My OperaBA LẦN CHÔN HOA
Sunday, July 5, 2009 12:25:56 PM
Nếu muốn hỏi HLM miêu tả mấy lần chôn hoa, thì sẽ có người nói có hai lần, trong hồi thứ 23 “Mượn câu văn Tây Sương Ký giở giọng giỡn đùa, nghe khúc hát Mẫu đơn đình chạnh lòng hờn tủi” (Tây sương ký điệu từ thông hí ngữ, Mẫu đơn đình diễm khúc cảnh phương tâm), Bảo Ngọc và Đại Ngọc chôn hoa, và trong hồi thứ 27 “Đình Trích Thúy Dương phi đùa bướm trắng, Mộ Mai hương Phi Yến khóc hoa tàn” (Trích Thúy đình Dương phi hí thái điệp. Mai Hương trũng Phi Yến khấp tàn hồng), Đại Ngọc chôn hoa và lần ấy Đại Ngọc ngâm khúc “Táng hoa từ”. Nhưng thực ra, sau hai lần ấy còn có một lần chôn hoa nữa mà bị mọi người lãng quên, đó là hồi thứ 62 với tiêu đề “Tương Vân ngây thơ, ngủ trên hoa thược dược; Hương Lăng trơ trẽn, cởi tấm quần hồng lăng.” (Hàm Tương Vân túy miên thược dược nhân, Ngai Hương Lăng tình giải thạch lựu quần), Bảo Ngọc chôn hoa.
Lần chôn hoa thứ nhất xẩy ra sau khi bọ Đại Ngọc chuyển vào Đại Quan Viên không bao lâu, thời gian là giữa tháng 3, vai chính là Bảo Ngọc và Đại Ngọc, hoa đem chôn là hoa đào. Như Thư Vu tiên sinh nói: “Lần chôn hoa này có ánh xuân nồng đượm, có tình yêu thanh khiết, có lời ca thi vị, ba yếu tố này hòa quyện vào nhau.” Lầm chôn hoa này ít nhiều mang sắc thái tươi vui, Bảo Ngọc và Đại Ngọc tuy ít lời nhưng lại dùng ngôn từ trong “Tây sương ký” để gợi ý tình yêu, và lần đầu tiên họ dám bày tỏ tình yêu với nhau. Nhưng tình cảnh chôn hoa lần thứ hai hoàn toàn khác lần trước. Thời gian là ngày 26 tháng 4, tức nhằm vào tiết mang chủng. Theo phong tục xưa, vào ngày tiết Mang chủng bắt đầu, người ta bày đủ sắc lễ vật để cúng tiễn thần hoa, nói quá tiết mang chủng tức là nói mùa hạ bắt đầu, mọi hoa đều rơi rụng, thần hoa thoái vị cần phải tiễn đưa. Lần này chỉ có một mình Đại Ngọc đi chôn hoa. Hoa đem chôn không phải chỉ có một loài mà gồm tất cả các loài như phượng tiên, thạch lựu… Bài “Táng hoa từ” của Đại Ngọc thật bi thương khiến cho lần chôn hoa này mang không khí ảo não buồn rầu, đến nỗi Bảo Ngọc khi nghe mấy câu như :
bất giác đứng ngẩn người ra, ngã vật xuống đất.
Tình cảnh lần chôn hoa này so với lần chôn hoa thứ nhất với chất vui tươi trong tình yêu tuyệt diệu tạo thành hai cảnh tượng đối lập. Miêu tả hai lần chôn hoa đều có ngụ ý sâu sắc, nó không chỉ nói lên cái bi kịch tình yêu giữa Bảo Ngọc và Đại Ngọc hay điềm báo trước không may về số phận của Đại Ngọc mà còn là lời dự báo cho số phận đáng thương của đa số nữ nhi nói chung, nói như lời Nghiễn Chi Bình nói: “Táng hoa từ” là lời dự báo về kết cục đối với những cô gái đẹp ở Đại Quan Viên, cho nên lấy đúng ngày tiễn hoa để làm thời điểm chôn hoa.”
