dùng trái khói Äánh dấu mong bá» binh chạy Äến cứu giúp. Không ngá» có má»t viên Äại úy gần Äó bÆ°á»c tá»i, kết liễu cuá»c Äá»i ngÆ°á»i ấy bằng má»t phát Äạn. Sau này, Thompson nhận diá»n ra viên Äại úy ấy là Medina.

Má»t lá»i khai khác của má»t ngÆ°á»i lính dÆ°á»i quyá»n Medina, John Kinch, Äã cho thấy thêm bản chất của viên Äại úy: âNgày hôm sau (vụ thảm sát), chúng tôi ra bá» biá»n và bắt Äược 4 ngÆ°á»i tình nghi, trong Äó có má»t Äứa trẻ. Tất cả Äã bá» tra tấn má»t cách ra trò. Sau Äó Äại úy Medina ra lá»nh nhét giẻ vào má»m Äứa trẻ và trói nó vào má»t gá»c cây. Rá»i ông ta Äứng Äá» chụp ảnh, má»t tay cầm quả dừa ÄÆ°a lên miá»ng uá»ng, tay kia cầm con dao nhá»n chÄ©a vào cá» há»ng Äứa béâ.
Khi Äại Äá»i Charlie của Medina rút Äi, SÆ¡n Mỹ Äã chìm trong khói lá»­a, chết chóc. Lá»­a tràn thôn xóm, khói cuá»n mù trá»i, máu ngập Äá» lòng mÆ°Æ¡ng, lai láng trên ruá»ng lúa, ÄÆ°á»ng làng. Xác ngÆ°á»i ngá»n ngang ngoài ngõ xóm, trên ná»n nhà cháy trụi, bên miá»ng hầm lá» sập. Chá» riêng á» thôn TÆ° Cung, trong vòng buá»i sáng ấy, lính Mỹ Äã giết hại 407 ngÆ°á»i, hầu hết là ngÆ°á»i già, phụ nữ, trẻ em. Có 24 gia Äình bá» giết sạch. Riêng á» con mÆ°Æ¡ng cuá»i xóm Thuận Yên, lính Mỹ Äã tàn sát tập thá» 170 ngÆ°á»i.

Má»t thú vui man rợ

NÆ¡i Nhà Chứng tích SÆ¡n Mỹ xây dá»±ng gần con mÆ°Æ¡ng cuá»i xóm Thuận Yên hôm nay có má»t bản kê sau Äây vá»i Äầy Äủ tên tuá»i của các nạn nhân của vụ thảm sát nÄm ấy:

Tá»ng sá» ngÆ°á»i bá» sát hại: 504 ngÆ°á»i.

Trong Äó có: 182 phụ nữ (có 17 ngÆ°á»i Äang mang thai), 173 trẻ em (có 56 em dÆ°á»i 5 tháng tuá»i), 60 cụ già trên 60 tuá»i, 89 trung niên.

Vá» của cải: có 247 cÄn nhà bá» thiêu hủy, hàng ngàn trâu bò, gia súc bá» giết.

Tuy nhiên, di hại của vụ thảm sát không chá» có bấy nhiêu. Còn có nhiá»u ngÆ°á»i khác mang vết thÆ°Æ¡ng khó lòng chữa khá»i vá» thá» chất lẫn tinh thần không thá» thá»ng kê ná»i.

Hậu quả của vụ thảm sát nÄm nào vẫn còn âm á», nhức nhá»i trong lòng những ngÆ°á»i dân quen sá»ng hiá»n hòa, thầm lặng nÆ¡i Äây.

