Ngày nay, có một xu hướng mạnh mẽ coi rằng nghệ thuật là một hiện tượng có ý nghĩa hơn là một kinh nghiệm có tính chất khoái cảm, một cảm giác thỏa mãn của giác quan. Quan niệm này có lẽ xuất phát từ việc sử dụng tự do đặc tính “không hài hòa” và cái được gọi là “xấu xa” của các nghệ sĩ hàng đầu trong mọi lãnh vực, từ văn chương, âm nhạc cho đến nghệ thuật tạo hình. Trong mức độ nào đó, đây cũng có thể là do sự lãnh đạm của giới bình dân đối với các giá trị nghệ thuật. Trong những thời đại đã qua, giới bình dân này không được tiếp cận các tác phẩm nghệ thuật có giá trị; âm nhạc, hội họa và ngay cả sách vở đều là thú vui của người giàu có; người ta có thể nghĩ rằng người nghèo và kẻ ít học sẽ cảm thụ được nghệ thuật, nếu như họ có thể tiếp cận nó. Nhưng giờ đây, khi mọi người đều biết đọc, ai cũng có thể vào viện bảo tàng, và nghe các tác phẩm âm nhạc, ít nhất, qua máy thâu thanh, thì sự xét đoán của giới bình dân về những thứ này đã trở thành điều có thực; và thông qua đó, dễ dàng thấy rằng nghệ thuật không phải là một khoái cảm giác quan trực tiếp. Nếu nó là như thế, nó phải — giống như cái bánh hay món cocktail – hấp dẫn cả khẩu vị của người ít học lẫn có học. Sự thật này, cùng với cái căn tính “khó chịu” của phần lớn nghệ thuật hiện đại, đương nhiên sẽ làm suy yếu bất cứ lý thuyết nào coi nghệ thuật như là một khoái cảm thuần túy. Sự lưu tâm mà tâm lý học và luận lý học dành cho chủ nghĩa tượng trưng, cho phương thức biểu hiện (expressive media) và sự bày tỏ tư tưởng đã góp phần vào hành động làm suy yếu này, và chúng ta chẳng cần tìm một triết lý mới về nghệ thuật ở đâu xa, mà chỉ cần dựa vào ý niệm về “hình thức có ý nghĩa.”
Read more...
April 2013June 2013
My Opera