Hai lần chôn hoa nói trên hầu như mọi người ai cũng biết có lẽ vì hai lần miêu tả ấy quá đặc sắc, rõ ràng , nhất là lần chôn hoa thứ hai gây ấn tượng sâu sắc đến nỗi nói đến chôn hoa, người ta nghĩ ngay đến Lâm Đại Ngọc. Nhưng người ta rất ít đề cập đến lần chôn hoa thứ ba trong HLM, lần chôn hoa này do Bảo Ngọc chủ trì. Bảo Ngọc chôn hoa nhằm vào ngày sinh nhật của chàng. Đó là một ngày sau tiết thanh minh không lâu, cùng với ngày sinh nhật của Bảo Cầm, Tụ Yên, Bình Nhi. Chuyện xảy ra như thế này: Sau khi Bảo Ngọc cùng đám con gái chơi trò tửu lệnh “đánh toan” uống rượu trong vườn “hồng hương”, Hương Lăng, Phương Quan cùng các cô gái chơi trò đấu cỏ. Người này nói: “Tôi có cây liễu Quan Âm”; người kia nói: “Tôi có cây thông La Hán”. Người này nói: “Tôi có cây trúc Quân Tử”; người kia nói: “Tôi có cây chuối Mỹ Nhân”. Người này nói: “Tôi có cỏ tinh tinh”(12); người kia nói: “Tôi có hoa nguyệt nguyệt”(13). Người này nói: “Tôi có hoa mẫu đơn trong vở Mẫu Đơn đình”; người kia nói: “Tôi có quả tỳ bà trong bản Tỳ bà ký”. Đậu Quan nói: - Tôi có cành hoa “tỉ muội”. Nghe vậy không ai đáp lại, Hương Lăng liền nói: - Tôi có cánh huệ “phu thê”. Đậu Quan nói: - Xưa nay chẳng thấy ai nói cánh huệ “phu thê” cả. Hương Lăng nói: - Một cành có một bông hoa gọi là “lan”, một cành có mấy bông hoa gọi là “huệ”. Trên dưới đều có hoa thì gọi là cánh huệ “huynh đệ”; hoa nở ngang nhau thì gọi là cánh huệ “phu thê”. Chùm hoa này của tôi nở liền nhau, chẳng phải cánh “phu thê” là gì? Thực ra lối giải thích của Hương Lăng chưa hẳn đã thuyết phục được Đậu Quan, nhưng nó không cãi lại được, chỉ cười nói: - Cứ như chị nói thì một bông hoa lớn, một bông hoa bé là cánh huệ “bố con”; bông hoa quay lưng lại nhau thì gọi là cánh huệ “kẻ thù” à? Chồng chị đi vắng hơn nửa năm nay, chị nhớ anh chàng, nên nhìn chùm hoa, cũng bảo là hoa vợ chồng, không biết xấu hổ!”
Thế rồi hai người đấu khẩu với nhau, xô đẩy nhau, Hương Lăng ngã trên vũng nước bị ướt luôn cả chiếc quần mới. Sau đó, Bảo Ngọc đem lại một cành hoa tịnh đế đến trước cành huệ phu thê của Hương Lăng, thấy Hương Lăng ướt hết cả chiếc quần mới, Bảo Ngọc nảy ra ý định lấy chiếc quần Tập Nhân mới may cho mình để hương Lăng thay.
Tiếp theo sách HLM tả:
“Hương Lăng thấy Bảo Ngọc ngồi xổm dưới đất, lấy cành cây đào một cái hố, rắc hoa rụng vào đấy, rồi chôn chùm hoa “phu thê” và cành hoa “tịnh đế” xuống, lại phủ hoa rụng lên trên, lấp đất lại. Liền kéo tay Bảo Ngọc cười nói:
- Cậu lại làm cái trò gì đấy? Không trách ai cũng bảo cậu hay chơi ma chơi mãnh, làm cho người ta ghê cả người. Xem kìa! Tay cậu dính đầy bùn và rêu, không rửa ngay đi à?
Bảo Ngọc cười, đứng dậy đi rửa tay, Hương Lăng cũng quay về.”