Má»nh lá»nh là không Äá» má»t ai Äược sá»ng
3
TÃA ÃN CỦA LƯƠNG TRI LOÃI NGƯá»I

Ngay sau vụ quân Mỹ thảm sát thÆ°á»ng dân SÆ¡n Mỹ rút Äi, cán bá» Mặt trận Dân tá»c Giải phóng Äã trá» vá» SÆ¡n Mỹ, cùng sá» Äá»ng bào còn sá»ng sót chôn cất ngÆ°á»i chết, cứu chữa những ngÆ°á»i bá» thÆ°Æ¡ng và gây dá»±ng lại xóm làng Äã tan hoang Äá» nát. Ngày thứ 9 sau vụ thảm sát, Ủy ban Mặt trận Dân tá»c Giải phóng miá»n Trung Trung bá» ra tuyên bá» khẩn cấp ká»ch liá»t tá» cáo tá»i ác của lính Mỹ á» SÆ¡n Mỹ. Ngày 16/4/1968, phái Äoàn Äại diá»n ThÆ°á»ng trá»±c Mặt trận Dân tá»c Giải phóng miá»n Nam Viá»t Nam tại Thủ Äô Hà Ná»i há»p báo công bá» bản tuyên bá» Äó. Äầu tháng 5/1968, Thông tấn xã Giải phóng và Äài phát thanh Giải phóng phát Äi má»t bức thÆ° của Há»i phụ nữ Giải phóng xã SÆ¡n Mỹ trong Äó tÆ°á»ng thuật nhiá»u chi tiết cụ thá», chân thật vá» vụ thảm sát. Ngày 15/5/1968, phái Äoàn Viá»t Nam Dân chủ Cá»ng hòa dá»± cuá»c há»i Äàm hòa bình á» Paris phát hành hai ấn bản Pháp ngữ Sud Vietnam en Lutte (Nam Viá»t Nam chiến Äấu) và Bullitin du Vietnam (Bản tin Viá»t Nam) má»t lần nữa lại tá» cáo vụ thảm sát Äẫm máu này.

Tuy nhiên, do quân Äá»i Mỹ á» Viá»t Nam và chính quyá»n bù nhìn Sài Gòn cá» tình che dậy, bÆ°ng bít nên phải mất hÆ¡n 18 tháng sau vụ thảm sát, nhân dân Mỹ và thế giá»i má»i Äược biết rõ vá» vụ SÆ¡n Mỹ.

Trong Äá»ng tài liá»u mà ngụy quyá»n á» Quảng Ngãi không ká»p thủ tiêu trÆ°á»c khi rút chạy (tháng 8/1975) có má»t tá» trình Äá» ngày 18/3/1968 gá»­i trung tâm Dân ý vụ Quảng Ngãi trong Äó có Äá» cập khá cụ thá» vụ SÆ¡n Mỹ diễn ra ngay hai hôm trÆ°á»c, ká» rằng lính Mỹ Äã bắn giết 427 thÆ°á»ng dân tại SÆ¡n Mỹ. Ngày 28/3/1968, 12 ngày sau vụ thảm sát, viên trung úy quận trÆ°á»ng SÆ¡n Tá»nh Trần Ngá»c Tấn có công vÄn sá» 181/HC/ST/M gá»­i nên Trung tá tá»nh trÆ°á»ng Quảng Ngãi nói rằng khi quân Mỹ tiến vào SÆ¡n Mỹ thì âhá»a lá»±c Äá»ch bắn ra rất nhiá»uâ và âsá»± giao tranh không làm sao tránh khá»i chết chócâ, âCá»ng sản có thá» xuyên tạc nhằm làm giảm uy tín quân Äá»i Äá»ng minh (Mỹ)â. Ngụy quyá»n Sài Gòn còn cho má»t mật vụ Äến hù dá»a trung sÄ© DÆ°Æ¡ng Minh khi anh này có ý Äá»nh viết bài vá» vụ thảm sát ÄÆ°a lên báo chí.

Vá» phía quân Mỹ, ngay sau vụ thảm sát, các cấp chá» huy Äã bóp méo sá»± thật Äá» nó biến thành má»t chiến thắng lá»n. VÄn phòng sÆ° Äoàn Americal á» Chu Lai Äóng á» phía bắc tá»nh Quảng Ngãi dá»±a vào tÆ°á»ng trình của Lá»±c lượng Äặc nhiá»m Barker Äã chuyá»n tin ngay vào Sài Gòn trong Äêm 16/3/1968 Äá» sáng hôm sau phát cho hàng trÄm phóng viên á» Äó. Bản tÆ°á»ng trình viết rằng binh sÄ© Mỹ âÄã má» má»t cuá»c hành quân vào làng Mỹ Lai. Cuá»c giao chiến Äến tận quá trÆ°a. Kết quả: 128 lính Äá»ch bá» giết, 13 tên khả nghi bá» bắt, 3 súng bá» tá»ch thuâ. Dá»±a vào nguá»n tin do các phóng viên thÆ°á»ng trú á» Sài Gòn cung cấp, tin này Äược ÄÄng trên trang nhất tá» Thá»i báo New York và nhiá»u báo khác á» Mỹ. Vá» phần mình, bảng tin hàng tuần Chữ thập phÆ°Æ¡ng Nam của sÆ° Äoàn Americal cÅ©ng ÄÄng má»t bài dài kèm các bức ảnh Äen trắng của Haeberle chụp các lính Mỹ trong tÆ° thế chiến Äấu Äá» ca ngợi âchiến thắngâ SÆ¡n Mỹ. Má»t bản tÆ°á»ng trình từ Sài Gòn cÅ©ng Äược gá»­i vá» Lầu NÄm Góc ngay trong Äêm 16/3/1968.

