( Trích: báo Tuổi trẻ )

Lỗ chân lông to: Nguyên nhân và cách hạn chế

- Từ thời xa xưa, hệ lông có chức năng bảo vệ cơ thể giảm mất nhiệt và là hàng rào đầu tiên bảo vệ da khỏi sự bào mòn và xâm nhập của các hóa chất độc hại từ môi trường.

Khi cuộc sống tiến hóa dần, lông của con người ngày càng thưa dần song song với vai trò bảo vệ của lông cũng giảm đi rất nhiều. Tuy nhiên, hệ lông trên cơ thể con người ngày nay cũng còn rất nhiều tác dụng hữu ích:

- Lông ở những vị trí đặc biệt như lông mày, lông mi, lông trong mũi, tai góp phần bảo vệ cơ thể chống lại những tác hại từ môi trường ngoài.

- Trong nang lông có nhiều thụ thể thần kinh giúp tăng xúc giác ở da.

- Tăng vẻ thẩm mỹ của khuôn mặt, nhất là lông mày, lông mi ở nữ hoặc thêm nữa là lông các vùng râu ở nam.

- Nang lông ngoài là nơi chứa đựng và nuôi dưỡng sợi lông, còn là nơi chứa các tuyến bã nhờn giúp làm ẩm mịn làn da.

Ngoài những tác dụng tích cực nêu trên thì lông cũng gây ra không ít phiền toái, đặc biệt là về mặt thẩm mỹ như lông nhiều và dày ở mặt, ria mép hoặc lỗ chân lông to.

Lỗ chân lông ở mặt có kích thước lớn do rất nhiều nguyên nhân nhưng nhìn chung là bao gồm 3 nhóm nguyên nhân chính:

1. Tích tụ chất trong nang lông, các chất này có thể là:

- Bụi bẩn, dầu nhớt, hóa chất từ môi trường ô nhiễm.

- Chất bã nhờn do tuyến bã nhờn tăng tiết. Việc tăng tiết chất nhờn bị chi phối bởi yếu tố nội tiết.

- Chất mủ, máu trong quá trình viêm do vi trùng như trong viêm nang lông hoặc mụn trứng cá (sẩn, mụn mủ).

2. Tăng sừng trong nang lông: trong một số trường hợp sẽ có hiện tượng tăng sừng nang lông như trong bệnh mụn trứng cá (cồi), bệnh dầy sừng nang lông, bệnh chàm nang lông… Nguyên nhân của các bệnh này có thể là do di truyền, môi trường, dị ứng hoặc không rõ nguyên nhân.

3. Tình trạng sợi lông mọc cuộn ngược (thường gặp ở những người da đen) hoặc sợi lông mọc ngày càng dày làm nong to dần lỗ chân lông (thường gặp ở những người thường xuyên tẩy hoặc cạo lông).

Các cách làm cho lỗ chân lông không bị ngày càng to?

Thật ra nguyên nhân do di truyền chiếm tỉ lệ rất thấp. Đa số trường hợp lỗ chân lông to là do:

- Tích tụ chất từ môi trường bên ngoài hoặc từ tuyến bã nhờn bên trong nang lông.

- Da bị kích thích làm cho sợi lông ngày càng mọc dày hoặc nang lông ngày càng tăng sừng.

Do đó chúng ta cần lưu ý các điều sau đây nhằm giúp cho lỗ chân lông không bị to dần ra:

1. Chăm sóc da đúng cách: chúng ta đã từng được nghe nói rất nhiều, tóm lại là làm sao giữ cho da luôn sạch sẽ và thoáng mát.

- Rửa mặt sạch bằng sản phẩm tẩy rửa thích hợp cho từng loại da, đặc biệt ở những bạn da nhờn thường rất dễ bị lỗ chân lông to.

- Tránh lạm dụng mỹ phẩm, chỉ dùng khi thật cần thiết. Nếu dùng thì phải chú ý lớp lót bảo vệ da như kem dưỡng ẩm hoặc phấn lót phải thích hợp với từng làn da và không gây dị ứng. Tránh trang điểm phấn phủ trực tiếp lên da vì các phân tử phấn sẽ chen vào lỗ chân lông.

- Tránh cạo hoặc dùng các sản phẩm tẩy lông tùy tiện, thường xuyên.

2. Chế độ ăn uống: giảm tiêu thụ các chất đường, béo, dầu mỡ; tăng cung cấp nước, rau quả có chứa các loại vitamin cần thiết cho làn da.

Giúp lỗ chân lông nhỏ lại

Ngoài việc luôn giữ cho lỗ chân lông được sạch và thông suốt, chúng ta còn nhiều phương pháp tích cực hơn giúp làm thu nhỏ lỗ chân lông.