Cũng cần nói hai lần chôn hoa trước, sách không miêu tả việc chôn hoa như thế nào, chỉ có lần này mới tả quá trình chôn hoa một cách cụ thể. Trong lần chôn hoa này, tác giả không những tả đến cái “bẽn lẽn” của Hương Lăng như câu thơ ở đầu hồi nói “Hương Lăng bẽn lẽn cởi tấm quần hồng lăng” mà còn tả cái “si” của Bảo ngọc một cách sinh động. Hộ Hoa chủ nhân bình giá đoạn này như sau: “Bảo Ngọc chôn cành huệ phu thê, cành hoa tịnh đế rồi nhìn thấy chuyện chải chuốt của bọn Bình Nhi, Uyên Ương…chính là muốn tả hai chữ dâm ý “. Lời nói này quả là không sai.
Bảo Ngọc chôn hoa e không chỉ biểu thị hai chữ dâm ý mà lần chôn hoa này cũng có ngụ ý sâu sắc như hai lần chôn hoa trước. Sự thể như sau: Lúc Hương Lăng chơi đấu cỏ, cô cầm chùm hoa huệ phu thê nhập thành một đôi với cành tịnh đế của Bảo Ngọc, rồi tiếp đến hồi thứ 63 liền đó “viện Di Hồng chị em mở tiệc” chơi trò gieo súc sắc rút thăm, Hương Lăng rút đúng thăm có cành hoa tịnh đế, trên đó ghi: “Liên xuân nhiễu thụy” (điềm xuân liên tiếp), trên mặt thăm có ghi câu thơ cổ: “Liên lý chi đầu hoa chính khai” (liền cành hoa nở phân phân) Câu này lấy từ bài “Hoa lạc” của Chu Thục Trinh đời Tống. Cả bài như sau:
Tạm dịch
Xét cả toàn bài, tuy Hương Lăng có điều vui là “liền cành” nhưng lại bị “mưa gió ghét chơi khăm hoa tàn”. Đó chính là chỗ Hương Lăng bị người phụ nữ đố kỵ là Hạ Kim Quế đẩy nàng vào cảnh sống bi thảm. Điều nàyphù hợp với lời phán từ ở hồi thứ 5 như sau:
Rõ ràng ứng với nhân vật Hương Lăng. Cho nên Bảo Ngọc chôn cành hoa huệ phu thê với cành hoa tịnh đế là ám chỉ cái kết cục bất hạnh của Hương Lăng.
Điều khiến người ta cảm thấy có ý vị thâm trầm là tiếp sau việc Bảo Ngọc chôn hoa trong ngày sinh nhật của mình thì đến việc chị em mở tiệc ở viện Di Hồng. Trong buổi tiệc này, khi thi hành tửu lệnh, chị em mỗi người rút một thẻ hoa, Bảo Thoa rút cành hoa mẫu đơn, Thám Xuân rút cành hoa hạnh, Lý Hoàn rút cành hoa mai, Đại Ngọc rút cành hoa phù dung, Tương Vân rút cành hoa hải đường, Tập Nhân rút cành hoa đào, Xạ Nguyệt rút cành hoa đỗ mi, mỗi cành hoa đều ẩn dụ tính cách và số phận của từng người. Đêm hôm đó, các cô gái vui đùa một đêm thỏa thích, họ uống rượu, ca hát chơi đến lộ ra bản chất, chơi đến quên cả bản thân, hay nói như lời Tập Nhân “quên cả xấu hổ”.Đấy đúng là một đêm vui đùa tự do thoải mái mà từ trước chưa từng xẩy ra ở Đại Quan Viên nhưng cũng kể từ đấy, Đại Quan Viên không bao giờ có được cảnh tượng như vậy nữa. Đêm “chị em mở tiệc ở viện Di Hồng” thành ra là đêm hoan lạc duy nhất của đám nữ nhi thanh xuân ở Đại Quan Viên.