Chá» vài ngày sau sá»± vụ, tÆ°á»ng William Westmoreland, chá» huy trÆ°á»ng các lá»±c lượng Mỹ á» Viá»t Nam Äã gá»­i má»t bức Äiá»n khen ngợi Äại Äá»i Charlie:

âCuá»c hành quân Muscatin (mật danh cuá»c xạ kích vào Mỹ Lai 4) chạm Äá»ch á» Äông bắc tá»nh lỵ Quảng Ngãi và Äã giáng cho quân thù má»t Äòn trí mạng. Xin chúc mừng các sÄ© quan và binh sÄ© của ÄÆ¡n vá» C-1-20 (Äại Äá»i Charlie, tiá»u Äoàn 1, trung Äoàn 20) vì những hành Äá»ng xuất sắcâ.

Ba tháng sau, Barker, chá» huy trÆ°á»ng của Lá»±c lượng Äặc nhiá»m, Äã toi mạng trong má»t vụ rÆ¡i trá»±c thÄng, nên y khá»i phải ra trÆ°á»c tòa và công luận Äá» trả lá»i vá» vụ bá»p bợp trắng trợn này.

Song song vá»i viá»c công bá» âchiến thắngâ, các sÄ© quan Mỹ Äã tìm má»i cách bÆ°ng bít sá»± thật. Không phải ai trong Äại Äá»i Charlie cÅ©ng Äá»ng tình vá»i những hành Äá»ng tàn bạo. Harbert Carter tá»± gây thÆ°Æ¡ng tích ngay tại hiá»n trÆ°á»ng, Michael Bernhardt và má»t sá» lính Mỹ khác Äã lảng tránh viá»c nhúng tay vào tá»i ác. Khi Äược biết Bernhardt Äá»nh viết thÆ° thá» lá» cho nghá» sÄ© của bang anh, Medina liá»n gặp riêng và rÄn Äe anh phải im tiếng. Các sÄ© quan Mỹ khác cÅ©ng Äã hành Äá»ng nhÆ° vậy Äá»i vá»i những ngÆ°á»i lính dÆ°á»i quyá»n há», buá»c há» câm lặng trong khi lẽ ra phải lập tức phanh phui tá»i ác.

Do có báo cáo của chuẩn úy phi công Hugh Thompson lên các sÄ© quan chá» huy của phi hành Äoàn 123, sá»± xì xầm cÅ©ng lan truyá»n á» các ÄÆ¡n vá» của sÆ° Äoàn Americal, thiếu tÆ°á»ng Samuel Koster - chá» huy trÆ°á»ng sÆ° Äoàn - buá»c phải má» cuá»c Äiá»u tra vào tháng 5/1968 Äá» xem có xảy ra vụ thảm sát hay không. Và ngÆ°á»i Äược giao nhiá»m vụ Äiá»u tra là Henderson, chá» huy trÆ°á»ng lữ Äoàn 11. Kỳ thá»±c, vụ tiến quân vào SÆ¡n Mỹ Äược xem là vụ viá»c lá»n nhất của sÆ° Äoàn Americal ngày hôm ấy nên cả Koster lẫn Henderson và Barker Äá»u Äã bay thá» sát á» Äá» cao 2.000 bá». (hÆ¡n 600 mét), 2.500 bá» (hÆ¡n 760 mét) và 1.000 bá» (hÆ¡n 300 mét) trên bầu trá»i SÆ¡n Mỹ. Chí ít các vá» chá» huy ấy Äá»u Äã biết rõ rành những gì xảy ra bên dÆ°á»i - muá»n nhất là lúc nó xảy ra. Bá»i vậy, chẳng có gì Äáng ngạc nhiên khi cuá»c âÄiá»u traâ của Henderson kết luận rằng chá» có 20 ngÆ°á»i bá» giết chết má»t cách không cỠý do Äạn lạc và tin tức vá» quân Mỹ thảm sát thÆ°á»ng dân là âvô cÄn cứâ và là âmá»t thí dụ nữa vá» thủ Äoạn tuyên truyá»n của Viá»t cá»ngâ.

