Ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch hàng năm, nhiều gia đình (chủ yếu là ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ) cho xay bột, đồ đỗ xanh, làm bánh trôi, bánh chay cúng gia tiên. Dân gian gọi ngày này là tết Hàn Thực.

Vậy tại sao ngày này lại được gọi là tết Hàn Thực. Và ngày tết này có nguồn gốc từ đâu?

Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một người hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cám kích vô cùng. Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm. Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công trong khi tòng vong, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chớ không có công lao gì đáng nói. Vì vậy về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy. Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3 tháng 3 đến mồng 5 tháng 3 Âm lịch hàng năm).

Ngày trước mỗi khi đến 3_3 âm lịch nhà nhà lại mua bột về tự làm bánh nhưng bây giờ đa phần là mua sẵn ở ngoài hàng. Không còn mấy những cảnh nặn bánh trôi cho thật đều và tròn rồi bầy kín lên một cái mâm.Sau đó thả dần vào nước sôi luộc chín.Rồi bầy ra đĩa thêm chút vừng trắng rang thơm. Bánh Chay có phần cầu kì hơn .Phải có nước chè nấu từ bột sắn.Có đỗ xanh say nhuyễn mới ngon....

Mấy hôm vừa rồi không biết có nhà ai mua bột về tự làm bánh không nhỉ?(trừ những nhà làm để bán).