Nguồn: www.tvbvnfc.net do classic_season đăng
Lần chôn hoa thứ nhất xẩy ra sau khi bọ Đại Ngọc chuyển vào Đại Quan Viên không bao lâu, thời gian là giữa tháng 3, vai chính là Bảo Ngọc và Đại Ngọc, hoa đem chôn là hoa đào. Như Thư Vu tiên sinh nói: “Lần chôn hoa này có ánh xuân nồng đượm, có tình yêu thanh khiết, có lời ca thi vị, ba yếu tố này hòa quyện vào nhau.” Lầm chôn hoa này ít nhiều mang sắc thái tươi vui, Bảo Ngọc và Đại Ngọc tuy ít lời nhưng lại dùng ngôn từ trong “Tây sương ký” để gợi ý tình yêu, và lần đầu tiên họ dám bày tỏ tình yêu với nhau. Nhưng tình cảnh chôn hoa lần thứ hai hoàn toàn khác lần trước. Thời gian là ngày 26 tháng 4, tức nhằm vào tiết mang chủng. Theo phong tục xưa, vào ngày tiết Mang chủng bắt đầu, người ta bày đủ sắc lễ vật để cúng tiễn thần hoa, nói quá tiết mang chủng tức là nói mùa hạ bắt đầu, mọi hoa đều rơi rụng, thần hoa thoái vị cần phải tiễn đưa. Lần này chỉ có một mình Đại Ngọc đi chôn hoa. Hoa đem chôn không phải chỉ có một loài mà gồm tất cả các loài như phượng tiên, thạch lựu… Bài “Táng hoa từ” của Đại Ngọc thật bi thương khiến cho lần chôn hoa này mang không khí ảo não buồn rầu, đến nỗi Bảo Ngọc khi nghe mấy câu như :
Giờ hoa rụng có ta chôn cất,
Chôn thân ta chưa biết bao giờ.
Chôn hoa người bảo ngẩn ngơ,
Sau này ta chết, ai là người chôn?
Ngẫm khi xuân muộn hoa tàn,
Cũng là khi khách hồng nhan về già.
Hồng nhan thấm thoắt xuân qua,
Hoa tàn người vắng ai mà biết ai!
Chôn thân ta chưa biết bao giờ.
Chôn hoa người bảo ngẩn ngơ,
Sau này ta chết, ai là người chôn?
Ngẫm khi xuân muộn hoa tàn,
Cũng là khi khách hồng nhan về già.
Hồng nhan thấm thoắt xuân qua,
Hoa tàn người vắng ai mà biết ai!
bất giác đứng ngẩn người ra, ngã vật xuống đất.
Tình cảnh lần chôn hoa này so với lần chôn hoa thứ nhất với chất vui tươi trong tình yêu tuyệt diệu tạo thành hai cảnh tượng đối lập. Miêu tả hai lần chôn hoa đều có ngụ ý sâu sắc, nó không chỉ nói lên cái bi kịch tình yêu giữa Bảo Ngọc và Đại Ngọc hay điềm báo trước không may về số phận của Đại Ngọc mà còn là lời dự báo cho số phận đáng thương của đa số nữ nhi nói chung, nói như lời Nghiễn Chi Bình nói: “Táng hoa từ” là lời dự báo về kết cục đối với những cô gái đẹp ở Đại Quan Viên, cho nên lấy đúng ngày tiễn hoa để làm thời điểm chôn hoa.”