Do sá»± cá» tình che Äậy, má»t vụ thảm sát Äẫm máu Äã Äược phanh phui khá muá»n màng.
Äầu mùa hạ nÄm 1968, Paul Meadlo trá» vá» nhà á» Terre Haute, bang Indianna, vá»i má»t chân Äã cụt. Äầu nÄm 1969, hầu hết các cá»±u binh của Äại Äá»i Charlie cÅ©ng Äã rá»i Viá»t Nam vá» tiếp tục há»c hay quay lại vá»i nghá» cÅ© á» các thành phá» khắp nÆ°á»c Mỹ. Má»t sá» ngÆ°á»i vẫn còn bứt rứt và ám ảnh bá»i vụ tàn sát. Sá» khác cá» quên Äi những tá»i lá»i của quá khứ. Song lúc này, có má»t cá»±u binh, không phải lính cÅ© của Äại Äá»i Charlie và không dính líu vào sá»± vụ, Äã âm thầm chuẩn bá» tá» giác vụ thảm sát. Äó là Ronald Ridenhour.

Ronald Ridenhour quê á» Pheonix, bang Arizona, ÄÄng lính tháng 3.1967 và cuá»i nÄm ấy anh bá» Äiá»u sang Viá»t Nam. Là má»t xạ thủ súng máy á» cá»­a trá»±c thÄng trong các Äá»i tuần tiễu tầm xa, Ridenhour Äã bay trên bầu trá»i SÆ¡n Mỹ chá» vài hôm sau vụ thảm sát. Anh ÄỠý thấy làng này xÆ¡ xác tiêu Äiá»u âthậm chí không má»t tiếng chim hótâ, nhÆ°ng không rõ vì sao. Sau Äó, trong khoảng từ tháng 4 Äến tháng 11.1968, Ridenhour may mắn gặp chàng âÄá»±c rá»±aâ Gruver, rá»i Terry, Doherty, La Croix, Bernhardt và Äá»u Äược những ngÆ°á»i lính này của Äại Äá»i Charlie ká» cho nghe vá» vụ SÆ¡n Mỹ. Äược giải ngÅ©, quay vá» Phoenix Äầu tháng 12.1968, Ridenhour vẫn nuôi ý Äá»nh tá» giác vụ thảm sát dù má»t sá» bạn bè của anh khuyên can. Vá»i sá»± trợ giúp của ngÆ°á»i thầy há»c cÅ© là Arthur A.Orman, Ridenhour viết má»t bức thÆ° dài ká» hết những gì anh nghe thấy Äược vá» Làng Há»ng, vá» âmá»t cái gì Äó thật tá»i tÄm và Äẫm máuâ và anh Äá» nghá» phải âmá» má»t cuá»c Äiá»u tra rá»ng rãi và công khai vá» vấn Äá» nàyâ. Ridenhour sao bức thÆ° làm nhiá»u bản gá»­i tá»ng thá»ng Richard Nixon, gá»­i những nhân vật Äứng Äầu Bá» Quá»c phòng, Bá» Ngoại giao, Ban tham mÆ°u liên quân và nhiá»u nhân vật quan trá»ng trong hai viá»n Quá»c há»i Mỹ. Dù có nhiá»u nhân vật nói là há» chÆ°a Äược Äá»c hoặc chÆ°a biết lá thÆ°, chính quyá»n và quân Äá»i Mỹ Äã không thá» phá»t lá» vụ viá»c Äược nữa. Äầu tháng 9.1969, Calley bá» truy tá» âgiết có dá»± mÆ°uâ 109 ngÆ°á»i Viá»t Nam á» SÆ¡n Mỹ. Từ tháng 10.1969 Äến tháng 8.1970, 15 quân nhân Mỹ khác bá» truy tá», trong Äó có Äại úy Medina, Äai úy Willinggam (Äại Äá»i trÆ°á»ng Äại Äá»i Bravo) Äại úy Kotouc (sÄ© quan tình báo Lá»±c lượng Äặc nhiá»m). Ngày 24.11.1969 tÆ°á»ng William Westmoreland, lúc này Äã vá» Mỹ giữ chức Tham mÆ°u trÆ°á»ng lục quân và Stanley Resor, Bá» trÆ°á»ng Lục quân má»i ủy nhiá»m cho trung tÆ°á»ng William Peers - má»t ngÆ°á»i từng san bằng má»t ngôi làng á» Pleiku, trên cao nguyên Trung bá» Viá»t Nam - cầm Äầu má»t phái Äoàn Äiá»u tra vụ SÆ¡n Mỹ. Tiá»u ban Quân lá»±c Hạ nghá» viá»n Mỹ cÅ©ng thành lập Tiá»u ban Äiá»u tra vụ SÆ¡n Mỹ. Những cuá»c Äiá»u tra tuy Äã tá»n khá nhiá»u giấy má»±c Äã không Äem lại kết quả gì nhiá»u. Theo kết luận của các ủy ban Äiá»u tra, có thêm 14 sÄ© quan bá» buá»c tá»i vi phạm luật lá» quân sá»± âkhông thá»±c thi Äầy Äủ trách nhiá»mâ trong viá»c Äiá»u tra, phát hiá»n và xá»­ lý vụ SÆ¡n Mỹ, trong Äó có trung tÆ°á»ng Koster, cá»±u tÆ° lá»nh sÆ° Äoàn Americal, thiếu tÆ°á»ng Young, cá»±u phó tÆ° lá»nh sÆ° Äoàn, Äại tá Henderson, chá» huy trÆ°á»ng lữ Äoàn 11, Äại tá Person, cá»±u tham mÆ°u trÆ°á»ng SÆ° Äoàn Americal, Äại úy Luper, chá» huy trÆ°á»ng tiá»u Äoàn 6 pháo binh...