1. Dùng các thuốc có tác dụng làm giảm tiết bã nhờn nếu nguyên nhân do da nhờn:

• Rửa mặt bằng xà bông có chứa lưu huỳnh (Selsun, Polytar, SAStid …) và nước ấm. Tránh rửa quá nhiều vì sẽ kích thích các tuyến bã tăng tiết. Có thể dùng thêm nước hoa hồng để tẩy trang, giúp làm sạch và nhẹ lỗ chân lông.

• Thuốc bôi hoặc mặt nạ chỉ chứa lưu huỳnh.

• Thuốc uống giúp gan chuyển hóa tốt chất béo hoặc điều tiết các tuyến bã nhờn. Thuốc điều hòa nội tiết (chỉ dùng cho nữ) giúp điều chỉnh sự tiết bã nhờn ở những bạn có cơ địa cường nội tiết tố nam. Việc sử dụng các thuốc này nên theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

2. Dùng các chế phẩm giúp tiêu sừng trong nang lông:

• Sản phẩm bôi giúp tiêu sừng nông: Các chất tiêu sừng gồm AHAs (lactic acid, glycolic acid), BHA (salicylic acid), trichloracetic acid, resorcinol. Các chất này, thường có trong thành phần của sản phẩm bôi dưỡng da, sẽ giúp bo mỏng lớp sừng, tăng sinh các sợi liên kết và đàn hồi, giúp thu nhỏ lỗ chân lông.

• Thuốc bôi hoặc uống giúp tiêu sừng sâu trong phễu nang lông: chứa các dẫn xuất của vitamin A. Các sản phẩm này hiện có bán trên thị trường. Tuy nhiên việc sử dụng phải hết sức thận trọng vì không sử dụng được cho các bạn nữ sắp hoặc đang mang thai. Ngoài ra thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ trên gan và máu. Do đó chúng ta chỉ nên dùng trong những trường hợp nặng và dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

3. Chữa các bệnh lý của nang lông như mụn trứng cá, dày sừng nang lông, chàm nang lông.

4. Tránh lạm dụng sản phẩm bôi làm se lỗ chân lông:

-Việc dùng thêm chất se da hoặc bất kỳ sản phẩm nào nhằm giảm nhanh lớp dầu trên bề mặt da sẽ làm cho lớp thượng bì khô nhăn lại và tuyến bã nhờn tăng tiết dầu bù trừ, từ đó dẫn đến hiện tượng đóng cồi trong lỗ chân lông và làm cho lỗ chân lông to ra.

5. Ngoài ra có một số phương pháp dân gian đơn giản có thể giúp thu nhỏ lỗ chân lông trong những trường hợp nhẹ như:

• Massage và đắp mặt bằng khăn lạnh

• Dùng nước ép của các trái cây họ cam như chanh, cam, bưởi để đắp mặt.

Công nghệ LASER hỗ trợ như thế nào?

Với trình độ khoa học kỹ thuật phát triển rất mạnh như hiện nay, không chỉ công nghệ LASER mà việc sử dụng các loại tia khác đã cho hiệu quả thật ngoạn mục trong việc cải thiện cấu trúc da. Cụ thể thì các loại tia này tác động lên lỗ chân lông to như thế nào? Tác động này xảy ra trên những yếu tố sau:

1. Tiêu hủy tuyến bã nhờn: các loại LASER hồng ngoại như YAG 1320 nm, Diode 1450 nm, Erbium 1540 nm sẽ đốt các tuyến bã nhờn.

2. Trẻ hóa da: giúp bào mỏng lớp sừng, tăng sinh các sợi liên kết và đàn hồi, làm nhỏ lỗ chân lông. Các loại máy có tác dụng này như LASER YAG Q-switch, nguồn ánh sáng dải rộng (IPL), nguồn ánh sáng màu có cường độ thấp (LEDs). Hiệu quả đối với LASER YAG hoặc IPL l sau khoảng 4 – 6 lần điều trị cách nhau mỗi 3 tuần; còn đối với LEDs là sau một thời gian dài.

3. Triệt lông, làm teo nhỏ lỗ chân lông. Tác dụng này chỉ xảy ra khi dùng các loại máy LASER YAG có bước sóng dài hoặc nguồn ánh sáng dải rộng (IPL). Hiệu quả sau khoảng 6 lần điều trị, kéo dài khoảng 2 năm.

Bởi chi phí cho việc trang bị các thiết bị này rất cao, vì vậy chi phí cho mỗi lần điều trị cũng khá cao. Các công nghệ này chỉ thực sự phát huy hết tác dụng của nó khi được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc LASER. Do đó, chúng ta nên thật thận trọng khi quyết định điều trị và lựa chọn cơ sở điều trị nhằm tránh các hậu quả đáng tiếc xảy ra như bỏng da, sạm da, nhiễm trùng da, thay đổi cấu trúc da ...

ThS.BS LÊ THÁI VÂN THANH

(giảng viên bộ môn da liễu ĐH Y dược TP.HCM)