Hai lần chôn hoa nói trên hầu như mọi người ai cũng biết có lẽ vì hai lần miêu tả ấy quá đặc sắc, rõ ràng , nhất là lần chôn hoa thứ hai gây ấn tượng sâu sắc đến nỗi nói đến chôn hoa, người ta nghĩ ngay đến Lâm Đại Ngọc. Nhưng người ta rất ít đề cập đến lần chôn hoa thứ ba trong HLM, lần chôn hoa này do Bảo Ngọc chủ trì. Bảo Ngọc chôn hoa nhằm vào ngày sinh nhật của chàng. Đó là một ngày sau tiết thanh minh không lâu, cùng với ngày sinh nhật của Bảo Cầm, Tụ Yên, Bình Nhi. Chuyện xảy ra như thế này: Sau khi Bảo Ngọc cùng đám con gái chơi trò tửu lệnh “đánh toan” uống rượu trong vườn “hồng hương”, Hương Lăng, Phương Quan cùng các cô gái chơi trò đấu cỏ. Người này nói: “Tôi có cây liễu Quan Âm”; người kia nói: “Tôi có cây thông La Hán”. Người này nói: “Tôi có cây trúc Quân Tử”; người kia nói: “Tôi có cây chuối Mỹ Nhân”. Người này nói: “Tôi có cỏ tinh tinh”(12); người kia nói: “Tôi có hoa nguyệt nguyệt”(13). Người này nói: “Tôi có hoa mẫu đơn trong vở Mẫu Đơn đình”; người kia nói: “Tôi có quả tỳ bà trong bản Tỳ bà ký”. Đậu Quan nói: - Tôi có cành hoa “tỉ muội”. Nghe vậy không ai đáp lại, Hương Lăng liền nói: - Tôi có cánh huệ “phu thê”. Đậu Quan nói: - Xưa nay chẳng thấy ai nói cánh huệ “phu thê” cả. Hương Lăng nói: - Một cành có một bông hoa gọi là “lan”, một cành có mấy bông hoa gọi là “huệ”. Trên dưới đều có hoa thì gọi là cánh huệ “huynh đệ”; hoa nở ngang nhau thì gọi là cánh huệ “phu thê”. Chùm hoa này của tôi nở liền nhau, chẳng phải cánh “phu thê” là gì? Thực ra lối giải thích của Hương Lăng chưa hẳn đã thuyết phục được Đậu Quan, nhưng nó không cãi lại được, chỉ cười nói: - Cứ như chị nói thì một bông hoa lớn, một bông hoa bé là cánh huệ “bố con”; bông hoa quay lưng lại nhau thì gọi là cánh huệ “kẻ thù” à? Chồng chị đi vắng hơn nửa năm nay, chị nhớ anh chàng, nên nhìn chùm hoa, cũng bảo là hoa vợ chồng, không biết xấu hổ!”
Thế rồi hai người đấu khẩu với nhau, xô đẩy nhau, Hương Lăng ngã trên vũng nước bị ướt luôn cả chiếc quần mới. Sau đó, Bảo Ngọc đem lại một cành hoa tịnh đế đến trước cành huệ phu thê của Hương Lăng, thấy Hương Lăng ướt hết cả chiếc quần mới, Bảo Ngọc nảy ra ý định lấy chiếc quần Tập Nhân mới may cho mình để hương Lăng thay.
Tiếp theo sách HLM tả:
“Hương Lăng thấy Bảo Ngọc ngồi xổm dưới đất, lấy cành cây đào một cái hố, rắc hoa rụng vào đấy, rồi chôn chùm hoa “phu thê” và cành hoa “tịnh đế” xuống, lại phủ hoa rụng lên trên, lấp đất lại. Liền kéo tay Bảo Ngọc cười nói:
- Cậu lại làm cái trò gì đấy? Không trách ai cũng bảo cậu hay chơi ma chơi mãnh, làm cho người ta ghê cả người. Xem kìa! Tay cậu dính đầy bùn và rêu, không rửa ngay đi à?
Bảo Ngọc cười, đứng dậy đi rửa tay, Hương Lăng cũng quay về.”
Cũng cần nói hai lần chôn hoa trước, sách không miêu tả việc chôn hoa như thế nào, chỉ có lần này mới tả quá trình chôn hoa một cách cụ thể. Trong lần chôn hoa này, tác giả không những tả đến cái “bẽn lẽn” của Hương Lăng như câu thơ ở đầu hồi nói “Hương Lăng bẽn lẽn cởi tấm quần hồng lăng” mà còn tả cái “si” của Bảo ngọc một cách sinh động. Hộ Hoa chủ nhân bình giá đoạn này như sau: “Bảo Ngọc chôn cành huệ phu thê, cành hoa tịnh đế rồi nhìn thấy chuyện chải chuốt của bọn Bình Nhi, Uyên Ương…chính là muốn tả hai chữ dâm ý “. Lời nói này quả là không sai.