Con tá»t thí Calley


Trong khi chính quyá»n và quân Äá»i Mỹ tá» ra miễn cưỡng, chậm chạp trong viá»c tiến hành các cuá»c Äiá»u tra, thì báo chí Mỹ Äã Ỡạt ÄÆ°a tin vá» SÆ¡n Mỹ. Ngày 13.11.1969, hàng loạt tá» báo hằng ngày trên khắp nÆ°á»c Mỹ ÄÄng bài tÆ°á»ng thuật Äầu tiên vá» vụ thảm sát SÆ¡n Mỹ của ký giả Seymour Hersh. Ngày 16.11.1969, bài của phóng viên Henry Kamm ÄÄng trên tá» Thá»i báo New York nói rằng có 567 ngÆ°á»i bá» tàn sát trong vụ ấy và Äó là những ngÆ°á»i làng không có hành Äá»ng chá»ng Äá»i quân Mỹ, cÅ©ng không há» mang vÅ© khí. Ngày 23.11.1969, Meadlo xuất hiá»n trên màn ảnh truyá»n hình á» kênh của hãng CBS, trả lá»i phá»ng vấn của phóng viên Mike Wallace thú nhận tá»i trạng của mình và trung Äá»i của Calley á» SÆ¡n Mỹ. Các phóng viên Äá» xô nhau Äi tìm các cá»±u binh của Lá»±c lượng Äặc nhiá»m Barker á» rải rác khắp nÆ¡i trên Äất Mỹ, bay sang Viá»t Nam tìm các nạn nhân còn sá»ng sót Äá» ÄÆ°a tin, viết bài. Các chi tiết má»i, nhiá»u nhân chứng má»i hằng ngày xuất hiá»n trên các báo, các Äài phát thanh, truyá»n hình. Tin tức vụ SÆ¡n Mỹ át hẳn tin con tàu vÅ© trụ Apollo 12 của Mỹ vừa hoàn thành cuá»c Äá» bá» lần thứ hai lên mặt trÄng.

Làn sóng xúc Äá»ng và phẫn ná» của công chúng Mỹ dâng cao từ khi các bức ảnh màu chụp tại hiá»n trÆ°á»ng tá»i ác của tác giả Haeberle Äược công bá» trên tá» NgÆ°á»i lái buôn thành thật Cleveland sá» ra ngày 20.11.1969, Äược ÄÄng lại á» tạp chí Äá»i sá»ng sá» ra ngày 19.1.1970 cùng nhiá»u báo chí Mỹ và nÆ°á»c ngoài. Những bức ảnh Äã phÆ¡i bày quá rõ rành má»t sá»± thật khủng khiếp. Công chúng Mỹ xôn xao phẫn ná» vì con cái há» bá» biến thành những kẻ giết ngÆ°á»i tàn bạo không tÆ°á»ng tượng ná»i.

TrÆ°á»c tình thế Äó, ngày 26.11.1969, thÆ° ký báo chí của tá»ng thá»ng Mỹ là Ronald Ziegler Äược lá»nh ra trần tình trÆ°á»c công chúng, hứa rằng Tòa Bạch á»c âsẽ có những biá»n pháp thích hợp Äá» những hành vi bất hợp pháp và phi Äạo lý ấy Äược xá»­ theo Äúng quân luậtâ. Ngày 8.12.1969, Äến lượt tá»ng thá»ng Richard Nixon há»p báo, nói: âÄiá»u xảy ra á» Mỹ Lai chắc chắn là má»t vụ tàn sát mà trong bất cứ hoàn cảnh nào cÅ©ng không biá»n bạch Äược (...) Chúng ta không thá» dung thứ viá»c sá»­ dụng những phÆ°Æ¡ng thức tàn bạo Äá»i vá»i thÆ°á»ng dânâ.