Bảo Ngọc chôn hoa e không chỉ biểu thị hai chữ dâm ý mà lần chôn hoa này cũng có ngụ ý sâu sắc như hai lần chôn hoa trước. Sự thể như sau: Lúc Hương Lăng chơi đấu cỏ, cô cầm chùm hoa huệ phu thê nhập thành một đôi với cành tịnh đế của Bảo Ngọc, rồi tiếp đến hồi thứ 63 liền đó “viện Di Hồng chị em mở tiệc” chơi trò gieo súc sắc rút thăm, Hương Lăng rút đúng thăm có cành hoa tịnh đế, trên đó ghi: “Liên xuân nhiễu thụy” (điềm xuân liên tiếp), trên mặt thăm có ghi câu thơ cổ: “Liên lý chi đầu hoa chính khai” (liền cành hoa nở phân phân) Câu này lấy từ bài “Hoa lạc” của Chu Thục Trinh đời Tống. Cả bài như sau:
”Liên lý chi đầu hoa chính khai,
Đố hoa phong vũ tiện tương thôi
Nguyện giao thanh đế trường vi chủ
Mạc khiển phân phân lạc thúy đài”
Đố hoa phong vũ tiện tương thôi
Nguyện giao thanh đế trường vi chủ
Mạc khiển phân phân lạc thúy đài”
Tạm dịch
Liền cành hoa nở phân phân
Nhưng mưa gió ghét chơi khăm hoa tàn
Mong thần xuân mãi ngôi sang
Để cho hoa khỏi rụng tràn rêu xanh
Nhưng mưa gió ghét chơi khăm hoa tàn
Mong thần xuân mãi ngôi sang
Để cho hoa khỏi rụng tràn rêu xanh
Xét cả toàn bài, tuy Hương Lăng có điều vui là “liền cành” nhưng lại bị “mưa gió ghét chơi khăm hoa tàn”. Đó chính là chỗ Hương Lăng bị người phụ nữ đố kỵ là Hạ Kim Quế đẩy nàng vào cảnh sống bi thảm. Điều nàyphù hợp với lời phán từ ở hồi thứ 5 như sau:
Từ lúc cây trồng hai chỗ đất
Hương hồn trở lại chốn quên nhà
Hương hồn trở lại chốn quên nhà
Rõ ràng ứng với nhân vật Hương Lăng. Cho nên Bảo Ngọc chôn cành hoa huệ phu thê với cành hoa tịnh đế là ám chỉ cái kết cục bất hạnh của Hương Lăng.
Điều khiến người ta cảm thấy có ý vị thâm trầm là tiếp sau việc Bảo Ngọc chôn hoa trong ngày sinh nhật của mình thì đến việc chị em mở tiệc ở viện Di Hồng. Trong buổi tiệc này, khi thi hành tửu lệnh, chị em mỗi người rút một thẻ hoa, Bảo Thoa rút cành hoa mẫu đơn, Thám Xuân rút cành hoa hạnh, Lý Hoàn rút cành hoa mai, Đại Ngọc rút cành hoa phù dung, Tương Vân rút cành hoa hải đường, Tập Nhân rút cành hoa đào, Xạ Nguyệt rút cành hoa đỗ mi, mỗi cành hoa đều ẩn dụ tính cách và số phận của từng người. Đêm hôm đó, các cô gái vui đùa một đêm thỏa thích, họ uống rượu, ca hát chơi đến lộ ra bản chất, chơi đến quên cả bản thân, hay nói như lời Tập Nhân “quên cả xấu hổ”.Đấy đúng là một đêm vui đùa tự do thoải mái mà từ trước chưa từng xẩy ra ở Đại Quan Viên nhưng cũng kể từ đấy, Đại Quan Viên không bao giờ có được cảnh tượng như vậy nữa. Đêm “chị em mở tiệc ở viện Di Hồng” thành ra là đêm hoan lạc duy nhất của đám nữ nhi thanh xuân ở Đại Quan Viên.
(Trích mạn đàm HLM)
Nguồn: www.tvbvnfc.net do classic_season đăng