Trong khi vụ thảm sát Äang Äược phanh phui á» Mỹ, thì á» Sài Gòn, chính quyá»n bù nhìn vẫn má»t má»±c bênh che cho Mỹ. Tá»ng thá»ng Nguyễn VÄn Thiá»u bắt báo chí Sài Gòn phải im tiếng trong 8 ngày liá»n. Ngày 21.11.1969, Bá» trÆ°á»ng Ngoại giao Trần VÄn Lắm tuyên bá» rằng Tá»ng thá»ng Äã quyết Äá»nh má» má»t cuá»c Äiá»u tra và chá» sáng hôm sau, kết quả âcuá»c Äiá»u traâ Äã Äược Bá» Quá»c phòng Sài Gòn ÄÆ°a ra, trong Äó lặp lại những luận Äiá»u cÅ© và cho rằng những lá»i tá» cáo vá» vụ thảm sát là âhoàn toàn thất thiá»tâ (completely untrue). Nguyễn Cao Kỳ vá»n có hiá»m khích vá»i Thiá»u tuyên bá» sẽ chá» thá» Bá» Quá»c phòng má» má»t cuá»c Äiá»u tra, song liá»n bá» Hoàng Äức Nhã, Bí thÆ° Tá»ng thá»ng tuyên bá» Kỳ không có thẩm quyá»n ra lá»nh nhÆ° thế. Thượng Nghá» sÄ© phe Äá»i lập vá»i Thiá»u là Trần VÄn Äôn tuyên bá» vào ngày 25.11.1969 rằng ông ta sẽ dẫn Äầu má»t cuá»c Äiá»u tra riêng. Không cản Äược Trần VÄn Äôn Äi Quảng Ngãi, Nguyễn VÄn Thiá»u cho Bá» Tá»ng tham mÆ°u Äiá»n khẩn ra Quảng Ngãi dặn viên Äại tá tá»nh trÆ°á»ng âbáo SÆ¡n Tá»nh lo trả lá»i viá»c này cho thá»ng nhấtâ. Mặt khác, Nguyễn VÄn Thiá»u và quân Mỹ còn chÆ¡i trò âmèo vá»n chuá»tâ: Cuá»c Äi Äiá»u tra tại chá» do Trần VÄn Äôn dẫn Äầu âphải bất thần bá» dá»â khi có â30 Äạn Äại bác Mỹ ná» cách 800 thÆ°á»câ vì âlá»±c lượng Mỹ không biết trÆ°á»c hành trình của phái Äoàn (Báo Chính luận, Sài Gòn, sá» ra ngày 3.12.1969). Cuá»c Äiá»u tra của Trần VÄn Äôn chẳng ÄÆ°a lại má»t kết cục gì Äáng ká». Äược thá», Thiá»u càng khÄng khÄng phủ nhận vụ thảm sát và nhại Äi nhại lại Äó chá» là âthủ Äoạn tuyên truyá»n của Viá»t cá»ngâ, là âmá»t tai nạn chiến tranh, má»t hành Äá»ng chiến tranhâ, mặc cho khắp nÆ¡i trong nÆ°á»c và ngÆ°á»i Viá»t á» nÆ°á»c ngoài hết sức phẫn ná».
á» Mỹ, các sÄ© quan bá» truy tá» hầu hết dược xét xá»­ qua quít và Äược xá tá»i Äá» cuá»i cùng má»i tá»i lá»i Äá» xuá»ng Äầu con tá»t Äen duy nhất: Calley.

Tòa án quân sá»± Fort Benning xét xá»­ Calley má» ra ngày 12.11.1970 và kết thúc ngày 31.3.1971, trá» thành má»t phiên tòa kéo dài nhất trong lá»ch sá»­ nÆ°á»c Mỹ, xét xá»­ má»t vụ án thuá»c loại xôn xao nhất và chia rẽ nÆ°á»c Mỹ má»t cách nghiêm trá»ng. Ba nhà báo của hãng tin AP Mỹ là Arthur Everett, Kathryn Johnson và Harry F.Rosenthal Äã viết hẳn má»t quyá»n sách và gá»i Äó là âphiên tòa của thế ká»·â (The Trial of the Century). Sau khi cá» sức giúp Calley gỡ gạc tá»i lá»i nhÆ°ng không thành, luật sÆ° già Latimer bào chữa cho y bá»±c bá»i nói toạc ra rằng Calley chá» là âviên sÄ© quan hạng bét bá» ÄÆ°a ra làm vật tế thầnâ mà thôi. Calley bá» kết án tù chung thân, Äuá»i khá»i quân Äá»i, tÆ°á»c bá» các khoản lÆ°Æ¡ng và phụ cấp. Tuy nhiên chá» má»t ngày sau khi tuyên án, Nixon Äã ra lá»nh phóng thích Calley khá»i nhà giam. Và Äến nÄm 1975 thì Calley Äã hoàn toàn Äược tá»± do. Calley sau này Äã trá» thành má»t ông chủ hiá»u kim hoàn có tiếng á» Columbus, bang Georgia. Thảng hoặc có ai biết y vá»n là kẻ sát nhân á» SÆ¡n Mỹ, y thản nhiên Äáp rằng y chẳng bao giá» bỠám ảnh bá»i các xác chết á» SÆ¡n Mỹ, y không có ý thức là y Äã giết ngÆ°á»i!

Y không có ý thức là y Äã giết ngÆ°á»i!

NhÆ°ng vấn Äá» Äâu phải là chá» kết án Calley.

Tá»ng thá»ng Mỹ Richard Nixon há»i ấy trong khi phải thừa nhận những gì Äã xảy ra á» SÆ¡n Mỹ, Äã cá» vá»t vát rằng Äó chá» là má»t âsá»± kiá»n riêng lẻâ (isolated incident). DÆ° luận Mỹ và thế giá»i không dễ gì tin nhÆ° vậy, cÅ©ng không thá» bằng lòng vá»i viá»c chá» xét xá»­ Calley hay má»t ít can phạm nào Äó - chÆ°a ká» sá»± xét xá»­ nhÆ° vậy là qua quít và quá thấp so vá»i thá»±c tế tá»i lá»i của các bá» cáo. Bá»i vậy, trÆ°á»c, trong và sau phiên tòa xét xá»­ Calley, gần nhÆ° toàn thá» lÆ°Æ¡ng tâm loài ngÆ°á»i Äã lên tiếng xét xá»­ má»t cách công minh những kẻ phạm tá»i ác.

SÆ¡n Mỹ Äâu phải là âsá»± kiá»n riêng lẻâ. Terry Reid, cá»±u binh của Lữ Äoàn 11, ká»: âÄại Äá»i chúng tôi Äã Äược xem là Äã giết hàng trÄm. Trong lần chạm súng Äầu tiên mà Äại Äá»i tôi thá»­ sức, riêng trung Äá»i tôi Äược xem nhÆ° Äã giết 40 ngÆ°á»i. Thế mà chẳng ai trong trung Äá»i thấy má»t xác Viá»t cá»ng nào cả. NhÆ°ng tôi thì chứng kiến rất nhiá»u thÆ°á»ng dân bá» bắn gục nhÆ° những chiếc ÄÄ©a tập bắnâ1. Còn anh cá»±u binh Ron Grzesik thì nói SÆ¡n Mỹ là kết cục của má»t chuá»i tá»i ác Äã bắt Äầu từ những tháng trÆ°á»c Äó. Anh ta mô tả cái chuá»i xích tất yếu ấy nhÆ° sau: âLần Äầu tiên, anh chặn nhân dân lại, chất vấn há», rá»i cho há» di. Lần thứ hai, anh chặn nhân dân lại, Äánh Äập má»t ông già rá»i cho há» Äi. Lần thứ ba, anh chặn nhân dân lại, anh Äánh Äập má»t ông già rá»i bắn chết ông ta. Lần thứ tÆ°, anh tiến vào và quét sạch cả má»t ngôi làngâ. Vá» mặt không gian, tá»i ác của quân Äá»i Mỹ không chá» diễn ra á» SÆ¡n Mỹ, mà nó bao trùm lên cả Äất nÆ°á»c Viá»t Nam. Äâu Äâu trên Äất nÆ°á»c Viá»t Nam, Äá»i quân xâm lược giàu súng Äạn cÅ©ng gây những cảnh giết ngÆ°á»i man rợ nhÆ° phun hÆ¡i Äá»c xuá»ng hầm tránh pháo, dùng thuá»c Äá»c bá» vào Äá» Än thức uá»ng, Äá»t nhà trói ngÆ°á»i quÄng vào lá»­a thiêu sá»ng, bắn giết hàng loạt bằng súng bá» binh, dao gÄm và lá»±u Äạn, dùng máy bay ném bom rải thảm á» cả hai miá»n nam bắc Viá»t Nam... mà nạn nhân là những thÆ°á»ng dân không má»t tấc sắt trong tay. Thủ phạm cÅ©ng không chá» có những yên hùng kiá»u Calley, Meadlo hay Medina. Vá»i chính sách hủy diá»t tàn bạo, trong quân Äá»i Mỹ Äã sản sinh ra những kẻ giết ngÆ°á»i không gá»m tay mà má»t trong những Äiá»n hình là Äại tá George Patton, viên chá» huy Trung Äoàn 11 kỵ binh thiết giáp Äóng á» phía nam Quảng Ngãi. Y thÆ°á»ng hô hào binh lính của y rằng: âTôi thích nhìn thấy những chân và tay bay lên!â Patton ká»· niá»m Lễ Giáng sinh nÄm 1968 bằng viá»c gá»­i Äi những tấm bÆ°u thiếp vá»i dòng chữ âBằng an dÆ°á»i thếâ kèm theo những tấm ảnh chụp những xác âViá»t cá»ngâ bá» chặt cụt chân tay và vun lên thành Äá»ng. Khi Patton sắp rá»i Viá»t Nam, y ném vào bữa tiá»c chia tay y má»t chiếc Äầu lâu Äược xem là của âViá»t cá»ngâ, trong khi cá» y Äeo chiếc huy chÆ°Æ¡ng âHòa bìnhâ vừa Äược tặng thÆ°á»ng! Chá» riêng á» Quảng Ngãi, quân viễn chinh Mỹ và quân Nam Triá»u Tiên còn gây những vụ tàn sát tập thá» Äẫm máu hàng trÄm, hàng nghìn ngÆ°á»i cùng má»t lúc á» Bình Hòa, Bình Châu, á» Khánh Giang-TrÆ°á»ng Lá», á» Diên Niên-PhÆ°á»c Bình... mà nạn nhân cÅ©ng chá» là những thÆ°á»ng dân vô tá»i. Ngay trong bom Äạn chiến tranh, phóng viên ngÆ°á»i Nhật ShidÆ°Äô Äã ghi lại rất nhiá»u hình ảnh chá» rõ sá»± giết chóc, tàn phá dã man mà quân Mỹ, quân Nam Hàn gây ra trên khắp Äất nÆ°á»c Viá»t Nam, sau này Äược in trong tập sách ảnh lá»n Chiến tranh Giải phóng Viá»t Nam.

Äược tặng thÆ°á»ng huy chÆ°Æ¡ng "Hòa Bình" vì hành Äá»ng nhÆ° thế này vá»i dân thÆ°á»ng

Khi vụ SÆ¡n Mỹ vỡ lỡ và Calley bá» ÄÆ°a ra tòa xét xá»­, có má»t sá» ngÆ°á»i Mỹ cuá»ng chiến Äã ra sức bênh che cho Calley, có kẻ xem Calley nhÆ° má»t anh hùng, có nhà truyá»n giáo ví Calley nhÆ° âChúa Kitô chá»u nạn trên cây thánh giáâ, thậm chí có kẻ còn trÆ°Æ¡ng khẩu hiá»u Äòi âCalley làm Bá» trÆ°á»ng Quá»c phòng!â Tuy nhiên những ngÆ°á»i Mỹ chân chính Äã nói lên tiếng nói công minh của mình: phải xét xá»­ Calley Äúng vá»i trá»ng tá»i của y, Äá»ng thá»i không thá» bá» qua những tá»i trạng trầm trá»ng của cấp trên y, dù bàn tay của há» dÆ°á»ng nhÆ° không vấy máu. Các nhà tri thức lá»n á» Mỹ chá» ra rằng, kẻ phạm tá»i, Äó là tÆ°á»ng Westmoreland, thậm chí là ngÆ°á»i Äang ngá»i trong phòng bầu dục của Tòa Bạch á»c Äá» Äiá»u khiá»n cuá»c chiến tranh hủy diá»t này. DÆ° luận liên há» Äến trÆ°á»ng hợp tÆ°á»ng Äức Phemmi vì tá»i ác của binh lính dÆ°á»i quyá»n mà bá» tòa án Nuremberg xá»­ 15 nÄm tù, tÆ°á»ng Nhật Yamashita vì tá»i ác của lính Nhật giết thÆ°á»ng dân và tù binh á» Philippin mà bá» kết án tá»­ hình, vá»i trÆ°á»ng hợp của tÆ°á»ng Mỹ Westmoreland và những tá»i ác của binh lính dÆ°á»i quyá»n á» SÆ¡n Mỹ, á» Viá»t Nam.

Äá»i nghá»ch vá»i viá»c xem SÆ¡n Mỹ chá» là âsá»± kiá»n riêng lẻâ và ÄÆ°a Calley ra tòa xét xá»­ cho qua chuyá»n, dÆ° luáº